ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

കൃഷ്ണനെ തിരഞ്ഞ് കാടിലൂടെ അലഞ്ഞു തിരിയുമ്പോൾ, ഗോപികൾ പരസ്പരം ചോദിച്ചു: “ഇവിടെ കാണുന്ന ഈ ലതകൾ കുരുമുലകൾ പോലെ മരങ്ങളെ ചുറ്റിപ്പിടിച്ചിരിക്കുന്നു; അവയുടെ കുലിർപ്പും സന്തോഷവും കൃഷ്ണന്റെ സ്പർശം കൊണ്ടാണെന്ന് ഉറപ്പാണ്.” ഇങ്ങനെ അവരവരുടെ കണക്കിൽ കൃഷ്ണന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ പകച്ചുപോകുന്ന ഗോപികൾ, അതിയായ വിയോഗദുഃഖത്തിൽ കൃഷ്ണനെ അനുകരിച്ച് കളിച്ചു തുടങ്ങി. ഒരാൾ പൂതനയെ അനുകരിച്ച് കൃഷ്ണനെ മുലകുടിക്കാൻ വിളിച്ചു; മറ്റൊരാൾ കുഞ്ഞ് കൃഷ്ണനായി കരയുന്നത് പോലെ നടിച്ചു, മറ്റൊരാൾ ശകടാസുരനെ അനുകരിച്ച് കാൽകൊണ്ട് അടിച്ചു. മറ്റൊരാൾ അസുരനെ പോലെ നടിച്ച് കൃഷ്ണനായി കളിക്കുന്നവളെ പിടിച്ചു; മറ്റൊരാൾ ഗോപുരംപോലെ ഉള്ള ഗോകുലത്തിന്റെ ശബ്ദം അനുകരിച്ച് മറ്റൊരാളെ കാലിൽ വലിച്ചു. ചിലർ കൃഷ്ണനും രാമനും ആയി പശുക്കുട്ടികളെ മേയിച്ചു; മറ്റൊരാൾ വത്സാസുരനായി തോറ്റു; മറ്റൊരാൾ ബകാസുരനായി നടിച്ചു. ഒരാൾ ദൂരെ നിന്നവളെ കൃഷ്ണൻ വിളിക്കുന്നതുപോലെ വിളിച്ചു, പിന്നെ മറ്റൊരാൾ വംശി വായിച്ചു, കളിച്ചു; മറ്റു ഗോപികൾ അവളെ പ്രശംസിച്ചു: “ശബാശ്!” ഒരാൾ തന്റെ കൈ മറ്റൊരാളുടെ തോളിൽ വെച്ച് നടന്നു: “ഞാൻ കൃഷ്ണനാണ്, എന്റെ മനോഹരമായ നടപ്പ് നോക്കൂ,” എന്നു പറഞ്ഞു, മനസ്സിൽ മുഴുവൻ കൃഷ്ണനെ ചിന്തിച്ചു. “കാറ്റിനെയും മഴയെയും പേടിക്കണ്ട, ഞാൻ നിങ്ങളെ രക്ഷിക്കാൻ ഒരുക്കമെടുത്തിട്ടുണ്ട്,” എന്നു പറഞ്ഞ് ഒരാൾ മറ്റൊരാളെ ഒരു കൈ കൊണ്ട് വസ്ത്രം മൂടി സംരക്ഷിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു. ഒരാൾ മറ്റൊരാളുടെ തലയിൽ കയറിപ്പിടിച്ചു: “ദുഷ്ടേ, പോകു! ദുഷ്ടന്മാരെ ശിക്ഷിക്കാൻ ഞാൻ ജനിച്ചു!” എന്നു പറഞ്ഞു. മറ്റൊരാൾ: “അയ്യോ, ഗോപന്മാരേ, ഈ ഭയാനകമായ കാട്ടുതീ നോക്കൂ! കണ്ണടയ്ക്കൂ, ഞാൻ നിങ്ങളെ ഉടൻ രക്ഷിക്കും,” എന്നു പറഞ്ഞു. സുന്ദരിയായ ഒരാൾ മറ്റൊരാളെ പുഷ്പമാലയിൽ കെട്ടി ഉരലിൽ കെട്ടി: “പാത്രം പൊളിച്ചു വെണ്ണ മോഷ്ടിച്ച മായാവിയെ ഞാൻ കെട്ടുകയാണ്!” എന്നു പറഞ്ഞു; ഭയപ്പെട്ട മറ്റൊരാൾ കണ്ണടച്ചു ഭയം നടിച്ചു. ഇങ്ങനെ അവർ വൃന്ദാവനത്തിലെ ലതകളും മരങ്ങളും കൃഷ്ണനെക്കുറിച്ച് ചോദിച്ചുകൊണ്ട് കാട്ടിൽ പരക്കെ പരന്നു കൃഷ്ണന്റെ പാദചിഹ്നങ്ങൾ കാണിച്ചു. ആ ചിഹ്നങ്ങൾ നന്ദപുത്രന്റെതാണെന്ന് വ്യക്തമാണ്; അവയിൽ പതാക, താമര, വജ്രം, അങ്കുഷം, യവമണൽ തുടങ്ങിയ അടയാളങ്ങൾ കാണാം. ആ പാദചിഹ്നങ്ങൾ പിന്തുടർന്ന് അവർ മുന്നോട്ട് പോയി; അവയിൽ ചിലത് മറ്റൊരു ഗോപിയുടെ ചിഹ്നങ്ങളുമായി ചേർന്നിരിക്കുന്നു എന്ന് കണ്ടപ്പോൾ അവർ ദുഃഖത്തോടെ പറഞ്ഞു: “ഇവിടെ ആരുടെയോ പാദചിഹ്നങ്ങൾ കൃഷ്ണനോടൊപ്പം ചേർന്ന് പോകുന്നു; അവളെ കൃഷ്ണൻ തോളിൽ ചേർത്തുകൊണ്ടു പോവുന്ന ആനയും ആനപിന്നെയും പോലെ.” “ഇവൾ ഭഗവാനെ ആരാധിച്ചതുകൊണ്ടാണ് കൃഷ്ണൻ അവളെ മാത്രം എടുത്ത് പോകുന്നത്; നമുക്ക് എല്ലാവർക്കും വിട്ട് അവളെ രഹസ്യമായി കൂട്ടിക്കൊണ്ടുപോയിരിക്കുന്നു.” “ഇവിടെ കാണുന്ന ലതകളും ചെടികളും ഭാഗ്യശാലികളാണ്; അവയുടെ മേൽ ഗോവിന്ദന്റെ പാദധൂളി വീണിരിക്കുന്നു; ബ്രഹ്മാവും ശിവനും ലക്ഷ്മിയും തലയിൽ വെക്കുന്ന ആ പാദധൂളി ഇവർക്ക് ലഭിച്ചു.” “ഇവളുടെ പാദചിഹ്നങ്ങൾ വളരെ ദൃഢമായി പതിഞ്ഞിരിക്കുന്നു; കൃഷ്ണൻ അവളെ മാത്രം കൂട്ടിക്കൊണ്ടു പോയി അവളുടെ അധരസൗന്ദര്യം രഹസ്യമായി ആസ്വദിക്കുന്നു. അവളുടെ ചിഹ്നങ്ങൾ പിന്നെ കാണുന്നില്ല; തണുത്ത പുല്ലും മുളകളും കൊണ്ട് അവളുടെ കാൽ വേദനിച്ചതിനാൽ കൃഷ്ണൻ അവളെ തോളിലേറ്റിയിരിക്കണം.” “ഇവിടെ നോക്കൂ, കൃഷ്ണൻ പ്രേമഭാരത്തിൽ അവളെ ചുമന്നതുകൊണ്ട് ചിഹ്നങ്ങൾ കൂടുതൽ ദൃഢമാണ്; ഇവിടെ കൃഷ്ണൻ അവളെ നിലത്തിറക്കി പൂക്കൾ തറയെടുത്തു.” “ഇവിടെ കൃഷ്ണൻ അവളുടെ വേണ്ടി പൂക്കൾ എടുത്തു; ഓരോ ചുവടിലും കൃഷ്ണന്റെ പാദചിഹ്നങ്ങൾ വ്യക്തമാണ്. ഇവിടെയോ, കൃഷ്ണൻ അവളുടെ രോമാവലിയെ ക്രമീകരിച്ചു; അവൾ ഇരുന്ന് കാത്തിരിക്കുമ്പോൾ അവളുടെ മുടി അലങ്കരിച്ചു.” സ്വയം പര്യാപ്തനും ഏകത്വത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നവനാണെങ്കിലും, കൃഷ്ണൻ അവളോടൊപ്പം കാമഭാവത്തിൽ ആസ്വദിച്ചു; ഇതിൽ പ്രേമികളുടെ ദുർബലതയും സ്ത്രീകളുടെ ചഞ്ചലതയും കാണാം. ഇങ്ങനെ ഗോപികൾ പരസ്പരം ഇതെല്ലാം ചർച്ച ചെയ്ത്, കുഴഞ്ഞു കയറിയും, കൃഷ്ണൻ മറ്റുള്ളവരെ വിട്ട് കൂട്ടിക്കൊണ്ടുപോയ ഗോപിയും കാട്ടിൽ അലഞ്ഞു. അവൾ മനസ്സിൽ വിചാരിച്ചു: “എനിക്ക് മാത്രമാണ് കൃഷ്ണൻ ഇത്ര പ്രീതിയോടെ സമീപിക്കുന്നത്; മറ്റെല്ലാവരെയും വിട്ട് അവൻ എനിക്ക് മാത്രം ഭക്തിപൂർവ്വം സമീപിക്കുന്നു.” അവൾ കാട്ടിൽ ഒരു സ്ഥലത്ത് എത്തി അഭിമാനത്തോടെ കേശവനോട് പറഞ്ഞു: “ഇനി ഞാൻ നടക്കാനാവില്ല; നിന്നെപ്പോലെ എവിടെയേയ്ക്കും എന്നെ കൊണ്ടുപോകൂ.” കൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: “എന്റെ തോളിൽ കയറി ഇരിക്കൂ.” എന്നാൽ അപ്പോൾ കൃഷ്ണൻ അപ്രത്യക്ഷനായി; അവൾ ദുഃഖത്തിൽ മുങ്ങി: “അയ്യോ, പ്രഭോ, പ്രിയനായവാ! നീ എവിടെയാണ്? കരുണാനിധിയേ, എനിക്ക് ദർശനം തരൂ!” എന്ന് വിലപിച്ചു. ശുകമുനി പറഞ്ഞു: കൃഷ്ണന്റെ പാത അന്വേഷിച്ചുകൊണ്ടു വന്ന ഗോപികൾ, അവിടം അവിടം കയറി, കൃഷ്ണനോടു വേർപെട്ട് വിഷാദത്തിൽ മുങ്ങിയ അവരുടെ സുഹൃത്തിനെയും കണ്ടു. അവളിൽ നിന്നു സംഭവിച്ച കാര്യങ്ങളും അവളുടെ അഭിമാനവും മാധവന്റെ പ്രതികരണവും അവളുടെ ദുർദൈവം മൂലം ലഭിച്ച നാണവും കേട്ടപ്പോൾ ഗോപികൾ അതിശയിച്ചു. പിറകെ, ചന്ദ്രപ്രഭയുള്ളതുവരെ അവർ കാട്ടിൽ തിരഞ്ഞു; ഇരുണ്ടപ്പോൾ പിന്നെ വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങി. അവരുടെ മനസ്സും വാക്കും പ്രവർത്തിയും എല്ലാം കൃഷ്ണനിൽ ലയിച്ചു; കൃഷ്ണനെക്കുറിച്ചുള്ള ഗാനം മാത്രം പാടിക്കൊണ്ട്, സ്വന്ത വീടുകളെ പോലും ഓർക്കാതെ അവർ നടന്നു. മടങ്ങി യമുനാതീരത്ത് ഒന്നിച്ചു കയറി, കൃഷ്ണനെക്കുറിച്ച് ആലോചിച്ചു, അവന്റെ വരവിനായി കാത്തിരിക്കുമ്പോൾ കൃഷ്ണനെക്കുറിച്ചുള്ള ഗാനങ്ങൾ പാടി. അപ്പോൾ, രാജാവേ, അവർ കോപത്തിൽ അഗ്നിയും കാറ്റും വായിലൂടെ പുറത്തുവിട്ടു; പ്രളയകാലത്തെ സംവർത്തകാഗ്നിപോലെ ഭൂമിയെ ഉണങ്ങിക്കളയാൻ ശ്രമിച്ചു. ആ കാട്ടിലെ മരങ്ങൾ അഗ്നിയിൽ കത്തിപ്പോകുന്നത് കണ്ടു ബ്രഹ്മാവ് എത്തി ബർഹിഷ്മത്പുത്രന്മാരെ ഉപദേശിച്ചു ശമിപ്പിച്ചു. പിന്നീട്, അവശേഷിച്ച മരങ്ങൾ ഭയപ്പെടുത്തി, സ്വയംഭുവിന്റെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം അവരുടെ പുത്രി പ്രചേതന്മാർക്ക് നൽകി. ബ്രഹ്മാവിന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം അവർ മാരിഷയെ സ്വീകരിച്ചു; അവരിൽ നിന്നാണ് ഒരു വലിയ ദോഷഫലമായി സൃഷ്ടികളുടെ ആദിപുരുഷനായവൻ ജനിച്ചത്. ചാക്ഷുഷമന്വന്തരാന്തരത്തിൽ, സൃഷ്ടിയുടെ ആരംഭത്തിൽ, ദക്ഷൻ ഭാവിയിൽ നിർബന്ധിതനായി ഇഷ്ടജാതികളെ സൃഷ്ടിച്ചു. ജനനത്തിൽ തന്നെ തേജസ്സിൽ മറ്റെല്ലാവരെയും മറികടന്നവനായി, തന്റെ കഴിവുകൊണ്ടു ദക്ഷൻ എന്നറിയപ്പെട്ടു; അതിനാൽ ദക്ഷൻ എന്നു വിളിക്കപ്പെട്ടു. ആദിമില്ലാത്തവൻ അവനെ സൃഷ്ടികളും സംരക്ഷണവും നടത്താൻ നിയമിച്ചു; ദക്ഷനും മറ്റുള്ളവരും എല്ലാ ജന്തുക്കളുടെ അധിപന്മാരായി നിയമിച്ചു. ഇതുവരെ കഥയിലേയ്ക്ക് തിരിച്ചു വരുമ്പോൾ, ഗോപികൾ പറഞ്ഞു: “നിന്റെ ജനനത്താൽ വ്രജഭൂമി കൂടുതൽ പുഷ്ടിയായി; ലക്ഷ്മി ഇവിടെ ശാശ്വതമായി വസിക്കുന്നു. പ്രിയനേ, നിന്റെ ഭക്തന്മാർ എല്ലാ ദിക്കുകളിലും ദർശിക്കപ്പെടട്ടെ; ജീവൻ മുഴുവൻ നിന്നിൽ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നവർ നിന്നെ അന്വേഷിക്കുന്നു.