ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

കൃഷ്ണന്റെ കാൽപ്പാടുകൾ അലങ്കരിച്ച നദികൾ, മലകൾ, കാടുകൾ—അവിടങ്ങളിൽ കൃഷ്ണൻ കളിച്ചിരുന്ന ദൃശ്യങ്ങൾ ഞങ്ങളുടെ മനസ്സിൽ മുഴുവൻ നിറഞ്ഞു നിൽക്കുന്നു. അവിടങ്ങളിൽ കാൽവെച്ച മുകുന്ദന്റെ സ്മരണയിൽ ഞങ്ങൾ മുഴുവൻ ലയിച്ചിരിക്കുന്നു. കൃഷ്ണനും രാമനും ദേവന്മാരിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠരായവർ, ഗർഗാചാര്യൻ പറഞ്ഞതുപോലെ, ദേവതകളുടെ മഹത്തായ കാര്യമൊന്നിനായി ഇവിടെ വന്നിരിക്കുന്നു എന്നതിൽ എനിക്ക് സംശയമില്ല. കംസൻ—പത്തായിരം ആനകളുടെ വല്ലഭതയുള്ളവൻ—പോലും, കൃഷ്ണൻ ഒരു സിംഹം മറ്റുമൃഗങ്ങളെ നശിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ, അതീവ ലഘുവായി നശിപ്പിച്ചു. അതുപോലെ തന്നെ, വൻ വില്ലിനോട് തുല്യമായ ശക്തിയുള്ള മൂന്നു വലിയ താളവൃക്ഷങ്ങൾ കൃഷ്ണൻ ഒരു കൈകൊണ്ട് തകർത്തു; ഏഴ് ദിവസത്തോളം ഗോവർദ്ധനപർവതം ഉയർത്തിപ്പിടിച്ചു. പ്രലമ്പൻ, ധേനുകൻ, അരിഷ്ടൻ, ത്രിണാവർത്തൻ, ബകനു തുടങ്ങിയ ദേവാസുരവിജയികളായ അസുരന്മാരെ പോലും കൃഷ്ണൻ കളിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ തന്നെ ഇവിടെ തന്നെ സംഹരിച്ചു. ഇങ്ങനെ, കൃഷ്ണനിൽ മനസ്സുറപ്പിച്ചിരുന്ന നന്ദൻ വീണ്ടും വീണ്ടും ഈ ഓർമ്മകൾക്കു കീഴടങ്ങി. അത്യന്തം പ്രേമാഭിവ്യൂഹത്തിൽ, വാത്സല്യത്തിൽ മുഴുകി, അദ്ദേഹം വാക്കില്ലാതെ ഇരുന്നു. യശോദയമ്മയും മകനായ കൃഷ്ണന്റെ കൃത്യങ്ങൾ കേൾക്കുമ്പോൾ കണ്ണുനിറയെ കണ്ണീർ നിറഞ്ഞു, സ്നേഹത്തിന്റെ ആഴത്തിൽ അവളുടെ മുലകളും പകർച്ചയിൽ നനഞ്ഞു. നന്ദനും യശോദയും കൃഷ്ണനോടുള്ള പരമപ്രേമം കാണുമ്പോൾ, ഉദ്ധവൻ അതിയായ സന്തോഷത്തിൽ നന്ദനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു: “നിങ്ങൾ ഇരുവരും ശരീരധാരികളിൽ ഏറ്റവും പുണ്യശാലികൾ ആണു; നിങ്ങളുടെ മനസ്സുകൾ നാരായണനിൽ ഇങ്ങനെ അചഞ്ചലമായിരിക്കുന്നു, സർവ്വശിക്ഷകനായ അദ്ദേഹത്തിൽ. രാമനും മുകുന്ദനും ഈ സർവ്വവിശ്വത്തിന്റെ കാരണവും ഉപാധിയുമാണ്—പുരുഷനും പ്രക്രുതിയും. സകലജ്ഞാനത്തിന്റെയും ഐശ്വര്യത്തിന്റെയും ആദിപുരുഷന്മാരാണ് അവർ; മറ്റൊന്നിൽ നിന്നുമെല്ലാം വ്യത്യസ്തരായവർ. മരണസമയത്ത് പോലും, ഒരാൾക്ക് അശുദ്ധമായ മനസ്സെങ്കിലും ക്ഷണമാത്രം അദ്ദേഹത്തിൽ ലയിച്ചാൽ, അവൻ പാപസഞ്ചയങ്ങൾ അതിവേഗം നീക്കുന്നു; സൂര്യനെപ്പോലെ പ്രകാശിക്കുന്ന, ബ്രഹ്മസ്വരൂപനായ അവൻ പരമഗതിയിലേക്ക് നയിക്കുന്നു. സകലകാരണമായ നാരായണൻ, സകലജീവികളുടെ മോക്ഷത്തിനായി മനുഷ്യരൂപം ധരിച്ചിരിക്കുന്ന അദ്ദേഹത്തിൽ നിങ്ങൾ ഹൃദയം സമർപ്പിച്ചിരിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, അതിനേക്കാൾ മഹത്തായ പുണ്യം മറ്റൊന്നുമില്ല. കുറച്ച് കാലത്തിനകം, സാത്വതരുടെ പ്രഭുവായ അച്യുതൻ വ്രജയിലേക്ക് വരും; തന്റെ മാതാപിതാക്കൾക്ക് സന്തോഷം നൽകും. സാത്വതരുടെ ശത്രുവായ കംസനെ അരീനയിൽ വധിച്ച ശേഷം, കൃഷ്ണൻ നിങ്ങളെ നേരിൽ കണ്ടപ്പോൾ നൽകിയ വാഗ്ദാനം നിർബന്ധമായും പാലിക്കും. അതുകൊണ്ട്, മഹാഭാഗ്യശാലികളേ, ദുഃഖിക്കേണ്ട; കൃഷ്ണനെ അടുത്ത് തന്നെ നിങ്ങൾ കാണും. അവൻ എല്ലാ ജീവികളുടെയും ഹൃദയത്തിൽ, ആകാശത്തിലെ പ്രകാശംപോലെ, വസിക്കുന്നു. സത്യസ്വഭാവിയായ അദ്ദേഹത്തിന് ആരും പ്രിയവുമല്ല, അപ്രിയവുമല്ല; ഉന്നതനോ, അധമനോ, തുല്യനോ, തുല്യവല്ലാത്തവനോ ഇല്ല—അവൻ എല്ലാവർക്കും സമമായവൻ. അദ്ദേഹത്തിന് അമ്മയോ, അച്ഛനോ, ഭാര്യയോ, മക്കളോ, മറ്റൊന്നുമില്ല; സ്വന്തമോ, അന്യനോ, ശരീരമോ, ജനനമോ ഇല്ല. ഈ ലോകത്തിൽ സുകൃതദുഷ്കൃതങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് അദ്ദേഹത്തിന് യാതൊരു കർമ്മവുമില്ല; എങ്കിലും, ലീലയ്ക്കായി, സജ്ജനസംരക്ഷണത്തിനായി അദ്ദേഹം അവതരിക്കുന്നു. ഗുണാതീതനായിട്ടും, സത്ത്വം, രാജസ്സ്, തമസ്സെന്ന ഗുണങ്ങൾ അദ്ദേഹം ഭാവിച്ചെടുക്കുന്നു; അവയുമായി കളിച്ചു, സൃഷ്ടി, സ്ഥിതി, സംഹാരം ചെയ്യുന്നു—ജന്മരഹിതനായിട്ടും. ഒരു തേനീച്ചയുടെ കാഴ്ചയിൽ എന്തോ ഭ്രമിച്ചുപോലും ചലിക്കുന്നതുപോലെ, അഹംഭാവത്തിൽ ആത്മാവ് കർമ്മകർത്താവെന്നു മനസ്സിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു. നന്മയുള്ളവരേ, അദ്ദേഹം നിങ്ങളുടെ മകനായതിലുമപ്പുറം, ഹരി എല്ലാവരുടെയും മകനും ആത്മാവും അച്ഛനും അമ്മയും അധിപതിയും ആകുന്നു. കാണപ്പെടുന്നതും കേൾക്കുന്നതും, കഴിഞ്ഞതും ഇപ്പോഴുള്ളതും വരാനിരിക്കുന്നതും, ചലിക്കുന്നതും അചലവും, വലുതും ചെറുതും—കൂടാതെ, അച്യുതന്റെ സത്ത്വ്യത്തിനെ ഒഴിച്ചാൽ, മറ്റൊന്നും യാഥാർത്ഥ്യമല്ല; അദ്ദേഹം മാത്രമാണ് എല്ലാം, പരമാത്മാവ്. ഇങ്ങനെ സംസാരിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ, കൃഷ്ണന്റെ സുഹൃത്തായ നന്ദന്റെ രാത്രികാലം കടന്നു. ഗോകുലത്തിലെ ഗോപികൾ എഴുന്നേറ്റു, വിളക്കുകൾ പരിശോധിച്ചു, ഗൃഹദേവതകളെ പൂജിച്ചു, തൈര് ചുരണ്ടാൻ തുടങ്ങി. അവർ കങ്കണങ്ങളാലും പുഷ്പമാലകളാലും അലങ്കരിച്ച്, കയറുകൾ വലിക്കുമ്പോൾ, അവരുടെ കമരും മുലയും മാലകളും കാതിലങ്കാരങ്ങളും ഇളകി, മുഖം ചുവന്ന കുങ്കുമം പൂശി പ്രകാശിച്ചു. വ്രജഗോപികൾ കമലനയനായ കൃഷ്ണന്റെ കീർത്തി പാടുമ്പോൾ, ആ സംഗീതം ആകാശത്തേയ്ക്ക് എത്തുന്നപോലെ തോന്നി; തൈര് ചുരണ്ടുന്ന ശബ്ദത്തോടൊപ്പം ചേർന്ന്, ദിശകളിലെ എല്ലാ ദോഷങ്ങളും അകറ്റി. സൂര്യോദയത്തിനും, കൃഷ്ണന്റെ ദർശനത്തിനും ശേഷം, വ്രജവാസികൾ നന്ദന്റെ വാതിലിന് മുന്നിൽ ഒരു പൊൻതുല്യമായ രഥം കണ്ടു: “ഇത് ആരുടേതാണ്?” എന്നാരാഞ്ഞു. “അക്രൂരൻ വന്നിട്ടുണ്ടോ? അല്ലെങ്കിൽ കംസന്റെ ആഗ്രഹം നിറവേറ്റാനായി, കമലനയനായ കൃഷ്ണനെ മഥുരയിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയ മറ്റാരെങ്കിലും ആണോ?” “ഞങ്ങളുടെ പ്രിയകൃഷ്ണന്റെ സന്തോഷത്തിനായി അവൻ എന്ത് പ്രായശ്ചിത്തം ചെയ്യും?” ഇങ്ങനെ ഗോപികൾ പരസ്പരം സംസാരിക്കുമ്പോൾ, ഉദ്ധവൻ തന്റെ പ്രഭാതകൃത്യങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കി അവിടെ എത്തി. കൃഷ്ണന്റെ സുഹൃത്തായ ഉദ്ധവനെ കണ്ടു, വ്രജഗോപികൾ അദ്ദേഹത്തെ നോക്കി: നീണ്ട കൈകൾ, പുതുമയുള്ള കമലനയനുകൾ, മഞ്ഞവസ്ത്രം, കമലമാല, പുഷ്പിച്ച കമലപോലെയുള്ള മുഖം, തിളങ്ങുന്ന കാതിലങ്കാരങ്ങൾ—ഇവയൊക്കെയായി അദ്ദേഹം തെളിഞ്ഞു. “നീ യദുകുലപതിയുടെ ദൂതനായി, മാതാപിതാക്കൾക്കു പ്രിയമായ കാര്യങ്ങൾ ചെയ്യാൻ അയച്ചവനാണ് എന്ന് ഞങ്ങൾ അറിയുന്നു. അല്ലെങ്കിൽ, വ്രജയിൽ അദ്ദേഹത്തെ ഓർക്കുവാൻ മറ്റേതെങ്കിലും കാരണമുണ്ടെന്ന് ഞങ്ങൾക്കു തോന്നുന്നില്ല; ബന്ധങ്ങൾ വിട്ടൊഴിയാൻ മഹർഷിക്കും കഴിയില്ല. മറ്റുള്ളവരുമായി സൗഹൃദം ആവശ്യത്തിനായി മാത്രമേ ഉണ്ടാകൂ; ആ ആവശ്യം തീർന്നാൽ, പുരുഷന്മാർ സ്ത്രീകളോടും, തേനീച്ചകൾ പുഷ്പങ്ങളോടും പോലെയാണ്. ദാരിദ്ര്യസ്ഥിതിയിലായവരെ വേശ്യകൾ ഉപേക്ഷിക്കുന്നു; ശക്തിയില്ലാത്ത രാജാവിനെ رع്യങ്ങൾ ഉപേക്ഷിക്കുന്നു; വിദ്യാസമാപ്തിയാവുമ്പോൾ ശിഷ്യൻ ഗുരുവിനെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നു; ദക്ഷിണയെടുത്താൽ പുരോഹിതൻ പോകുന്നു. കായം ചെടിയിൽ ഫലം തീർന്നാൽ പക്ഷികൾ പോകുന്നു; അതിഥികൾ ഭക്ഷണം കഴിച്ചാൽ വീട്ടിൽ നിന്ന് പോകുന്നു; കാട്ടു കത്തിയാൽ മാൻ ഒഴിയുന്നു; രതിയനുഭവിച്ചാൽ പ്രേമികൾ സ്ത്രീയെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ, ഗോപികൾ—വാക്കും ശരീരവും മനസ്സും ഗോവിന്ദനിൽ ലയിച്ചവ—ഉദ്ധവൻ എത്തിയപ്പോൾ ലോകകാര്യങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ചു. അവർ കൃഷ്ണന്റെ പ്രിയകൃത്യങ്ങൾ പാടുകയും, ബാല്യയൗവനകാലത്തിലെ പ്രവർത്തികൾ വീണ്ടും വീണ്ടും ഓർത്ത് ലജ്ജയില്ലാതെ കരയുകയും ചെയ്തു. അവരിലൊരുത്തി, ഒരു തേനീച്ചയെ കണ്ടു, കൃഷ്ണനോടുള്ള ഐക്യത്തിൽ ലയിച്ചു, അതിനെ കൃഷ്ണന്റെ ദൂതനായി കരുതി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: “ഓ തേനീച്ചേ, കപടനായവന്റെ കൂട്ടുകാരാ, എന്റെ എതിരാളിയുടെ കാലിൽ തൊടരുത്; അവളുടെ കമലമാലയിൽ നിന്നുള്ള പരാഗം നിന്റെ മൂർച്ചയിൽ പടർന്നു. അഭിമാനമുള്ള സ്ത്രീകളുടെ കൃപയുമായി, നീ യദുകുലപതിയുടെ ദൂതനാണ്; യദുക്കളുടെ സഭയിൽ പരിഹസിക്കപ്പെടാൻ യോജിച്ചവൻ. ഒരു പ്രാവശ്യം മാത്രം അവൻ ഞങ്ങൾക്ക് തൻ്റെ അധരാമൃതം നൽകി, ഞങ്ങളെ ആകർഷിച്ചു, പിന്നെ പൂവിനെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നതുപോലെ ഞങ്ങളെയും ഉപേക്ഷിച്ചു. പദ്മാ എങ്ങനെ അവന്റെ കമലപാദങ്ങൾ സേവിക്കുന്നു, മഹത്വമുള്ളവന്റെ സ്തുതിയിൽ മനസ്സു മയങ്ങുമ്പോൾ? ആറുകാലുള്ളവനേ, യദുക്കളുടെ നാഥന്റെ കീർത്തി ഇവിടെ പാടാൻ എന്തിന്? അവൻ തന്റെ സുഹൃത്തുക്കളെ വിജയത്തിൽ സന്തോഷിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു; അവരുടെ ആഗ്രഹങ്ങൾ നിറവേറ്റി, അവരുടെ ദു:ഖം മാറ്റിയിരിക്കുന്നു; അവിടുത്തെ സ്തുതികളിൽ നീ പോകുക.” ഇങ്ങനെ, വ്രജവാസികളും ഗോപികളും കൃഷ്ണന്റെ സ്മരണകളിൽ ലയിച്ചു, അവരുടെ പ്രണയവും വാത്സല്യവും ഒഴുകി, വ്രജയിൽ വീണ്ടും കൃഷ്ണസ്മരണയുടെ നീലാകാശം നിറഞ്ഞു.