അയ്യോ! രാജസഭയില് ഇത്ര വലിയ അന്യായം സംഭവിക്കുകയാണല്ലോ! രാജാവിന്റെ സാന്നിധ്യത്തില് ശക്തരും ദുർബലരുമായുള്ള ഇങ്ങനെയൊരു മത്സരമാവശ്യപ്പെടുന്നത് എത്ര വലിയ അനീതിയാണു്! ഈ മല്ലന്മാര് ഇടിമിന്നല്പോലെയും പര്വതശിഖരങ്ങളേപ്പോലെയും ദൃഢമായ ശരീരമുള്ളവരാണ്. എന്നാല് അവരുടെ മുന്നില് നില്ക്കുന്ന ഈ രണ്ടു ബാലന്മാര് വളരെ സൗമ്യരും, പൂര്ണ യുവാവായിട്ടില്ലാത്തവരുമാണ്. ഇവരെ തമ്മില് പൊരുത്തപ്പെടുത്തുന്നത് നീതിക്കു വിരുദ്ധമാണ്. അങ്ങനെയുള്ള അനീതിയുണ്ടായിടത്ത് ഒരാളും നില്ക്കരുത്; ഇല്ലെങ്കില് ഈ സഭയ്ക്ക് പാപം ബാധിക്കും. ഒരു ജ്ഞാനി സഭയില് കടക്കുമ്പോള് അവിടുത്തെ അംഗങ്ങളുടെ ദോഷങ്ങള് ഓര്ക്കണം; അവിടെ വന്നു സംസാരിച്ചാലും, മൗനമായിരുന്നാലും, അജ്ഞാനിക്ക് പാപം തന്നെ. ഇതാ, കൃഷ്ണന്റെ താമരപൂവുപോലെയുള്ള മുഖം ശത്രുവിനെ നേരിടുമ്പോള് പരിശ്രമത്തില് നിന്നുള്ള വിയര്പ്പുകൊണ്ട് മൂടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു—ജലത്തില് മുളയ്ക്കുന്ന താമരക്കൊടി പോലെ. രാമന്റെ മുഖം കാണുന്നില്ലേ? കോപത്തില് ചുവന്ന കണ്ണുകള്, ഒരു പുഞ്ചിരിയോടെ, മുഷ്ടികയെ നേരിടുമ്പോള് അതിന്റെ പ്രകാശം തെളിയുന്നു. വ്രജഭൂമികള് എത്ര ഭാഗ്യവതികളാണു്! ഈ പുരാതനപുരുഷന്, മനുഷ്യരൂപത്തില് മറഞ്ഞ്, കാട്ടുപൂക്കളാല് അലങ്കരിച്ച്, ബാലരാമനോടൊപ്പം പശുക്കളെ മേയിച്ച്, വംശി വായിച്ച്, ഗിരിരാജപുത്രിയുടെ പ്രിയങ്കരമായ കാല്പാദങ്ങള് ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു. അവിടുത്തെ വിവിധ ലീലകളില് ആസ്വാദനം ചെയ്യുന്നു. കൃഷ്ണന്റെ അതുല്യമായ, നിത്യനവീനമായ, അപൂര്വ്വമായ ദിവ്യശരീരം കണ്ട് കണ്ണുകളാല് ആസ്വദിക്കാന് വ്രജയുവതികള് എന്ത് തപസ്സാണ് ചെയ്തതെന്നറിയില്ല! അവിടുത്തെ യശസ്സും, ഐശ്വര്യവും, സൗഭാഗ്യവും ഒറ്റയിടത്തുള്ള ആ ദിവ്യസ്വരൂപം കാണുവാന് ഭാഗ്യവതികളാണ്. വ്രജയുവതികള് എത്ര ഭാഗ്യവതികളാണു്! അവരുടെ മനസ്സ് ഈ മഹാബലവാനില് ലയിച്ചിരിക്കുന്നു. അവര് പശുവിന് പാല്കുടിക്കുമ്പോള് പോലും, ചാണകം ശേഖരിക്കുമ്പോള്, മുറിയില് തൂവല് പുരട്ടുമ്പോള്, കുട്ടികളെ ആട്ടിക്കളിപ്പിക്കുമ്പോള്, നിലം വാരുമ്പോള്—എന്ത് ജോലി ചെയ്താലും—അവരുടെ കണ്ണീര് നനയുന്ന കണ്ഠത്തില് കൃഷ്ണനെ പാടുന്നു. രാവിലെയും വൈകിട്ടും കൃഷ്ണന് പശുക്കളെ മേയിക്കാന് പുറപ്പെടുമ്പോഴും മടങ്ങിവരുമ്പോഴും അവിടുത്തെ പുഞ്ചിരിയും, കരുണാപൂര്ണ്ണമായ കാഴ്ചകളും കാണുവാന് ഈ ഭാഗ്യവതികള് പാതയിലേക്ക് വേഗത്തില് ഓടി വരുന്നു. ഇങ്ങനെ സ്ത്രീകള് തമ്മില് സംസാരിക്കുമ്പോള്, ഭാരതശ്രേഷ്ഠ, യോഗേശ്വരനായ ഹരി മനസ്സില് ശത്രുവിനെ സംഹരിക്കാനുറച്ചു. സ്ത്രീകളുടെ ഭയാനകമായ വാക്കുകള് കേട്ട്, കൃഷ്ണന്റെയും ബാലരാമന്റെയും മാതാപിതാക്കള് മക്കളോടുള്ള സ്നേഹത്തിലും വിഷാദത്തിലും കഠിനമായ വേദന അനുഭവിച്ചു; മക്കളുടെ ശക്തിയെ അവര് അറിയില്ലായിരുന്നു. അച്യുതനും അദ്ദേഹത്തിന്റെ എതിരാളിയും എല്ലാ മല്ലകലയുടെയും വിദ്യകള് ഉപയോഗിച്ച് തമ്മിലടിച്ചു. അതുപോലെ ബാലരാമനും മുഷ്ടികയും തമ്മില് ഏറ്റുമുട്ടി. കൃഷ്ണന്റെ ശരീരഭാഗങ്ങള് ഇടിമിന്നലിന്റെ സംയോജനപോലെ കഠിനമായ അടി ചാണൂരന് നേരിടുമ്പോള്, അവന് പലതവണ തകര്ന്നു, ക്ഷീണിച്ചു. പക്ഷേ, ചാണൂര് കീഴടങ്ങാതെ, കിളിക്കൊത്തുപോലെയുള്ള വേഗത്തില് കയറി, ഇരുകൈകളും മുറുക്കി, കോപത്തോടെ വാസുദേവന്റെ നെഞ്ചില് അടിച്ചു. ആ അടിയില് കൃഷ്ണന് ഒന്നും സംഭവിച്ചില്ല; ഒരു കിരീടം ധരിച്ച ആനയ്ക്ക് പൂമാലയിടുന്നതുപോലെയായിരുന്നു അവന്. ഹരിയും ചാണൂരിന്റെ കൈകള് പിടിച്ചു, പലതവണ കറക്കി, ശക്തിയായി നിലത്തിടുകയും ചെയ്തു. ചാണൂരിന്റെ ജീവന് തീര്ന്നതുപോലെ അവന് വീണു. മുടിയും പൂമാലയും ചിതറിപ്പോയി, ഇന്ദ്രന്റെ കൊടി വീഴുന്നതുപോലെ അവന് നിലത്ത് കിടന്നു. അതുപോലെ തന്നെ മുഷ്ടികന് ബാലരാമന്റെ ഭയങ്കരമായ മുട്ടയിലും, കരുത്തുറ്റ കൈയുടെ അടിയിലും തകര്ന്നു. അവന്റെ വായില് നിന്നു രക്തം ഒഴുകി, അവന് വേദനയില് വിറച്ചു, ജീവന് വിട്ട് വീണു പോയി—കാറ്റില് വീഴുന്ന വൃക്ഷംപോലെ. അതിനുശേഷം, യുദ്ധശ്രേഷ്ഠനായ രാമന് ഇടതു കൈയുടെ അനാസക്തമായ ഒരു അടിയില് കൂഠനെ സംഹരിച്ചു. അപ്പോള് തന്നെ, ശലനും തോഷലകനും കൃഷ്ണന്റെ കാലടി കൊണ്ട് തലയ്ക്ക് അടിയേറ്റ്, രണ്ടുപകുതിയായി പിളര്ന്നു വീണു. ചാണൂര്, മുഷ്ടിക, കൂഠ, ശല, തോഷലക എന്നിവര് കൊല്ലപ്പെട്ടപ്പോള്, ശേഷിച്ച മല്ലന്മാര് ജീവന് രക്ഷിക്കാനായി ഓടി രക്ഷപ്പെട്ടു. കൃഷ്ണനും ബാലരാമനും അവരുടെ ഗോപസഖാക്കളെ കൂട്ടി, സംഗീതോപകരണങ്ങള് മുഴങ്ങുമ്പോള് സന്തോഷത്തോടെ നൃത്തം ചെയ്തു, കാൽക്കണികള് മുഴങ്ങി. ഈ മഹത്തായ കര്മ്മം കണ്ടവരില് കംസനെയും ചില ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും ഒഴികെ എല്ലാവരും സന്തോഷത്തോടെ "ശഭാശ്! ശഭാശ്!" എന്ന് ഉല്ലസിച്ചു. മല്ലന്മാരില് ശ്രേഷ്ഠന്മാര് കൊല്ലപ്പെട്ടതും, ഭൂജരാജാവ് കംസന് ഉന്മാദത്തില് ആകെയുള്ളതും കണ്ടപ്പോള്, അവന് തന്റെ സംഗീതക്കാരെ നിര്ത്തി, ഇങ്ങനെ ഉത്തരവിട്ടു: "വസുദേവന്റെ ഈ രണ്ടു ദുഷ്ടമക്കളെ നഗരത്തില് നിന്ന് പുറത്താക്കൂ; ഗോപന്മാരുടെ സമ്പത്ത് പിടിച്ചെടുക്കൂ; നന്ദനെ ബന്ധിക്കൂ. വസുദേവനെയും, ഉഗ്രസേനനെയും, അവരുടെ അനുചരന്മാരെയും കൊല്ലൂ." ഇങ്ങനെ കംസന് ഉന്മാദത്തില് പ്രഖ്യാപനം നടത്തുമ്പോള്, അക്ഷയനായ കൃഷ്ണന് കോപത്തോടെ വേഗത്തില് ഉയര്ന്നു, ഉയർന്ന വേദിക്കു മുകളില് കയറി. കൃഷ്ണനെ സമീപിക്കുന്നത് തന്നെ തന്റെ മരണമായിരിക്കുന്നു എന്നറിഞ്ഞ കംസന് പെട്ടെന്ന് എഴുന്നേറ്റ്, തണ്ടയും ഖഡ്ഗവും പിടിച്ചു. പക്ഷേ, കൃഷ്ണന് അതിവേഗത്തില് കംസനെ പിടിച്ചു, ഗരുഡന് പാമ്പിനെ പിടിക്കുന്നപോലെ ശക്തിയായി പിടിച്ചു. കിരീടം ചലിച്ചതും, വാലു പിടിച്ചു, കംസനെ വേദിയില് നിന്ന് അങ്കണത്തിലേക്ക് ഊരി below, കൃഷ്ണന് സ്വയം അവന്റെ മേല് വീണു. ഹരി അവന്റെ ശവം നിലത്താഴെ വലിച്ച് കൊണ്ടുപോയി—ഒരു ആനയെ വലിച്ചുനീക്കുന്നതുപോലെ—ലോകം മുഴുവന് നോക്കിക്കൊണ്ടിരിക്കെ. എല്ലാവരും "അയ്യോ! അയ്യോ!" എന്ന് വിലപിച്ചു. കംസന് യാഥാസ്ഥിതികമായും, ഭക്ഷണം കഴിക്കുമ്പോഴും, സംസാരിക്കുമ്പോഴും, നടക്കുമ്പോഴും, ഉറങ്ങുമ്പോഴും, ശ്വാസം പിരിയുമ്പോഴും, തന്റെ മുന്നില് ചക്രധാരിയായ കൃഷ്ണനെ കാണുന്നതായിരുന്നു. അതുകൊണ്ടു തന്നെ, അവന് പ്രാപിക്കുവാന് അത്യന്തം ദുഷ്കരമായ കൃഷ്ണസ്വരൂപം പ്രാപിച്ചു. കംസന്റെ എട്ടു സഹോദരന്മാര്—കങ്ക, ന്യഗ്രോധക തുടങ്ങിയവര്—കോപത്തോടെ കൃഷ്ണനെ പ്രതികരിക്കാനായി ഓടിയെത്തി. പക്ഷേ, രോഹിണീപുത്രനായ ബാലരാമന് വേഗത്തില് തന്റെ ഗദയാല് അവരെ സിംഹം മൃഗങ്ങളെ സംഹരിക്കുന്നതുപോലെ സംഹരിച്ചു. ആകാശത്ത് മൃദംഗങ്ങള് മുഴങ്ങി, ബ്രഹ്മാവും ശിവനും നയിച്ച ദേവതകള് സന്തോഷത്തോടെ പുഷ്പവര്ഷം നടത്തി, കൃഷ്ണനെ സ്തുതിച്ചു, സ്ത്രീകള് നൃത്തം ചെയ്തു. ഭര്ത്താക്കന്മാരുടെ മരണത്തില് ദുഃഖിതരായ അവരുടെ ഭാര്യമാര് തലകൊണ്ടടിച്ചു, കണ്ണുനീര് കവിഞ്ഞു, അവരെ സമീപിച്ചു. വീരശയനത്തില് കിടക്കുന്ന ഭര്ത്താക്കളെ അണക്കി പിടിച്ചു, അവര് സുന്ദരമായ ശബ്ദത്തില് വീണ്ടും വീണ്ടും വിലപിച്ചു: "അയ്യോ, പ്രിയനേ! ധര്മ്മജ്ഞനേ! അനാഥരക്ഷകനേ! നിങ്ങള് കൊല്ലപ്പെട്ടതോടെ ഞങ്ങളും നമ്മുടെ കുട്ടികളും കുടുംബവും നശിച്ചു." "നീയില്ലാതെ, ഭര്ത്താവേ, ഈ നഗരം, പുരുഷശ്രേഷ്ഠാ, ഭംഗിയില്ലാതെ പോയിരിക്കുന്നു; ഞങ്ങളെയുംപോലെ ഉത്സവങ്ങളും മംഗളങ്ങളും അവസാനിച്ചു." ഇങ്ങനെ, കൃഷ്ണനും ബാലരാമനും അനീതിയെ സംഹരിച്ച്, വ്രജഭൂമിയെയും ജനങ്ങളെയും സംരക്ഷിച്ചു.