ഒരു ഗ്രാമത്തിൽ ധുന്ധുകാരി എന്നൊരു മനുഷ്യൻ ജീവിച്ചിരുന്നു. അവൻ ഒരു കള്ളനായിരുന്നു, എല്ലാവർക്കും വെറുപ്പായവൻ. മറ്റുള്ളവരുടെ വീടുകൾക്ക് തീയിടുകയും, കുട്ടികളെ കളിക്കാൻ കൂട്ടിക്കൊണ്ടുപോയി ഉടനെ കിണറ്റിൽ തള്ളുകയും ചെയ്തു. അവൻ അതിക്രൂരനും ആയുധധാരിയുമായിരുന്നു; ദരിദ്രരെയും കുരുടരെയും പീഡിപ്പിച്ചു, ചണ്ഡാളരോടും നായ്ക്കളോടും കൂട്ടുകൂടി, കയറ് പിടിച്ചു നടക്കുകയും ചെയ്തു. വേശ്യകളുടെ കൂട്ടത്തിൽ അഴിഞ്ഞു ജീവിച്ച്, പാരമ്പര്യമായി ലഭിച്ച സമ്പത്ത് എല്ലാം കളഞ്ഞു. ഒരിക്കൽ, സ്വയം മാതാപിതാക്കളെ അടിച്ചു, അവരുടെ പാത്രങ്ങൾ പോലും കവർന്നു. ദാരിദ്ര്യത്തിലായ പിതാവ് വേദനയോടെ നിലവിളിച്ചു: "ഇങ്ങനെ ദുർജനത്വം കാണിക്കുന്ന മകനാൽ മാത്രം ദു:ഖം അനുഭവിക്കേണ്ടിവരുന്നവൻ കൊല്ലപ്പെടാൻ അർഹനാണ്." അവൻ വീണ്ടും കരഞ്ഞു: "എവിടെയാണ് എന്റെ സ്ഥലം? എവിടേക്ക് പോകണം? എന്റെ ദു:ഖം നീക്കം ചെയ്യാൻ ആരുണ്ട്? ഈ ദു:ഖത്തിൽ ഞാൻ ജീവൻ ഉപേക്ഷിക്കും; എത്ര ദയനീയമായ അവസ്ഥ!" അപ്പോൾ ജ്ഞാനിയായ ഗോകർണൻ അവിടെ എത്തി, പിതാവിനെ ഉപദേശിച്ചു. "ഇഹലോകം അസ്ഥിരവും ദു:ഖപൂർണ്ണവും മായയോടുകൂടിയതുമാണ്. ആരുടെ മകനാണ്? ആരുടെ സമ്പത്താണ്? ആരുടെ സ്നേഹമാണ് എപ്പോഴും കത്തുന്നത്? ഇന്ദ്രനും ലോകാധിപതിക്കും സുഖമില്ല; സുഖം കിട്ടുന്നത് വൈരാഗ്യത്തോടും ഏകാന്തജീവിതത്തോടും കൂടിയ ജ്ഞാനിക്ക് മാത്രമാണ്. മകനോടുള്ള മോഹം എന്ന അജ്ഞാനം ഉപേക്ഷിക്കണം; മായയാൽ നരകപാതത്തിലേക്കാണ് പോകുന്നത്. ഈ ശരീരം ഒടുവിൽ എല്ലാം വിട്ട് വീഴും; കാടിലേക്ക് പോവുക." ഗോകർണന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട പിതാവ്, യാത്രയ്ക്ക് തയ്യാറായി: "മകനേ, കാട്ടിൽ ചെയ്യേണ്ട കാര്യങ്ങൾ വിശദമായി പറഞ്ഞു തരിക." അവൻ വീണ്ടും പറഞ്ഞു: "മോഹത്തിന്റെ കുഴിയിൽ കുടുങ്ങിയ ഞാൻ കുഴപ്പമുള്ളവനും കപടനും പാപികളുമാണ്; കരുണാസാഗരനായ നീ എന്നെ രക്ഷിക്കണം." ഗോകർണൻ ഉപദേശിച്ചു: "എല്ലും, മാംസം, രക്തം എന്നിവകൊണ്ട് നിർമ്മിതമായ ഈ ശരീരത്തോടുള്ള മോഹം ഉപേക്ഷിക്കണം; ഭാര്യ, മക്കൾ, മറ്റു ബന്ധങ്ങൾ എന്നിവയോടുള്ള അഹങ്കാരവും ഉടമസ്ഥാവകാശവും വിട്ടുവിടണം. ഈ ലോകം നശ്വരവും താൽക്കാലികവുമാണെന്ന് തിരിച്ചറിയണം; വൈരാഗ്യത്തിലും ഭക്തിയിലും ആനന്ദിച്ചുകൊണ്ട് ജീവിക്കുക. സത്ധർമ്മം നിരന്തരമായി ആചരിക്കണം; ലോകികകർമ്മങ്ങൾ ഉപേക്ഷിക്കണം; സദ്പുരുഷരെ സേവിക്കണം; ആഗ്രഹവും തൃശ്യയും ഉപേക്ഷിക്കണം. മറ്റുള്ളവരുടെ ഗുണദോഷങ്ങൾ ചിന്തിക്കുന്നത് വേഗത്തിൽ ഉപേക്ഷിക്കണം; സേവയുടെയും പുണ്യകഥകളുടെയും അമൃതം ആഴത്തിൽ ആസ്വദിക്കണം." മകന്റെ വാക്കുകൾ അനുസരിച്ച് പിതാവ്, അറുപതാം വയസ്സിൽ, വീട് വിട്ട് കാടിലേക്ക് പോയി; അവിടെ ഹരിയെ ദിനംപ്രതി സേവിച്ചു, ദശമസ്കന്ധം ജപിച്ചു, അങ്ങനെ ശ്രീകൃഷ്ണനെ പ്രാപിച്ചു. ദേവതകളുടെ തോട്ടങ്ങൾക്കു സമാനമായ തേജസ്സോടെ, വിശ്വകർമ്മ നിർമിച്ച ഇന്ദ്രന്റെ പ്രാസാദത്തിൽ, മൂന്ന് ലോകങ്ങളുടെ ഐശ്വര്യങ്ങൾക്കുടമയായ സ്വർഗ്ഗനഗരത്തിൽ, അവൻ വസിച്ചു. അവൻ ജ്ഞാനത്തിലും സമ്പത്തിലും ഉന്നതവംശത്തിലും സമ്പന്നനായിരുന്നു, എന്നാൽ അഹങ്കാരമോ ഗർവമോ ഇല്ലാതെയായിരുന്നു. പിതാവ് മരിച്ചശേഷം, ധുന്ധുകാരി മാതാവിനെ ക്രൂരമായി അടിച്ചു: "സമ്പത്ത് എവിടെയാണ് എന്ന് പറയ，否则 ഈ ദണ്ഡംകൊണ്ട് നിന്നെ കൊല്ലും!" ആ വാക്കുകൾ കേട്ട് ഭയപ്പെട്ട മാതാവ്, മകനോടുള്ള വാത്സല്യത്തിൽ വിഷമിച്ച്, രാത്രിയിൽ കിണറ്റിൽ ചാടിപ്പെട്ടു, ജീവൻ നഷ്ടപ്പെട്ടു. ഗോകർണൻ യോഗത്തിൽ സ്ഥിരനായവൻ ആയതിനാൽ, തീര്ഥാടനം നടത്താൻ പുറപ്പെട്ടു; അവനു ദു:ഖമോ സന്തോഷമോ ഇല്ല; ശത്രുവോ സുഹൃത്തോ ഇല്ല. എന്നാൽ ധുന്ധുകാരി വീട്ടിൽ തുടരുകയായിരുന്നു; അഞ്ചു വേശ്യകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, അവരുടെ പരിപാലനത്തിൽ മനസ്സു മായ്ച്ച്, അതിക്രൂരമായ പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്തു. ഒരു ദിവസം, ആ സ്ത്രീകൾ ആഭരണങ്ങൾ ആഗ്രഹിച്ചു. ധുന്ധുകാരി, മോഹത്തിൽ അകപ്പെട്ട് മരണത്തെ മറന്നവൻ, അവ ലഭിക്കാൻ വീട്ടിൽ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു. ഇവിടെ അവിടെ നിന്ന് ധനം സമ്പാദിച്ചു, അവർക്കു വസ്ത്രങ്ങളും ആഭരണങ്ങളും മറ്റും നൽകി. ധനം കൂട്ടിയിരിക്കുന്നതറിഞ്ഞ്, സ്ത്രീകൾ തമ്മിൽ പറഞ്ഞുവിളിച്ചു: "ഇവൻ ദിവസേന കള്ളത്തരം ചെയ്യുന്നു; രാജാവ് അറിഞ്ഞാൽ പിടിക്കും. സമ്പത്ത് എടുത്തശേഷം രാജാവ് ഇവനെ തീർച്ചയായും കൊല്ലും; അതിനാൽ നമ്മുടെ ഭാവി രക്ഷിക്കാൻ നാം തന്നെ രഹസ്യമായി ഇവനെ കൊല്ലേണ്ടതല്ലേ?" അങ്ങനെ തീരുമാനിച്ച്, അവർ രാത്രിയിൽ അവൻ ഉറങ്ങുമ്പോൾ കയറുകെട്ടി, കൊന്നു, സമ്പത്ത് എടുത്ത് അവിടെ നിന്ന് പോയി. അവന്റെ കഴുത്തിൽ കയറ് കെട്ടി കൊല്ലാൻ തുടങ്ങി; എങ്കിലും ഉടനെ മരിച്ചില്ല, അവർ ഭയപ്പെട്ടു. പിന്നീട്, കത്തുന്ന കല്ലുകൾ വായിൽ തള്ളിയപ്പോഴാണ് അത്യന്തം വേദനപെട്ട് അവൻ മരിച്ചത്. അവന്റെ ശരീരം ഒരു കുഴിയിൽ ഉപേക്ഷിച്ചു; ഈ രഹസ്യം ആരും അറിഞ്ഞില്ല. ആളുകൾ ചോദിച്ചപ്പോൾ, അവർ പറഞ്ഞു: "അവൻ ദൂരേയ്ക്ക് പോയി; അവൻ ഞങ്ങൾക്കു പ്രിയപ്പെട്ടവൻ; ഈ വർഷം സമ്പത്ത് നേടാൻ തിരിച്ച് വരും." ദുഷ്ട സ്ത്രീകളിൽ വിശ്വാസം വയ്ക്കരുത്; അവരിൽ ആശ്രയം വെക്കുന്ന മണ്ടൻ ദു:ഖത്തിൽ മുങ്ങും. അവരുടെ വാക്കുകൾ അമൃതംപോലെ ആസ്വാദ്യകരമാണ്; എന്നാൽ ഹൃദയം വെട്ടുകത്തി പോലെയാണ്—പുരുഷന്മാരിൽ ആരാണ് അവർക്കു യഥാർത്ഥത്തിൽ പ്രിയം? അവരുടെ സമ്പത്ത് പിടിച്ചെടുത്ത്, പല ഭർത്താക്കന്മാരുമുള്ള ആ സ്ത്രീകൾ പോയി; പിന്നെ ധുന്ധുകാരി വലിയ പ്രേതമായി, കൃത്യദോഷങ്ങളാൽ പീഡിതനായി. കാറ്റുപോലുള്ള രൂപം സ്വീകരിച്ച്, പതിനൊന്ന് ദിക്കുകളിലേക്കും ഓടി, തണുപ്പിലും ചൂടിലും, ഭക്ഷണമില്ലാതെ, ദാഹത്തോടെ സഹിച്ചു. എവിടെയും ആശ്രയം ലഭിച്ചില്ല; "ഹായോ, വിധി!" എന്ന് നിലവിളിച്ചു. കുറേ ദിവസം കഴിഞ്ഞ്, ഗോകർണൻ അവന്റെ മരണവാർത്ത അറിഞ്ഞു. അവൻ സഹായം ഇല്ലാത്തവൻ എന്നു തിരിച്ചറിഞ്ഞു, ഗോകർണൻ ഗയാശ്രാദ്ധം ചെയ്തു; ഏതു തീർത്ഥത്തിലും പോയാലും അവിടെ അവനുവേണ്ടി ശുദ്ധികർമ്മങ്ങൾ ചെയ്തു. അങ്ങനെ സഞ്ചരിച്ച്, ഗോകർണൻ സ്വന്തം നഗരത്തിലേക്ക് മടങ്ങി; രാത്രിയിൽ, ആരും അറിയാതെ, വീട്ടുമുറ്റത്ത് കിടന്നു. അവിടെ, ഗോകർണൻ ഉറങ്ങുമ്പോൾ, ധുന്ധുകാരി അത്യന്തം ഭയങ്കരമായ രൂപത്തിൽ, അർദ്ധരാത്രിയിൽ ബന്ധുവിനായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. ആ പ്രേതം, ഒരിക്കൽ ആടായി, പിന്നെ ആനയായി, മഹിഷിയായി, ഇന്ദ്രനായി, അഗ്നിയായി, വീണ്ടും മനുഷ്യനായി മാറി; ഓരോ രൂപവും ഒരിക്കൽ മാത്രം. ഈ അതിശയകരമായ ഭാവം കണ്ട ഗോകർണൻ, മനസ്സിൽ ഉറപ്പോടെ, "ഇവൻ കഷ്ടതയിൽ വീണ ഒരാളാണ്" എന്ന് നിർണയിച്ചു, അവനോട് പറഞ്ഞു: "രാത്രിയിൽ ഇങ്ങനെ ഭയങ്കരമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്ന നീ ആരാണ്? എവിടെ നിന്നാണ് ഇങ്ങനെയൊരു അവസ്ഥയിലേക്ക് എത്തിയത്? നീ പ്രേതമാണോ, പിശാചാണോ, രാക്ഷസാനോ? പറയൂ.