ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

പ്രേമത്തിന്റെ ബന്ധനത്തിൽ കുടുങ്ങിയ നഗരവാസികൾ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു. അതിനുശേഷം ആ കന്യക അകത്തുള്ള മന്ദിരങ്ങളിൽ നിന്നു പുറത്തിറങ്ങി, സൈനികരുടെ കാവലോടെ അംബികാദേവിയുടെ ക്ഷേത്രത്തിലേക്കു നടന്നു. ഭവാനിയുടെ സുന്ദരമായ പാദങ്ങൾ ദർശിക്കാനായി അവൾ കാലിൽ നടന്നു; നടന്നു കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോഴും അവളുടെ മനസ്സിൽ മുഴുവനായി മുകുന്ദന്റെ കമലപാദങ്ങൾ ധ്യാനിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു. അവളെ ചുറ്റി അമ്മമാരും സുഹൃത്തുക്കളും ഉണ്ടായിരുന്നു; ധീരമായ രാജസൈനികർ കവചം ധരിച്ച് ആയുധങ്ങൾ ഉയർത്തി കാവലായി നിന്നു. അപ്പോൾ മൃദംഗം, ശംഖം, താളം, ഭേരികൾ, കാഹളം എന്നിവയുടെ ശബ്ദം മുഴങ്ങി. ആയിരക്കണക്കിന് ഉന്നതജന്മം ഉള്ള സ്ത്രീകൾ മനോഹരമായി അലങ്കരിച്ചവരായി, പുരോഹിതർക്കായി വിവിധ ഭക്ഷ്യങ്ങൾ, പുഷ്പമാലകൾ, സുഗന്ധവസ്തുക്കൾ, വസ്ത്രങ്ങൾ, ആഭരണങ്ങൾ എന്നിവ കൊണ്ടുവന്നു. ഗായകരും വാദ്യകലാകാരന്മാരും പാടിയും സ്തുതിയും ചെയ്തുകൊണ്ട് വധുവിനെ ചുറ്റി നിന്നു; കൂടെ ചരിതഗായകർ, വംശാവലികാരന്മാർ, മഹാരാജാവിന്റെ ദൂതന്മാർ എന്നിവരും ഉണ്ടായിരുന്നു. ദേവിയുടെ ആലയത്തിലെത്തിയപ്പോൾ അവൾ തന്റെ കൈകളും കാലുകളും കഴുകി, ശുദ്ധവും സമാധാനവും നിറഞ്ഞവളായി അംബികയുടെ സാന്നിധ്യത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു. ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെ പ്രായമായ, ജ്ഞാനമുള്ള ഭാര്യമാർ ഭവാനിയോടൊപ്പം ഭവയുടെ ഭാര്യയായ, ഐശ്വര്യമുള്ള അംബികയെ ആരാധിച്ചു. അപ്പോൾ വധു ഭക്തിയോടെ പ്രാർത്ഥിച്ചു: “മാതാവേ, അംബികേ, വീണ്ടും വീണ്ടും ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു. ഭാവാനിയോടൊപ്പം, സ്വന്തം മക്കളോടൊപ്പം അനുഗ്രഹം നിറഞ്ഞവളായീ ദേവിയേ, എന്റെ ഭർത്താവ് കൃഷ്ണനാകട്ടെ; ദയവായി ഈ പ്രാർത്ഥന അംഗീകരിക്കണമേ.” അവളെ സുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങൾ, അക്ഷത, ധൂപം, വസ്ത്രങ്ങൾ, പുഷ്പമാലകൾ, ആഭരണങ്ങൾ, വിവിധ ഭക്ഷ്യങ്ങൾ, വിളക്കുകളുടെ നിരകൾ എന്നിവകൊണ്ട് ബ്രാഹ്മണസ്ത്രീകളും അവരുടെ ഭർത്താക്കന്മാരുമടങ്ങിയവർ പൂജ ചെയ്തു. ഉപ്പും അപ്പം, വെറ്റിലയും ഹാരവും പഴങ്ങളും കരിമ്പും കൊണ്ടും അവർ പൂജ നടത്തി. പൂജാവശേഷം അവർ അവളെ അനുഗ്രഹിച്ചും, അവശിഷ്ടം നൽകിയും, വധു അവരെ വന്ദിച്ച് അവശിഷ്ടം സ്വീകരിച്ചു. ശാന്തമായ മൗനവ്രതം ഉപേക്ഷിച്ച് അവൾ അംബികയുടെ ഭവനത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തേക്ക് പോന്നു; കയ്യിൽ രത്നമാലയുള്ള വലതു കൈയിൽ ദാസിയെ പിടിച്ചുകൊണ്ട് അവൾ നടന്നു. സുന്ദരമായ കമരൊടിയുള്ള അവളുടെ നടുവും, കുന്ദലങ്ങളാലും രത്നങ്ങളാലും അലങ്കരിച്ച മുഖവും, കറുത്ത വർണ്ണവും, കവിളിൽ രത്നമാലയും, ഉന്നതമായ വക്ഷസ്സും, വൃത്താകൃതിയിലുള്ള കുരുളുകളാൽ കണ്ണുകൾ മറഞ്ഞതുമായ അവൾ ദേവതകളുടെ മായയെപ്പോലെ മനോഹരമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. ശുദ്ധമായ പുഞ്ചിരിയോടെ, ബിംബഫലത്തോടു സാമ്യമുള്ള ചുവന്ന അധരങ്ങൾ, മല്ലികാപുഷ്പം പോലെയുള്ള പല്ലുകൾ, ഹംസയുടെ നടപ്പുപോലെ സുന്ദരമായ നടപ്പ്, മണിയഴികൾ മുഴങ്ങുന്ന ശബ്ദം—ഇതെല്ലാം കൊണ്ട് അവൾ ദീപ്തിയായി. അവളെ കണ്ടപ്പോൾ സമവായിച്ചിരുന്ന വീരന്മാർ അവളോടുള്ള പ്രേമത്തിൽ അവശരായി വീണുപോയി; രാജാക്കന്മാർ അവളുടെ ലജ്ജാഭരിതമായ പുഞ്ചിരിയും ദൃഷ്ടിയും കണ്ടു മനസ്സു നഷ്ടപ്പെട്ടു, ആയുധങ്ങൾ കൈവിട്ടു. ആ രാജാക്കന്മാർ, ആനകളിലും രഥങ്ങളിലും കുതിരകളിലും ഇരുന്ന്, അജ്ഞതയോടെ നിലത്ത് വീണു; procession എന്ന പേരിൽ അവൾ തന്റെ തേജസ് ഹരിയിലേക്ക് അർപ്പിച്ചു കൊണ്ടായിരുന്നു. അവളുടെ കമലപാദങ്ങൾ പതിയെ നീങ്ങിക്കൊണ്ടിരിക്കെ, അവൾ ഭഗവാന്റെ വരവിനായി കാത്തുനോക്കി. വലതു കൈയിലെ വിരലുകൾ കൊണ്ട് മുടി വാരിക്കൊണ്ടു, ഇടതുവശം നോക്കി, ലജ്ജയോടെ അവളെ കാണാനെത്തിയ രാജാക്കന്മാരെ നോക്കി; അച്യുതനെ കണ്ടു. രാജകുമാരി രഥത്തിൽ കയറുമ്പോൾ, കൃഷ്ണൻ അവളെ എതിരാളികളുടെ മുന്നിൽ തന്നെ പിടിച്ചു. ഗരുഡചിഹ്നം ഉള്ള രഥത്തിൽ അവളെ ഇരുത്തി, മാധവൻ രാജാക്കന്മാരുടെ കൂട്ടം അവഗണിച്ച്, രാമന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ, സിംഹം ചിത്തലുകളെ ഇടയിൽ നിന്ന് പിടിച്ചുപോകുന്നതുപോലെ അവളെ കൊണ്ടു പോകാൻ തുടങ്ങി. അഹങ്കാരമുള്ള ആ രാജാക്കന്മാർ, പ്രത്യേകിച്ച് ജരാസന്ധനും കൂട്ടരും, തോൽവിയും അപമാനവും സഹിക്കാനാവാതെ, “അയ്യോ, നമുക്ക് ലജ്ജ! ആയുധധാരികളായ നാം, പശുക്കരായവരാൽ കവർച്ച ചെയ്യപ്പെട്ടു; സിംഹം മറ്റ് മൃഗങ്ങളിൽ നിന്ന് മാൻ പിടിച്ചുപോകുന്നതുപോലെ!” എന്ന് നിലവിളിച്ചു. ശുകമുനി പറഞ്ഞു: അതിനുശേഷം, അവർ എല്ലാവരും അത്യന്തം കോപത്തോടെ തങ്ങളുടെ വാഹനങ്ങളിൽ കയറി, ആയുധങ്ങൾ എടുത്ത്, സൈന്യങ്ങളുമായി ചുറ്റപ്പെട്ട്, വില്ലുകൾ വലിച്ചുകൊണ്ട് പിന്തുടർന്നു. അവരെ വരുന്നത് കണ്ട യാദവസേനാധിപന്മാർ, രാജാവേ, വില്ലുകൾ വലിച്ച് ശബ്ദമുണ്ടാക്കി അവരെ നേരിട്ടു. ആയുധശാസ്ത്രത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവരായ അവർ, കുതിരകളിലും ആനകളിലും രഥങ്ങളിലും നിന്നുകൊണ്ട്, മലകളിൽ മഴ പെയ്യുന്നതുപോലെ അമ്പുകളുടെ മഴയൊഴിച്ചു. ഭർത്താവിന്റെ സേനയെ അമ്പുകളുടെ പ്രവാഹത്തിൽ മൂടപ്പെട്ടത് കണ്ടു, സുന്ദരനടുവുള്ള കന്യക ലജ്ജാഭരിതവും ഭയഭരിതവുമായ കണ്ണുകളോടെ ഭർത്താവിന്റെ മുഖം നോക്കി. ഭഗവാൻ പുഞ്ചിരിയോടെ പറഞ്ഞു: “ഭയപ്പെടേണ്ട, കമലനയനേ; ഈ ശത്രുസേന ഇപ്പോൾ നിന്റെ ബന്ധുക്കൾകൊണ്ടു തന്നെ നശിപ്പിക്കപ്പെടും.” അവരുടെ വീര്യം സഹിക്കാനാവാതെ, ഗദ, സങ്കർഷണൻ, മറ്റു വീരന്മാർ ഇരുമ്പ് അമ്പുകൾകൊണ്ട് കുതിരകളെയും ആനകളെയും രഥങ്ങളെയും ആക്രമിച്ചു. ചാരിയന്മാരുടെയും കുതിരപ്പടയാളികളുടെയും ആനയോട്ടക്കാരുടെയും കിരീടം, കുന്ദലം, പാഗ് എന്നിവയുള്ള തലകൾ ആയിരക്കണക്കിന് നിലത്ത് വീണു. വാളും ഗദയും വില്ലും ഉള്ള കൈകൾ, ആനകൾ, ചുണ്ടുകൾ, കാലുകൾ, കുതിരകൾ, കാളകൾ, ഒട്ടകങ്ങൾ, കാളകൾ, കഴുതകൾ, മനുഷ്യ തലകൾ—ഇവയൊക്കെ നിലത്ത് വീണു. വിജയത്തിനായി ശ്രമിച്ച യാദവർ അവരുടെ സേനയെ നശിപ്പിച്ചപ്പോൾ, ജരാസന്ധനെ മുൻനിറുത്തി രാജാക്കന്മാർ പിന്മാറി പോയി. ഭാര്യയെ നഷ്ടപ്പെട്ടവനുപോലെ വിഷാദത്തിൽ മുങ്ങിയ ശിശുപാലന്റെ സമീപം, അവന്റെ തേജസ് ഇല്ലാതായി, ഉത്സാഹം നഷ്ടപ്പെട്ട്, വായ് ഉണങ്ങിയ അവനോടു അവർ പറഞ്ഞു: “നല്ലവനേ, ഈ ദു:ഖം ഉപേക്ഷിക്കണം! ശരീരധാരികളിൽ ആരും സ്ഥിരമായ സന്തോഷമോ ദു:ഖമോ അനുഭവിക്കുന്നില്ല. മാരക്കാരൻ തണ്ടുപാവയെ നയിക്കുന്നതുപോലെ, ഭഗവാന്റെ നിയന്ത്രണത്തിൽ കഴിയുന്നവൻ സന്തോഷത്തിലും ദു:ഖത്തിലും അങ്ങനെ തന്നെ നടപ്പാണ്.” “പതിനേഴു ദിവസം ഞാൻ ശൗരിയിൽ തോറ്റു; പതിനെട്ടാം ദിവസം ഇരുപത്തിമൂന്ന് അക്ഷൗഹിണി സേനയോടെ ഞാൻ ജയിച്ചു. എങ്കിലും ലോകം കാലവും വിധിയും ചേർന്നാണ് നടപ്പിക്കുന്നത് എന്നറിയുന്നതിനാൽ ഞാൻ ദു:ഖിക്കുകയോ സന്തോഷിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നില്ല.” “ഇപ്പോൾ പോലും, ശക്തിയുള്ള യോദ്ധാക്കളായ നാം, കൃഷ്ണനെ ആശ്രയിച്ച യാദുക്കൾക്കു തോറ്റു; അവർക്ക് വിജയമാണ്, കാരണം കാലം അവരുടെ പക്ഷത്താണ്. കാലം നമ്മളോടുകൂടുമ്പോൾ നമ്മൾ വിജയം നേടും.” ശുകമുനി പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ സുഹൃത്തുക്കൾ ആശ്വസിപ്പിച്ചതിനുശേഷം, ചേദിരാജാവ് ശിശുപാലൻ തന്റെ അനുയായികളുമായി നഗരത്തിലേക്ക് മടങ്ങി; ശേഷിച്ച രാജാക്കന്മാർ തത്തേതായ നഗരങ്ങളിലേക്ക് മടങ്ങി. എന്നാൽ, സഹോദരിയുടെ രാക്ഷസവിവാഹം സഹിക്കാനാവാതെ, കൃഷ്ണനോടു വൈരം പുലർത്തിയിരുന്ന രുക്മി, ശക്തിയോടെ തന്റെ സൈന്യവുമായി കൃഷ്ണനെ പിന്തുടർന്നു. രുക്മി അത്യന്തം കോപഭരിതനായി, എല്ലാ രാജാക്കന്മാരുടെയും സാന്നിധ്യത്തിൽ വില്ലും പിടിച്ച്, വലിയ കൈകൾ വിറയച്ച് പ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു: “യുദ്ധത്തിൽ കൃഷ്ണനെ വധിച്ച് രുക്മിണിയെ തിരികെ പിടിക്കാതെ ഞാൻ കുന്ദിന nagarathil പ്രവേശിക്കില്ല; ഞാൻ സത്യമായി നിങ്ങളോട് പറയുന്നു.” ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, രുക്മി തന്റെ രഥത്തിൽ കയറി, സാരഥിയോട്: “കുതിരകളെ ഓടിക്കൂ! ഞാൻ കൃഷ്ണനെ നേരിടട്ടെ!” എന്ന് പറഞ്ഞു.