ആത്മദേവൻ എന്ന ബ്രാഹ്മണൻ ഏറെക്കാലം സന്താനസൗഭാഗ്യത്തിനായി പ്രാർത്ഥിച്ചു. ഒരു പരീക്ഷണത്തിനായി, ഒരു ഫലത്തെ പശുവിന് അർപ്പിക്കാൻ നിർദ്ദേശം ലഭിച്ചു; സ്ത്രീകളുടെ സ്വഭാവംപ്രകാരം എല്ലാ കാര്യങ്ങളും അങ്ങനെ തന്നെ നടന്നു. കുറേകാലം കഴിഞ്ഞ്, ആ സ്ത്രീയ്ക്ക് ഒരു പുരുഷശിശു ജനിച്ചു. ആ പിതാവ് ആ കുഞ്ഞിനെ രഹസ്യമായി കൊണ്ടുപോയി, ധുന്ധുലിക്കു സമ്മാനിച്ചു. ധുന്ധുലി ഭർത്താവിനോട് പറഞ്ഞു: "ഒരു ആരോഗ്യവാനായ ബാലൻ ജനിച്ചു. എല്ലാവർക്കും സന്തോഷം; ആത്മദേവന് ഒരു പുത്രൻ ലഭിച്ചിരിക്കുന്നു." അതിനുശേഷം, ആത്മദേവൻ ദ്വിജന്മാർക്ക് ദാനം നൽകി, ജനനശാന്തി മുതലായ ചടങ്ങുകൾ നടത്തി; വീടിന്റെ വാതില്ക്കൽ മംഗളഗാനവും വാദ്യങ്ങളും മുഴങ്ങി. ഭർത്താവിന്റെ മുമ്പിൽ ധുന്ധുലി പറഞ്ഞു: "എന്റെ മുലയിൽ പാല് ഇല്ല; മറ്റൊരാൾ പാൽ എടുത്തിരിക്കുന്നു. ഞാൻ എങ്ങനെ ഈ കുഞ്ഞിനെ പോഷിപ്പിക്കും?" പിന്നെ അവൾ പറഞ്ഞു: "എന്റെ സഹപത്നി പ്രസവിച്ചിട്ടുള്ളവളാണ്; അവളുടെ കുഞ്ഞ് മരിച്ചു. അവളെ ഇവിടെ കൊണ്ടുവരിക; അവളെ വീട്ടിൽ പാർപ്പിക്കുക; അവൾ നിങ്ങളുടെ കുഞ്ഞിനെ പോഷിപ്പിക്കും." ആത്മദേവൻ തന്റെ പുത്രന്റെ രക്ഷയ്ക്കായി ഇതൊക്കെയും ചെയ്തു. അമ്മ ആ കുഞ്ഞിന് 'ധുന്ധുകാരി' എന്ന പേര് നൽകി. മൂന്നു മാസം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, ആ പശു ഒരു കன்றിനെ പ്രസവിച്ചു. അതിന്റെ അവയവങ്ങൾ എല്ലാം മനോഹരമായിരുന്നു; ദിവ്യവും നിർമ്മലവുമായിരുന്നു; പൊന്നുപോലെ തിളങ്ങുന്നവളായിരുന്നു. ഇതു കണ്ട ബ്രാഹ്മണൻ സന്തോഷത്തോടെ ചടങ്ങുകൾ നടത്തി. അതൊരു അത്ഭുതം ആണെന്ന് കരുതി, എല്ലാവരും ഇതു കാണാൻ ഒന്നിച്ചു. ഇപ്പോൾ ആത്മദേവന് വലിയ ഭാഗ്യം ലഭിച്ചു; പശുവിൽ നിന്നൊരു കുഞ്ഞ് ജനിച്ചു. ദിവ്യരൂപം കൊണ്ടതായതിനാൽ അതൊരു അത്ഭുതമായി എല്ലാവരും കണ്ടു. വിധിയുടെ ക്രമീകരണത്താൽ ആ രഹസ്യം ആരും അറിഞ്ഞില്ല. ആ കുഞ്ഞിന് പശുവിന്റെ ചെവി പോലുള്ള ചെവി ഉണ്ടായിരുന്നു; അതുകൊണ്ട് അവനെ 'ഗോകർണ' എന്ന പേരിൽ വിളിച്ചു. കാലക്രമേണ, ഇരുവരും യുവാക്കളായി വളർന്നു. ഗോകർണൻ വിദ്യാസമ്പന്നനും വിവേകവാനുമായിത്തീർന്നു; എന്നാൽ ധുന്ധുകാരി അത്യന്തം ദുഷ്ടനായവനായി. അവൻ ശുദ്ധിയും സ്നാനവും അവഗണിച്ചു, അനുചിതമായ ഭക്ഷണം കഴിച്ചു, കോപം ഇല്ലാത്തവനായിരുന്നു, തെറ്റായ സമ്പാദനങ്ങളിൽ ഏർപ്പെട്ടു, ശവം സ്പർശിച്ച കൈകൊണ്ടു ഭക്ഷണം കഴിച്ചു. അവൻ കള്ളനായിരുന്നു; എല്ലാവർക്കും ദ്വേഷ്യനായി. മറ്റുള്ളവരുടെ വീടുകളിൽ തീ വെച്ചു; കളിക്കാൻ കുട്ടികളെ കൊണ്ടുപോയി ഉടൻ കിണറ്റിൽ തള്ളിയിടും. ക്രൂരനും ആയുധങ്ങൾ കൈവശം വെച്ചവനും, ദരിദ്രരെയും കുരുടരെയും പീഡിപ്പിച്ചവനും, ചണ്ഡാളന്മാരുമായി കൂടിച്ചേരുന്നവനും, കയർ കൈവശം വെച്ചവനും, നായകളെ കൂട്ടിരുത്തിയവനുമായിരുന്നു. വേശ്യകളുടെ കൂട്ടത്തിൽ ചെലവഴിച്ചു, പിതൃപാരമ്പര്യത്തിൽ നിന്നുള്ള സമ്പത്ത് എല്ലാം നശിപ്പിച്ചു. ഒരു ദിവസം, മാതാപിതാക്കളെ അടിച്ചു, അവരുടെ പാത്രങ്ങൾ എടുത്തു. ദാരിദ്ര്യത്തിൽ കിടന്ന പിതാവ് ഉച്ചത്തിൽ കരഞ്ഞു: "ഇങ്ങനെ കഷ്ടം only ഉളവാക്കുന്ന ദുഷ്ടപുത്രൻ കൊല്ലപ്പെടാൻ അർഹനാണ്." "എവിടെ ഞാൻ പോകണം? എവിടെ താമസിക്കണം? ആരാണ് എന്റെ ദു:ഖം മാറ്റുക? ഈ ദു:ഖത്തിൽ ഞാൻ ജീവൻ ഉപേക്ഷിക്കും; ദു:ഖഭാഗ്യമാണ് എന്റെ സ്ഥിതി!" അപ്പോൾ, വിവേകശാലിയായ ഗോകർണൻ വന്നു, പിതാവിനെ ഉപദേശിച്ചു; വൈരാഗ്യപഥം കാണിച്ചു. "ഈ ലോകം ശൂന്യവും ദു:ഖപൂർണവുമാണ്; എല്ലാ ബന്ധങ്ങളും മായയാൽ നിറഞ്ഞതാണ്. ആരുടെ പുത്രൻ, ആരുടെ സമ്പത്ത്, ആരുടെ സ്നേഹം എന്നിങ്ങനെ ചോദ്യങ്ങൾ അർത്ഥശൂന്യമാണ്. ഇന്ദ്രനും ലോകാധിപതിക്കും സുഖം ഇല്ല; ഏകാന്തതയിൽ ജീവിക്കുന്ന വൈരാഗ്യശാലിക്ക് മാത്രം സുഖം ഉണ്ട്." "പുത്രസ്നേഹമെന്ന അജ്ഞാനം ഉപേക്ഷിക്കുക; മായയാൽ നരകപഥത്തിലേക്ക് പോകുന്നു. ഈ ശരീരം എല്ലാം ഉപേക്ഷിച്ച് വീഴും; വനത്തിലേക്ക് പോവുക." ഈ ഉപദേശങ്ങൾ കേട്ട പിതാവ്, യാത്രക്ക് തയാറായി: "മകനേ, വനത്തിൽ ചെയ്യേണ്ട കാര്യങ്ങൾ വിശദമായി പറയൂ," എന്നു ചോദിച്ചു. "സ്നേഹത്തിന്റെ കുഴിയിൽ കുടുങ്ങി, ഞാൻ കഷ്ടകൃത്യങ്ങൾ ചെയ്യുന്നു; അഹങ്കാരിയും ചതിയുമാണ് ഞാൻ. ദയാസാഗരനായ നീ എന്നെ രക്ഷിക്കണം." ഗോകർണൻ പറഞ്ഞു: "എലുമ്പും മാംസവും രക്തവും നിറഞ്ഞ ഈ ശരീരത്തിന്റെ മേൽ സ്നേഹം ഉപേക്ഷിക്കുക; ഭാര്യ, മക്കൾ തുടങ്ങിയവരോടുള്ള മമതയും ഉപേക്ഷിക്കുക. ഈ ലോകം നിത്യവും നശ്വരവും ആണെന്ന് മനസ്സിലാക്കുക; വൈരാഗ്യത്തിലും ഭക്തിയിലും സന്തോഷം കണ്ടെത്തുക." "ശാശ്വതമായ ധർമ്മം അനുഷ്ഠിക്കുക; ലോകികകർത്തവ്യങ്ങൾ ഉപേക്ഷിക്കുക; സത്സംഗതിയും സന്മഹിമകളും ആസ്വദിക്കുക; ആഗ്രഹവും ലാലസയും ഉപേക്ഷിക്കുക; മറ്റുള്ളവരുടെ ഗുണദോഷങ്ങൾ ചിന്തിക്കുന്നത് വേഗത്തിൽ ഉപേക്ഷിക്കുക; സേവയുടെയും പവിത്രകഥകളുടെയും അമൃതം ആഴത്തിൽ ആസ്വദിക്കുക." പുത്രന്റെ വാക്കുകൾ കണക്കിലെടുത്ത്, ആത്മദേവൻ അറുപതാം വയസ്സിൽ വീട്ടുവിട്ടു, വനത്തിലേക്ക് പോയി; അവിടെ ഹരിയുടെ സേവനത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടു, പത്താം സ്കന്ധം പാരായണം ചെയ്ത് ശ്രീകൃഷ്ണനെ പ്രാപിച്ചു. പിന്നീട്, ദേവതകളുടെ തോട്ടങ്ങൾക്കു സമമായ തേജസ്സോടെ, വിശ്വകർമ്മ നിർമിച്ച ഇന്ദ്രന്റെ ഭവനത്തിൽ, മൂന്ന് ലോകങ്ങളുടെയും ഐശ്വര്യങ്ങൾ സഹിതം സ്വർഗ്ഗനഗരിയിൽ വാസം ചെയ്തു. ആത്മദേവൻ ജ്ഞാനത്തിലും ധനത്തിലും ഉന്നതകുലത്തിലും സമ്പന്നനായിരുന്നുവെങ്കിലും, അഹങ്കാരമോ ഗർവ്വമോ അവനിൽ ഇല്ലായിരുന്നു. പിതാവ് സ്വർഗ്ഗത്തിൽ പ്രവേശിച്ചശേഷം, ധുന്ധുകാരി തന്റെ അമ്മയെ ക്രൂരമായി അടിച്ചു: "സമ്പത്ത് എവിടെ സൂക്ഷിച്ചിരിക്കുന്നു എന്നു പറയ，否则 ഞാൻ ഈ ദണ്ഡംകൊണ്ട് നിന്നെ കൊല്ലും!" ഭയത്താൽ, പുത്രന്റെ ഭാവിയെ ചിന്തിച്ചു, അമ്മ രാത്രിയിൽ കിണറ്റിൽ ചാടി ജീവനൊടുക്കി. ഗോകർണൻ യോഗത്തിൽ സ്ഥിരതയോടെ തീർത്ഥാടനം നടത്തി; അവനിൽ ദു:ഖമോ സന്തോഷമോ, ശത്രുവോ സ്നേഹിതനോ ഇല്ലായിരുന്നു. ധുന്ധുകാരി വീട്ടിൽ തന്നെ തുടരുകയും, അഞ്ചു വേശ്യകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് അത്യന്തം ക്രൂരമായ പ്രവൃത്തികൾ നടത്തുകയും ചെയ്തു; അവരുടെ സംരക്ഷണത്തിൽ അവന്റെ മനസ്സ് മയങ്ങിപ്പോയി. ഒരു ദിവസം, ആ വേശ്യകൾ ആഭരണങ്ങൾ ആഗ്രഹിച്ചു; ധുന്ധുകാരി, മോഹത്തിൽ ആകുലനായി, മരണത്തെ മറന്നുകൊണ്ട്, വീടുവിട്ടു പോയി അവയൊക്കെയും സമ്പാദിച്ചു. സമ്പത്ത് സമാഹരിച്ച് വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങി, ആ സ്ത്രീകൾക്ക് വസ്ത്രങ്ങളും ആഭരണങ്ങളും പലവിധ വസ്തുക്കളും നൽകി. അവിടെ ധാരാളം സമ്പത്ത് കെട്ടിയിരിക്കുന്നതും കണ്ടു, സ്ത്രീകൾ തമ്മിൽ പറഞ്ഞു: "ഇവൻ ദിവസേന കള്ളത്തരം ചെയ്യുന്നു; രാജാവ് അറിഞ്ഞാൽ പിടിച്ചുകൊള്ളും." "സമ്പത്ത് പിടിച്ച ശേഷം രാജാവ് അവനെ കൊല്ലും; അതിനാൽ, നമ്മുടെ സുരക്ഷയ്ക്കായി, നാം തന്നെ രഹസ്യമായി ഇവനെ കൊല്ലണമല്ലോ?" അവരിങ്ങനെ തീരുമാനിച്ചു; ധുന്ധുകാരി ഉറങ്ങുമ്പോൾ കയറുപയോഗിച്ച് അവനെ കെട്ടി, കൊന്നു, സമ്പത്ത് എടുത്ത് അകത്തേക്ക് പോയി. അവന്റെ കഴുത്തിൽ കയറിട്ട് കൊല്ലാൻ തുടങ്ങി; അതിവേഗം ചെയ്തിട്ടും, അവൻ മരിച്ചില്ല; അവർ ഭയപ്പെട്ടു. അവസാനം, ദഹിപ്പിക്കുന്ന ചൂടുള്ള കല്ലുകൾ അവന്റെ വായിൽ ഇടുകയും, അത്യന്തം കഠിനമായ വേദനയിൽ അവൻ മരണപ്പെടുകയും ചെയ്തു.