ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

വൃന്ദാവനത്തിലെ വൃക്ഷങ്ങളെയും ലതകളെയും സമീപിച്ച്, ഗോപികൾ കൃഷ്ണനെക്കുറിച്ച് ചോദിച്ചുപോന്നു. അപ്പോൾ അവർ കാട്ടിൽ പരന്നിരിക്കുന്ന പരമാത്മാവിന്റെ പാദചിഹ്നങ്ങൾ കാണിച്ചു. ആ പാദചിഹ്നങ്ങൾ വളരെ വ്യക്തമായിരുന്നു—നന്ദന്റെ മഹാനായ പുത്രന്റെ അവ, അവയിൽ പതാക, താമര, വജ്രം, അങ്കുഷം, യവം എന്നിവയുടെ അടയാളങ്ങൾ തെളിഞ്ഞു കാണാം. ആ പാദചിഹ്നങ്ങളെ പിന്തുടർന്ന് ഗോപികൾ മുന്നോട്ട് നടന്നു. അപ്പോൾ അവർ കണ്ടു—ഒരു ഗോപിയുടെ പാദചിഹ്നങ്ങൾ കൃഷ്ണന്റെ പാദചിഹ്നങ്ങളോടൊപ്പം ചേർന്നിരിക്കുന്നു. അതു കണ്ടപ്പോൾ അവർ വിഷാദത്തോടെ പറഞ്ഞു: “ഇവരുടെ പാദചിഹ്നങ്ങളാണല്ലോ, നന്ദനന്ദനനോടൊപ്പം പോകുന്നു; അവളുടെ ഭുജം കൃഷ്ണന്റെ ഭുജത്തിൽ വെച്ചിരിക്കുന്നു, ആനക്കുട്ടി ആനയെ അണുകൊള്ളുന്നതുപോലെ.” “നിശ്ചയം, ഈ ഗോപിക ദൈവമായ ഹരിയെ ഭക്തിയോടെ ആരാധിച്ചിരിക്കണം. അതിനാൽ തന്നെയാണ് ഗോവിന്ദൻ ഞങ്ങളെല്ലാവരെയും ഉപേക്ഷിച്ച് അവളെ മാത്രം രഹസ്യമായി കൂട്ടിക്കൊണ്ടുപോയത്. ഈ ലതകളും ചെടികളും എത്ര ഭാഗ്യമാണെന്നു നോക്കൂ—ഗോവിന്ദന്റെ താമരപാദങ്ങളുടെ പൊടിയാൽ അവയെ അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്നു. അതാണ് ബ്രഹ്മാവും ശിവനും ലക്ഷ്മീദേവിയും തങ്ങളുടെ മസ്തകത്തിൽ വെക്കുന്നത് പരമശ്രേയസ്സിനായി.” പിന്നീട്, അവർ കാണുന്നു—ആ ഗോപിയുടെ പാദചിഹ്നങ്ങൾ കൂടുതൽ ആഴത്തിൽ പതിഞ്ഞിരിക്കുന്നു. അവർ പറഞ്ഞു: “ഇത് ഞങ്ങളെ വല്ലാതെ വേദനിപ്പിക്കുന്നു; അച്യുതൻ അവളെ മാത്രം കൂട്ടിക്കൊണ്ടുപോയി, അവളുടെ അധരങ്ങൾ രഹസ്യമായി ആസ്വദിക്കുന്നു. അവളുടെ പാദചിഹ്നങ്ങൾ ഇനി കാണുന്നില്ല—നിശ്ചയം, പുല്ലും തളിർകളും കൊണ്ട് അവളുടെ কোমലമായ കാലുകൾക്ക് വേദനയുണ്ടായപ്പോൾ കൃഷ്ണൻ അവളെ തോളിലേറ്റിയിരിക്കണം.” “ഇവിടെ നോക്കൂ, ഗോപികളേ, പാദചിഹ്നങ്ങൾ കൂടുതൽ ആഴത്തിൽ പതിഞ്ഞിരിക്കുന്നു—പ്രേമഭാരത്തിൽ കൃഷ്ണൻ തന്റെ പ്രിയതമയെ ചുമന്നിരിക്കുന്നു. ഇവിടെ, മഹാത്മാവായ കൃഷ്ണൻ അവളെ നിലത്തിറക്കി പുഷ്പങ്ങൾ ചൂണ്ടിരിക്കുന്നു. ഓരോ അടിയിലും കൃഷ്ണന്റെ പാദചിഹ്നങ്ങൾ തെളിഞ്ഞു കാണാം. ഇവിടെയോ, കൃഷ്ണൻ തന്റെ പ്രിയതമയുടെ മുടി അലങ്കരിച്ചു; അവൾ ഇവിടെ ഇരുന്നപ്പോൾ അവൻ അവളുടെ മുടി ചിതറിക്കൊടുത്തു.” “കൃഷ്ണൻ സ്വയം തൃപ്തനും സ്വതന്ത്രനുമാണെങ്കിലും, അവളോടൊപ്പം സ്നേഹത്തിൽ ലീനനായി, പ്രേമികളുടെ ദുർബലതയും സ്ത്രീകളുടെ മനസ്സിന്റെ ചഞ്ചലതയും കാണിച്ചു.” ഇങ്ങനെ പരസ്പരം പറഞ്ഞുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ ഗോപികൾ ഭ്രമിച്ചുപോയി കാട്ടിൽ ചുറ്റി തിരിഞ്ഞു. കൃഷ്ണൻ കൂട്ടിക്കൊണ്ടുപോയ ആ ഗോപിക—അവളാണ് ഇപ്പോൾ മറ്റു ഗോപികളിൽ നിന്ന് വേറിട്ടു. അവൾ മനസ്സിൽ അഭിമാനത്തോടെ ചിന്തിച്ചു: “എൻറെ പ്രിയൻ എന്നെ മാത്രം തിരഞ്ഞെടുത്തിരിക്കുന്നു; മറ്റു ഗോപികകളെ ഉപേക്ഷിച്ച്, എന്നെ ആരാധിക്കുന്നു.” അങ്ങനെ അവർ കാട്ടിലൂടെ നടന്നപ്പോൾ, അവൾ അഭിമാനപൂർവ്വം കേശവനോട് പറഞ്ഞു: “ഇനി എനിക്ക് നടക്കാൻ കഴിയില്ല; നിന്റെ മനസ്സു ആഗ്രഹിക്കുന്നിടത്തേക്ക് എന്നെ കൊണ്ടുപോകൂ.” അവളുടെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട് കൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: “എൻറെ തോളിൽ കയറി ഇരിക്കൂ.” എന്നാൽ, അപ്പോൾ തന്നെ കൃഷ്ണൻ അപ്രത്യക്ഷനായി. ആ ഗോപിക ദു:ഖത്തിൽ മുങ്ങി, വിലപിച്ചു: “ഹയോ, നാഥാ! പ്രിയനേ! പ്രിയതമേ! എവിടെയാണു നീ? മഹാബാഹുവേ, എവിടെയാണു നീ? സ്നേഹിതാ, ദയവായി, എൻറെ കഷ്ടപ്പെട്ട ദാസിക്ക് നിന്റെ സാന്നിധ്യം കാണിക്കൂ!” ഇതുവരെ കൃഷ്ണനെ അന്വേഷിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന ഗോപികൾ, കൃഷ്ണൻ എവിടേക്ക് പോയെന്ന് അറിയാതെ, അവരുടെ സുഹൃത് അവിടെയുണ്ടെന്ന് കണ്ടു. അവൾ തന്റെ അഭിമാനവും, മാധവന്റെ പ്രതികരണവും, ദുർഭാഗ്യത്തിൽ ലഭിച്ച അപമാനവും വിശദീകരിച്ചു. ഇത് കേട്ടപ്പോൾ, ഗോപികൾ അത്ഭുതംകൊണ്ടു നിറഞ്ഞു. അപ്പോൾ അവർ ചന്ദ്രപ്രഭയുള്ളതുവരെ കാട്ടിലകത്തേക്ക് തിരഞ്ഞു നടന്നു. ഇരുട്ട് വീണപ്പോൾ, അവർ മടങ്ങി. അവരുടെ മനസ്സും വാക്കുകളും പ്രവർത്തികളും എല്ലാം കൃഷ്ണനിൽ ലയിച്ചു; അവൻറെ ഗുണങ്ങൾ മാത്രം പാടികൊണ്ടു, സ്വന്തം വീടുകളെക്കുറിച്ച് അവർ മറന്നുപോയി. പിന്നീട്, അവർ വീണ്ടും യമുനാതീരത്ത് കൂടി ചേരുകയും, കൃഷ്ണനെ ഓർത്ത്, അവന്റെ വരവിനായി ആഗ്രഹിക്കുകയും ചെയ്തു. അവിടെ അവർ കൃഷ്ണനെക്കുറിച്ചുള്ള ഗാനം പാടിത്തുടങ്ങി. അതിനുശേഷം, രാജാവേ, അവർക്ക് ദു:ഖം കൊണ്ടു കോപം ഉയർന്നു. അവരുടെ വായിൽനിന്ന് അഗ്‌നി-വായു പുറത്ത് വിട്ടു; അത് ഭൂമിയെ ഉണക്കുമെന്നപോലെ, ലോകപ്രളയകാലത്തെ സംവർത്തകാഗ്നിപോലെയായിരുന്നു. ആ വൃക്ഷങ്ങൾ അഗ്നിയാൽ ചാരമായത് കണ്ടു ബ്രഹ്മാവു അവിടെ എത്തി, ബർഹിഷ്മതിന്റെ പുത്രന്മാരെ ശാന്തമാക്കാൻ ഉപദേശം നൽകി. ശേഷിച്ച വൃക്ഷങ്ങൾ ഭയത്താൽ അവരുടെ പുത്രിയെ പ്രചേതസ്മാർക്ക് സമ്മാനിച്ചു, സ്വയമ്ഭുവു നിർദ്ദേശിച്ചതുപോലെ. പിന്നീട് ബ്രഹ്മാവിന്റെ കല്പനപ്രകാരം, അവർ മാരിഷയെ സ്വീകരിച്ചു. വലിയൊരു അപരാധത്തിന്റെ ഫലമായി, അവളിൽ നിന്നാണ് പ്രജാപതി ജനിച്ചത്. ചാക്ഷുഷമന്വന്തരത്തിന്റെ ഇടവേളയിൽ, സൃഷ്ടിയുടെ തുടക്കത്തിൽ, സമയത്തിന്റെ പ്രവാഹത്തിൽ പ്രേരിതനായി ദക്ഷൻ ആഗ്രഹിച്ച ജീവികൾ സൃഷ്ടിച്ചു. ജനനത്തിൽ തന്നെ ദക്ഷൻ മറ്റെല്ലാ പ്രകാശവാന്മാരെയും മിഴിയിച്ചുതുള്ളി; തന്റെ കഴിവുകൊണ്ട് ദക്ഷൻ എന്ന പേര് ലഭിച്ചു. ആദിമൂലൻ അവനെ സൃഷ്ടി സംരക്ഷണങ്ങൾക്ക് നിയോഗിച്ചു; അവനെയും മറ്റു പ്രജാപതിമാരെയും സകല ജീവികളുടെ അധിപതികളായി നിയമിച്ചു. ഇതുവഴി, ഗോപികൾ കൃഷ്ണനെക്കുറിച്ച് പാടിത്തുടങ്ങി: “നിന്റെ ജനനത്താൽ വ്രജം കൂടുതൽ സമൃദ്ധിയായി; ലക്ഷ്മി ഇവിടെ വസിക്കുന്നു. പ്രിയനേ, നിന്റെ ഭക്തന്മാർ എല്ലാടത്തും കാണപ്പെടട്ടെ; നിന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ ജീവിക്കുന്നവർ നിന്നെ അന്വേഷിക്കുന്നു. ശരദ്കാലരാത്രിയിൽ, നിന്നെ നോക്കുമ്പോൾ താമരയുടെ ഉള്ളിലെ സൗന്ദര്യവും നീ മോഷ്ടിക്കുന്നു. കാമദേവനേ, ഞങ്ങൾ നിന്റെ വേതനമില്ലാത്ത ദാസികൾ; വരദാ, ഞങ്ങളെ ഇവിടെ കൊല്ലുന്നത് നീതിയാണോ? ജലത്തിലെ വിഷം, പാമ്പായി വന്ന അസുരൻ, കാറ്റ്, മിന്നൽ, അഗ്‌നി, ഇന്ദ്രന്റെ മകൻ, എവിടെയും ഉണ്ടാകുന്ന ഭയങ്ങൾ—ഈ എല്ലാം നശിപ്പിച്ച്, പരമോന്നതനേ, നീ ഞങ്ങളെ പലതവണ രക്ഷിച്ചിരിക്കുന്നു. നീ ഗോപികമാരുടെ പ്രിയനായവനല്ല മാത്രം; സകല ജീവികളുടെയും അന്തർയാമിയായവനാണ്. ലോകസംരക്ഷണത്തിനായി ബ്രഹ്മാവിന്റെ അപേക്ഷപ്രകാരം, സാത്വതകുലത്തിൽ നീ ജനിച്ചു. വൃഷ്ണികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ, നിന്നെ ആശ്രയിക്കുന്നവർക്ക് ഭവഭയത്തിൽ നിന്നും മോക്ഷം നൽകാൻ, നിന്റെ പാദങ്ങൾ അഭയകുടിലായി ചെയ്തിരിക്കുന്നു. പ്രിയനേ, താമരപോലെയുള്ള കൈകൾ ആശീർവദിച്ച് ഞങ്ങളുടെ തലയിൽ വെയ്ക്കൂ. വ്രജത്തിന്റെ ദു:ഖങ്ങൾ നീക്കുന്ന വീരനേ, നിന്റെ പുഞ്ചിരി തന്നെ നിന്റെ ജനങ്ങളുടെ അഭിമാനവും നശിപ്പിക്കുന്നു. സ്നേഹിതാ, ഞങ്ങളെ നിന്റെ ദാസികളായി അംഗീകരിക്കൂ; താമരപോലെയുള്ള മുഖം കാണിക്കൂ. വന്ദിക്കുന്നവരുടെ പാപമൊക്കെ നശിപ്പിക്കുന്നവനേ, പശുക്കളെ മേയിക്കുന്നവനേ, ഐശ്വര്യത്തിന്റെ ആലയമേ, പാമ്പിന്റെ ഫണികൾ നിന്റെ പാദങ്ങൾക്കു സമർപ്പിച്ചു; ആ പാദങ്ങൾ ഞങ്ങളുടെ ഹൃദയത്തിൽ വെയ്ക്കൂ, ഹൃദയവേദന നീക്കൂ. മധുരമായ വാക്കുകളും, മനോഹരമായ സംസാരവും, മനസ്സിനെ ആനന്ദിപ്പിക്കുന്ന ജ്ഞാനവുമാണ് നിനക്ക്; താമരനയനനേ, നീ ഞങ്ങളെ ഭ്രമിപ്പിക്കുന്നു; വീരനേ, നിന്റെ അധരാമൃതംകൊണ്ട് ഞങ്ങളെ പോഷിപ്പിക്കൂ. നിന്റെ കഥാമൃതം കഷ്ടപ്പെടുന്നവർക്കു ജീവദായകമാണ്; കവിർദ്ധരാൽ പുകഴപ്പെടുന്നു, പാപം നീക്കുന്നു. കേൾക്കുന്നവർക്കു മംഗലവും ഐശ്വര്യവും നൽകുന്നു; അതിനെ ഭൂമിയിൽ പ്രചരിപ്പിക്കുന്നവർ യഥാർത്ഥത്തിൽ ധന്യരാണ്. പ്രിയനേ, നിന്റെ ചിരിയും, പ്രേമപൂർണമായ കണികളും, കളികളും, ധ്യാനവും—all മംഗളമാണ്. ഹൃദയത്തിൽ സ്പർശിക്കുന്ന രഹസ്യസംഭാഷണങ്ങൾ, മനോഹരനേ, ഞങ്ങളുടെ മനസ്സിനെ അലയിക്കുന്നു. വ്രജത്തിൽ നിന്ന് നീ പശുക്കളെ മേയിക്കാൻ പോകുമ്പോൾ, പ്രഭുവേ, താമരപോലെയുള്ള കാലുകൾ കല്ലിലും പുല്ലിലും തളിർകളിലും പതിക്കുന്നു; longing കൊണ്ടു ഞങ്ങളുടെ മനസ്സുകൾ നിന്നെ പിന്തുടരുന്നു, പ്രിയനേ. ദിവസം അവസാനിക്കുമ്പോൾ, നീ നീലകേശവുമാണ്, കാട്ടുപൂക്കൾ കൊണ്ടുള്ള മുഖവും മേഘപ്പൊടിയാലും അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്നു; വീണ്ടും വീണ്ടും പ്രത്യക്ഷനാകുമ്പോൾ, വീരനേ, ഞങ്ങളുടെ ഹൃദയത്തിൽ പ്രേമം ഉണർത്തുന്നു.” ഇങ്ങനെ, കൃഷ്ണനോടുള്ള അതീവ പ്രേമത്താൽ, ഗോപികമാർ വൃന്ദാവനത്തിൽ കൃഷ്ണനെ അന്വേഷിച്ചും, പാടിയും, കാത്തിരിക്കുന്നു.