ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

ആ സമയത്ത്, ഉപവാസം പാലിക്കുന്നവരും ഭക്തിയോടെ ശുദ്ധമായ പെരുമാറ്റം പുലർത്തുന്ന യദുകുലപുത്രന്മാരായ രാമനും കൃഷ്ണനും അവരുടെ ഗുരുവായ സന്ധീപനമുനിയുടെ അനുകൂല്യവും സന്തോഷവും നേടി. അദ്ധ്യാപകനായ സന്ധീപനമുനി അവരെ എല്ലാ വേദങ്ങളും അവയുടെ ഉപവേദങ്ങളും ഉപനിഷത്തുകളും ഉൾപ്പെടെ പഠിപ്പിച്ചു. കൂടാതെ, ധനുര്‍വേദത്തിന്റെ രഹസ്യങ്ങളും, ധർമ്മത്തിന്റെ മാർഗങ്ങളും നീതിയുടെ പാഠങ്ങളും, തർക്കശാസ്ത്രവും രാജകീയമായ ആറ് വിദ്യകളും അവരെയൊക്കെ പഠിപ്പിച്ചു. രാമനും കൃഷ്ണനും, സർവ്വവിദ്യകളുടെയും ആദിമൂലങ്ങളായ ഈ മഹാത്മാക്കളെ, ഒരൊറ്റ വാക്കിൽ പറഞ്ഞതുമാത്രം കേട്ടാൽ തന്നെ സർവ്വവിഷയങ്ങളും മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിഞ്ഞു. അത്രമേൽ അത്ഭുതകരമായ ബുദ്ധിയായിരുന്നു അവർക്കു. അങ്ങനെ, അറുപത്തിരണ്ട് ദിവസവും രാത്രിയുംകൊണ്ട്, ആ അറുപത്തിരണ്ട് കലകളും അവരെ പൂർണമായി കൈവശമാക്കി. പഠനം പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം, ഗുരുദക്ഷിണയായി ഗുരുവിന് എന്താണ് ആവശ്യമെന്നു ചോദിച്ചു. അവരുടെ അത്ഭുതകരമായ, മനുഷ്യാതീതമായ ബുദ്ധി കണ്ട ദ്വിജന്മാർ, ഭാര്യയുമായി ആലോചിച്ച ശേഷം, പ്രഭാസതീരം വലിയ സമുദ്രത്തിൽ മരിച്ചു പോയ തന്റെ മകനെയാണ് ഗുരുദക്ഷിണയായി തിരിച്ചു തരണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ടു. രാമനും കൃഷ്ണനും അതിന് സമ്മതിച്ചു. അവർ മഹാബലമുള്ളവരായി തങ്ങളുടെ മഹാരഥത്തിൽ കയറി, പ്രഭാസം വരെ എത്തി, കടലിന്റെ തീരത്ത് കുറേ നേരം ഇരുന്നു. അവരെ തിരിച്ചറിഞ്ഞ സമുദ്രം ആദരസൂചകമായ അർപ്പണങ്ങൾ കൊണ്ടുവന്നു. അപ്പോൾ കൃഷ്ണൻ സമുദ്രത്തോട് പറഞ്ഞു: “ഹേ സമുദ്രമേ, ഇവിടെ വലിയ തിരയിൽ വീണു നിന്നാൽ നീ ആ ബാലനെ തിരിച്ചു തരിക.” അതിന് സമുദ്രം മറുപടി പറഞ്ഞു: “ശ്രീകൃഷ്ണാ, ഞാൻ ആ ബാലനെ എടുത്തിട്ടില്ല; ഈ ജലത്തിൽ ശംഖരൂപത്തിൽ വസിക്കുന്ന വലിയ അസുരനായ പാഞ്ചജനനാണ് അവനെ പിടിച്ചത്.” ഇത് കേട്ട കൃഷ്ണൻ ഉടനെ ജലത്തിൽ കയറി, ആ അസുരനെ സംഹരിച്ചു. പക്ഷേ, അവന്റെ വയറ്റിൽ ആ ബാലനെ കണ്ടില്ല. പക്ഷേ, അതിൽ നിന്നു ലഭിച്ച ശംഖം എടുത്തു, കൃഷ്ണൻ തന്റെ രഥത്തിലേക്ക് മടങ്ങി, തുടർന്ന് യമന്റെ പ്രിയനഗരിയായ സംയമനിപുരിയിലേക്ക് പോയി. അവിടെ എത്തിയ കൃഷ്ണൻ തന്റെ ആയുധങ്ങളോടുകൂടി ആ ശംഖം മുഴക്കി. അതിന്റെ മഹാശബ്ദം കേട്ട യമധർമരാജാവ് അവരെ ശ്രദ്ധിച്ചു. യമൻ ഭക്തിയോടുകൂടി മഹാപൂജ നടത്തി, കൃഷ്ണന്റെ സന്നിധിയിൽ നമസ്കരിച്ചു: “മനുഷ്യരൂപത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന വിഷ്ണുവേ, ഞങ്ങൾ നിങ്ങൾക്കു എന്ത് ചെയ്യണമെന്നു പറയുക.” അപ്പോൾ കൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: “ഞങ്ങളുടെ ഗുരുവിന്റെ മകൻ, തന്റെ കർമ്മഫലത്തിൽ ഇവിടെ വന്നിരിക്കുന്നവൻ, എന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം അവനെ തിരിച്ചു തരിക.” യമൻ ‘തഥാസ്തു’ എന്നു പറഞ്ഞു, ആ ബാലനെ യദുകുലത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠന്മാർക്കു തിരിച്ചു നൽകി. പിന്നെ, രാമനും കൃഷ്ണനും ഗുരുവിന് വീണ്ടും ഒരു വരം ചോദിക്കാമെന്ന് പറഞ്ഞു. ഗുരു പറഞ്ഞു: “പ്രിയമക്കളേ, നിങ്ങൾ ഗുരുദക്ഷിണ പൂർണമായി നൽകിയിരിക്കുന്നു. ഇനിയും എനിക്ക് എന്ത് ആവശ്യമുണ്ട്? വീണ്ടുമടങ്ങുക, വീരന്മാരേ, നിങ്ങളുടെ കീര്ത്തി ശുദ്ധമായിരിക്കട്ടെ; നിങ്ങൾ പഠിച്ച വേദങ്ങൾ ഇവിടെയും അവിടെയും നിങ്ങളോടൊപ്പം നിലനില്ക്കട്ടെ.” അങ്ങനെ, ഗുരുവിന്റെ അനുമതിയോടെ രാമനും കൃഷ്ണനും തങ്ങളുടെ നഗരത്തിലേക്ക് രഥത്തിൽ കാറ്റുപോലെ വേഗത്തിൽ, മേഘഗർജ്ജനശബ്ദത്തോടെ മടങ്ങി. അവരെ കണ്ടപ്പോൾ ജനങ്ങൾ, ദീർഘദിനങ്ങൾക്കു ശേഷം നഷ്ടപ്പെട്ട ധനം വീണ്ടെടുത്തവരായി സന്തോഷിച്ചു. ശൈവതന്ത്രങ്ങളിൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നതുപോലെ, അറുപത്തിരണ്ട് കലകൾ ഇവയാണ്: പാടൽ, വാദ്യങ്ങൾ വായിക്കൽ, നൃത്തം, അഭിനയനം, ചിത്രരചന, അലങ്കാരചിത്രങ്ങൾ, അരി-പൂക്കളാൽ അലങ്കാരം, പൂക്കളാൽ കിടക്ക ഒരുക്കൽ, പല്ലും വസ്ത്രവും ശരീരവും അലങ്കരിക്കൽ, രത്നം കിടക്കുന്ന നിലം ഒരുക്കൽ, കിടക്ക ഒരുക്കൽ, ജലവാദ്യങ്ങൾ, വെള്ളം തളിക്കൽ, കലാപരമായ സംയോജനങ്ങൾ, പൂമാലകൾ നിർമ്മിക്കൽ, തലമാലകൾ, വസ്ത്രം ഒരുക്കൽ, കാത് അലങ്കാരം, സുഗന്ധങ്ങൾ കലർത്തൽ, ആഭരണങ്ങൾ ഒരുക്കൽ, മായാജാലം, മല്ലയുദ്ധം, കൈയിലൊളിപ്പിക്കൽ, വിവിധ തരം ഭക്ഷണങ്ങൾ, പാനീയങ്ങൾ, സൂചികാര്യങ്ങൾ, കയറുപരിപാടികൾ, ചോദ്യോത്തരങ്ങൾ, ശ്ലോകസംഖ്യകൾ, നാവിനുള്ള കളികൾ, പുസ്തകവായന, നാടകങ്ങൾ കാണൽ, കവിതാപ്രശ്നങ്ങൾ, ചട്ടികൾ നിർമ്മാണം, നൂൽവയ്പ്പ്, മരപ്പണികൾ, ശില്പകല, വെള്ളിയും രത്നവും പരിശോധിക്കൽ, ലോഹശാസ്ത്രം, രത്നങ്ങളുടെ വർണ്ണം, ഖനികളുടെ ജ്ഞാനം, വൃക്ഷങ്ങളുടെ ജീവിതം, ആടുകളുടെയും കോഴികളുടെയും യുദ്ധനിയമങ്ങൾ, പറവകളെ പരിശീലിപ്പിക്കൽ, ശുചിത്വം, മുടികൂട്ടൽ, രഹസ്യ കോഡുകൾ, വിദേശഭാഷകളെ അനുകരിക്കൽ, ദേശഭാഷകൾ, പൂമാലകളിൽ നിന്നുള്ള ശകുനവിചാരം, യന്ത്രങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുക, മായാജാലചിത്രങ്ങൾ, കൂട്ടായി പാരായണം, മനസ്സിൽ കവിതരചന, വിവിധ സൃഷ്ടിപരമായ പ്രവൃത്തികൾ, കളികൾ, നിഘണ്ടു, വൃത്തം, ഛന്ദസുകൾ, വസ്ത്രം മറയ്ക്കുന്ന രീതികൾ, പ്രത്യേക പാശകളുടെ കളികൾ, കാന്തം കളികൾ, ബാലകളുടെ കളിപ്പാട്ടങ്ങൾ, വൈനായികി, വൈജയികി, വൈതാലികി കലകൾ. ഇതിന്റെശേഷം, ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു: വൃഷ്ണികളിൽ ഉദ്ധവൻ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനായിരുന്നു; ബൃഹസ്പതിയുടെ ശിഷ്യനും കൃഷ്ണന്റെ പ്രിയസുഹൃത്തും, മഹാബുദ്ധിയുമായിരുന്നു. അവനോട്, അഭയം തേടുന്നവരുടെ ദു:ഖം നീക്കുന്ന കൃഷ്ണൻ ഒരിക്കൽ അവന്റെ കൈ പിടിച്ചു, സ്നേഹപൂർവ്വം ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: “മൃദുലനായ ഉദ്ധവാ, നീ വ്രജത്തിലേക്ക് പോകുക; എന്റെ മാതാപിതാക്കൾക്കും ഗോപികകൾക്കും എന്റെ സന്ദേശങ്ങൾ എത്തിച്ചുകൊണ്ട് അവർക്കുള്ള വിയോഗവേദന അകറ്റുക. അവർ, മനസ്സും ജീവനും എന്നിലേർപ്പിച്ചവരും, എന്റെ പേരിൽ ശരീരസുഖങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ചവരുമാണ്. അത്തരത്തിലുള്ളവർ ലോകധർമ്മങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ചിട്ടുമാണ് എന്നിലേക്കു വന്നത്. അത്തരം ഭക്തന്മാരെ ഞാൻ സംരക്ഷിക്കും. എനിക്ക് ഏറ്റവും പ്രിയമായവളായിട്ടും ദൂരെ കഴിയുന്ന എന്നെ ഓർത്തുകൊണ്ട്, ഗോകുലത്തിലെ സ്ത്രീകൾ വിയോഗവേദനയിൽ തളർന്ന്, എപ്പോഴും എന്നെ ഓർക്കുന്നു. എന്റെ സന്ദേശങ്ങൾക്കും വരുമെന്ന പ്രതീക്ഷയ്ക്കുമാണ് അവർ ജീവൻ നിലനിർത്തുന്നത്. ഇങ്ങനെ കൃഷ്ണന്റെ ആജ്ഞ കേട്ട ഉദ്ധവൻ, ഗുരുവിന്റെ വചനത്തിൽ ആജ്ഞാപാലകൻ ആയി, തന്റെ രഥത്തിൽ കയറി, നന്ദന്റെ ഗോപുരത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു. സൂര്യൻ അസ്തമിക്കുന്ന സമയത്ത്, കാളകളുടെ കവിളുകളിൽ ഉയർന്ന പൊടിയിൽ രഥം മറഞ്ഞുകൊണ്ട്, ഉദ്ധവൻ വ്രജത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു. അവിടെ ശക്തരായ കാളകൾ പശുക്കളുടെ കൂടെ പോകാൻ മത്സരിച്ച് മുയ്ക്കുന്നതും, പാൽ നിറഞ്ഞ അമ്മകളെ കാണാൻ കിടാക്കൾ ഓടുന്നതും, ഇടയ്ക്കിടങ്ങളിൽ വെള്ളയിൽ നിറമുള്ള കിടാക്കൾ ചാടുന്നതും, പാൽകുടിയും കുരുമുളയും വാദ്യശബ്ദങ്ങളും നിറഞ്ഞതുമായ ഒരു മനോഹരമായ പശുപുരം ഉദ്ധവൻ കണ്ടു. അവിടെ ഗോപികമാരും ഗോപുരുഷന്മാരും ബലരാമന്റെയും കൃഷ്ണന്റെയും പുണ്യകൃത്യങ്ങൾ പാടികൊണ്ട് ഗ്രാമത്തെ ഭംഗിയാക്കി. ആ പശുപുരം അഗ്നി, സൂര്യ, അതിഥി, പശു, ബ്രാഹ്മണ, പിതൃ, ദേവതാപൂജകളും, ധൂപം, ദീപം, പുഷ്പമാലകളും കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. ചുറ്റുമുള്ള പൂക്കളാൽ നിറഞ്ഞ കാടുകളിൽ പക്ഷികൾ പാടുന്ന ശബ്ദം മുഴങ്ങുന്നു, അണക്കുളം, ഹംസം, കുരുവികൾ, താമരപൂക്കൾ എന്നിവയാൽ മനോഹരമായിരുന്നു ഗ്രാമം. ഉദ്ധവനെ കണ്ടപ്പോൾ, നന്ദൻ കൃഷ്ണന്റെ പ്രിയസുഹൃത്തിനെ സന്തോഷത്തോടെ അങ്കലാപ്പിച്ചു, വാസുദേവനോട് കാണിക്കുന്നതുപോലെ ഭക്ത്യാദരത്തോടെ സ്വീകരിച്ചു. ഉദ്ധവനെ ഉത്തമഭക്ഷണം വിളമ്പി, സുഖകരമായ കിടക്കയിൽ ഇരുത്തി, വിശ്രമം കഴിഞ്ഞു എന്നു കണ്ടു, കാൽമസാജ് മുതലായ സേവനങ്ങൾ നൽകി, അവന്റെ ക്ഷേമം ചോദിച്ചു: “നമ്മുടെ സുഹൃത്തായ ശൂരപുത്രൻ സുഖമാണോ? കുടുംബവും മക്കളുമൊക്കെ ചുറ്റുമുണ്ടോ? അവൻ സൗഹൃദത്തിൽ സ്ഥിരനാണോ? ദുർഭാഗ്യവശാൽ സദാ സദ്വൃത്തന്മാരെ ദ്വേഷിച്ചിരുന്ന കംസനും അവന്റെ കൂട്ടരും അവരുടെ ദുഷ്പ്രവൃത്തികൾ കൊണ്ടു തന്നെ നശിച്ചിരിക്കുന്നു എന്നത് ഭാഗ്യമാണ്. കൃഷ്ണൻ ഇനിയും ഞങ്ങളെ—അമ്മ, സുഹൃത്തുകൾ, പശുക്കൾ, ഗോപങ്ങൾ, വൃന്ദാവനം, ആ പർവ്വതം—ഓർക്കുന്നുണ്ടോ? ഗോവിന്ദൻ ഒരിക്കൽ എങ്കിലും തിരിച്ചുവരുമോ? അപ്പോൾ ഞങ്ങൾ അവന്റെ മനോഹരമായ മുഖവും, ചിരിച്ച കണ്ണുകളും, നാസികയും കാണാനാവും. കാടിലെ തീ, കാറ്റും മഴയും, കാട്ടുപോത്തുകളും പാമ്പുകളും, അതിക്രമിക്കാൻ കഴിയാത്ത അപകടങ്ങളും, മരണത്തെയും പോലും കൃഷ്ണൻ നമ്മെ രക്ഷിച്ചു. കൃഷ്ണന്റെ വീര്യകൃത്യങ്ങൾ, കാഴ്ചകളും ചിരിയും വാക്കുകളും ഓർക്കുമ്പോൾ, പ്രിയ സുഹൃത്തേ, ഞങ്ങളുടെ എല്ലാ പ്രവൃത്തികളും മന്ദമാവുന്നു.