ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

രുക്മി യുദ്ധഭൂമിയിൽ ഏത് ആയുധം എടുത്താലും—ഗദ, കുന്തം, ത്രിശൂലം, കവചവും വാളും, ജാവലിനും ടോമരയും—ഹരി അവയെല്ലാം തകർത്തു കളഞ്ഞു. അതിനുശേഷം രുക്മി തന്റെ രഥത്തിൽ നിന്ന് ചാടികൊണ്ട്, വാൾ കൈയിൽ പിടിച്ച് ക്രോധത്തോടെ കൃഷ്ണനെ കൊല്ലാൻ ഓടിയെത്തി. ഒരു പുഴുവിന്റെ പോലെ തീയിൽ ചാടുന്നതുപോലെ രുക്മി കൃഷ്ണനെ നേരെ ആക്രമിച്ചു. അപ്പോൾ കൃഷ്ണൻ അമ്പുകൊണ്ട് രുക്മിയുടെ വാളും കവചവും തകർത്തു; പിന്നീട് തന്റെ വാൾ എടുത്ത് രുക്മിയെ കൊല്ലാൻ തയ്യാറായി. ഇതെല്ലാം കണ്ട രുക്മിണി ഭയത്താൽ വിറച്ച്, ദുഃഖത്തിൽ മുഖം ഉണങ്ങിയ അവൾ ഭർത്താവിന്റെ കാൽപാദങ്ങളിൽ വീണു. ഭയത്താൽ കഴുത്ത് മുട്ടി, സ്വർണ്ണമാല ഇടുക്കിൽ പതിയുന്ന അവസ്ഥയിൽ, അവൾ കൃഷ്ണനോട് പ്രാർത്ഥിച്ചു: "യോഗേശ്വരനായ പ്രഭോ, അളവറ്റവനേ, ദേവാദിദേവനേ, ലോകനാഥനേ, ധന്യനായ ഭർത്താവേ, എന്റെ സഹോദരനെ കൊല്ലരുതേ." രുക്മിണിയുടെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട് കൃഷ്ണന്റെ ഹൃദയം കരുണയാൽ നിറഞ്ഞു; അവൻ അവളെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു. പിന്നീട് കൃഷ്ണൻ രുക്മിയെ ഒരു വസ്ത്രത്തിൽ കെട്ടി, തലയും താടിയും മുറിച്ച് അവനെ അപമാനിച്ചു. അതേസമയം യാദവ വീരന്മാർ ശത്രുസൈന്യത്തെ ഒരു ആനകൾ താമരക്കുളത്തിൽ കയറി തകർക്കുന്നതുപോലെ പിഴുതടിച്ചു. പിന്നീട് യാദുകുല വീരന്മാർ കൃഷ്ണന്റെ അടുത്തേക്ക് വന്നപ്പോൾ, രുക്മി അപ്രാണനായ അവസ്ഥയിൽ കെട്ടിയിട്ടിരിക്കുന്നതും, അവന്റെ അവസ്ഥ ദയനീയമാകുന്നതും കണ്ടു. അപ്പോൾ ദയാലുവായ ശങ്കർഷണൻ (ബലരാമൻ) രുക്മിയെ മോചിപ്പിച്ചു; കൃഷ്ണനോടു പറഞ്ഞു: "കൃഷ്ണാ, നീ ചെയ്തത് യാദവർക്കു യോജിച്ചതല്ല, അപമാനകരവും തെറ്റും തന്നെയാണ്. ഒരു സുഹൃത്തിനെ തല മുറിച്ചോ, മുഖം മുറിച്ചോ, കൊല്ലുകയോ ചെയ്യുന്നത് ശരിയല്ല." "ഈ ധർമ്മവതിയായ രുക്മിണി തന്റെ സഹോദരന്റെ അവസ്ഥയെക്കുറിച്ച് ഞങ്ങളോട് കുറ്റം പറയരുത്; സന്തോഷവും ദു:ഖവും മറ്റാരും നൽകുന്നില്ല, ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ കർമ്മഫലങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്നു. ബന്ധുവിനെ കൊല്ലുന്നത് വലിയ പാപമാണ്; എന്നാൽ അയാൾ തന്റെ തെറ്റുകൊണ്ട് തന്നെ നശിച്ചാൽ വീണ്ടും കൊല്ലേണ്ടതില്ല. ക്ഷത്രിയർക്ക് ഈ നിയമം പ്രജാപതിഃ സ്ഥാപിച്ചു: ഒരു സഹോദരൻ പോലും മറ്റൊരുത്തനെ കൊല്ലാമെന്നത് കഠിനമായ സത്യമാണു. രാജ്യം, ഭൂമി, സ്വർണ്ണം, സ്ത്രീകൾ, അഭിമാനം, അധികാരം എന്നിവയ്ക്കായി അഹങ്കാരം കൊണ്ടു അവർ ബന്ധുക്കളെയും നശിപ്പിക്കുന്നു." "കൃഷ്ണാ, നീ ദുഷ്ടഹൃദയരോടു കടുപ്പമുള്ളവനാണ്; സ്നേഹിതർക്കു നല്ലതെന്നു തോന്നുന്നതു മറ്റെല്ലാവർക്കും നല്ലതാണെന്നു നീ കരുതുന്നു, അവർക്കെല്ലാം അജ്ഞതയാണെന്നപോലെ. ദൈവികമായ മായയാൽ മനുഷ്യർക്ക് ഭ്രമം ഉണ്ടാകുന്നു; അവർ ചിലരെ സ്നേഹിതരായി, ചിലരെ ശത്രുവായി, ചിലരെ അന്യരായി കാണുന്നു. യഥാർത്ഥത്തിൽ എല്ലാവർക്കും ഒരു പരമാത്മാവാണ്; ഭ്രമിച്ചവർ മാത്രമാണ് അതിനെ വിഭജിച്ച് കാണുന്നത്—പ്രകാശം അല്ലെങ്കിൽ ആകാശം വിഭജിച്ചപോലെ." "ഈ ശരീരം ആദിയും അന്തവും ഉള്ളതും, പ്രകൃതിയും, പ്രാണനും ഗുണങ്ങളുമാണ്; അജ്ഞാനത്തിൽ ആത്മാവിൽ രൂപപ്പെടുന്നതാണ്, അതിനാലാണ് ജീവൻ സംസാരത്തിൽ അലഞ്ഞു നടക്കുന്നത്. യഥാർത്ഥ ആത്മാവിന് ഒരിക്കലും മറ്റൊരാളുമായി യോജനം അല്ലെങ്കിൽ വേര്‍പാട് ഇല്ല; സൂര്യനും സൂര്യപ്രഭയിലും കാണുന്ന ബന്ധം പോലെ മാത്രമാണ് ഈ ബന്ധം. ജനനം മുതലായ മാറ്റങ്ങൾ ശരീരത്തിനാണ്, ആത്മാവിന് ഒരിക്കലുമല്ല—ചന്ദ്രന്റെ കലകൾക്ക് ചന്ദ്രനിൽ യാതൊരു മാറ്റവും വരാത്തതുപോലെയും, ഗ്രഹണം ചന്ദ്രനെ ബാധിക്കാത്തതുപോലെയും." "സ്വപ്നത്തിൽ ഒരാൾ സ്വയം അനുഭവിക്കുന്നതും, അവിടെ ലഭിക്കുന്ന അനുഭവഫലങ്ങൾ യാഥാർത്ഥ്യമല്ലെങ്കിലും ആസ്വദിക്കുന്നതുപോലെയും, അജ്ഞാനികൾ മായയിൽ യാഥാർത്ഥ്യമല്ലാത്തതിനെ യാഥാർത്ഥ്യമായി കണ്ട് സംസാരത്തിൽ പ്രവേശിക്കുന്നു. അതിനാൽ, അജ്ഞാനത്തിൽ നിന്നുള്ള ദു:ഖം നീക്കി, ആത്മാവിനെ ഉണർത്തുന്ന സത്യജ്ഞാനത്തിൽ ഉറപ്പു വയ്ക്കുക, ശുദ്ധസ്മിതയുള്ളവളേ." ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ ദൈവം ഉപദേശിച്ചപ്പോൾ, സുന്ദരിയായ രാമ (രുക്മിണി) മനസ്സിലെ ദു:ഖം ഉപേക്ഷിച്ചു, വിവേകത്തോടെ മനസ്സു സമാധാനപ്പെടുത്തി. രുക്മി, ജീവശക്തി ക്ഷയിച്ചും, ശക്തിയും തേജസ്സും നഷ്ടപ്പെട്ടും, താൻ അപമാനിതനായതും, വ്യർത്ഥമായ അഭിമാനവും ഓർത്ത്, അവൻ തന്റെ താമസത്തിനായി ഭോജകട്ട എന്ന വലിയ നഗരം സ്ഥാപിച്ചു; ദുഷ്ടനായ കൃഷ്ണനെയും തന്റെ സഹോദരിയെയും നേരിടാൻ അവൻ ശ്രമിച്ചില്ല. "ഞാൻ കുന്ഡിനയിൽ പ്രവേശിക്കില്ല" എന്ന പ്രഖ്യാപനത്തോടെ, കൃഷ്ണനും ഭീഷ്മകപുത്രിയുമായുള്ള യുദ്ധത്തിൽ പരാജയപ്പെട്ട അവൻ, മറ്റു രാജാക്കന്മാരോടൊപ്പം അവിടെ തന്നെ താമസിച്ചു. കൃഷ്ണൻ രുക്മിണിയെ യഥാവിധി ആചാരങ്ങൾ പാലിച്ചു നഗരത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി വിവാഹം കഴിച്ചു. അതിനുശേഷം യാദുകുലപതിയായ കൃഷ്ണനോടു അർപ്പിതരായവരുടെ വീടുകളിൽ മഹോത്സവം നടന്നു. പുരുഷന്മാരും സ്ത്രീകളും സന്തോഷത്തോടെ, മനോഹരമായ രത്നകുണ്ഡലങ്ങൾ ധരിച്ചു, നവദമ്പതികൾക്ക് സമ്മാനങ്ങൾ കൊണ്ടുവന്നു. ഇന്ദ്രന്റെ പതാകകളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട യാദു നഗരവും, അത്ഭുതകരമായ പുഷ്പമാലകളും വസ്ത്രങ്ങളും, രത്നദ്വാരങ്ങളും, എല്ലാ വാതിലുകളിലും കലശങ്ങൾ, ധൂപം, ദീപങ്ങൾ എന്നിവയാൽ ശോഭയാർന്നതും, വെള്ളം നിറച്ച പാത്രങ്ങൾ, സുഗന്ധവാനായ ദ്രവ്യം വിതറപ്പെട്ട വഴികളും, രാജാക്കന്മാരുടെ പ്രിയമായ ആനകൾ നഗരവാതിലുകളിൽ നിലകൊണ്ടതും, വാഴയും പനയും നിരയായി നിലകൊണ്ടതും ആ നഗരത്തെ ഭംഗിയാക്കി. കുരുക്കന്മാർ, ശ്രീഞ്ജയന്മാർ, കൈകേയന്മാർ, വിദർഭന്മാർ, യാദുക്കൾ, കുന്തികൾ—എല്ലാവരും അവിടെ ഒന്നിച്ചു സന്തോഷിച്ചു, ആവേശത്തോടെ ഒറ്റക്കെട്ടായി ചലിച്ചു. രുക്മിണിയെ കൃഷ്ണൻ അപഹരിച്ച കഥ എല്ലായിടത്തും പാടപ്പെട്ടപ്പോൾ രാജാക്കന്മാരും രാജകുമാരികളും അത്ഭുതത്തോടെ കേട്ടു. ദ്വാരകയിൽ, കൃഷ്ണൻ ലക്ഷ്മീപതിയായ കൃഷ്ണൻ രുക്മിണിയോടും രാമയോടും ചേർന്നതിൽ, ജനങ്ങൾ അതിയായ ആനന്ദം അനുഭവിച്ചു. ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു: വാസുദേവന്റെ അംശമായ കാമദേവൻ, മുമ്പ് രുദ്രന്റെ കോപത്തിൽ ദഹിക്കപ്പെട്ടവൻ, വീണ്ടും ശരീരധാരണത്തിനായി ആ രൂപത്തിൽ ജനിച്ചു. വൈദർഭിയായ രുക്മിണിയിൽ ജനിച്ച അവൻ കൃഷ്ണന്റെ ശക്തിയോടെ പ്രസിദ്ധനായ പ്രദ്യുമ്നനായി, പിതാവിനേക്കാൾ കുറവൊന്നുമില്ലാത്തവനായി വളർന്നു. മായാവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള ശംഭരാസുരൻ, തന്റെ ശത്രുവാണെന്നറിഞ്ഞു, ആ കുഞ്ഞിനെ കടലിൽ എറിഞ്ഞു വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങി. ശക്തിയുള്ള ഒരു മീൻ ആ കുഞ്ഞിനെ വിഴുങ്ങി; പിന്നീട് ആ മീനും മറ്റുമീൻമാരും മത്സ്യബന്ധകർ വലയിൽ പിടിച്ചു. അവൻമാർ ആ മീനെ സമ്മാനമായി ശംഭരാസുരന്റെ അടുക്കളയിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നു; അച്ചാർക്കാർ അതിനെ കത്തി കുത്തി മുറിക്കാനായി കൊണ്ടുപോയി. അകത്ത് കുഞ്ഞിനെ കണ്ടപ്പോൾ അവർ അതിനെ മായാവതിക്ക് കാണിച്ചു. മായാവതിയുടെ മനസ്സിൽ ആശങ്കയുണ്ടായപ്പോൾ നാരദമുനി അവളെല്ലാം വിവരിച്ചു—കുഞ്ഞിന്റെ യഥാർത്ഥ ജന്മവും, മീന്റെ വയറ്റിൽ എത്തിയത് എങ്ങനെയാണെന്നും. കാമദേവന്റെ പ്രസിദ്ധമായ ഭാര്യയായ രതി, ഭർത്താവിന്റെ പുനർജന്മത്തിനായി കാത്തിരുന്നവളായിരുന്നു അവൾ. ശംഭരൻ അടുക്കളക്കു ചുമതല നൽകിയ മായാവതി, ആ കുഞ്ഞിനെ കാമദേവൻ തന്നെയെന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞു, അവനോടു സ്നേഹവും സ്നേഹവും പ്രകടിപ്പിച്ചു.