ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

പ്രദ്യുമ്നൻ കാണാതായിരുന്നുവെന്ന് കേട്ട ദ്വാരകാവാസികൾ, അവൻ തിരികെ വന്നതായി അറിഞ്ഞപ്പോൾ, “അഹാ! ബാലൻ മരിച്ചവനിൽ നിന്ന് തിരിച്ചുവന്നതുപോലെ, ഭാഗ്യവശാൽ തിരികെ എത്തിയിരിക്കുന്നു!” എന്നവണ്ണം ആവേശത്തോടെ പറഞ്ഞു. അമ്മമാർ, അവനെ തങ്ങളുടെ ഭർത്താവ്, പിതാവ് എന്നിവരെപ്പോലെ സ്നേഹത്തോടെ ആരാധിച്ചിരുന്നുവായിരുന്നു; അവന്റെ മേൽ സ്നേഹം ദിവസേന വളർന്നു. എന്നാൽ അതിൽ അത്ഭുതമൊന്നുമില്ല, ലക്ഷ്മിയുടെ വാസസ്ഥലത്തിന്റെ പ്രതിഫലനം, ആഗ്രഹവും പ്രേമവും നിറഞ്ഞ സ്ഥലത്ത്, ഗുണംകുറഞ്ഞവർക്ക് എന്ത് ചെയ്യാൻ കഴിയുമെന്നുള്ളത് നിശ്ചയമല്ല. ഇങ്ങനെ, ശ്രീമദ്‌ ഭാഗവതത്തിലെ ദശമ സ്കന്ധത്തിലെ രണ്ടാം ഭാഗം, പ്രദ്യുമ്നന്റെ ജനനത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അമ്പത്തഞ്ചാമത്തെ അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു. അതിനുശേഷം അമ്പത്താറാം അധ്യായം ആരംഭിക്കുന്നു. ശ്രീ ശുകദേവൻ പറയുന്നു: സത്രാജിത്, ഒരു തെറ്റ് ചെയ്തതോടെ, തന്റെ സ്വന്തം മകളെയും, സ്യാമന്തക മണിയെയും, കൃഷ്ണനോട് നേരിട്ട് സമർപ്പിച്ചു. രാജാവ് ചോദിച്ചു: “സത്രാജിത് കൃഷ്ണനോട് എന്ത് തെറ്റ് ചെയ്തു? സ്യാമന്തക മണി എവിടുനിന്നാണ് ലഭിച്ചത്? അവൻ തന്റെ മകളെ ഹരിയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ടാണ് കൊടുത്തത്?” ശുകദേവൻ വിശദീകരിച്ചു: സത്രാജിത് സൂര്യദേവന്റെ വലിയ ഭക്തനും സുഹൃത്തുമായിരുന്നു; അതിനാൽ, തൃപ്തനായ സൂര്യദേവൻ അവൻക്ക് സ്യാമന്തക മണി നൽകിയിരുന്നു. സത്രാജിത് ആ മണി കഴുത്തിൽ ധരിച്ച്, സൂര്യനെപ്പോലെ പ്രകാശമുണ്ടാക്കി ദ്വാരകയിൽ പ്രവേശിച്ചു. അവന്റെ അതിശയപ്രഭയെ കണ്ടു ദ്വാരകാവാസികൾ അവനെ തിരിച്ചറിയാനായില്ല. ദൂരത്ത് നിന്ന് കണ്ട ജനങ്ങൾ, അതിശയപ്രഭയിൽ മയങ്ങി, കൃഷ്ണൻ ദ്യുത കളിയിൽ മഗ്നനായിരുന്നു, അവനോടു പറഞ്ഞു: “നാരായണാ, ശംഖം, ചക്രം, ഗദാ വഹിക്കുന്ന ദാമോദരാ, പദ്മനയനാ, ഗോവിന്ദാ, യദു വംശത്തിന്റെ അഭിമാനമേ! സൂര്യൻ തന്നെയാണ് വരുന്നത്, ലോകനാഥാ, നിന്നെ കാണാൻ ആഗ്രഹിച്ചാണ്, അതിശക്തമായ കിരണങ്ങൾ കൊണ്ട് മനുഷ്യരുടെ കാഴ്ച കവർന്നാണ് വരുന്നത്. ദേവതകളിൽ ഏറ്റവും നല്ലവർ മൂന്ന് ലോകങ്ങളിലും നിന്നെ അന്വേഷിക്കുന്നു; യദു വംശത്തിൽ ഒളിച്ചിരിക്കുന്നുവെന്ന് അറിഞ്ഞ്, ഇന്ന് അജൻമനായ പ്രഭു നിന്നെ കാണാൻ വരുന്നു.” ശുകദേവൻ പറഞ്ഞു: കുട്ടികളുടെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട കൃഷ്ണൻ ചിരിച്ചു, “അവൻ സൂര്യദേവൻ അല്ല, സ്യാമന്തക മണിയോടെ പ്രകാശമുണ്ടാക്കിയ സത്രാജിതാണ്,” എന്നുവെച്ചു. സത്രാജിത്, തന്റെ മനോഹരമായ, ശുഭപ്രദമായ വസതിയിൽ പ്രവേശിച്ചു; ബ്രാഹ്മണന്മാർ പൂജിച്ചിട്ടുള്ള ശാലയിൽ മണി സ്ഥാപിച്ചു. ദിവസം ദിവസവും ആ മണി എട്ടു ഭാരമോളം സ്വർണ്ണം ഉത്പാദിപ്പിച്ചു; അവിടം പൂജിച്ചാൽ ക്ഷാമം, ദുരന്തങ്ങൾ, പാമ്പ് ദോഷങ്ങൾ, രോഗങ്ങൾ, ദുരിതങ്ങൾ ഒന്നും സംഭവിക്കില്ല. യദു രാജാവായ കൃഷ്ണൻ ആ മണിയെ ആവശ്യപ്പെട്ടപ്പോൾ, സത്രാജിത് സമ്പത്ത് ആഗ്രഹിച്ചില്ല; അതിനാൽ, അവൻ മണി നൽകാൻ വിസമ്മതിച്ചു. ഒരു ദിവസം, പ്രസേനൻ ആ മണി കഴുത്തിൽ ധരിച്ച് കുതിരപ്പുറത്ത് കാട്ടിലേക്ക് വേട്ടയാടാൻ പോയി. ഒരു സിംഹം പ്രസേനനെയും കുതിരയെയും കൊന്നു, മണി പിടിച്ച് ഒരു മലകുഴിയിലേക്ക് കടന്നു. അവിടെ, ജാംബവാൻ ആ സിംഹത്തെ കൊല്ലുകയും, മണിയെ ആഗ്രഹിച്ച് സ്വന്തമാക്കുകയും ചെയ്തു. ജാംബവാൻ, മണിയെ തന്റെ മകന്റെ കളിപ്പാട്ടമാക്കി കുഴിയിൽ വച്ചു. എന്നാൽ, തന്റെ സഹോദരനെ കാണാതെ സത്രാജിത് അതീവ ദുഃഖിതനായി. “മണി കഴുത്തിൽ ധരിച്ചവനെ കൃഷ്ണൻ കാട്ടിൽ കൊന്നു; എന്റെ സഹോദരൻ അവന്റെതാണ്,” എന്നവണ്ണം ജനങ്ങൾ കുരിശ്ശും, ഈ വാർത്ത ചെവിയിൽ നിന്ന് ചെവിയിലേക്ക് പടർത്തി. കൃഷ്ണന്റെ മേൽ അപകീർത്തി വരുന്നതു കേട്ട കൃഷ്ണൻ, ജനങ്ങളുമായി പ്രസേനന്റെ വഴിയെ കാട്ടിലേക്ക് പോയി, തന്റെ നിരപരാധിത്വം തെളിയിക്കാൻ. കാട്ടിൽ പ്രസേനനെ സിംഹം കൊന്നതും, കുതിരയെ കൊല്ലപ്പെട്ടതും കണ്ടു; മലത്തിരുമ്ബിൽ സിംഹം ജാംബവാൻകൊണ്ട് കൊല്ലപ്പെട്ടതും കണ്ടു. കൃഷ്ണൻ മാത്രം, ഭയാനകമായ, കനിഞ്ഞ ഇരുണ്ട കുഴിയിൽ, ജനങ്ങളെ പുറത്തു നിർത്തി, കുഴിയിൽ പ്രവേശിച്ചു. അവിടെ, മണി കുട്ടിയുടെ കളിപ്പാട്ടമായി കണ്ടു; അതിനെ കൈവശമാക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു, കുട്ടിക്കപ്പുറത്ത് കാത്തു നിന്നു. അപരിചിതനായ മനുഷ്യനെ കണ്ടു, കുട്ടിയുടെ നഴ്‌സ് ഭയപ്പെട്ടു കരയിച്ചു; അതു കേട്ട ജാംബവാൻ, ശക്തിയിൽ ഏറ്റവും മുൻപന്തിയിലുള്ളവൻ, കോപത്തോടെ കുഴിയിൽ ഓടി വന്നു. കൃഷ്ണനെ സാധാരണ മനുഷ്യനെന്നു കരുതി, തന്റെ യഥാർത്ഥ ശക്തി തിരിച്ചറിയാതെ, ഭയങ്കരമായ പോരാട്ടം ആരംഭിച്ചു. ആ ഇരുവരും ആയുധങ്ങൾ, കല്ലുകൾ, മരങ്ങൾ, കൈകൾ ഉപയോഗിച്ച്, കാളികൾ മാംസത്തിന് വേണ്ടി പോരാടുന്നതുപോലെ, ജയം നേടാൻ ആകാംക്ഷയോടെ പോരാടിച്ചു. ഇരുപത്തിയെട്ട് ദിവസങ്ങൾ, ദിവസം രാത്രി, വിശ്രമമില്ലാതെ, ഇരുവരും ഇടയിടയിൽ ഇടിച്ചു. കൃഷ്ണന്റെ അടിയേറ്റ്, ജാംബവാന്റെ അസ്ഥികൾ തകർന്നു, ശക്തി ക്ഷയിച്ചു, ശരീരം വിയർപ്പിൽ മുങ്ങി, അത്ഭുതത്തിൽ ജാംബവാൻ പറഞ്ഞു: “നീ എല്ലാവരുടെയും ജീവൻ, ഉജ്ജ്വലത, ശക്തി, പ്രഭാവം ആയ വിഷ്ണു, പ്രാചീനപുരുഷൻ, പരമേശ്വരൻ, പ്രഭു തന്നെയാണ്. സൃഷ്ടാക്കന്മാരുടെ സൃഷ്ടാവും, സൃഷ്ടിയിൽ നിലനിൽക്കുന്നതും, കാലവും, അളക്കുന്നവരുടെ നാഥനും, പരമാത്മാവും, എല്ലാ ആത്മാക്കളുടെയും ആത്മാവുമാണ് നീ. നീ അൽപം കോപത്തോടെ ചായം നോക്കിയതുകൊണ്ട് സമുദ്രം ഉണർത്തി, പാത കാണിച്ചു, പാലം പണിതു, ലങ്കയുടെ മഹത്വം തെളിയിച്ചു, ദാനവരുടെ തലകൾ അമ്പുകൾ കൊണ്ടു നിലത്തു വീഴ്ത്തിയവൻ.” പ്രഭുവിനെ തിരിച്ചറിഞ്ഞ ജാംബവാൻ, അച്യുതനായ ദേവകിയുടെ മകനോട്, രാജാവേ, കൃഷ്ണനോട് സംസാരിച്ചു. കൃഷ്ണൻ, പുഷ്പനയനനായ, ജാംബവാനെ സ്പർശിച്ചു, മേഘം പോലെ ഗംഭീരമായ ശബ്ദത്തിൽ, അതീവ കരുണയോടെ ഭക്തനോട് പറഞ്ഞു: “മണിക്കായി, രാജാവേ, ഞാൻ ഈ കുഴിയിൽ വന്നതാണ്; എന്റെ മേൽ വന്ന തെറ്റായ ആരോപണം നീക്കാൻ, ഈ മണിയോടുകൂടി.” ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ കൃഷ്ണനോട്, സന്തോഷത്തോടെ, ജാംബവാൻ തന്റെ മകളായ ജാംബവതിയെയും, മണിയെയും, ആദരസൂചകമായി സമർപ്പിച്ചു. കൃഷ്ണൻ കുഴിയിൽ പ്രവേശിച്ച ശേഷം, ജനങ്ങൾ അവനെ കാണാതെ, പതിനൊന്ന് ദിവസം ദുഃഖത്തിൽ കാത്തു, പിന്നീട് നഗരത്തിലേക്ക് മടങ്ങി. കൃഷ്ണൻ പുറത്തു വന്നില്ലെന്നു കേട്ട ദേവകിയും, രുക്മിണിയും, വസുദേവനും, സുഹൃത്തുക്കളും, ബന്ധുക്കളും, ദുഃഖിതരായി. ദ്വാരകാവാസികൾ, ദുഃഖത്തിൽ, സത്രാജിതിനെ ശപിച്ചു; കൃഷ്ണന്റെ വിവരം അറിയാൻ, അവർ ചന്ദ്രഭാഗാ ദുർഗാദേവിയെ സമീപിച്ചു. അവരുടെ ഭക്തി കൊണ്ടു, ദേവി അനുഗ്രഹം നൽകി, ഹരി തന്റെ ലക്ഷ്യം പൂർത്തിയാക്കിക്കൊണ്ട്, ഭാര്യയോടുകൂടി, സന്തോഷം പകർന്നു, പ്രത്യക്ഷമായി. ഹൃഷീകേശൻ, മണിയും ഭാര്യയും കൂടെ, മരണത്തിൽ നിന്ന് തിരികെ വന്നതുപോലെ, നഗരത്തിലേക്ക് തിരിച്ചെത്തിയപ്പോൾ, എല്ലാവരും അതിമഹത്തായ ഉത്സവത്തിൽ മുങ്ങി.