ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

യുദ്ധഭൂമിയിൽ, രഥികന്മാരുടെയും കുതിരപ്പടയാളികളുടെയും ആനയോട്ടക്കാരുടെയും തലകൾ, കുന്തലങ്ങൾ, കിരീടങ്ങൾ, തുര്ബാനുകൾ എന്നിവയാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടവ, ആയിരക്കണക്കിന് നിലത്തേക്ക് വീണു. വാളുകളും ഗദകളും വില്ലുകളും പിടിച്ചിരുന്ന കൈകൾ, ആനകൾ, തോളുകൾ, കാലുകൾ, കുതിരകൾ, കഴുതകൾ, ഒട്ടകങ്ങൾ, കാളകൾ, കഴുതകൾ, മനുഷ്യരുടെ തലകൾ—ഇവയെല്ലാം യുദ്ധഭൂമിയിൽ ചിതറിക്കിടന്നു. വിജയത്തിനായി വൃഷ്ണികൾ അവരുടെ ശത്രുസൈന്യങ്ങളെ നശിപ്പിച്ചപ്പോൾ, ജരാസന്ധനെ മുഖ്യനായിട്ടുള്ള രാജാക്കന്മാർ പിന്മാറി യുദ്ധഭൂമിയിൽ നിന്ന് വിട്ടുപോയി. അവർ ശിശുപാലൻറെ അടുക്കൽ എത്തിയപ്പോൾ, ഭാര്യയെ നഷ്ടപ്പെട്ടവൻപോലെ വിഷാദഭരിതനായതും, പ്രഭയും ഉത്സാഹവും നഷ്ടപ്പെട്ടതുമായ അവൻ, വായ് ഉണക്കിയ അവസ്ഥയിൽ ഇരുന്നു. രാജാക്കന്മാർ അവനോടു പറഞ്ഞു: “നല്ലവരിൽ മികച്ചവനേ, ഈ ദുഃഖം ഉപേക്ഷിക്കണം. ശരീരധാരികൾക്കിടയിൽ ആരും സ്ഥിരമായ ആനന്ദമോ ദുഃഖമോ കാണുന്നില്ല. മരുന്ന് കൊണ്ടുള്ള ഒരു സ്ത്രീക്കൊച്ചൻ, കലയൻ്റെ ഇഷ്ടാനുസരണം നൃത്തം ചെയ്യുന്നതുപോലെ, പരമേശ്വരന്റെ നിയന്ത്രണത്തിൽ ആനന്ദത്തിലും ദുഃഖത്തിലും ജീവികൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. പതിനേഴു ദിവസങ്ങൾ ഞാൻ ശൗരിയാൽ യുദ്ധത്തിൽ തോറ്റു; പതിനെട്ടാം ദിവസം ഇരുപത്തിമൂന്നു സൈന്യങ്ങളുമായി ഞാൻ അവനെ ജയിച്ചു. എങ്കിലും, ലോകം കാലവും വിധിയും ചേർന്ന് നീങ്ങുന്നതാണെന്ന് അറിയുന്നതിനാൽ ഞാൻ ഒരിക്കലും ദുഃഖിക്കുകയോ ആനന്ദിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നില്ല. ഇപ്പോഴും, നമുക്കെല്ലാവർക്കും, മഹാസേനാനായകർക്ക്, യദുക്കൾ കൃഷ്ണനാൽ സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ടതുകൊണ്ടു തോറ്റുപോയി; അവരുടെ തന്ത്രങ്ങളാൽ ശത്രുക്കൾ വിജയം നേടി. ഇപ്പോൾ കാലം ശത്രുക്കളുടെ പക്ഷത്താണെന്നു കൊണ്ട് അവർ ജയിച്ചു; കാലം ഞങ്ങളുടെ പക്ഷത്താകുമ്പോൾ ഞങ്ങൾ ജയിക്കും.” ഇങ്ങനെ സുഹൃത്തുക്കൾ ആശ്വസിപ്പിച്ചതിനുശേഷം, ചെദിരാജാവ് തന്റെ അനുചരന്മാരോടൊപ്പം നഗരത്തിലേക്ക് മടങ്ങി. ശേഷിച്ച രാജാക്കന്മാർ തത്കാലം രക്ഷപ്പെട്ടവർ ഓരോരുത്തരും സ്വന്തം നഗരങ്ങളിലേക്ക് മടങ്ങി. എങ്കിലും, തന്റെ സഹോദരിയുടെ വിവാഹം കൃഷ്ണൻ ഒരു രാക്ഷസവിവാഹം പോലെ ബലാൽക്കാരം ചെയ്തതും, കൃഷ്ണനെ ദ്വേഷിച്ചതുമായ രുക്മി, ശക്തൻ ആയ സൈന്യത്തോടൊപ്പം കൃഷ്ണന്റെ പിന്നാലെ പോയി. രുക്മി, അത്യന്തം ക്രുദ്ധനായി, രാജാക്കന്മാരെല്ലാവർക്കും മുന്നിൽ വച്ച് വില്ല് കൈയിൽ പിടിച്ച്, വലിയ ഭുജങ്ങൾ വിറയച്ചു, ഒരു പ്രതിജ്ഞ എടുത്തു: “കൃഷ്ണനെ യുദ്ധത്തിൽ കൊല്ലാതെ, രുക്മിണിയെ തിരികെ പിടിക്കാതെ ഞാൻ കുണ്ടിനയിൽ കയറില്ല. ഞാൻ സത്യം പറയുന്നു.” ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് രഥത്തിൽ കയറി തന്റെ രഥികനോട്, “കുതിരകളെ ഓട്ടമിടൂ; കൃഷ്ണനെ നേരിട്ട് ഏറ്റുമുട്ടാം!” എന്നു പറഞ്ഞു. “ഇന്ന് കൂര്മ്മമായ ബാണങ്ങളാൽ എന്റെ സഹോദരിയെ ബലാൽക്കാരം ചെയ്ത ആ കൃഷ്ണന്റെ അഭിമാനം തകർക്കും.” ഇങ്ങനെ അവൻ വാചാലതയോടെ, ഭഗവാന്റെ മഹത്വം അറിയാതെ, ഗോവിന്ദനെ വെല്ലുവിളിച്ചു: “നിൽക്കൂ, നിൽക്കൂ!” എന്നു വിളിച്ചു, ഏകരഥത്തിൽ നേരെ എത്തി. ശക്തമായ വില്ലെടുത്ത്, രുക്മി കൃഷ്ണനെ മൂന്നു ബാണങ്ങളാൽ അകത്താക്കി. പിന്നെ അവൻ പറഞ്ഞു: “യദുകുലത്തിന് അപമാനമായവനേ, ഒരു നിമിഷം കാത്തിരിപ്പിൻ!” “നീ എവിടേക്കാണ് പോകുന്നത്? എന്റെ സഹോദരിയെ ഒരു കുറുക്കൻ യാഗബലികൾ കവർന്നുപോലെ കവർന്നുവല്ലോ! കപടനായ, ദുഷ്ടനായ യോദ്ധാവേ, ഇന്ന് ഞാൻ നിന്റെ അഭിമാനം തകർക്കും!” “നീ എന്റെ ബാണങ്ങളാൽ എന്നെ വീഴ്ത്തുന്നതുവരെ ആ പെൺകുട്ടിയെ വിടുക!” രുക്മി ആവേശത്തോടെ പറഞ്ഞു. കൃഷ്ണൻ ചിരിച്ച് രുക്മിയുടെ വില്ല് തകർത്തു, ആറു ബാണങ്ങളാൽ രുക്മിയെ തുളച്ചു. നാലു കുതിരകളെ എട്ട് ബാണങ്ങളാൽ, രഥികനെ രണ്ട് ബാണങ്ങളാൽ, പതാകയെ മൂന്ന് ബാണങ്ങളാൽ അകത്താക്കി. രുക്മി മറ്റൊരു വില്ലെടുത്ത്, അഞ്ച് ബാണങ്ങളാൽ കൃഷ്ണനെ തുളച്ചു. ബാണങ്ങളുടെ മഴയാൽ ആക്രമിക്കപ്പെട്ട അച്യുതൻ രുക്മിയുടെ വില്ല് തകർത്തു; വീണ്ടും രുക്മി മറ്റൊന്ന് എടുത്തപ്പോൾ അതും കൃഷ്ണൻ തകർത്തു. രുക്മി എടുത്ത വാൾ, കുന്തം, ത്രിശൂലം, കെട്ടയിരിഞ്ഞ വാൾ, ജാവലിന്‍, തോമരം—എന്തു ആയുധം എടുത്താലും ഹരിഅവയെല്ലാം തകർത്തു. അപ്പോൾ രഥത്തിൽ നിന്ന് ചാടിയ രുക്മി, വാൾ കൈയിൽ പിടിച്ച്, കൃഷ്ണനെ കൊല്ലാൻ ഉദ്ദേശിച്ച്, തീയിൽ ചാടുന്ന ഒരു വണ്ടിപോലെ ക്രോധത്തോടെ മുന്നോട്ട് പോയി. അപ്പോഴാണ് കൃഷ്ണൻ ബാണങ്ങളാൽ രുക്മിയുടെ വാൾ, കാവൽചട്ട, എന്നിവ തകർത്തത്. പിന്നെ താൻ തന്റെ വാൾ എടുത്തു, രുക്മിയെ കൊല്ലാൻ തയ്യാറായി. ഭർത്താവിൻ്റെ കൈയിൽ സഹോദരൻ കൊല്ലപ്പെടാൻ പോകുന്നതു കണ്ട രുക്മിണി, ഭയത്തിൽ മുഴുകി, ഭർത്താവിൻ്റെ കാലിൽ വീണു: “യോഗേശ്വരാ, അപ്പരിമിതനായവനേ, ദേവന്മാരുടെ ദേവാ, ലോകനാഥാ, നീ എന്റെ സഹോദരനെ കൊല്ലരുതേ, മഹാബാഹുവേ, മംഗളദായകനേ!” എന്ന് വേദനയോടെ പറഞ്ഞു. ഭയത്തിൽ വിറയച്ച അവളുടെ ശരീരം, ദുഃഖത്തിൽ ഉണങ്ങിയ മുഖം, വാക്ക് തടഞ്ഞു, പൊന്നണിയിറങ്ങി, ഭയത്താൽ കാൽപിടിച്ചു. കൃഷ്ണൻ കരുണയോടെ രുക്മിയെ കൊല്ലുന്നതിൽ നിന്നു വിട്ടു. പിന്നീട്, കൃഷ്ണൻ ആ ദുഷ്ടനെ വസ്ത്രംകൊണ്ട് കെട്ടി, തലമുടിയും താടിയും ഷേവ് ചെയ്തു, അവനെ ഭംഗംചെയ്തു. അതേസമയം, യദുകുലവീരന്മാർ ശത്രുസൈന്യത്തെ കുളത്തിൽ കയറിയ ആനകൾ പോലെ തകർത്തു. അവർ കൃഷ്ണന്റെ അടുക്കൽ എത്തിയപ്പോൾ, രുക്മി അങ്ങനെയുള്ള അവസ്ഥയിൽ, മരിക്കാനിരിക്കുന്നതുപോലെ കെട്ടിയിരിക്കുന്നു എന്ന് കണ്ടു. ദയയോടെ, സംകർഷണൻ അവനെ അഴിച്ചുവിട്ടു, കൃഷ്ണനോട് പറഞ്ഞു: “നീ ചെയ്തത് ശരിയല്ല, നമുക്ക് അപമാനകരവും അനുചിതവും ആണ്—തലമുടിയും താടിയും ഷേവ് ചെയ്യുക, ഭംഗംചെയ്യുക, അല്ലെങ്കിൽ സുഹൃത്തിനെ കൊല്ലുക. ഈ ധർമ്മപത്നി സഹോദരന്റെ ഭംഗംകണ്ടു നമ്മെ കുറ്റപ്പെടുത്തരുത്; ആരും മറ്റൊരാളിന് ആനന്ദം അല്ലെങ്കിൽ ദുഃഖം നൽകുന്നില്ല—ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ കർമ്മഫലങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്നു. ബന്ധുവിനെ കൊല്ലുന്നത് മഹാപാപമാണെങ്കിലും, ഒരിക്കലും ബന്ധുവിനെ കൊല്ലരുത്; അവൻ തന്റെ പാപത്താൽ തന്നെ നശിച്ചാൽ, വീണ്ടും കൊല്ലുന്നതിൽ അർത്ഥമില്ല. ഇത് ക്ഷത്രിയർക്കുള്ള നിയമം, പ്രജാപതിയാൽ സ്ഥാപിതമായത്—സഹോദരൻ പോലും സഹോദരനെ കൊല്ലാം, അതിലും ഭയങ്കരമായതൊന്നുമില്ല. രാജ്യത്തിനോ, ഭൂമിക്കോ, ധനത്തിനോ, സ്ത്രീകൾക്കോ, അഭിമാനത്തിനോ, അധികാരത്തിനോ വേണ്ടി, അഹങ്കാരത്തിൽ കുരുങ്ങി, അവർ മറ്റുള്ളവരെ—സ്വന്തം ബന്ധുക്കളെ പോലും—നശിപ്പിക്കുന്നു. കൃഷ്ണാ, നീ എല്ലാവരോടും ദുഷ്ടഹൃദയമുള്ളവരോട് കഠിനമായി വിധി ചെയ്യുന്നു; സുഹൃത്തുക്കൾക്ക് നല്ലതാണെങ്കിൽ എല്ലാവർക്കും നല്ലതായെന്നു നീ കരുതുന്നു, അജ്ഞന്മാരെപ്പോലെ. മഹാമായയുടെ ശക്തിയിൽ മനുഷ്യർക്കു മോഹം ഉണ്ടാകുന്നു; ശരീരത്തെ ആധാരമാക്കി, ചിലരെ സുഹൃത്തുക്കളായി, ചിലരെ ശത്രുക്കളായി, ചിലരെ അന്യരായി കാണുന്നു. എന്നാൽ, ശരീരധാരികൾക്കുള്ളത് ഒരേയൊരു പരമാത്മാവാണ്; അതു പലതായില്ല, പക്ഷേ മോഹിതർ അതിനെ പലതായാണ് കാണുന്നത്—ദീപം അല്ലെങ്കിൽ ആകാശം വിഭജിച്ചെന്നു തോന്നുന്നതുപോലെ. ഈ ശരീരം, ആരംഭവും അവസാനം ഉള്ളത്, പ്രകൃതിയും പ്രാണനും ഗുണങ്ങളും ചേർന്നതാണ്; അത്മാവിൽ അജ്ഞാനത്താൽ നിർമ്മിതമായത്, ജീവിയെ സംസാരത്തിൽ അലയിച്ചു നടക്കാൻ ഇടയാക്കുന്നു. യഥാർത്ഥ ആത്മാവിന് മറ്റൊരാളുമായി യോജനം അല്ലെങ്കിൽ വേർപാട് ഇല്ല—അത് സത്തയോ അസത്തയോ ആയാലും; സൂര്യനും അതിനാൽ പ്രകാശം ലഭിക്കുന്ന രൂപങ്ങളും തമ്മിലുള്ള ബന്ധംപോലെ, ഈ ധാരണകൾ അപ്രത്യക്ഷ ബന്ധത്തിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിക്കുന്നത്.” ഇങ്ങനെ മഹത്തായ യുദ്ധവും, അതിലെ ധർമ്മബോധവും, ഭഗവാന്റെ കരുണയും, ആത്മതത്ത്വബോധവും അവിടെ പ്രത്യക്ഷമായി.