ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

ആ സ്ത്രീയുടെ അപേക്ഷ കേട്ടശേഷം, അവളോടു കൃഷ്ണൻ സ്മിതം ചിരിച്ചു മറുപടി പറഞ്ഞു; ബാലരാമനും അനുയായികളും അതു കണ്ട് നിന്നു. "മനോഹരഭ്രുവായീ, പുരുഷഹൃദയങ്ങൾ ആകർഷിക്കുന്നവളേ, ഞങ്ങൾക്കു വേണ്ട കാര്യങ്ങൾ പൂർത്തിയായാൽ, അപ്പോൾ ഞങ്ങൾ ഈ നഗരത്തിൽ അലയുന്നവർക്ക് നീ തന്നെ ആശ്രയമായിരിക്കും. അപ്പോൾ ഞാൻ നിന്റെ വീട്ടിൽ വരും," എന്നു കൃഷ്ണൻ സ്നേഹപൂർവ്വം പറഞ്ഞു. ഇങ്ങനെ മധുര വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു അവളെ വിട്ട്, കൃഷ്ണനും ബാലരാമനും വ്യാപാരിമാർ പോകുന്ന വഴിയിലൂടെ നടന്നു. അവർക്കു ജനങ്ങൾ പലവിധ സമ്മാനങ്ങൾ—പാന്സു, മാലകൾ, സുഗന്ധങ്ങൾ—കൊണ്ടുവന്നു ആദരിച്ചു. കൃഷ്ണനെ കണ്ടും ഓർത്തും, നഗരത്തിലെ സ്ത്രീകൾ അത്യന്തം ഉന്മാദത്തിലായി, സ്വയം മറന്നു പോയി; അവരുടെ വസ്ത്രങ്ങൾ, മുടി, വലകൾ എല്ലാം ഇടിഞ്ഞു വീണു, അവർ ചിത്രങ്ങൾ പോലെയായി. അച്യുതൻ, നഗരവാസികളെ കമ്ബിന്റെ സ്ഥലം ചോദിച്ചു, ബാലരാമനോടൊപ്പം ആ സ്ഥലത്ത് പ്രവേശിച്ചു. അവിടെ, ഇന്ദ്രന്റെ വില്ലിനോടു തുല്യമായ അത്ഭുതകരമായ വില്ല് കൃഷ്ണൻ കണ്ടു. അതു അനേകം ആളുകൾ കാവൽ കാത്തു, ആരാധിച്ചു, അത്യന്തം ഭംഗിയോടെ നിലകൊണ്ടിരുന്നു. കാവലുകാരാൽ തടയപ്പെട്ടു എങ്കിലും, കൃഷ്ണൻ അതു ശക്തിയായി എടുത്തു. വലതുകൈ ഉപയോഗിക്കാതെ, ഇടതുകൈയിൽ കളിയോടെ വില്ല് എടുത്തു, എല്ലാവർക്കുമുന്‍പിൽ അതു ഒരു നിമിഷം കൊണ്ട് വലിച്ചു; പിന്നെ, ആ മഹാഭാഗവാൻ കൃഷ്ണൻ ആ വില്ല് നടുവിൽ നിന്ന് ഒടിച്ചു. ആ വില്ല് ഒടിഞ്ഞ ശബ്ദം ആകാശത്തെയും ഭൂമിയെയും ദിശകളെയും നിറഞ്ഞു; അശ്രദ്ധയോടെ ആ ശബ്ദം കേട്ട കംസൻ ഭയത്താൽ വിറെച്ചു. അപ്പോൾ, ആക്രോശത്തോടെ കാവലുകാരും അവരോടൊപ്പം ഉള്ളവരും കൃഷ്ണനെ പിടിച്ചു കൊല്ലാൻ ഓടി, "പിടിക്കൂ! കൊല്ലൂ!" എന്നു വിളിച്ചു. അവരുടെ ശത്രുത കാണുമ്പോൾ, കൃഷ്ണനും ബാലരാമനും കോപിച്ചു, വില്ലിന്റെ തുണ്ടുകൾ എടുത്തു അവരെ അടിച്ചു കൊല്ലി. കംസൻ അയച്ച സൈന്യം വധിച്ചശേഷം, സന്തോഷത്തോടെ അവർ ഹാളിൽ നിന്ന് പുറത്ത് കയറി നഗരത്തിന്റെ ഭംഗി ആസ്വദിച്ചു നടന്നു. നഗരവാസികൾ അവരുടെ അത്ഭുതകരമായ വീര്യവും, തേജസ്സും, ധൈര്യവും, രൂപവും കണ്ടു അവരെ ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠരെന്ന് കരുതി. അങ്ങനെ ഇരുവരും സ്വതന്ത്രമായി നഗരത്തിൽ അലയുമ്പോൾ സൂര്യൻ അസ്തമിച്ചു; കൃഷ്ണനും ബാലരാമനും, ഗോപുരുഷന്മാരോടൊപ്പം, നഗരത്തിൽ നിന്ന് തങ്ങളുടെ രഥത്തിലേക്ക് മടങ്ങി. മുകുന്ദനിൽ നിന്നുള്ള വേർപാടുകൊണ്ട് ഗോപികൾ ദു:ഖിതരായി, മധുരയിൽ നിന്ന് ഹൃദയത്തിൽ നിന്നുള്ള അനുഗ്രഹങ്ങൾ അർപ്പിച്ചു. പുരുഷശ്രേഷ്ഠനായ കൃഷ്ണന്റെ സൗന്ദര്യം കണ്ട്, ലക്ഷ്മി മറ്റെല്ലാവരെയും ഉപേക്ഷിച്ചു, അവനിൽ മാത്രം ആഗ്രഹിച്ചു. കൃഷ്ണനും ബാലരാമനും കാൽ കഴുകി, പാലിൽ കലർത്തിയ അന്നം കഴിച്ചു, കംസന്റെ ഉദ്ദേശം മനസ്സിലാക്കി സന്തോഷത്തോടെ രാത്രി ചെലവഴിച്ചു. ആ സമയത്ത്, കംസൻ വില്ല് ഒടിച്ചതും, കാവലുകാരെ കൊല്ലുന്നതും, ഗോവിന്ദനും രാമനും നടത്തിയ അത്ഭുതകരമായ ക്രീഡകളും കേട്ടു, അതീവ ആശങ്കയിൽ ആകുന്നു. ദോഷസൂചനകൾ മനസ്സിൽ നിറഞ്ഞു, കംസൻ ഉറങ്ങാതെ ഭയത്താൽ വിറെച്ചു. മരണസൂചനകൾ യാഥാർത്ഥ്യത്തിലും ഭ്രമത്തിലും കാണുന്നു. അവൻ തന്റെ പ്രതിബിംബത്തിൽ തല കാണുന്നില്ല, കാണുമ്പോഴും ഇരട്ടിയായി തോന്നുന്നു; നക്ഷത്രങ്ങളിലും ഇരട്ടത്വം കാണുന്നു. സ്വന്തം നിഴലിൽ പൊക്കിളുകൾ കാണുന്നു, ശ്വാസം കേൾക്കാനാവുന്നില്ല, മരങ്ങളിൽ പൊൻകണ്ണികൾ കാണുന്നു, തന്റെ കാൽപ്പാടുകൾ കാണുന്നില്ല. സ്വപ്നത്തിൽ മരണപ്പെട്ടവരെ അണക്കുന്നു, കഴുതയിൽ കയറി സഞ്ചരിക്കുന്നു, ദു:ഖിക്കുന്നു, നളദമാല ധരിക്കുന്നു, എണ്ണ പുരട്ടി നഗ്നനായി അലയുന്നു. ഇത്തരത്തിൽ ഉണർന്നിരിക്കുമ്പോഴും ഉറക്കത്തിലുമുള്ള ദോഷസൂചനകൾ കണ്ട്, മരണഭയത്തിൽ വിറെച്ച കംസൻ ഉറങ്ങാൻ കഴിയാതെ വിഷമിച്ചു. രാത്രി കഴിഞ്ഞു സൂര്യോദയം വന്നപ്പോൾ, കംസൻ വലിയൊരു മല്ലുത്സവം സംഘടിപ്പിച്ചു. പുരുഷന്മാർ അങ്കണം അലങ്കരിച്ചു, മൃദംഗം, മദ്ധളം, ശംഖം മുഴങ്ങി, പന്തലുകളും മാലകളും പതാകകളും വസ്ത്രങ്ങളും തൂക്കിയും അങ്കണം മനോഹരമായി അലങ്കരിച്ചു. നഗരവാസികൾ, ഗ്രാമവാസികൾ, ബ്രാഹ്മണ-ക്ഷത്രിയന്മാരുടെ നേതാക്കന്മാർ തങ്ങളുടെ തക്കതായ സ്ഥാനങ്ങളിൽ കയറി, രാജാക്കന്മാർ ഇരിപ്പിടങ്ങളിൽ ഇരുന്നു. തന്റെ മന്ത്രിമാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, പ്രദേശാധിപന്മാരുടെ നടുവിൽ, രാജസനത്തിൽ കംസൻ ഇരുന്നു; എന്നാൽ മനസ്സ് അശാന്തമായിരുന്നു. മൃദംഗം, ശംഖം മുഴങ്ങുമ്പോൾ, മല്ലന്മാർ അണിഞ്ഞൊരുങ്ങി, ഗുരുക്കന്മാരോടൊപ്പം ഗർവ്വത്തോടെ അങ്കണത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു. ചാണൂരൻ, മുഷ്ടികൻ, കൂടൻ, ശാലൻ, തോഷലൻ എന്നിവർ മധുര സംഗീതം കേട്ട് ആഹ്ലാദത്തോടെ അങ്കണത്തിലേക്ക് വന്നു. ഗോപുരുഷന്മാർ, നന്ദന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ, കംസന്റെ ക്ഷണം പ്രകാരം സമ്മാനങ്ങൾ നൽകി, ഒരുമിച്ച് ഒരു പന്തലിൽ കയറി. ഇങ്ങനെ, 'മല്ലയുദ്ധശാലയുടെ വർണ്ണന' എന്ന ഈ നാല്പത്തിരണ്ടാം അധ്യായം, ശ്രീമദ് ഭാഗവതത്തിലെ ആദ്യ പാദത്തിലെ പത്താം സ്കന്ധത്തിൽ സമാപിക്കുന്നു. ശുകദേവൻ പറഞ്ഞു: അതിനുശേഷം, കൃഷ്ണനും രാമനും ശുദ്ധീകരണം നടത്തി, ശത്രുക്കളെ ജയിപ്പവനേ, അങ്കണത്തിൽ മുഴങ്ങുന്ന മല്ല്യുദ്ധ മൃദംഗശബ്ദം കേട്ട് കാണാനായി അങ്കണത്തിലേക്ക് നടന്നു. അങ്കണത്തിന്റെ വാതിലിനരികിൽ എത്തിയപ്പോൾ, കൃഷ്ണൻ കുവലയാപീഡം എന്ന മഹാനാനയെ അവിടെയുണ്ടെന്ന് കണ്ടു; ആനക്കാരൻ അതിനെ ഉണർത്തി നിർത്തിയിരുന്നു. ശൗരി, തൻറെ കട്ടിയുള്ള കെട്ടു കെട്ടി, കുരുളുമുടി മാറ്റി, ഇടിമുഴങ്ങുന്നപോലുള്ള ഗംഭീര ശബ്ദത്തിൽ ആനക്കാരനോട് പറഞ്ഞു: "ആനക്കാരാ, ഞങ്ങൾക്ക് വഴിയൊന്ന് തരിക; വൈകിപ്പിക്കരുത്. അല്ലെങ്കിൽ, ഇന്ന് തന്നെ നിന്നെയും നിന്റെ ആനയെയും യമലോകത്തേക്ക് അയക്കും." ഇങ്ങനെയൊക്കെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ആനക്കാരൻ കോപിച്ചു, ആനയെ കൃഷ്ണനോടു വിരുദ്ധമായി ഉണർത്തി; ആ ആനൻ മരണംപോലെയുള്ള ഭയാനകൻ ആയിരുന്നു. ആ മഹാനാനൻ കൃഷ്ണനിലേക്കു ഓടിയെത്തി, തൻറെ തുമ്പുകൊണ്ട് കൃഷ്ണനെ പിടിച്ചു; പക്ഷേ, കൃഷ്ണൻ അതിൽനിന്ന് സ്ലിപ് ചെയ്ത് രക്ഷപ്പെട്ടു, ആനയെ അടിച്ചു, അതിന്റെ കാൽക്കീഴിൽ കടന്നു പോയി. ആനൻ കോപത്തോടെ കൃഷ്ണനെ നോക്കി, സുഗന്ധം പിടിച്ചു, തുമ്പുകൊണ്ട് സ്പർശിച്ചു; പക്ഷേ, കൃഷ്ണൻ അതിന്റെ പിടിയിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെട്ടു. കൃഷ്ണൻ ആനയുടെ വാലിൽ പിടിച്ച്, അതിനെ ഇരുപത്തഞ്ച് ധനുസ് ദൂരം വലിച്ചു; അതു പോലെ ഗരുഡൻ പാമ്പിനെ കളിച്ചു വലിക്കുന്നതുപോലെയാണ്. അച്യുതൻ ആനയെ ഇടത്തേക്കും വലത്തേക്കും തിരിച്ചു, ഒരു കുട്ടി പശുവിനെ ചുറ്റുന്നതുപോലെ ആനയെ ചുറ്റിച്ചു. പിന്നീട് നേരെ ആനയുടെ മുമ്പിൽ ചെന്നു, കയ്യോടെ അതിനെ അടിച്ചു; അതു തൻറെ കാലുകളിൽ വീണു, കൃഷ്ണൻ അതിനെ ഓരോ ചുവടും സ്പർശിച്ചു. ആനൻ കളിയോടെ നിലത്ത് നിന്ന് വേഗം എഴുന്നേറ്റു, താൻ വീണു എന്ന് കരുതി, കോപത്തിൽ തൻറെ ദന്തം കൊണ്ട് ഭൂമിയെ തട്ടി.