ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

മഗധരാജാവായ ജരാസന്ധൻ ഇരുപത് അക്ഷൗഹിണികളും അതിലുപരി മൂന്നു അക്ഷൗഹിണി സൈന്യവുമുമായി യദുക്കളുടെ തലസ്ഥാനമായ മഥുരയെ എല്ലാ ദിക്കിലും നിന്ന് വളഞ്ഞു ആക്രമിച്ചു. സമുദ്രം പോലെ വീശിയൊഴുകുന്ന ആ മഹാസൈന്യത്തെ കണ്ടു, സ്വന്തം നഗരം ചുറ്റിപ്പറ്റപ്പെട്ടതും ജനങ്ങൾ ഭയത്താൽ വിറയുന്നതും കണ്ടു, കൃഷ്ണൻ ആ സ്ഥിതിയെ ആലോചിച്ചു. മനുഷ്യരൂപത്തിൽ അവതരിച്ച ഹരിഃ തന്റെ അവതാരലക്ഷ്യവും സമയവും സ്ഥലവും സാഹചര്യവും മനസ്സിലാക്കി, “ഭൂഭാരമായി ഒന്നിച്ചുകൂടിയ ഈ സൈന്യത്തെ ഞാൻ നശിപ്പിക്കണം; ഇവയെല്ലാം മഗധരാജാവാണ് കീഴടക്കിയ രാജാക്കന്മാരിൽ നിന്ന് കൂട്ടിച്ചേർത്തത്. അക്ഷൗഹിണികളായി എണ്ണപ്പെടുന്ന ഈ സൈന്യങ്ങൾ, അവയുടെ കുതിരകളും ആനകളും രഥങ്ങളും സൈനികരുമൊക്കെയും നശിപ്പിക്കണം. പക്ഷേ, മഗധരാജാവിനെ കൊല്ലരുത്; അവൻ വീണ്ടും ഒരു സൈന്യം കൂട്ടിച്ചേർക്കും. ഭൂഭാരനാശം, സജ്ജനസംരക്ഷണം, ദുഷ്ടവിനാശം—ഇതാണു എന്റെ അവതാരലക്ഷ്യം. ധർമ്മസംരക്ഷണത്തിനും, അധർമ്മം ഉയരുമ്പോൾ അതിന്റെ നാശത്തിനും മറ്റൊരു ശരീരവും ഞാൻ സ്വീകരിക്കുന്നു,” എന്ന് കൃഷ്ണൻ വിചാരിച്ചു. അങ്ങനെയിരിക്കുമ്പോൾ, അദ്ഭുതകരമായ രണ്ടു രഥങ്ങൾ, സൂര്യനെപ്പോലെ പ്രകാശിച്ചുകൊണ്ട്, ആകാശത്തിൽ നിന്ന് ഡ്രൈവർസഹിതം എല്ലാ ഉപകരണങ്ങളോടും കൂടി അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. ദൈവികമായ പുരാതനായുധങ്ങളും അതിനോടൊപ്പം സ്വയം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. അവയെ കണ്ട കൃഷ്ണൻ, ഹൃദയത്തിൽ സന്തോഷത്തോടെ, സങ്കർഷണനോടു പറഞ്ഞു: “മഹാനുഭാവാ, ഭൂമിയിൽ അവതരിച്ചവരുടെ അധിപനായുള്ളോരു, യദുക്കൾക്ക് വന്ന ഈ വലിയ പ്രതിസന്ധി നോക്ക്. ഇതാ, നിന്റെ പ്രിയമായ ആയുധങ്ങളോടുകൂടിയ രഥം ഇവിടെയുണ്ട്. ഭൂഭാരമായ ഈ ഇരുപത്തിമൂന്നു അക്ഷൗഹിണി സൈന്യങ്ങൾ നീക്കാനാണ് നമ്മൾ ജനിച്ചിരിക്കുന്നത്, സജ്ജന്മാർക്ക് സന്തോഷം നൽകുന്നവനേ.” ഇങ്ങനെ തമ്മിൽ ആലോചിച്ച ശേഷം, ദശാർഹപുത്രന്മാരായ കൃഷ്ണനും ബാലരാമനും, പൗരാണികസമയങ്ങളിൽപോലെ ആയുധങ്ങൾ ധരിച്ച്, ചെറിയൊരു സൈന്യത്തോടൊപ്പം യുദ്ധത്തിനായി പുറപ്പെട്ടു. കൃഷ്ണൻ ദാരുകനെ രഥസാരഥിയാക്കി തന്റെ പാഞ്ചജന്യശംഖം മുഴക്കിയപ്പോൾ, ശത്രുസൈന്യത്തിന്റെ ഹൃദയങ്ങളിൽ ഭയവും വിറയലും പടർന്നു. അവരെ കണ്ട മഗധരാജാവു കൃഷ്ണനോട് പരിഹാസത്തോടെ പറഞ്ഞു: “കൃഷ്ണാ, നീ ബാലനാണ്; അതുകൊണ്ടു നിന്നോടു യുദ്ധം ചെയ്യാൻ എനിക്ക് ലജ്ജയുണ്ട്. മറ്റുള്ളവരുടെ പിന്നാലെ ഒളിച്ചോടുന്ന നീയോടും ഞാൻ യുദ്ധം ചെയ്യില്ല. പോകൂ, ബന്ധുഹന്തകാ! എന്നാൽ രാമാ, നീ ധൈര്യവാനാണെങ്കിൽ, എന്നോട് യുദ്ധം ചെയ്യൂ. എന്റെ അസ്ത്രങ്ങളാൽ വെട്ടിക്കളയപ്പെട്ട് സ്വർഗ്ഗത്തിലെത്തുകയോ, അല്ലെങ്കിൽ എന്നെ വധിക്കുകയോ ചെയ്യൂ.” ഇത് കേട്ട കൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: “വീരന്മാർ പുകഴ്ച പറയാറില്ല; അവർ ധൈര്യം കാഴ്ചവയ്ക്കുന്നു. മരണഭീതിയിൽ പെട്ടവന്റെ വാക്കുകൾ ഞങ്ങൾ ശ്രദ്ധിക്കാറില്ല, രാജാവേ!” ശുകാചാര്യൻ പറയുന്നു: ജരാസന്ധന്റെ മകൻ അപ്പോൾ മഹാസൈന്യത്തോടൊപ്പം രഥങ്ങളാലും ആനകളാലും കുതിരകളാലും പതാകകളാലും കൃഷ്ണനും ബാലരാമനും ചുറ്റി ആക്രമിച്ചു. ആകാശത്തിൽ സൂര്യനെയും അഗ്നിയെയും പൊടിക്കാറ്റ് ചുറ്റുന്നതുപോലെ. യുദ്ധഭൂമിയിൽ കൃഷ്ണന്റെയും രാമന്റെയും രഥങ്ങൾ, അതിൽ ഗരുഡചിഹ്നവും താളവൃക്ഷചിഹ്നവും തെളിഞ്ഞു, സ്ത്രീകൾ അവയെ കണ്ടു, പുരാതന ഗോപുരങ്ങളിലും കൊട്ടാരങ്ങളിലും വാതായനങ്ങളിലും അഭയം പ്രാപിച്ചു, ദുഃഖത്തിലും ആശയക്കുഴപ്പത്തിലും മുങ്ങി. ദേവതകളും അസുരന്മാരും ആദരിക്കുന്ന കൃഷ്ണന്റെ സൈന്യം ശത്രുസൈന്യത്തിന്റെ ഭയങ്കരമായ അമ്പവർഷം മൂലം വീണ്ടും വീണ്ടും ദുരിതത്തിൽ ആകുമ്പോൾ, കൃഷ്ണൻ തന്റെ ശ്രംഗധനുസ്സിന്റെ ഗംഭീരനാദം മുഴക്കിയപ്പോൾ യുദ്ധഭൂമിയിൽ ഭയാനകമായ ഒരു ശബ്ദം പടർന്നു. ക്വിവറിൽ നിന്ന് അമ്പുകൾ എടുക്കുകയും, വേഗത്തിൽ വില്ലിൽ ചാർത്തി പ്രഹരിക്കുകയും ചെയ്തു; രഥങ്ങളും ആനകളും കുതിരകളും പദാതികളും വീണു. കൃഷ്ണന്റെ ചക്രം ഒരിക്കലും അവന്റെ കൈ വിട്ടില്ല. ആനകളുടെ ദന്തങ്ങൾ തകർന്നു വീണു; അമ്പുകളാൽ കഴുത്ത് വെട്ടപ്പെട്ട കുതിരകൾ നിലംപതിച്ചു; രഥങ്ങൾ, അതിലെ കുതിരകളും പതാകകളും സാരഥികളും നായകരുമൊക്കെ കൊല്ലപ്പെട്ടു; പദാതികൾക്ക് കൈകളും തോളുകളും കഴുത്തും വെട്ടി വീണു. ആനകളുടെയും കുതിരകളുടെയും മനുഷ്യരുടെ അവയവങ്ങൾ വിച്ഛേദിക്കപ്പെട്ടതുകൊണ്ട്, നൂറുകണക്കിന് രക്തനദികൾ ഒഴുകി, അതിൽ കൈകൾ, കുതിരത്തലകൾ, മനുഷ്യശിരസ്സുകൾ, ആനകളുടെ ശവങ്ങൾ, കുതിരകളുടെ ശവങ്ങൾ, യോദ്ധാക്കളുടെ ശരീരങ്ങൾ എന്നിവ നിറഞ്ഞു. ആ നദികൾ കൈകളെ തിരകളായി, മുടിയെ ജലച്ചെടികളായി, വില്ലുകൾ ഒഴുക്കുകളായി, ആയുധങ്ങളുടെ കൂട്ടങ്ങൾ നിറഞ്ഞതായും, ഭയാനകമായ ചുഴലികൾ ഉരുളുന്ന വാളുകളാൽ രൂപപ്പെട്ടതായും, രത്നങ്ങൾ, മുത്തുകൾ, ആഭരണങ്ങൾ, കല്ലുകൾ എന്നിവ കൊണ്ട് തിളങ്ങുന്നതായും കാണപ്പെട്ടു. അതേ സമയം, അളവറ്റ തേജസ്സുള്ള സങ്കർഷണൻ തന്റെ ഗദയാൽ അഹങ്കാരമുള്ളവരെ തകർത്തു, ഭീരുക്കളിൽ ഭയം വിതറി, ധൈര്യശാലികൾക്ക് സന്തോഷം പകർന്നു, യോദ്ധാക്കൾ തമ്മിൽ പരസ്പരം സംഹരിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ. ആ മഹാസൈന്യം, തീയുടെ സമുദ്രം പോലെ ഭയാനകമായതും, മഗധരാജാവു കാത്തുനില്ക്കുന്നതും, കടക്കാനാവാത്തതുപോലെയും തോന്നിയതും, വസുദേവപുത്രന്മാർ ലോകത്തിൽ പരമമായ ക്രീടയോടെ പൂർണ്ണമായും സംഹരിച്ചു. ത്രിലോകങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുകയും സംരക്ഷിക്കുകയും സംഹരിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന അനന്തഗുണശാലിയായ അവന്റെ ക്രീഡയാൽ ശത്രുക്കളെ ജയിക്കുന്നത് അത്ഭുതമല്ല; എങ്കിലും മനുഷ്യരുടെ ഭാവിയിൽ ഇതു വിവരിക്കപ്പെടുന്നു. യുദ്ധത്തിൽ രഥം തകർന്ന് സൈന്യം നശിച്ച ജരാസന്ധനെ രാമൻ ഒരു സിംഹം മറ്റൊരു സിംഹത്തെ പിടിക്കുന്നതുപോലെ കരുത്തുകൊണ്ട് പിടിച്ചു. പക്ഷേ, കൃഷ്ണൻ, മനുഷ്യരൂപത്തിലും വരുണപാശത്താലും അവനെ ബന്ധിക്കാൻ അനുവദിച്ചില്ല; ഒരു പ്രത്യേക ലക്ഷ്യം പൂർത്തിയാക്കാനായിരുന്നു അത്. ലോകാധിപന്മാർ അവനെ മോചിപ്പിച്ചപ്പോൾ, ജരാസന്ധൻ മഹാവീരന്മാരിൽ ഒന്നായിട്ടും ലജ്ജിച്ചു; വ്രതം ചെയ്യാൻ തീരുമാനിച്ചെങ്കിലും വഴിയിൽ രാജാക്കന്മാർ തടഞ്ഞു. ശുദ്ധമായ അർത്ഥമുള്ള വാക്കുകളും, സാധാരണ കാഴ്ചകളും കൊണ്ട് പോലും, തന്റെ തന്നെ കർമ്മഫലമായി, യദുക്കളുടെ കൈവശം തോൽവിയുണ്ടായി. സൈന്യം മുഴുവൻ നശിച്ചപ്പോൾ, ബർഹദ്രഥകുലത്തിലെ രാജാവ്, കൃഷ്ണൻ അവനോട് അനാദരവോടെ പെരുമാറിയതോടെ, മനസ്സിൽ ദുഃഖത്തോടെ മഗധയിലേക്ക് തിരിച്ചു. കൃഷ്ണൻ, തന്റെ ശക്തി തകരാതെ, ശത്രുസൈന്യത്തിന്റെ സമുദ്രം കടന്നപ്പോൾ, ദേവതകൾ പുഷ്പവൃഷ്ടി നടത്തി അവനെ പുകഴ്ത്തി. മഥുരാവാസികൾ ഭയരഹിതരായി സന്തോഷത്തോടെയും ഉല്ലാസത്തോടെയും കൃഷ്ണനെ സമീപിച്ചു; രഥസാരഥികളും ഗായകരും ഭട്ടന്മാരും അവന്റെ വിജയഗാഥ പാടിക്കൊണ്ടിരുന്നു. ശംഖങ്ങളും മൃദംഗങ്ങളും മുഴങ്ങി, പലതരം നാദസ്വരങ്ങളും ഹോൺസുകളും മുഴങ്ങി; വീണ, വംശി, മൃദംഗാദികളോടുകൂടി കൃഷ്ണൻ നഗരത്തിലേയ്ക്ക് പ്രവേശിച്ചു. നഗരവീഥികൾ ജലമൊഴിച്ച് ശുചിത്വം പുലർത്തി, ജനങ്ങൾ സന്തോഷത്തോടെ പതാകകൾ കെട്ടി, വേദഘോഷങ്ങൾ മുഴക്കി, അലങ്കരിച്ച തോറണങ്ങളാൽ നഗരമഴക്കു പുഷ്പം പകരുന്നപോലെ സുന്ദരമായി. സ്ത്രീകൾ കൃഷ്ണനെ പൂമാലകൾകൊണ്ടും തൈവളരും തൈരും നൽകി ആദരിച്ചു, പ്രേമഭരിതമായ കാഴ്ചകളാൽ അവനെ നോക്കി. യുദ്ധത്തിൽ സമ്പാദിച്ച അനന്തമായ ധനവും, വീരങ്ങളുടെ ആഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ചിട്ടുള്ളതും, കൃഷ്ണൻ യദുരാജാവിന് സമർപ്പിച്ചു. മഗധരാജാവ് പതിനേഴു അക്ഷൗഹിണി സൈന്യവുമായി വീണ്ടും വീണ്ടും യദുക്കളുമായി യുദ്ധം ചെയ്തു; എന്നാൽ കൃഷ്ണന്റെ ശക്തിയിൽ പ്രാപ്തരായ വൃഷ്ണികൾ ആ സൈന്യം മുഴുവൻ സംഹരിച്ചു. സ്വന്തം സൈന്യം മുഴുവൻ കൊല്ലപ്പെട്ടപ്പോൾ, കൂട്ടുകാരുടെ പിന്തുണയില്ലാതെ രാജാവ് മടങ്ങിപ്പോയി. പതിനെട്ടാം യുദ്ധം നടക്കാനിരിക്കെ, നാരദന്റെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം ഒരു മഹാവീരനായ യവനൻ അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.