ഒരു ഗോപിക, കൃഷ്ണയോടുള്ള അതിയായ പ്രേമത്തിൽ ലയിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ, ഒരു തേൻചുണ്ടൻ കാണുന്നു. കൃഷ്ണയുമായി വീണ്ടും ചേരാനുള്ള ആഗ്രഹത്തിൽ, ആ തേൻചുണ്ടനെ തന്റെ പ്രിയതാമന്റെ ദൂതൻ എന്നതുപോലെ കണ്ടു, അതോടു ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: “തേൻചുണ്ടാ, കപടനായ കൃഷ്ണന്റെ കൂട്ടുകാരനേ, നീ എന്റെ എതിരാളിയുടെ പാദങ്ങളിൽ സ്പർശിക്കരുത്. അവളുടെ മാലയിൽ നിന്നുള്ള പൂക്കളിന്റെ ഗന്ധം, അവളുടെ വക്ഷസ്ഥലത്തിൽ നിന്നുള്ള കണികകൾ, നിന്റെ ചുണ്ടിൽ പതിഞ്ഞിരിക്കുന്നു. നീ കൃഷ്ണന്റെ ദൂതനാണ്; അതിനാൽ, യദു വംശത്തിലെ സഭയിൽ നിന്നെ പരിഹസിക്കാൻ അർഹതയുണ്ട്.” “ഒരു പ്രാവശ്യം മാത്രം, കൃഷ്ണൻ തന്റെ അധരാമൃതം ഞങ്ങള്ക്ക് നൽകി, ഞങ്ങളെ ആകർഷിച്ച ശേഷം, പൂക്കളെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നതുപോലെ ഞങ്ങളെ ഉപേക്ഷിച്ചു. പദ്മാവതി എങ്ങനെ അവന്റെ പാദങ്ങളിൽ സേവനം ചെയ്യുന്നു? അവന്റെ മനസ്സ്, മഹത്വം ഉള്ളവരുടെ സ്തുതിയാൽ കവർച്ചയിലായിരിക്കുന്നു.” “അയ്യോ, ആറു കാലുകൾ ഉള്ള തേൻചുണ്ടേ, നീ ഇവിടെ യദു വംശത്തിലെ കൃഷ്ണന്റെ ഗാനം പാടുന്നത് എന്തിന്? അവൻ തന്റെ സുഹൃത്തുക്കളോടൊപ്പം വിജയങ്ങൾ വരുത്തിയ കഥകൾ അവിടെയായി പാടുക. അവൻ അവരുടെ മനസ്സിലെ വേദന ശമിപ്പിച്ചു, അവർക്കു ആഗ്രഹം നൽകിയിരിക്കുന്നു.” “സ്വർഗ്ഗത്തിലും ഭൂമിയിലും പാതാളത്തിലും, കൃഷ്ണന്റെ ചിരിയും കണികളും കൊണ്ട് കബളിപ്പിക്കപ്പെടാത്ത സ്ത്രീകൾ ആരാണ്? ഞങ്ങൾ, അവന്റെ പാദധൂളി ആരാധിക്കാൻ ഭാഗ്യമുള്ളവരാണ്; ദാരിദ്ര്യത്തിൽ പോലും, കൃഷ്ണന്റെ മഹത്വം എല്ലിടത്തും കേൾക്കപ്പെടുന്നു.” “തേൻചുണ്ടേ, നിന്റെ തലയിൽ അവന്റെ പാദം വെക്കരുത്; ഞാൻ അവന്റെ മധുരവാക്കുകൾ അറിയുന്നു. അവൻ നിന്നെ, വാഗ്മിയുള്ള ദൂതനായി, ഞങ്ങളോടു അയച്ചിരിക്കുന്നു. അവൻ തന്റെ ഭാര്യകളും കുട്ടികളും സൃഷ്ടിച്ച് ഉപേക്ഷിച്ചിരിക്കുന്നു; അവൻക്ക് യാതൊരു ചിന്തയും ഇല്ല. അവനിൽ വിശ്വാസം വെക്കാൻ കഴിയുമോ?” “വാനരരാജനെ വേട്ടക്കാർ പിന്തുടരുന്നതുപോലെ, കൃഷ്ണൻ പ്രണയത്തിൽ കബളിപ്പിച്ച സ്ത്രീകളെ വേദനിപ്പിച്ചു. ബലി, ശക്തനായിരുന്നിട്ടും, പക്ഷിയെ പോലെ ബന്ധിക്കപ്പെട്ടു. കൃഷ്ണനോടുള്ള സൗഹൃദം മതിയാകട്ടെ; അവന്റെ കഥകൾ ഉപേക്ഷിക്കാൻ എളുപ്പമല്ല.” “ഒരു പ്രാവശ്യം പോലും, അവന്റെ ലീലാമൃതം കേട്ടവർ, എല്ലാ ദ്വന്ദങ്ങൾക്കുമപ്പുറം, കുടുംബവും വീടും ഉപേക്ഷിച്ച്, പക്ഷികളെപ്പോലെ ഭിക്ഷാടനത്തിൽ കഴിയുന്നു.” “കൃഷ്ണന്റെ വഞ്ചനാഭരിത വാക്കുകൾ ഞങ്ങൾ അമൃതം എന്നപോലെ വിശ്വസിച്ചു; അമ്മയുടെ വിളി കേൾക്കുന്ന കുഞ്ഞുങ്ങളെപ്പോലെ, ഞങ്ങൾ അവന്റെ ഭാര്യകൾ deer പോലെ. അവന്റെ നഖസ്പർശം കൊണ്ടുള്ള വേദന വീണ്ടും വീണ്ടും ഓർത്തു കൊണ്ടിരിക്കുന്നു. വേറേതൊരു വാർത്തയാണെങ്കിൽ പറയൂ, ദൂതനേ.” “സ്നേഹിതാ, നീ തിരികെ വന്നിരിക്കുന്നു, പ്രിയതാമൻ അയച്ചതാണോ? എന്താണ് നീ അന്വേഷിക്കുന്നത്? നീ ആദരിക്കപ്പെടാൻ അർഹതയുള്ളവനാണ്, സ്നേഹമുള്ളവനേ. എങ്ങിനെയാണ്, ലക്ഷ്മി എന്നും അവന്റെ വക്ഷത്തിൽ പാർക്കുന്നവനോട്, ഞങ്ങളെ ചേർക്കാൻ നീ ശ്രമിക്കുന്നത്?” “കൃഷ്ണൻ ഇപ്പോൾ മഥുരയിൽ ആണോ? അവൻ തന്റെ പിതാവിന്റെ വീടും ബന്ധുക്കളും, കാവൽക്കാരെയും ഓർക്കുന്നുണ്ടോ? ഞങ്ങളെ, തന്റെ ദാസികളെ, ഒരിക്കലെങ്കിലും ഓർക്കുന്നുണ്ടോ? അവന്റെ ശക്തമായ, ഗന്ധമുള്ള ഭുജം ഞങ്ങളുടെ തലയിൽ 언제 വെക്കും?” ഇതുവരെ ഗോപികളുടെ പ്രണയവേദനയും longing-ഉം കേട്ടപ്പോൾ, ശ്രീശുകൻ പറയുന്നു: “ഉദ്ധവൻ, അവരുടെയുടെ കൃഷ്ണനോടുള്ള ആകാംക്ഷ കേട്ട്, സ്നേഹപൂർവ്വം ആശ്വസിപ്പിച്ചു, ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.” “ഉദ്ധവൻ പറഞ്ഞു: ഈ ലോകത്തിൽ നിങ്ങൾക്ക് യഥാർത്ഥമായ പൂർത്തിയുള്ളതും ആദരിക്കപ്പെട്ടതുമാണ്, കാരണം നിങ്ങൾ നിങ്ങളുടെ മനസ്സു മുഴുവൻ വാസുദേവനിൽ സമർപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു.” “വ്രതം, തപസ്സ്, യാഗം, ജപം, പഠനം, ആത്മനിയന്ത്രണം, മറ്റു പല മാർഗ്ഗങ്ങൾ വഴി കൃഷ്ണനോടുള്ള ഭക്തി ലഭ്യമാണ്.” “നിങ്ങളുടെ ഭാഗ്യത്താൽ, ഉന്നതമായ പ്രശസ്തി ഉള്ള കൃഷ്ണനോടുള്ള പരമഭക്തി നിങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നു; സദാ മഹർഷിമാർക്കും അതു പ്രാപിക്കാൻ എളുപ്പമല്ല.” “ഭാഗ്യത്താൽ, നിങ്ങൾ പുത്രന്മാരെയും ഭർത്താക്കളെയും ശരീരവും ബന്ധുക്കളും വീടും ഉപേക്ഷിച്ച്, കൃഷ്ണനെ Supreme Purusha എന്നതുപോലെ സ്വീകരിച്ചിരിക്കുന്നു.” “വ്യത്യസ്തമായ ഈ Transcendent absorption, നിങ്ങൾക്കു separation-ൽ നിന്നു ലഭിച്ചിരിക്കുന്നു; ഇതിലൂടെ, നിങ്ങൾ എനിക്ക് വലിയ അനുഗ്രഹം നൽകിയിരിക്കുന്നു.” “നിങ്ങളുടെ പ്രിയതാമന്റെ രഹസ്യ സന്ദേശം ഞാൻ കൊണ്ടുവന്നിരിക്കുന്നു; അത് കേൾക്കൂ, അത് നിങ്ങളെ സന്തോഷിപ്പിക്കും.” “പ്രഭു പറഞ്ഞു: ഞാൻ നിങ്ങളിൽ നിന്ന് അകന്നു പോയതാണെന്നു തോന്നുകയാണെങ്കിലും, ഞാൻ എല്ലാ ജീവികളിലും നിലനിൽക്കുന്നവനാണ്. ആകാശം, വായു, അഗ്നി, ജലം, ഭൂമി – ഇവ എല്ലാം എല്ലായിടത്തും നിലനിൽക്കുന്നവയെന്നപോലെ, ഞാൻ മനസ്സ്, പ്രാണൻ, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ, അവയുടെ ഗുണങ്ങൾ എന്നിവയുടെ അടിസ്ഥാനമായിരിക്കുന്നു.” “എന്റെ സ്വതന്ത്രശക്തിയിൽ, ഞാൻ തന്നെ സൃഷ്ടിക്കുകയും, നിലനിര്ത്തുകയും, നശിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു; ഭൗതികം, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ, അവയുടെ ഗുണങ്ങൾ – ഇവയുടെ സാരമായിരിക്കുന്നു.” “ആത്മാവ് ജ്ഞാനസ്വരൂപം, ശുദ്ധം, വ്യത്യസ്തം, ഗുണങ്ങളിൽ ബന്ധിതമല്ല; പക്ഷേ, മായയുടെ പ്രവർത്തനത്തിൽ, അതു സുഷുപ്തി, സ്വപ്നം, ജാഗരിതം എന്നീ അവസ്ഥകളിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുന്നതുപോലെ തോന്നുന്നു.” “ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ false objects-നെ ധ്യാനിക്കുന്നത് സ്വപ്നം പോലെയാണ്; അതു നിയന്ത്രിച്ച്, ജാഗരിതവും ആത്മനിയന്ത്രണവും നിലനിർത്തണം.” “ഇതാണ് ആന്തരികം ആയ ഉപദേശം, യോഗവും വിവേകവും – വാഗ്ദാനം, austerity, ആത്മനിയന്ത്രണം, സത്യം – നദികൾ സമുദ്രത്തിൽ ചേരുന്നതുപോലെ.” “ഞാൻ, നിങ്ങളുടെ പ്രിയതാമൻ, അകന്നതുപോലെ തോന്നുമ്പോഴും, അതു നിങ്ങളുടെ മനസ്സു എനിക്ക് കൂടുതൽ ആകർഷിക്കാൻ, സ്മരണയിലൂടെയാണ്.” “പ്രിയതാമൻ അകന്നാൽ, മനസ്സു അവനെ കൂടുതൽ ഓർക്കുന്നു; അടുത്ത് കാണുമ്പോൾ, സ്ത്രീകളുടെ ഹൃദയം അത്ര ആകർഷിതമാവുന്നില്ല.” “നിങ്ങളുടെ മനസ്സു മുഴുവൻ എനിക്ക് നിശ്ചലമായി സമർപ്പിച്ച്, എല്ലാ ബന്ധങ്ങൾ വിട്ട്, എപ്പോഴും എന്നെ ഓർത്താൽ, ഉടൻ തന്നെ എന്നെ പ്രാപിക്കും.” “വ്രജവനത്തിൽ ഞാൻ രാത്രിയിൽ കളിച്ചപ്പോൾ, നൃത്തത്തിൽ പങ്കെടുക്കാൻ കഴിയാത്തവർ പോലും, എന്റെ വീരകൃത്യങ്ങൾ ധ്യാനിച്ചുകൊണ്ട്, എന്നെ പ്രാപിച്ചു.” ശുകൻ പറയുന്നു: “പ്രിയതാമന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, വ്രജയിലെ സ്ത്രീകൾ സന്തോഷത്തോടെ ഉദ്ധവനോട്, അവൻ കൊണ്ടുവന്ന സന്ദേശം ഓർത്തുകൊണ്ട്, ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:” “ഭാഗ്യത്താൽ, യദു വംശത്തിന്റെ ശത്രു കംസൻ കൊല്ലപ്പെട്ടു; ഭാഗ്യത്താൽ, അച്യുതൻ സുരക്ഷിതനായി, ബന്ധുക്കളോടൊപ്പം തന്റെ ലക്ഷ്യങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കി.” “സ്നേഹമുള്ളവനേ, ഗദയുടെ അണിയുള്ളവൻ നഗരത്തിലെ സ്ത്രീകളുടെ ലജ്ജാഭരിതമായ, ചിരിയുള്ള, സ്നേഹമുള്ള ദൃഷ്ടികൾക്കു ആദരിക്കപ്പെടുന്നു; അവൻ അവരെ സന്തോഷിപ്പിക്കുന്നുണ്ടോ?” “പ്രേമത്തിന്റെ രഹസ്യങ്ങൾ അറിയുന്ന കൃഷ്ണൻ, നഗരത്തിലെ സ്ത്രീകളുടെ വാക്കുകളും കളിയും കൊണ്ട് ആകർഷിക്കപ്പെടുന്നില്ലേ?” “സദാ സ്നേഹമുള്ളവനേ, നഗരത്തിലെ സ്ത്രികളോടൊപ്പം ഉള്ള സംഭാഷണങ്ങളിൽ, ഗോവിന്ദൻ ഗ്രാമത്തിലെ സ്ത്രീകളെ ഓർക്കുന്നുണ്ടോ?” “വൃന്ദാവനത്തിലെ രസനൃത്തം, താമര, മല്ലി, ചന്ദ്രപ്രഭയിൽ, അണികൾ മണിയടിക്കുന്ന ശബ്ദത്തിൽ, കൃഷ്ണൻ തന്റെ പ്രിയപ്പെട്ടവരോടൊപ്പം ആഹ്ലാദം പങ്കുവച്ച രാത്രികൾ, delightful കഥകൾ പറഞ്ഞ സമയം – നീ ഓർക്കുന്നുണ്ടോ?” “ദശാഹരവംശത്തിന്റെ വംശജൻ, തന്റെ പ്രവൃത്തികൾ കൊണ്ടുണ്ടായ ദുഃഖം മൂലം, ഇവിടെ വരുംവേൾ, നമ്മെ സ്പർശിച്ചുകൊണ്ട്, ഇന്ദ്രൻ മഴകൊണ്ട് വനത്തെ ഉണർത്തുന്നതുപോലെ, നമ്മെ ഉണർത്തുമോ?” “കൃഷ്ണൻ രാജ്യം നേടി, ശത്രുക്കളെ നശിപ്പിച്ച്, രാജകുമാരിമാരെ വിവാഹം കഴിച്ച്, സുഹൃത്തുക്കളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടതിനു ശേഷം, ഇവിടെ വരാൻ എന്ത് കാരണമാണ്?” “വനവാസികളായ ഞങ്ങൾ, അല്ലെങ്കിൽ മറ്റുള്ളവരും, ലക്ഷ്മിയുടെ ഭർത്താവായ കൃഷ്ണന്റെ മഹത്വത്തിന് എന്ത് ഉപകാരമാണ്? അവൻ തന്റെ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും പൂർത്തിയാക്കി, സ്വയം സമ്പൂർണ്ണനാണ്.” “മഹാനന്ദം പ്രതീക്ഷകളില്ലായ്മയിലാണ്, പിംഗലാ വേശ്യ പറഞ്ഞതുപോലെ; എന്നിരുന്നാലും, കൃഷ്ണനോടുള്ള പ്രതീക്ഷ ഉപേക്ഷിക്കാൻ എളുപ്പമല്ല.” “കൃഷ്ണന്റെ company, unwillingly പോലും, ഉപേക്ഷിക്കാൻ കഴിയുന്നവർ ആരാണ്? ഭാഗ്യം അവന്റെ അംഗങ്ങളിൽ നിന്ന് ഒരിക്കലും മാറുന്നില്ല.” “ഈ നദികൾ, മലകൾ, വനങ്ങൾ, പശുക്കൾ, കൃഷ്ണന്റെ വംശിയുടെ ശബ്ദം – എല്ലാം കൃഷ്ണൻ ശങ്കർഷണനോടൊപ്പം ചുറ്റിയിരിക്കുന്നു, സ്നേഹിതാ.” “ലക്ഷ്മിയുടെ പാദപദ്മങ്ങൾ വീണ്ടും വീണ്ടും നമുക്ക് നന്ദന്റെ മകനെ ഓർക്കാൻ ഇടയാക്കുന്നു; ആ പാദചിഹ്നങ്ങൾ നമ്മെ അവനെ മറക്കാൻ അനുവദിക്കുന്നില്ല.