ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

ശ്രീ ശുകദേവൻ പറഞ്ഞു: സത്രാജിത് ഒരു തെറ്റ് ചെയ്തതിന്റെ പ്രായശ്ചിത്തമായി തന്റെ സ്വന്തം മകളെയും പ്രശസ്തമായ സ്യമന്തക മണിയെയും ശ്രീകൃഷ്ണന്‌ സമർപ്പിച്ചു. ഇതു കേട്ട രാജാവ് ചോദിച്ചു: "സത്രാജിത് കൃഷ്ണനോടു ചെയ്ത തെറ്റ് എന്താണ്? സ്യമന്തക മണി എവിടെ നിന്നാണ് അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചത്? തന്റെ മകളെ ഹരിയ്ക്ക് നൽകാൻ കാരണം എന്തായിരുന്നു?" ശ്രീ ശുകദേവൻ വിശദീകരിച്ചു: സത്രാജിത് സൂര്യദേവനോടു വളരെ ഭക്തിയുള്ളവനും സുഹൃത്തുമായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിൽ സന്തുഷ്ടനായ സൂര്യൻ സത്രാജിതിന് സ്യമന്തക മണി സമ്മാനിച്ചു. ആ മണിയെ കഴുത്തിൽ ധരിച്ച് സൂര്യനെപ്പോലെ പ്രകാശിച്ചുകൊണ്ട് സത്രാജിത് ദ്വാരകയിൽ പ്രവേശിച്ചപ്പോൾ, ആ അതിശയപ്രഭയുടെ കാരണം ജനങ്ങൾ ആദ്യം തിരിച്ചറിയാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. ദൂരത്ത് നിന്ന് സത്രാജിതിനെ കണ്ട ദ്വാരകാവാസികൾ അത്ഭുതത്തോടെ കൃഷ്ണനോടു പറഞ്ഞു: "പ്രഭുവേ, ശംഖം, ചക്രം, ഗദ ധരിച്ച ദാമോദരാ, കമലനയനാ, ഗോവിന്ദാ, യദുക്കളുടെ ആനന്ദമേ! സൂര്യദേവൻ തന്നെയാണിതു വരുന്നത്. അവൻ തന്റെ ഉഗ്രപ്രഭയാൽ എല്ലാവരുടെയും കാഴ്ച കവർന്നിരിക്കുന്നു." അവർ പറഞ്ഞു: "ലോകനാഥാ, ഭഗവാൻ, മൂന്നുലോകങ്ങളിലുമുള്ള ദേവന്മാർ നിന്റെ പാത തേടുന്നു. ഇന്ന്, യദുക്കളിൽ ഒളിച്ചിരിക്കുന്ന നിന്നെ കാണാൻ അജജനായ ദേവൻ വന്നിരിക്കുന്നു." ആ കുട്ടികളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട കമലനയനനായ കൃഷ്ണൻ ചിരിച്ചു: "അത് സൂര്യദേവൻ അല്ല, സ്യമന്തക മണിയുടെ പ്രകാശത്തിൽ തിളങ്ങുന്ന സത്രാജിതാണ്," എന്ന് പറഞ്ഞു. പിന്നീട് സത്രാജിത് തന്റെ ഭംഗിയുള്ള, ശുഭലക്ഷണങ്ങൾക്കായി അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്ന ഭവനത്തിൽ കയറി, ബ്രാഹ്മണന്മാർ ആചാരപൂർവ്വം പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്ന സന്മണ്ഡപത്തിൽ മണി വച്ചു. പ്രഭുവേ, ആ മണി ദിവസേന എട്ടു ഭാരം സ്വർണ്ണം ഉൽപ്പാദിപ്പിച്ചു. അതു ആരാധിക്കപ്പെടുന്നിടത്ത് ക്ഷാമം, ദുരന്തം, പാമ്പുകളുടെ ദോഷം, രോഗങ്ങൾ, ദുർഭാഗ്യം എന്നിവ ഒന്നും സംഭവിക്കില്ല. യദു രാജാവ് ശൗര്യൻ ആ മണി ചോദിച്ചപ്പോൾ, സത്രാജിത് ധനത്തിൽ താൽപര്യമില്ലാതെ അതു നൽകാൻ വിസമ്മതിച്ചു. ഒരു ദിവസം, സത്രാജിതിന്റെ സഹോദരൻ പ്രസേന കഴുത്തിൽ സ്യമന്തക മണി ധരിച്ച് കുതിരപ്പുറത്ത് കാട്ടിൽ വേട്ടയാടാൻ പോയി. അവിടെ ഒരു സിംഹം പ്രസേനയെയും അവന്റെ കുതിരയെയും കൊന്നു, മണി പിടിച്ച് ഒരു ഗുഹയിലേക്ക് കടന്നു. ആ ഗുഹയിൽ ജാംബവാൻ ആ സിംഹത്തെ കൊല്ലുകയും, മണി സ്വന്തമാക്കുകയും ചെയ്തു. ജാംബവാൻ ആ മണിയെ തന്റെ മകനു കളിപ്പാട്ടമാക്കി. പ്രസേനയെ കാണാതായ സത്രാജിത് അതീവ ദുഃഖിതനായി. ജനങ്ങൾ തമ്മിൽ ചർച്ച ചെയ്തു: "കഴുത്തിൽ മണി ധരിച്ച പ്രസേന കൃഷ്ണനാൽ കൊല്ലപ്പെട്ടിരിക്കാം, കാട്ടിലേക്ക് പോയിരിക്കുന്നു; സഹോദരൻ എന്റെ ആണെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു." ഈ വാർത്ത കാതോരുകാതായി പടർന്നു. സ്വന്തം പേരിൽ അപകീർത്തി പറ്റിയെന്നു കേട്ട കൃഷ്ണൻ, തന്റെ കുറ്റാവകാശം ന്യായീകരിക്കാൻ, നഗരവാസികളോടൊപ്പം പ്രസേനയുടെ പാത പിന്തുടർന്നു. അവർ കാട്ടിൽ പ്രസേനയും അവന്റെ കുതിരയും സിംഹം കൊന്നതും, മലമുകളിൽ ആ സിംഹത്തെ കരടി കൊല്ലുന്നതും കണ്ടു. കൃഷ്ണൻ മാത്രം ഭയാനകമായ ആ കരടികളുടെ രാജാവിന്റെ ഗുഹയിൽ കയറി, മറ്റു എല്ലാവരെയും പുറത്തു കാത്തിരിക്കാൻ പറഞ്ഞു. ആ ഗുഹയിൽ, ഒരു കുട്ടിയുടെ കളിപ്പാട്ടമായി സ്യമന്തക മണിയെ കണ്ട കൃഷ്ണൻ അതു എടുക്കാൻ തീരുമാനിച്ച് ആ കുട്ടിയുടെ അടുത്ത് കാത്തുനിന്നു. അവിടെ അജ്ഞാതനായി കയറിയ ആളെ കണ്ട ശിശുവിന്റെ ദായാടി ഭയത്തോടെ നിലവിളിച്ചു. ആ ശബ്ദം കേട്ട് ശക്തന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ജാംബവാൻ കോപത്തോടെ അകത്തു ഓടി വന്നു. ജാംബവാൻ കൃഷ്ണനെ സാധാരണ മനുഷ്യനെന്നു കരുതി, യഥാർത്ഥ ശക്തി തിരിച്ചറിയാതെ, ഉഗ്രമായി യുദ്ധം തുടങ്ങി. ഇരുവരും വിജയാഗ്രഹത്തോടെ ആയുധങ്ങൾ, കല്ലുകൾ, മരങ്ങൾ, കൈകൾ എന്നിവ ഉപയോഗിച്ച്, ഇറച്ചി കവർന്നെടുക്കാൻ പൊരുതുന്ന കഴുകുപക്ഷികളെപ്പോലെ, അത്യന്തം ഭയാനകമായി പോരാടി. ഇരുപത്തിയെട്ടു ദിവസം, രാവും പകലും വിശ്രമമില്ലാതെ, ഇരുവരും ഇടിച്ചുപിടിച്ചു. കൃഷ്ണന്റെ അടികളാൽ ജാംബവാന്റെ ശരീരം ക്ഷയിച്ചു, ശക്തി തീർന്നു, ശരീരം വിയർപ്പിൽ മുക്കി, അത്ഭുതത്തോടെ ജാംബവാൻ പറഞ്ഞു: "നീ എല്ലാ ജീവികളുടെയും പ്രാണൻ, ശക്തി, ബലം, ശക്തി തന്നെയാണ് – പുരാതനനായ വിഷ്ണു, പരമേശ്വരൻ, സർവ്വാധിപതി. സൃഷ്ടാക്കളിലേയും സൃഷ്ടാക്കളിൽ ഉണ്ട്, നീ സൃഷ്ടാക്കന്മാരുടെ സ്രഷ്ടാവാണ്. നീ സമയം, പരമാത്മാവ്, എല്ലാ ആത്മാക്കളുടേയും ആത്മാവാണ്. അൽപം കോപത്തോടെ നോക്കുന്ന കാഴ്ചയാൽ തന്നെ സമുദ്രം ചലിച്ചു, അതിൽ പാലം പണിതു, ലങ്കയുടെ മഹത്വം പ്രഭാസ്വലമായി, ദാനവന്മാരുടെ തലകൾ അമ്പുകൾകൊണ്ട് തകർന്നു ഭൂമിയിൽ വീണു." പ്രഭുവിനെ തിരിച്ചറിയുമ്പോൾ, കരടികളുടെ രാജാവ് ജാംബവാൻ, അച്യുതനായ ദേവകിപുതനോടു പറഞ്ഞു. കമലനയനായ കൃഷ്ണൻ, ജാംബവാന്റെ ശരീരത്തിൽ സ്പർശിച്ച്, ഗംഭീരമായ ശബ്ദത്തിൽ, അത്യന്തം കാരുണ്യത്തോടെ പറഞ്ഞു: "സ്യമന്തക മണിയുടെ കാര്യത്തിൽ, എന്റെ മേൽ വന്ന അപവാദം നീക്കാൻ ഞാൻ ഈ ഗുഹയിൽ വന്നിരിക്കുന്നു." ഇങ്ങനെ കൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞപ്പോൾ, സന്തോഷത്തോടെ ജാംബവാൻ തന്റെ മകളായ ജാംബവതിയെയും സ്യമന്തക മണിയെയും കൃഷ്ണന് സമർപ്പിച്ചു. എന്നാൽ, കൃഷ്ണൻ ഗുഹയിൽ കയറിയതിനു ശേഷം പുറത്തു വന്നില്ലെന്ന് കണ്ട ജനങ്ങൾ പന്ത്രണ്ടു ദിവസം ദുഃഖത്തോടെ കാത്തുനിന്നു നഗരത്തിലേക്ക് മടങ്ങി. കൃഷ്ണൻ പുറത്തു വരാത്ത വിവരം കേട്ട്, ദേവകി, രുക്മിണി, വസുദേവൻ, സുഹൃത്തുക്കൾ, ബന്ധുക്കൾ എല്ലാവരും ദുഃഖിതരായി. ദ്വാരകാവാസികൾ സത്രാജിതിനെ ശപിച്ച്, കൃഷ്ണന്റെ വാർത്ത അറിയാൻ ചന്ദ്രഭാഗാ ദുർഗാദേവിയെ അഭ്യർത്ഥിച്ചു. അവരുടെ ഭക്തിയെ അംഗീകരിച്ച് ദേവി അനുഗ്രഹം നൽകി, അപ്പോൾ കൃഷ്ണൻ ഭാര്യയോടൊപ്പം വിജയകരമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു, എല്ലാവരെയും ആനന്ദത്തിലാഴ്ത്തി. ഹൃഷികേശനെ സ്യമന്തക മണിയോടെ, ഭാര്യയോടൊപ്പം, മരണത്തിൽ നിന്ന് തിരിച്ചുവന്നതുപോലെ ദ്വാരകയിൽ തിരിച്ചെത്തുന്നത് കണ്ടവർ ആനന്ദോത്സവത്തിൽ മുഴുകി. കൃഷ്ണൻ സത്രാജിതിനെ സഭയിൽ വിളിച്ചു, രാജാവിന്റെ സാന്നിധിയിൽ സംഭവങ്ങൾ വിശദീകരിച്ചു, മണിയെ സത്രാജിതിന് തിരികെ നൽകി. വളരെ ലജ്ജിതനായ സത്രാജിത് മണി വാങ്ങി, തല താഴ്ത്തി, തന്റെ തെറ്റിന്റെ ബുദ്ധിമുട്ടിൽ അലഞ്ഞു. അതീവ പാശ്ചാത്യബുദ്ധിയിലും വിഷമത്തിലും ആഴപ്പെട്ട്, "എങ്ങനെ ഞാൻ ഈ പാപത്തിൽ നിന്ന് മോചനം നേടാം? എങ്ങനെ അച്യുതനെ സന്തോഷിപ്പിക്കാം?" എന്ന് ആലോചിച്ചു.