ഭഗവാൻ കൃഷ്ണൻ ഗോപിമാരോട് സ്നേഹത്തിന്റെ സ്വഭാവത്തെക്കുറിച്ച് മനോഹരമായി പറഞ്ഞു: "സ്വാർത്ഥസ്വഭാവം കൊണ്ട് പരസ്പരം പ്രയോജനത്തിനായി സ്നേഹിക്കുന്നവരാണ് സാധാരണ സ്നേഹിതർ. എന്നാൽ അവിടെയില്ല യഥാർത്ഥ സ്നേഹവും ധർമ്മവും, കാരണം അതെല്ലാം സ്വാർത്ഥതയ്ക്കായാണ്. പക്ഷേ, ആരെങ്കിലും തങ്ങളെ സ്നേഹിക്കാത്തവരെ സ്നേഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, മാതാപിതാക്കൾ കുട്ടികളെ സ്നേഹിക്കുന്നതുപോലെ, അങ്ങനെയുള്ളവരുടെ സ്നേഹവും ധർമ്മവും ഉത്തമമാണ്; അവിടെ പിഴവൊന്നുമില്ല. ചിലർ, തങ്ങളെ സ്നേഹിക്കുന്നവരെ പോലും സ്നേഹിക്കാറില്ല, തങ്ങളെ സ്നേഹിക്കാത്തവരെ സ്നേഹിക്കുന്നത് എവിടെ? അങ്ങനെയുള്ളവർ ആത്മതൃപ്തരാണ്, സ്വയം നിറഞ്ഞവർ, കൃതജ്ഞതയില്ലാത്തവരും മുതിർന്നവരെ മാനിക്കാത്തവരുമാണ്. എന്നാൽ, സുഹൃത്തുക്കളേ, ഞാൻ പോലും എനിക്ക് ഭക്തിയോടെ സ്നേഹിക്കുന്നവരെ സ്നേഹിക്കുന്നില്ല. ദാരിദ്ര്യത്തിൽ നിന്ന് സമ്പത്ത് ലഭിച്ച് പിന്നെ അതു നഷ്ടപ്പെട്ട ഒരുവൻ അതിന്റെ ഓർമ്മയിൽ മുഴുകി മറ്റൊന്നും മനസ്സിലാക്കാത്തപോലെ, ഞാൻ അങ്ങനെ അദൃശ്യനായി. നിങ്ങൾ, ദുർബലരായവരേ, ലോകീകവും വൈദികവുമായ കര്മ്മങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ച് എന്നെ സേവിക്കാൻ എത്തി. നിങ്ങൾ നേരിട്ട് എന്നെ ആരാധിച്ചിട്ടും ഞാൻ മറഞ്ഞു നിൽക്കുന്നു; അതുകൊണ്ട് ദ്വേഷിക്കരുത്, പ്രിയങ്ങളേ. നിങ്ങളുടെ നിർമലമായ ഭക്തിക്ക് ഞാൻ ദേവന്മാരുടെ ആയുസ്സിനാലും പ്രതിഫലം നൽകാൻ കഴിയില്ല. നിങ്ങൾ വീട്ടു ബന്ധങ്ങളുടെ കഠിനശൃംഖല തകർത്തു എന്നെ സ്നേഹിച്ചിരിക്കുന്നു; അതുകൊണ്ടു നിങ്ങളുടെ പുണ്യഫലങ്ങൾ തന്നെയാണ് നിങ്ങളുടെ പ്രതിഫലം. ഭഗവാൻ വാസുദേവനിൽ യോകരൂപമായ ഭക്തി യാതൊരു വൈകല്യവും കൂടാതെ സമർപ്പിക്കുമ്പോൾ, അതു വേഗത്തിൽ വൈരാഗ്യത്തെയും ബ്രഹ്മജ്ഞാനത്തെയും ജനിപ്പിക്കുന്നു. അപ്പോൾ, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നതിലൂടെ മനസ്സ് വിഷയം എന്നല്ല, സുഖ-ദുഃഖങ്ങൾ എന്നല്ല, യാതൊരു ഭേദവും കാണുന്നില്ലെങ്കിൽ, അതേ നിമിഷം തന്നെ ആ വ്യക്തി സ്വയം സ്വയം തിരിച്ചറിയുന്നു — അസക്തനായി, എല്ലാം തുല്യമായി കാണുന്നവനായി, സ്വീകരിക്കലും നിരസനവും വിട്ട് പരമസ്ഥാനത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിതനായി. ശുദ്ധമായ ജ്ഞാനമേ പരബ്രഹ്മം, പരമാത്മാവ്, ഭഗവാൻ; ഭേദം കാണുന്നവസ്തുക്കളിലൂടെയും, അവനവനായി ഭിന്നമായി തോന്നുന്നുവെങ്കിലും, ഭഗവാൻ ഏകനാണ്. ഈ യോജനം പൂർണ്ണമായി നേടിയാൽ യോജകൻ ഇവിടെ ലഭിക്കുന്ന ഫലമൊക്കെ — അതായത്, എല്ലായ്പ്പോഴും സമ്പൂർണ്ണമായ വൈരാഗ്യമാണ്. ഈ ഏക ജ്ഞാനം, ബാഹ്യമായ ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ മുഖേന, മായയാൽ, ശബ്ദം മുതലായ ഗുണങ്ങളാൽ പ്രകടമാകുന്നു. മഹത്ത്വം അഹങ്കാരരൂപത്തിൽ ത്രൈഗുണ്യത്തിലും പഞ്ചഭൂതങ്ങളിലും, സ്വയം-ഭരിക്കുന്നതിലും, പതിനൊന്നായി വിരിഞ്ഞതിൽ, അതിലൂടെയാണ് ബ്രഹ്മാണ്ഡം ഉദയിക്കുന്നത്. ഈ സത്യം, വിശ്വാസത്തോടും ഭക്തിയോടും യുക്തനായ് നിരന്തരം യോഗം ചെയ്യുന്ന, ഏകാഗ്രചിത്തനായ് അസക്തനായ്, സമദർശിയായ്, ഒരുവൻ കാണുന്നു. ഇങ്ങനെ, പ്രകൃതിയും പുരുഷനും തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയുന്ന, ബ്രഹ്മത്തിന്റെ ദർശനമായ ഈ ഗൗരവപൂർണ്ണമായ ജ്ഞാനം ഞാൻ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. ഒരു വസ്തുവിന് പല ഗുണങ്ങളുണ്ടായാലും, ഓരോ ഇന്ദ്രിയദ്വാരങ്ങളിലൂടെ വേറിട്ടു കാണുന്നുവെങ്കിലും, വസ്തു വിഭജിക്കപ്പെടുന്നില്ല; അതുപോലെ, ഭഗവാൻ പല മാർഗ്ഗങ്ങളിലൂടെയും സമീപിക്കപ്പെടുമ്പോഴും ഏകനാണ്. കർമ്മം, യാഗം, ദാനം, തപസ്, പഠനം, ആത്മനിയമനം, ഇന്ദ്രിയ-മനസ്സുകളുടെ ജയം, കർമ്മത്യാഗം — ഇവയിലൂടെ; വിവിധയോജാനങ്ങൾ, ഭക്തിയോഗം, പ്രവൃത്തിയോടും നിരന്തരവൈരാഗ്യത്തോടും കൂടിയ ധർമ്മം — ഇവയിലൂടെ; ആത്മതത്ത്വജ്ഞാനത്താൽ, ദൃഢമായ വൈരാഗ്യത്താൽ, ഭഗവാനെ ഗുണങ്ങളോടെയും നിർഗുണനായും, സ്വയം സ്വയം തിരിച്ചറിയുന്നവനാണ് പ്രാപിക്കുന്നത്. നാലുവിധമായ ഭക്തിയോഗം ഞാൻ വിശദമായി പറഞ്ഞു. അതുപോലെ, കാലം അവ്യക്തത്തിൽ പ്രവേശിച്ചപ്പോൾ, ജീവികളിൽ നിന്നു അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നതും. അജ്ഞാനത്താലും കർമ്മത്താലും ഉണ്ടാകുന്ന അനേകം ജന്മാന്തരചക്രങ്ങൾ, അതിലേക്കാണ് ആത്മാവ് പ്രവേശിക്കുന്നത്, എന്നാൽ താൻ പോകുന്ന വഴി അറിയുന്നില്ല. ഈ രഹസ്യജ്ഞാനം ദുഷ്ടന്മാർക്കും, അശാന്തന്മാർക്കും, അഹങ്കാരികൾക്കും, വൈരികള്ക്കും, പുറമേ മാത്രം ഭക്തിസൂചനയുള്ളവർക്കും ഒരിക്കലും ഉപദേശിക്കരുത്. അതുപോലെ, ലാഭാസക്തർക്കും, ഗൃഹബന്ധങ്ങളിൽ മുഴുകിയവർക്കും, എനിക്ക് ഭക്തിയില്ലാത്തവർക്കും, എന്റെ ഭക്തികളെ വെറുക്കുന്നവർക്കും ഉപദേശിക്കരുത്. പക്ഷേ, വിശ്വാസമുള്ള, ഭക്തിയുള്ള, നിയന്ത്രിതനായ, അസൂയയില്ലാത്ത, എല്ലാ ജീവികളോടും സൗഹൃദം പുലർത്തുന്ന, സേവനത്തിൽ ആഗ്രഹമുള്ളവനാണ് ഈ ജ്ഞാനത്തിന് യോഗ്യൻ. പുറമേ അസക്തനായ്, മനസ്സിൽ ശാന്തനായ്, അസൂയയില്ലാത്തവൻ, ശുദ്ധനായവൻ, എനിക്ക് ഏറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ടവൻ — അവനാണ് ഈ ഉപദേശം കൊടുക്കേണ്ടത്. മാതാവേ, ആരെങ്കിലും ഒരിക്കൽപോലും ഈ ജ്ഞാനം ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കുകയോ, മനസ്സിൽ എന്നെ ധ്യാനിച്ച് ഉച്ചരിക്കുകയോ ചെയ്താൽ, അവൻ നിർബന്ധമായും എന്റെ പാതയിൽ എത്തും. ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ, ഭഗവാന്റെ അതിമനോഹരമായ വാക്കുകൾ കേട്ടിട്ടു, ഗോപിമാർക്ക് വിയോഗജന്യമായ ദു:ഖം എല്ലാം മാറി, കൃഷ്ണന്റെ സാന്നിദ്ധ്യത്തിൽ അവരുടെ ആഗ്രഹങ്ങൾ നിറഞ്ഞു. അവിടെ, ഗോവിന്ദൻ ഭക്തിയോടും ആനന്ദത്തോടും നിറഞ്ഞ ഗോപിമാരെ ചുറ്റി, രാസക്രീട ആരംഭിച്ചു. ആ സ്ത്രീകളിൽ ഓരോർക്കും ഇടയിൽ കൃഷ്ണൻ തന്നെയായിരുന്നു, യോഗികളിൽ പ്രഭുവായി, രാസമണ്ഡലത്തിൽ ഗോപിമാരുടെ മധ്യത്തിൽ. അവിടേക്ക് കടന്ന കൃഷ്ണൻ, ഗോപിമാരെ കഴുത്തിൽ ചേർത്ത് അടുത്താക്കി. ഇതു കണ്ടവർ, ആകാശത്ത് നൂറുകണക്കിന് വിഹരിക്കുന്ന വിമാനങ്ങൾ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നതുപോലെ ഭാവിച്ചു. ദേവന്മാരും അവരുടെ ഭാര്യമാരും ആകാംക്ഷയോടെ നോക്കി നിന്നു; അപ്പോൾ മൃദംഗാദി വാദ്യങ്ങൾ മുഴങ്ങി, പൂക്കൾ മഴപെയ്യുന്നതുപോലെ വീണു, ഗന്ധർവർന്മാരും അവരുടെ ഭാര്യമാരും കൃഷ്ണന്റെ ദോഷരഹിതമായ മഹത്വം പാടി. രാസമണ്ഡലത്തിൽ, ഗോപിമാരുടെയും അവരുടെ പ്രിയനുമൊത്ത്, കങ്കണങ്ങൾ, പാദസരം, മണികൾ എന്നിവയുടെ മുഴക്കം മുഴങ്ങിയിരുന്നു. അവിടെയായിരുന്നു ദേവകീപുത്രനായ കൃഷ്ണൻ, സ്വർണ്ണം പോലെ തെളിയുന്ന ഗോപിമാരുടെ ഇടയിൽ വലിയ പച്ചമണിപോലെ അതിപ്രഭയോടെ നിലകൊണ്ടത്. പാദം കുത്തൽ, കൈകൾ ഉയർത്തൽ, പുഞ്ചിരിയോടെ കണ്ണ് നോക്കൽ, ഭ്രൂകുടികൾ ചലിപ്പിക്കൽ, കാതിൽ നിന്നു കവിഞ്ഞുവരുന്ന കുണ്ദലങ്ങൾ കവിളിൽ തട്ടൽ, ചോർന്ന മുടിയഴികൾ, വിയർപ്പിൽ തൂവലായ കേശം — ഇതൊക്കെയും കൊണ്ട് കൃഷ്ണഭാര്യമാർ പാടിക്കൊണ്ടിരുന്നപ്പോൾ, അവർ മേഘങ്ങളിൽ ഇടയിലായി മിന്നുന്ന വൈദ്യുതിപോലെ തെളിഞ്ഞു. നൃത്തത്തിൽ മുഴുകി, ഗാനം ഉയർത്തി, കണ്ഠം ഉണർവോടെ, കൃഷ്ണന്റെ സ്പർശത്തിൽ ആനന്ദംകൊണ്ട്, ഗോപിമാർ പാടി; അവരുടെ സംഗീതം ആ സ്ഥലം നിറച്ചു. ഒരാളോ, മുഖുന്ദനോടൊപ്പം, തന്റെ പാട്ട് കൃഷ്ണന്റെ പാട്ടുമായി ചേർത്ത് പാടുമ്പോൾ, കൃഷ്ണൻ സ്നേഹപൂർവ്വം അവളെ അഭിനന്ദിച്ച് "ശബാശ്, ശബാശ്" എന്ന് പറഞ്ഞു; വീണ്ടും വീണ്ടും അവൾ പാടി, കൃഷ്ണൻ അവളെ അതിപ്രിയത്തോടെ ആദരിച്ചു. മറ്റൊരാൾ രാസനൃത്തത്തിൽ തളർന്നു, അവളുടെ കയ്യിൽ കങ്കണവും മല്ലികാമാലയും അലസമായി, ഗദാധാരിയുടെ ഭുജത്തിൽ അവളുടെ കൈവച്ചു വിശ്രമിച്ചു. ഒരാൾ കൃഷ്ണന്റെ നീലനീലോത്പലഗന്ധമുള്ള, ചന്ദനയിടപ്പെട്ട ഭുജം പിടിച്ചു, അതിന്റെ സുഗന്ധം മൂക്കിൽ ചേർത്തു, ആനന്ദത്തിൽ വിറെച്ചു, അതിനെ ചുംബിച്ചു. മറ്റൊരാൾ, നൃത്തത്തിൽ കാതിലുണ്ടായ കുണ്ദലത്തിന്റെ തിളക്കം കവിളിൽ പുകയ്ക്കുമ്പോൾ, തന്റെ ചവച്ച താംബൂലത്തിന്റെ അർദ്ധം കൃഷ്ണന് നൽകാൻ കൃഷ്ണന്റെ കവിളിൽ തന്റെ കവിള് ചേർത്തു. ഇങ്ങനെ, ഭഗവാൻ കൃഷ്ണനും ഗോപിമാരും ചേർന്ന് ആ രാസക്രീടയിൽ ആനന്ദംകൊണ്ടു ലീനരായി.