ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

കുരബക, അശോക, നാഗ, പുന്നാഗ, ചമ്പക എന്നീ വൃക്ഷങ്ങളേ, അഭിമാനികളായ യുവതികളുടെ അഭിമാനത്തെ പോലും തന്മിഴിയാൽ കീഴടക്കുന്ന രാമന്റെ ഇളയ സഹോദരൻ ഈ വഴി കടന്നുപോയോ എന്ന് ചോദിച്ചു. ഭഗ്യശാലിയായ, ഗോവിന്ദന്റെ പാദങ്ങൾക്ക് പ്രിയപ്പെട്ടതുമായ തുളസീ, തേൻചേർന്ന വണ്ടുകൾക്കിടയിൽ ഇരിക്കുന്ന നീ, അച്യുതൻ നിന്നാൽ അലങ്കൃതനായി ഇവിടെ കടന്നുപോയതാണോ എന്ന് അവർ അന്വേഷിച്ചു. മലതീ, മല്ലിക, ജാതി, യൂതികാ എന്നിങ്ങനെ പുഷ്പങ്ങളോട് അവർ ചോദിച്ചു: മാധവൻ തന്റെ സ്പർശനത്തിൽ നിങ്ങളെ സന്തോഷിപ്പിച്ച് ഇവിടെ കടന്നുപോയോ? യമുനയുടെ തീരത്തുള്ള ചൂത, പ്രിയാല, പനസ, ആസന, കോവിദ, ജംഭു, അർക്ക, ബിൽവ, ബകുല, ആംര, കടംബ, നീപ തുടങ്ങിയ എല്ലാ വൃക്ഷങ്ങളോടും, ഹൃദയം ശൂന്യമായ ഞങ്ങൾക്കു കൃഷ്ണൻ എടുത്ത വഴികാട്ടി തരാമോ എന്ന് അവർ അപേക്ഷിച്ചു. ഭൂമിദേവിയെ നോക്കി അവർ ചോദിച്ചു: കേശവന്റെ പാദസ്പർശം ലഭിച്ച സന്തോഷത്തിൽ നിന്റെ രോമങ്ങൾ കനലായി തിളങ്ങുന്നു; നീ എന്ത് തപസാണ് ചെയ്തതെന്നു? അതോ അവന്റെ മഹത്വകര്യങ്ങൾ കൊണ്ടോ, അതോ വരാഹാവതാരത്തിൽ നിന്നു ലഭിച്ച അങ്കലായ്പ്പിനാലോ? അച്യുതൻ തന്റെ പ്രിയയോടൊപ്പം ഇവിടെ വന്നിട്ടുണ്ടോ എന്ന സംശയത്തിൽ, അവൻ തന്റെ ശരീരവും കാഴ്ചയും കൊണ്ട് അവളെ ആനന്ദിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ടോ എന്ന് അവർ സുഹൃത്തിനോട് ചോദിച്ചു. കൃഷ്ണന്റെ പ്രിയയുടെ കുങ്കുമം നിറഞ്ഞ മാലയുടെ സുഗന്ധം ഇവിടെ പരന്നിരിക്കുന്നു. തന്റെ പ്രിയയുടെ ഭുജത്തിൽ കമലഹസ്തം വെച്ച്, രാമന്റെ ഇളയ സഹോദരൻ, മദിച്ചു പറക്കുന്ന വണ്ടികളും തുളസിയും അനുഗമിക്കുന്നതോടെ, വൃക്ഷങ്ങളെ സ്നേഹത്തോടെ നോക്കുമ്പോൾ അവൻ കടന്നുപോകുമ്പോൾ വൃക്ഷങ്ങൾ അവനോടു വന്ദനം ചെയ്യുന്നതാണോ എന്ന് അവർ ചോദിച്ചു. വൃക്ഷങ്ങൾക്കു ചുറ്റിപ്പറ്റി വളർന്നു അവയെ അങ്കലായ്പ്പിക്കുന്ന ലതകളോട് അവർ ചോദിച്ചു: കൃഷ്ണന്റെ സ്പർശം ലഭിച്ചപ്പോൾ സന്തോഷത്തിൽ അവയുടെ രോമാഞ്ചം കാണാം. ഇങ്ങനെ, കൃഷ്ണനെ തേടി വിഡ്ഢിത്തത്തിൽ സംസാരിച്ചുകൊണ്ട്, ഗോപികൾ അവന്റെ കളിയാട്ടങ്ങൾ അനുകരിച്ച് ഓരോരുത്തരും അവനിൽ മുഴുകി പോയി. ഒരുത്തി പൂതനയെ അനുകരിച്ച് തന്റെ മുലകുഞ്ഞ് കൃഷ്ണനു കൊടുത്തു; മറ്റൊരുത്തി കുഞ്ഞിനെപ്പോലെ കരയുകയും മറ്റൊരുത്തി ശകടാസുരനെപ്പോലെ കാൽകൊണ്ട് അടിയുകയും ചെയ്തു. മറ്റൊരുത്തി അസുരനെപ്പോലെ നടിച്ചു, കൃഷ്ണനായി കളിച്ച ഒരാളെ പിടിച്ചു; മറ്റൊരുത്തി ഗോശാലയിലെ ശബ്ദം അനുകരിച്ചു, മറ്റൊരുത്തിയെ വലിച്ചിഴച്ചു. ചിലർ കൃഷ്ണനും രാമനും ആയി ഗോപ്പാലന്മാരായി കളിച്ചു; മറ്റൊരുത്തി വത്സാസുരനെ അനുകരിച്ചു തോറ്റു; ഒരുത്തി ബകാസുരനായി നടിച്ചു. കഴിഞ്ഞുപോയ ഒരാളെ കൃഷ്ണൻ വിളിച്ചപോലെ വിളിച്ചു, മറ്റൊരുത്തി വാംശി വായിച്ച് കളിച്ചു; മറ്റുള്ളവർ അവളെ പ്രശംസിച്ചു: "ശബാശ്!" ഒരുത്തി തന്റെ ഭുജം മറ്റൊരുത്തിയുടെ ഭുജത്തിൽ വെച്ച് നടന്നു, "ഞാൻ കൃഷ്ണനാണ്—എന്റെ നടപ്പുനോക്കൂ," എന്നു പറഞ്ഞു, മനസ്സിൽ അവനിൽ മുഴുകി. "കാറ്റിനും മഴയ്ക്കും ഭയപ്പെടണ്ട; ഞാൻ നിങ്ങളെ രക്ഷിക്കുമെന്നു ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്," എന്ന് പറഞ്ഞ് ഒരുത്തി മറ്റൊരുത്തിയെ തുണിയാൽ മറച്ചു. മറ്റൊരുത്തി മറ്റൊരുത്തിയുടെ തലയിൽ കയറി, "ദുഷ്ടേ, പോകു! ദുഷ്ടന്മാരെ ശിക്ഷിക്കാനാണ് ഞാൻ ജനിച്ചത്!" എന്നു പറഞ്ഞു. മറ്റൊരുത്തി "ഗോപ്പാലന്മാരേ, ഈ ഭയാനകമായ കാട്ടുതീ കാണൂ! കണ്ണടയ്ക്കൂ, ഞാൻ നിങ്ങളെ രക്ഷിക്കും," എന്നു പറഞ്ഞു. ഒരുത്തി മറ്റൊരുത്തിയെ പൂമാലയിൽ കെട്ടി ഉരലിൽ ബന്ധിച്ചു: "വട്ടം പൊട്ടിച്ച് വെണ്ണ മോഷ്ടിച്ച മോഷ്ടാവിനെ ഞാൻ പിടിച്ചു!" ഭയന്നു മറ്റൊരുത്തി കണ്ണടച്ചു ഭയമെന്നു നടിച്ചു. ഇങ്ങനെ, വൃന്ദാവനത്തിലെ ലതകളെയും വൃക്ഷങ്ങളെയും കൃഷ്ണനെക്കുറിച്ച് ചോദിച്ചുകൊണ്ട് അവർ കാട്ടിൽ പരന്നു പോയി, പരമാത്മാവിന്റെ പാദചിഹ്നങ്ങൾ അവിടെ കാണിച്ചു. ആ പാദചിഹ്നങ്ങൾ നന്നായി വ്യക്തമാണ്; അവ നന്ദന്റെ മഹാനായ പുത്രത്തിന്റെയും, പതാക, കമലം, വജ്‌രം, അങ്കുഷം, യവം എന്നിങ്ങനെ അടയാളങ്ങൾ ഉള്ളവയുമാണ്. ആ വിവിധ പാദചിഹ്നങ്ങൾ പിന്തുടർന്ന്, ഗോപികൾ മുന്നോട്ട് പോയി. അവിടെ, ചില പാദചിഹ്നങ്ങൾ മറ്റൊരുത്തിയുടേതുമായി ചേർന്നിരിക്കുന്നതും കണ്ടു, വിഷാദത്തോടെ പറഞ്ഞു: "ഇവിടെ ആരുടെ പാദചിഹ്നങ്ങളാണിത്? നന്ദന്റെ പുത്രനോടൊപ്പം, തന്റെ ഭുജത്തിൽ അവളുടെ കൈവെച്ച്, ആനകാളിയെ ആനമാനനിൽ അങ്കലായ്പ്പിക്കുന്നതുപോലെ." "നിശ്ചയമായും, ഇവർ ഭഗവാൻ ഹരിയെ ആരാധിച്ചു; ഗോവിന്ദൻ സന്തോഷിച്ച് ഞങ്ങളെ ഉപേക്ഷിച്ച് അവളെ മാത്രം രഹസ്യമായി കൂട്ടിക്കൊണ്ടുപോയിരിക്കുന്നു." "എത്ര ഭാഗ്യവതികളാണ് ഈ ലതകളും തൃണങ്ങളും, ഗോവിന്ദന്റെ പാദധൂളി അവയെ അലങ്കരിക്കുന്നു; ബ്രഹ്മാവും ശിവനും ലക്ഷ്മീദേവിയും അതിനെ തങ്ങളുടെ തലയിൽ വെയ്ക്കുന്നു." "അവളുടെ പാദചിഹ്നങ്ങൾ ആഴത്തിൽ പതിഞ്ഞിരിക്കുന്നു; കൃഷ്ണൻ അവളെ മാത്രം കൂട്ടിക്കൊണ്ടുപോയി അവളുടെ അധരം രഹസ്യത്തിൽ ആസ്വദിക്കുന്നു; അവളുടെ പാദചിഹ്നങ്ങൾ ഇനി കാണുന്നില്ല—നിശ്ചയമായും, മൃദുലമായ അവളുടെ കാലുകൾ തൃണങ്ങളിലും മുളകളിലും വേദനപ്പെട്ടതുകൊണ്ട് കൃഷ്ണൻ അവളെ എടുത്തുയർത്തി." "ഇവിടെയാണു കാണൂ, ഗോപികളേ, പാദചിഹ്നങ്ങൾ കൂടുതൽ ആഴത്തിൽ പതിഞ്ഞിരിക്കുന്നു—പ്രേമഭാരത്തിൽ കൃഷ്ണൻ തന്റെ പ്രിയയെ ചുമന്നിരിക്കുന്നു; അവിടെയാവാം അവൻ അവളെ ഇറക്കി പൂക്കൾ പറിച്ചത്." "ഇവിടെയാണു കൃഷ്ണൻ തന്റെ പ്രിയയ്ക്ക് പൂക്കൾ പറിച്ചത്; ഓരോ അടിയിലും അവന്റെ ചിഹ്നങ്ങൾ വ്യക്തമാണ്." "ഇവിടെയാവാം കൃഷ്ണൻ അവളുടെ മുടി അലങ്കരിച്ചത്; അവൾ ഇരുന്ന് അവൻ അവളുടെ മുടി ചുറ്റി." "സ്വയം തൃപ്തനും, ഒരുമയുള്ളവനുമായിട്ടും, അവൻ അവളോടൊപ്പം രമിച്ചപ്പോൾ പ്രേമികളുടെ ദയനീയതയും സ്ത്രീകളുടെ ചഞ്ചലതയും കാണിച്ചു." ഇങ്ങനെ പരസ്പരം വെളിപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, ഗോപികൾ അജ്ഞതയിൽ കാട്ടിൽ ചുറ്റിക്കറങ്ങി. കൃഷ്ണൻ മറ്റുഗോപികളെ ഉപേക്ഷിച്ച് കൂട്ടിക്കൊണ്ടുപോയ ഗോപി, അവൾ തന്നെ എല്ലാവരിലും ശ്രേഷ്ഠയാണെന്ന് വിചാരിച്ചു: "എന്നെ മാത്രം ഇഷ്ടപ്പെട്ട്, എന്റെ ആരാധന സ്വീകരിച്ച്, പ്രിയൻ എന്നെ ആരാധിക്കുന്നു." അവിടെയെത്തിയപ്പോൾ അവൾ അഭിമാനത്തോടെ കേശവനോട് പറഞ്ഞു: "ഞാനിപ്പോൾ നടക്കാൻ കഴിയില്ല; നീ എവിടെയെങ്കിലും എന്നെ കൊണ്ടുപോകൂ." അങ്ങനെ അവൾ പറഞ്ഞപ്പോൾ കൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: "എന്റെ ഭുജത്തിൽ കയറൂ." എന്നാൽ അതു പറഞ്ഞതുമാത്രം കൃഷ്ണൻ അപ്രത്യക്ഷനായി, ആ വധു ദുഃഖത്തിൽ മുങ്ങി. "ഹായോ, നാഥാ, പ്രിയനേ, പ്രാണപ്രിയനേ! എവിടെയാണ് നീ, മഹാബാഹുവേ? ദയവായി, എന്റെ ദയനീയ ദാസിക്ക് ദർശനം തരൂ!" എന്ന് അവൾ വിലപിച്ചു. ശുകാചാര്യൻ പറഞ്ഞു: കൃഷ്ണൻ എവിടെ പോയെന്നറിയാതെ, അവന്റെ പാത തേടി തിരയുമ്പോൾ, ഗോപികൾ അവളുടെ സുഹൃത്തെ കണ്ടു; അവൾ പ്രിയനിൽ നിന്നുള്ള വിരഹത്തിൽ അജ്ഞതയിലും വിഷാദത്തിലും ആയിരുന്നു. അവളുടെ വായിൽ നിന്ന് അഭിമാനവും മാധവന്റെ പ്രതികരണവും, അകമഴിഞ്ഞതിന്റെ ദുഃഖവും കേട്ടപ്പോൾ, ഗോപികൾ അതീവ അത്ഭുതംകൊണ്ടു നിറഞ്ഞു. പിന്നെ അവർ ചന്ദ്രപ്രഭ കാണുന്നത്രയും കാട്ടിൽ കയറി; ഇരുട്ട് പടർന്നപ്പോൾ സ്ത്രീകൾ തിരികെ മടങ്ങി. അവരുടെ മനസ്സിൽ കൃഷ്ണനേ മാത്രം ചിന്തിച്ചു; വാക്കിൽ അവനെ മാത്രം സംസാരിച്ചു; പ്രവൃത്തിയിൽ അവനെ അനുകരിച്ചു; ആത്മാവിൽ അവനോടു മാത്രം ഭക്തി പുലർത്തി; അവന്റെ ഗുണങ്ങൾ മാത്രം പാടി; തങ്ങളുടെ വീടുകളെ മറന്നുപോയി. വീണ്ടും യമുനാതീരത്ത് എത്തിയ അവർ, കൃഷ്ണനെ മനസ്സിൽ ധ്യാനിച്ച്, ഒന്നിച്ചു കൂടിയിരുന്നു, അവന്റെ വരവ് ആഗ്രഹിച്ച് കൃഷ്ണനെ പാടി. അപ്പോൾ, രാജാവേ, കോപത്തിൽ അവർ വായിൽ നിന്ന് തീയും കാറ്റും പുറന്തള്ളി; ഭൂമിയെ ഉജ്ജ്വലമാക്കാൻ, പ്രളയകാലത്തെ സംവർത്തകാഗ്നിയെപ്പോലെ, അവരുടെ ഉന്മാദം പ്രകാശിച്ചു.