ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

വിവാഹം കഴിഞ്ഞ് മൂന്നു രാത്രി കഴിഞ്ഞിട്ടും, ഞാൻ ഒരു തെറ്റും ചെയ്തിട്ടില്ലെങ്കിലും, കമലനയനായ കൃഷ്ണൻ എന്നെ കാണാനെത്തിയിട്ടില്ല. ദൂതനായ ബ്രാഹ്മണനും ഇതുവരെ തിരികെ വന്നിട്ടില്ല. എവിടെയോ എന്റെ അശുഭമായ ഭാവി കൊണ്ടാവാം, കൃഷ്ണൻ എന്നിൽ എന്തെങ്കിലും ദോഷം കണ്ടിട്ടുണ്ടോ എന്ന ആശങ്കയും മനസ്സിൽ ഉണരുന്നു. സൃഷ്ടാവും, മഹാദേവനും, ഗൗരിയും എന്നെ അനുഗ്രഹിക്കുന്നില്ലെന്ന് തോന്നുന്നു. ഇങ്ങനെ, ഗോവിന്ദന്റെ സ്മരണയിൽ മുഴുകി, കണ്ണുനീർ നിറഞ്ഞ കണ്ണുകൾ അടച്ച്, ഞാൻ ആലോചനയിൽ അകപ്പെട്ടിരുന്നു. ഗോവിന്ദൻ വരുമെന്ന പ്രതീക്ഷയിൽ കാത്തിരിക്കുമ്പോൾ, എന്റെ ഇടത് തോളും ഭുജവും കണ്ണും അനുകൂലമായ സൂചനയായി വിറയച്ചു. അതിനിടയിൽ, കൃഷ്ണന്റെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം, ആ പ്രധാന ബ്രാഹ്മണൻ അകത്തുള്ള മന്ദിരത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന എന്നെ കണ്ടു. അദ്ദേഹത്തെ സന്തോഷപൂർവ്വം, മനസ്സു ശാന്തമായി ഞാൻ കണ്ടു; ലക്ഷണങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കാൻ ഞാൻ പ്രാവീണ്യം പുലർത്തി. ഒരു ശുദ്ധമായ പുഞ്ചിരിയോടെ അദ്ദേഹത്തോട് ഞാൻ ചോദ്യം ചെയ്തു. അവർ യദുകുലപുത്രൻ എത്തിയതായി സന്തോഷത്തോടെ അറിയിച്ചു; സ്വയംവരത്തെക്കുറിച്ച് കൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞതെല്ലാം സത്യസന്ധമായി പറഞ്ഞു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ വരവറിഞ്ഞ് എന്റെ ഹൃദയം ആനന്ദത്തിൽ നിറഞ്ഞു; എന്നാൽ, അദ്ദേഹത്തോടുള്ള മറ്റൊരു വിധത്തിലുള്ള സ്നേഹമൂലം, ഞാൻ അദ്ദേഹത്തെ നേരെ നോക്കിയില്ല. കൃഷ്ണനും രാമനും സംഗീതോപകരണങ്ങൾ മുഴങ്ങിച്ചു, യഥോചിതം ആദരവുകൾ സഹിതം എന്റെ വിവാഹം കാണാനായി എത്തി. ശുദ്ധമായ തൂപ്പ്, പാൽ, വസ്ത്രങ്ങൾ, ഇഷ്ടവസ്തുക്കൾ എന്നിവ കൊണ്ടുവന്ന്, അവരെ ആചാരാനുസൃതമായി പൂജിച്ചു. ഇരുവർക്കും അവരുടെ സൈന്യത്തിനും അനുയായികൾക്കും യോഗ്യമായ അത്തിഥിസത്കാരവും, വിശ്രമത്തിനും ഭംഗിയായി സജ്ജമാക്കിയ വീടും ഒരുക്കി. ഹൃദയപൂർവ്വം, സമിതിയിൽ എത്തിയ രാജാക്കന്മാർക്ക് അവരുടെ വീര്യത്തിനും പ്രായത്തിനും ശക്തിക്കും സമ്പത്തിനും അനുസരിച്ച് എല്ലാ ഇഷ്ടവസ്തുക്കളും നൽകി ആദരിച്ചു. കൃഷ്ണൻ എത്തിയ വാർത്ത കേട്ട്, വിദ്യർഭനഗരവാസികൾ കൃഷ്ണന്റെ കമലനയന മുഖം കണ്ട് കൈകൾ കണ്ണിനു ചേർത്ത് ആനന്ദിച്ചു. "രുക്മിണി മാത്രമാണ് കൃഷ്ണന്റെ യോജ്യ ഭാര്യ; കൃഷ്ണനും ദോഷരഹിതനായ ഭീഷ്മയുടെ മകളുടെ യോജ്യ ഭർത്താവാണ്," എന്നായിരുന്നു എല്ലാവരുടെയും മനസ്സ്. "നമ്മൾ ചെയ്ത ചെറിയ പുണ്യഫലത്താൽ തന്നെ ലോകത്രയസ്രഷ്ടാവ് പ്രസന്നനായി; അച്യുതൻ വിദ്യർഭകുമാരിയെ സ്വീകരിക്കട്ടെ," എന്നായിരുന്നു ജനങ്ങളുടെ പ്രാർത്ഥന. ഇങ്ങനെ സ്നേഹബന്ധത്തിൽ ഒതുങ്ങിയ ജനങ്ങൾ സംസാരിച്ചപ്പോൾ, ഞാൻ അകത്തു നിന്ന് അംബികാദേവിയുടെ ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക്, സൈനികരാൽ കാത്തിരിപ്പോടെ പുറപ്പെട്ടു. ഭവാനിയുടെ സുന്ദര പാദങ്ങൾ ദർശിക്കാനായി കാൽനടയായി ഞാൻ നടന്നു; നടന്നു കൊണ്ടിരിക്കെ, എന്റെ മനസ്സിൽ മുഴുവനായി മുകുന്ദന്റെ കമലപാദങ്ങൾ മാത്രം ഓർത്തിരുന്നു. എന്റെ അമ്മമാരും സുഹൃത്തുക്കളും എന്നെ ചുറ്റി, ധീരനായ രാജാവിന്റെ സൈനികർ കിരീടം, കവർച്ച, ആയുധങ്ങൾ ഉയർത്തി കാത്തു നിന്നു. മൃദുലമായ പാദങ്ങൾ, പാദസരങ്ങൾ മുഴങ്ങിക്കൊണ്ടു, ഞാൻ അംബികാമന്ദിരത്തിലേക്ക് നടന്നു. ആയിരക്കണക്കിന് മഹിളകൾ വിവിധ ഉപഹാരങ്ങൾ, പുഷ്പമാലകൾ, സുഗന്ധങ്ങൾ, വസ്ത്രങ്ങൾ, ആഭരണങ്ങൾ എന്നിവ പുരോഹിതർക്കായി കൊണ്ടുവന്നു. ഗായകർ, സംഗീതജ്ഞർ, വంశാവലികാർ, മംഗളവാദ്യക്കാർ എന്നെ ചുറ്റി ശ്രേഷ്ഠമായ ഗാനം പാടുകയും, മഹിമയോടെ എന്നെ പ്രശംസിക്കുകയും ചെയ്തു. ക്ഷേത്രത്തിൽ എത്തി, കാൽ കൈ കഴുകി, ശുദ്ധിയും ശാന്തിയും പുലർത്തി അംബികയുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു. പ്രായപൂർത്തിയായ ബ്രാഹ്മണസ്ത്രികൾ ഭവാനിയോടൊപ്പം ഭവഭാര്യയായ ദേവിയെ സമ്പത്ത് സഹിതം പൂജിച്ചു. "അംബികേ, വീണ്ടും വീണ്ടും ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു. സുമംഗലിയായ നീയും സന്താനങ്ങളുമൊത്ത് പ്രസന്നയാകണം; കൃഷ്ണൻ എന്നെ ഭർത്താവായി സ്വീകരിക്കണം" എന്നായിരുന്നു എന്റെ പ്രാർത്ഥന. സുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങൾ, അക്ഷത, ധൂപം, വസ്ത്രം, പുഷ്പമാല, ആഭരണം, വിവിധ ഭോജ്യങ്ങൾ, വിളക്കുകൾ എന്നിവയാൽ ബ്രാഹ്മണസ്ത്രികൾ ഭർത്താക്കന്മാരോടൊപ്പം ദേവിയെ പൂജിച്ചു. ഉപ്പും, അപ്പം, വെറ്റിലപ്പാക്കും, മാലകളും, പഴങ്ങളും, കരിമ്പും അർപ്പിച്ചു. അവരാൽ നൽകിയ പ്രതീക്ഷകളെയും അനുഗ്രഹങ്ങളെയും സ്വീകരിച്ച്, ഞാൻ അവർക്കു നമസ്കരിച്ചു. ശാന്തമായ വ്രതം അവസാനിപ്പിച്ച്, അംബികയുടെ ഭവനത്തിൽ നിന്ന് പുറത്ത് വന്നു; കൈയിൽ രത്നമുദ്രികയോടെ ദാസിയുടെയും കൈ പിടിച്ചു. സുന്ദരമായ കാതിലാഭരണങ്ങൾ, രത്നങ്ങൾ, കറുത്തവർണ്ണം, രത്നമേഖല, ഉന്നതസ്തനങ്ങൾ, കുരുളിയുള്ള മുടി, മായാമയമായ ദേവതകളുടെ മായയെപ്പോലെയായിരുന്നു എന്റെ സൗന്ദര്യം. ശുദ്ധമായ പുഞ്ചിരി, ബിംബഫലത്തിൻറെപോലെയുള്ള ചുവപ്പായ അധരങ്ങൾ, മല്ലികപൂക്കളെപ്പോലെയുള്ള പല്ലുകൾ, ഹംസഗതിയിലുളള നടപ്പു, മണിമണികൾ മുഴങ്ങുന്ന പാദങ്ങൾ—ഇങ്ങനെ ഞാൻ പ്രകാശിച്ചു. എന്നെ കണ്ട രാജകുമാരന്മാർ സ്നേഹഭാവത്തിൽ അക്ഷരാർത്ഥത്തിൽ വിറയച്ചു; എന്റെ ലജ്ജാഭാവം നിറഞ്ഞ പുഞ്ചിരി, കൺചിമ്മലുകൾ കണ്ട രാജാക്കന്മാർ ആയുധങ്ങൾ വീഴ്ത്തി. ആ മഹാരഥികൾ, ആനകളിലും രഥങ്ങളിലും കുതിരകളിലും ഇരുന്നവരും, ഞാനെന്റെ ചുവപ്പു പാദങ്ങൾ പതുക്കെ നീക്കി, ഹരിയെ കാണാൻ വഴിയൊരുക്കി നീങ്ങുമ്പോൾ, ഭൂമിയിലേക്കു വീണു. ഞാൻ ഇടവഴിയിലൂടെ നടന്നു, ഇടതു കൈയുടെ വിരലുകൾ കൊണ്ട് ചുരുളിയ മുടി മാറ്റി, ലജ്ജയോടെ വലതുവശം നോക്കി, അച്യുതനെ കണ്ടു. അപ്പോൾ തന്നെ, രാജകുമാരി രഥത്തിൽ കയറുന്ന സമയത്ത്, കൃഷ്ണൻ, എതിരാളികളുടെ മുമ്പിൽ തന്നെ എന്നെ പിടിച്ചു. ഗരുഡചിഹ്നം പതിച്ച രഥത്തിൽ എന്നെ ഇരുത്തി, മാധവൻ മറ്റ് രാജാക്കന്മാരെ അവഗണിച്ച്, രാമന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ, സിംഹം ശലഭങ്ങളിൽ നിന്ന് ഇരയെ പിടിച്ചു കൊണ്ടുപോകുന്നതുപോലെ, പതുക്കെ പുറപ്പെട്ടു. അഹങ്കാരമുള്ള രാജാക്കന്മാർ, പ്രത്യേകിച്ച് ജരാസന്ധനും കൂട്ടരുമും, പരാജയവും അപമാനവും സഹിക്കാനാവാതെ, "അയ്യോ, നമുക്ക് ലജ്ജ; ആയുധധാരികളായ നമുക്ക്, കൃഷിവാളന്മാർ Hirsch deer-നെ പിടിച്ചു കൊണ്ടുപോയത് പോലെ കവർന്നിരിക്കുന്നു," എന്നുപറഞ്ഞു. ഇതു കണ്ട രാജാക്കന്മാർ അത്യന്തം കോപത്തോടെ, തങ്ങളുടെ രഥങ്ങളിലേറി, ആയുധധാരികളായി, സൈന്യങ്ങളുമായി കൃഷ്ണനെ പിന്തുടർന്നു. യദുവംശസേനാനായകർ, അവരുടെ മുന്നിൽ നിന്നു, വില്ലുകൾ കമാനാക്കി, അത്യന്തം ഉത്സാഹത്തോടെ പ്രതിരോധിച്ചു. കുതിരകളിലും ആനകളിലും രഥങ്ങളിലും നിന്നു, ആയുധവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവർ, മലകളിൽ മഴ പെയ്യുന്ന മേഘങ്ങൾപോലെ അമ്പുകളുടെ മഴയൊഴിച്ചു. ഭർത്താവിന്റെ സൈന്യം അമ്പുകളുടെ മഴയിൽ മൂടപ്പെട്ടത് കണ്ടു, സുന്ദരനിതംബയുള്ള ഞാൻ, ലജ്ജയും ഭയവും നിറഞ്ഞ കണ്ണുകളോടെ കൃഷ്ണന്റെ മുഖം നോക്കി. അപ്പോൾ കൃഷ്ണൻ, പുഞ്ചിരിയോടെ പറഞ്ഞു: "ഭയപ്പെടേണ്ട, കമലനയനേ; ഈ ശത്രുസൈന്യം നിന്റെ ബന്ധുക്കൾ തന്നെയാണ് നശിപ്പിക്കുന്നത്.