കൃഷ്ണന്റെ ഗോപഗ്രാമം മുഴുവൻ തന്റെ കുരുള്പൂച്ചയാല് ആകാശത്തേയ്ക്ക് മേഘങ്ങളെ എറിയുകയും, ഉഗ്രമായ കുതിരക്കുരുത്ത് മുഴക്കുകയും ചെയ്ത കേശി എന്ന അസുരന് ഭയപ്പെടുത്തുമ്പോള്, ഗോപന്മാരുടെ നേതാവായ കൃഷ്ണന് സിംഹം പോലെ ഗര്ജിച്ചു അവനെ വിളിച്ചു. കേശി, കൃഷ്ണന് യജ്ഞം നടത്തുന്നതു കാണുമ്പോള് തന്നെ നേരെ ഉഗ്രകോപത്തോടെ ആകാശം മുഴുവൻ വിഴുങ്ങാന് ശ്രമിക്കുന്നതുപോലെ അവനോട് മുന്നേറി, അതിവേഗത്തില് കൃഷ്ണനെ തന്റെ കാല് കൊണ്ട് ഇടിച്ചു. എന്നാല് അത്യന്തം ദയയില്ലാത്തവനായി, കൃഷ്ണന് ഇരുകൈയുംകൊണ്ട് കേശിയെ പിടിച്ചു, അവന്റെ കാലില് പിടിച്ച് ചുറ്റി, ഒരു നൂറ്റി അമ്പത് അമ്പ് ദൂരത്തേക്ക് അവനെ അവഹേളനത്തോടെ എറിഞ്ഞു. അതിനുശേഷം ഗരുഡന് പാമ്പിനെ എറിഞ്ഞ് കളയുന്നതുപോലെ കേശിയെ അവന് ഉപേക്ഷിച്ചു. ബോധം തിരികെക്കിട്ടിയ കേശി വീണ്ടും കോപത്തോടെ എഴുന്നേറ്റ്, വായ് തുറന്ന് കൃഷ്ണനെ ആക്രമിക്കാന് ഓടിയെത്തി. കൃഷ്ണന് చిరുനന്ദനം ചിരിച്ച് തന്റെ കൈ അവന്റെ വായില് കയറ്റി, പാമ്പ് അതിന്റെ തുരുത്തിയില് കയറിയതുപോലെ. കേശിയുടെ പല്ലുകള് കൃഷ്ണന്റെ കൈ എത്തുമ്പോള് ചൂടായ ഇരുമ്പ് തകർക്കുന്നതുപോലെ ഒടിഞ്ഞുവീണു. കൃഷ്ണന്റെ ഭുജം കേശിയുടെ ശരീരത്തിനകത്ത് ഇരുമ്പ് ദണ്ഡംപോലെ വീര്ത്ത് വലുതായി. ശ്വാസം തടഞ്ഞു, അസ്ഥികള് പിടഞ്ഞു, ശരീരം വിയര്ത്തു, കണ്ണുകള് ഉരുണ്ടു, കേശി രക്തം ഛര്ദിച്ച് ജഡാവസ്ഥയില് നിലം വീണു. ആ കുരുമുളക് പഴംപോലെയുള്ള ശരീരത്തില് നിന്ന് കൃഷ്ണന് തന്റെ കൈ പിന്വലിച്ചു. ശത്രുവിനെ അത്യന്തം ലഘുവായി സംഹരിച്ചിട്ടും കൃഷ്ണന് അത്ഭുതം കാണിച്ചില്ല, അഭിമാനിച്ചുമില്ല. ദേവതകള് പൂമഴയുമായി കൃഷ്ണനെ സ്തുതിച്ചു. അപ്പോള് ഭഗവാന്റെ കര്മ്മങ്ങള് നിര്മലമായവയാണെന്ന് അറിയുന്ന, ഭക്തിശ്രേഷ്ഠനായ ദിവ്യമുനി കൃഷ്ണന്റെ അടുക്കല് വന്ന് രഹസ്യമായി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: “കൃഷ്ണാ, കൃഷ്ണാ, അഗാധസ്വരൂപനായോ, യോഗേഷ്വരനായോ, വിശ്വനാഥനായോ, വാസുദേവനായോ, സാത്വതശ്രേഷ്ഠനായോ, പ്രഭുവായോ! എല്ലാ ജീവികളുടെയും ആത്മാവും, ജ്ഞാനികളുടെ ഇടയില് ഏകപ്രഭയും, ഹൃദയഗുഹയില് ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്ന സാക്ഷിയും, മഹാപുരുഷനും, ഈശ്വരനും നീ തന്നെ. നീ സ്വയം തന്നെ ആശ്രയിക്കുന്നവനാണ്; ആദിയില് നീ സ്വമായയാല് ഗുണങ്ങളെ സൃഷ്ടിച്ചു; അവയിലൂടെ ഈ ലോകം സൃഷ്ടിക്കുകയും, നിലനിര്ത്തുകയും, ലയിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഭൂഭാരമായ അസുരന്മാരെയും, പീഡകരെയും, രാക്ഷസന്മാരെയും നശിപ്പിക്കാനും, സജ്ജനരെ രക്ഷിക്കാനുമാണ് നീ അവതരിച്ചത്. ഭാഗ്യവശാല് ഈ കുതിരാസുരന് കളിയിലായി നിന്റെ കൈകൊണ്ട് നശിപ്പിക്കപ്പെട്ടു; അവന്റെ കുരുത്ത് ദേവന്മാരെയും ഭയപ്പെടുത്തി, അവര് സ്വര്ഗം ഉപേക്ഷിച്ചു. നാളെ അല്ലെങ്കില് അതിന് ശേഷമുള്ള ദിവസം, ചാണൂരന്, മുഷ്ടികന്, മറ്റു മല്ലന്മാര്, ആന, കംസന് എന്നിവരെ നീ സംഹരിക്കുന്നതും ഞാന് കാണും. പിന്നീട് ശംഖന്, യവനന്, മുരന്, നരകന് എന്നിവരുടെ സംഹാരവും, പാരിജാതവൃക്ഷം അപഹരിക്കുകയും, ഇന്ദ്രനെ തോല്പ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന കൃത്യങ്ങളും. വീര്യത്തിലൂന്നി ജയിച്ച മഹാനായ കന്യകളുമായി വിവാഹം കഴിക്കുകയും, ദ്വാരകയില് നൃഗരാജാവിനെ ശാപമുക്തനാക്കുകയും ചെയ്യുന്നതും, സ്യാമന്തകമണിയും അതിന്റെ ഉടമയായ ഭാര്യയെയും ലഭിക്കുകയും, ബ്രാഹ്മണന്റെ മരിച്ച മകനെ തിരികെ നല്കുകയും, പൗണ്ഡ്രകനെ കൊല്ലുകയും, കാശി നഗരം ദഹിപ്പിക്കുകയും, ദന്തവക്രനെ സംഹരിക്കുകയും, മഹായാഗത്തില് ശിശുപാലനെ കൊല്ലുകയും ചെയ്യുന്ന കൃത്യങ്ങളും ഞാന് കാണും. ദ്വാരകയില് വസിക്കുന്ന സമയത്ത് നീ ചെയ്യുന്ന മറ്റ് വീര്യപ്രദമായ കൃത്യങ്ങളും ഞാന് ദൃക്സാക്ഷിയായി കാണും; ഭൂമിയിലെ കവിoകള് അവയെ പാടുന്നു. ഇപ്പോള് ഈ മഹാസൈന്യങ്ങളുടെ സംഹാരവും, കാലസ്വരൂപനായ ഭഗവാന്റെ കൃത്യങ്ങളും, അര്ജുനനെ രഥസാരഥിയാക്കി നടത്തുന്നവയും ഞാന് കാണും. സ്വസ്വരൂപത്തില് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന, പരിപൂര്ണ്ണജ്ഞാനരൂപിയായ, സ്വയം സിദ്ധനായ, മായയില്ലാത്ത, ഗുണസ്രോതസ്സിന് ഉദ്ഭവമായ ഭഗവാനെ ഞങ്ങള് ധ്യാനിക്കുന്നു. എല്ലാ ഭേദങ്ങളും സ്വമായയാല് സൃഷ്ടിച്ച, ലീലാര്ത്ഥം മാനുഷരൂപം ധരിച്ച, യദു-വൃഷ്ണി-സാത്വതശ്രേഷ്ഠനായ പ്രഭുവായ നിന്നെ ഞാന് നമസ്കരിക്കുന്നു.” ശുകമുനി തുടര്ന്നു: ഇങ്ങനെ കൃഷ്ണനെ വണങ്ങി, യദുവംശശ്രേഷ്ഠനായ ഭഗവാന്റെ അനുമതി വാങ്ങി, ആ ദിവ്യമുനി സന്തോഷത്തോടെ അവിടെ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു. കേശിയെ യുദ്ധത്തില് സംഹരിച്ച ശേഷം ഗോവിന്ദന് സന്തോഷഭരിതരായ ഗോപന്മാരോടൊപ്പം പശുക്കളെ മേയിച്ചു, വ്രജത്തിനെ സന്തോഷവാനാക്കി. ഒരിക്കല് ഗോപങ്ങള് മലയുടെ കിഴക്കേത്തട്ടില് പശുക്കളെ മേയിക്കുമ്പോള് മോഷ്ടാക്കളും കാവലുകാരും ആടുകളുമെന്നിങ്ങനെ വിഭജിച്ച് ഒത്തുകളി തുടങ്ങി. ചിലര് മോഷ്ടാക്കളായി, ചിലര് കാവലുകാരായി, ചിലര് ആടുകളായി, ആരും ഭയമില്ലാതെ ആഹ്ലാദത്തോടെ കളിച്ചു. അപ്പോള് മായാവി മായയുടെ മകന് വ്യോമന് ഗോപകുഞ്ഞായും, ആടുകളുടെ തലവനായി വേഷം മാറി, മോഷ്ടാക്കളായി കളിക്കുന്നവരെ കൂട്ടിക്കൊണ്ടുപോയി. അവന് അവരെ ഒരു പര്വതഗുഹയില് അടച്ചു, നാലോ അഞ്ചോ പേരെ മാത്രം പുറത്തുവിട്ടു, ഗുഹയുടെ വാതില് കല്ലുകൊണ്ട് അടച്ചു. ഈ ദുഷ്കൃത്യം കൃഷ്ണന് തിരിച്ചറിഞ്ഞു; സജ്ജനങ്ങളുടെ രക്ഷകനായ കൃഷ്ണന് വ്യോമനെ പിടിച്ചു, സിംഹം നായയെ പിടിക്കുന്നതുപോലെ. വ്യോമന് തന്റെ യഥാര്ത്ഥ ഭീകരരൂപം എടുത്തു, വലിയ ഒരു മലപോലെയായി മാറി രക്ഷപ്പെടാന് ശ്രമിച്ചു, പക്ഷേ കൃഷ്ണന്റെ ശക്തിക്ക് മുന്നില് അവന് രക്ഷപ്പെടാനായില്ല. അച്യുതന് തന്റെ ഭുജങ്ങള് കൊണ്ടു അവനെ കീഴടക്കി, നിലംപൊത്തി, ദേവതകള് ആകാശത്തില് നിന്ന് നോക്കി നില്ക്കെ ആ പശുഹന്താവിനെ സംഹരിച്ചു. ഗുഹയുടെ വാതില് പൊളിച്ചു, കഷ്ടപ്പെട്ട് ഗോപകുമാരന്മാരെ മോചിപ്പിച്ചു, ദേവന്മാരുടെയും ഗോപന്മാരുടെയും സ്തുതികളോടെ സ്വന്തം വ്രജത്തിലേക്ക് കൃഷ്ണന് പ്രവേശിച്ചു. ഇതോടെ 'വ്യോമാസുരവധം' എന്ന ഈ പതിനായിരത്തൊമ്പതാം അധ്യായം, ശ്രീമദ് ഭാഗവത മഹാപുരാണത്തിലെ പത്താം സ്കന്ധത്തിലെ ആദ്യപാദം സമാപിക്കുന്നു. ശുകമുനി തുടര്ന്നു: അക്രൂരന് അ രാത്രി മഥുരയില് ചെലവഴിച്ചു. പുലര്വെളയില് തന്റെ രഥത്തില് കയറി, നന്ദന്റെ ഗോകുലത്തേക്ക് പുറപ്പെട്ടു. യാത്ര ചെയ്യുമ്പോള് ഭഗവാനെ കാണാനുളള ഭക്തി ഉണര്ന്ന അക്രൂരന് ഇങ്ങനെ ചിന്തിച്ചു: “എന്ത് മഹത്തായ പുണ്യം ചെയ്തിട്ടാണോ, എന്ത് വലിയ തപസ്സാണ് ചെയ്തിട്ടാണോ, എന്ത് ഉത്തമമായ ദാനം നല്കിയിട്ടാണോ, ഇന്ന് ഞാന് കേശവനെ ദര്ശിക്കാനാവുന്നത്? ഈ മഹാത്മാവിന്റെ ദര്ശനം എനിക്ക് അത്യന്തം ദുർലഭമെന്നു തോന്നുന്നു; ഇന്ദ്രിയാസക്തനായ ഒരു ശൂദ്രന് ബ്രഹ്മഘോഷം ലഭിക്കുന്നതുപോലെ തന്നെ. എനിക്കു പോലുള്ള താഴ്ന്നവന് അച്യുതന്റെ ദര്ശനം നിഷേധിക്കപ്പെടാതിരിക്കട്ടെ; കാരണം, ചിലപ്പോള് കാലനദിയില് ഒഴുകുന്നവനും അതിനപ്പുറം കടക്കാറുണ്ട്. ഇന്ന് എന്റെ ദുർഭാഗ്യം നീങ്ങി, എന്റെ ജീവിതം ഫലപ്രദമായി; കാരണം, യോഗികള് ധ്യാനിക്കുന്ന ഭഗവാന്റെ പാദപദ്മങ്ങളെ ഞാന് വണങ്ങുന്നു. കംസന് തന്നെ ഇന്ന് എനിക്ക് മഹാനുഗ്രഹം ചെയ്തിരിക്കുന്നു; കാരണം, അവതാരമായിട്ടുള്ള ഹരിയുടെ പാദനഖങ്ങളുടെ പ്രകാശം പുരാതനര്ക്കും കടക്കാനാവാത്ത കഠിനമായ അന്ധകാരം നീക്കിയതുപോലെ, ഇന്ന് ഞാന് അവയെ ദർശിക്കും.” ഇങ്ങനെ ഭക്തിപ്രവാഹത്തില് മുങ്ങിയ അക്രൂരന് ഗോകുലത്തിലേക്കു യാത്ര തുടരുന്നു.