ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

കൃഷ്ണനെ തേടി വഞ്ചിതരായ ഗോപികൾ ഒരുമിച്ചു ചേർന്ന്, കന്യകകൾ പോലെ ഉന്മാദത്തിൽ, കാട്ടിൽ നിന്നും കാട്ടിലേക്ക് കത്തിയോടി, കൃഷ്ണന്റെ മഹത്വം പാടിക്കൊണ്ടു നടന്നു. കൃഷ്ണനെ കണ്ടെത്താൻ അവർ വൃക്ഷങ്ങളോട് ചോദിച്ചു; ആ വൃക്ഷങ്ങൾ അകലം നിൽക്കുമ്പോഴും, പരമപുരുഷൻ അവരിൽ വസിക്കുന്നു എന്നത് അവർ മറന്നില്ല—ആകാശത്തോടു ചോദിക്കുന്നതുപോലെ അവർ ചോദിച്ചു. “അശ്വത്ത, പ്ലക്ഷ, ന്യഗ്രോധവൃക്ഷങ്ങളേ, നമുക്ക് മനസ്സിനെ കവർന്ന കൃഷ്ണൻ, നന്ദന്റെ പുത്രൻ, ഇങ്ങോട്ട് കടന്നുപോയതാണോ?” അവർ ചോദിച്ചു. “കുരബക, അശോക, നാഗ, പുന്നാഗ, ചമ്പകവൃക്ഷങ്ങളേ, മഹിളമാരെ പോലും ലജ്ജിപ്പിക്കുന്ന പുഞ്ചിരിയുള്ള രാമന്റെ സഹോദരൻ, ഈ വഴി വന്നോ?” “ഭാഗ്യവതിയായ തുളസീ, ഗോവിന്ദന്റെ കാൽതലത്ത് പ്രിയപ്പെട്ടവളേ, തേൻചീറ്റകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടവളേ, അച്യുതൻ, നിന്നാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട പ്രിയതൻ, ഇവിടെ വന്നോ?” അവർ ചോദിച്ചു. “മാലതി, മല്ലിക, ജാതി, യൂഥികാ—നിങ്ങളെ തൻ സ്പർശനത്തിൽ ആനന്ദിപ്പിച്ച മാധവൻ ഇവിടെ വന്നോ?” “ചൂത, പ്രിയാല, പനസ, ആസന, കോവിദ, ജമ്പു, അർക്ക, ബില്വ, ബകുല, ആമ്ര, കടമ്പ, നീപ, യമുനാ തീരത്തുള്ള എല്ലാ വൃക്ഷങ്ങളേ, കൃഷ്ണൻ എവിടെ പോയെന്നു ഞങ്ങളോടു പറയൂ; ഞങ്ങളുടെ ഹൃദയം ശൂന്യമാണ്.” “ഭൂമിദേവി, നീ ഏതാണ് തപസ്സ് ചെയ്തതെന്നു പറയൂ, കേശവന്റെ കാൽസ്പർശം ലഭിച്ച സന്തോഷത്തിൽ നിന്റെ രോമങ്ങൾ നട്ടെളിയുന്നു. അതോ അവന്റെ കാൽസ്പർശം കൊണ്ടോ, മഹാപ്രവൃത്തികളാൽ കൊണ്ടോ, യജ്ഞവർാഹരൂപത്തിൽ നിന്നു ലഭിച്ച ആലിംഗനത്താൽ കൊണ്ടോ?” “സഖിയേ, അച്യുതൻ തന്റെ പ്രിയയോടു ഇവിടെ വന്നിട്ടുണ്ടോ? അവളുടെ ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ തൻ ദേഹത്താൽ, കാഴ്ച്ചയാൽ ആനന്ദിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ടോ? അവളുടെ കുങ്കുമം മലർന്ന മാലയുടെ സുഗന്ധം ഇവിടേക്ക് വരുന്നു.” “കമലപോലുള്ള കൈ പ്രിയയുടെ ഭുജത്തിൽ വെച്ചുകൊണ്ട്, രാമന്റെ സഹോദരൻ, തുളസിയും ഉന്മാദിതേനികളും അനുഗമിച്ച്, ഇവിടെ സഞ്ചരിക്കുന്നു; അവൻ വൃക്ഷങ്ങളെ സ്നേഹത്തോടെ നോക്കുമ്പോൾ അവൻ കടന്നുപോകുമ്പോൾ വൃക്ഷങ്ങൾ നമസ്കരിക്കുന്നുവോ?” “ഈ വല്ലികൾക്ക് ചോദിക്കൂ; അവ വൃക്ഷങ്ങളെ ആലിംഗനം ചെയ്യുന്നു. കൃഷ്ണൻ സ്പർശിച്ചപ്പോൾ ആനന്ദത്തിൽ അവയ്ക്ക് രോമാഞ്ചം വന്നിരിക്കുന്നു.” ഇങ്ങനെ ഉന്മാദത്തിൽ സംസാരിച്ചുകൊണ്ട്, കൃഷ്ണനെ തേടി വിഷണ്ണരായ ഗോപികൾ, അവന്റെ ലീലകൾ അനുകരിച്ച്, ഓരോരുത്തരും അവനിൽ ലീനരായി നടന്നു. ഒരുത്തി, പൂതനയെ അനുകരിച്ച്, തന്റെ മുലകുഞ്ഞ് കൃഷ്ണനു കൊടുക്കാൻ ശ്രമിച്ചു. മറ്റൊരുത്തി, കുഞ്ഞ് കരയുന്നതുപോലെ നടിച്ച്, ആരോ അവളെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു. മറ്റൊരുത്തി, ശകടാസുരനെ പോലെ നടിച്ച്, ആരോ അവളെ കാലാൽ തട്ടി. മറ്റൊരുത്തി, അസുരനെ പോലെ നടിച്ച്, കൃഷ്ണനായവളെ പിടിച്ചു; മറ്റൊരുത്തി, ഗോപുരവാസികളുടെ ശബ്ദം അനുകരിച്ച്, മറ്റൊരുത്തിയെ കാലിൽ പിടിച്ചു വലിച്ചു. ചിലർ കൃഷ്ണനും രാമനും ആയി കാവ്യാരായി കളിച്ചു; മറ്റൊരുത്തി വത്സാസുരനായി തോറ്റു; ഒരുത്തി ബകാസുരനെ അനുകരിച്ചു. ഒരുത്തി ദൂരെയുള്ളവളെ വിളിച്ചു, കൃഷ്ണൻ വിളിക്കുന്നപോലെ; മറ്റൊരുത്തി വെണു വായിച്ചും കളിച്ചു; മറ്റ് ഗോപികൾ അവളെ പ്രശംസിച്ചു: “ശബാശ്!” ഒരുത്തി മറ്റൊരുത്തിയുടെ ഭുജത്തിൽ കൈ വെച്ച്, “ഞാനാണ് കൃഷ്ണൻ—എന്റെ നടപ്പു നോക്കൂ,” എന്ന് പറഞ്ഞു. “കാറ്റിനെയും മഴയെയും ഭയപ്പെടണ്ട, ഞാൻ നിങ്ങളെ സംരക്ഷിച്ചു,” എന്ന് പറഞ്ഞ്, ഒരുത്തി മറ്റൊരുത്തിയെ തൻ വസ്ത്രം കൊണ്ട് ഒളിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു. മറ്റൊരുത്തി മറ്റൊരുത്തിയുടെ തലയിൽ കയറി, “ദുഷ്ടാ, നീ പോകൂ! ഞാൻ പാപികളുടെ ശിക്ഷകനായി ജനിച്ചു!” എന്ന് പറഞ്ഞു. “ഗോപ്പ്യാരേ, ഈ ഭയങ്കര കാട്ടുതീ കാണൂ! കണ്ണടയ്ക്കൂ, ഞാൻ നിങ്ങളെ രക്ഷിക്കും,” എന്നൊരുത്തി പറഞ്ഞു. മറ്റൊരുത്തി മറ്റൊരുത്തിയെ പുഷ്പമാലകൊണ്ട് ഉരുളയിൽ കെട്ടി, “വട്ടം പൊട്ടിച്ചും, നെയ്‌യുമുള്ള പാത്രം തകർന്നും മോഷ്ടിച്ച മക്കൻ കെട്ടിയിരിക്കുന്നു!” എന്നു പറഞ്ഞു. ഭയപ്പെട്ട മറ്റൊരുത്തി കണ്ണടച്ചു ഭയപ്പെട്ടവളെ അനുകരിച്ചു. ഇങ്ങനെ വൃന്ദാവനത്തിലെ creepers-നെയും വൃക്ഷങ്ങളെയും ചോദിച്ചുകൊണ്ട്, അവർ കാട്ടിൽ പരമാത്മാവിന്റെ ചിഹ്നങ്ങളായ കാൽപ്പാടുകൾ കണ്ടു. ആ കാൽപ്പാടുകൾ വ്യക്തമായി കാണാം—നന്ദന്റെ മഹാപുത്രന്റെ ചിഹ്നങ്ങൾ: പതാക, താമര, വജ്രം, അങ്കുഷം, യവം എന്നിവ. വിവിധ കാൽപ്പാടുകൾ പിന്തുടർന്ന്, ഗോപികൾ മുന്നോട്ട് പോയി. കവിളിച്ചൊരുപക്ഷേ, വധുവിന്റെ കാൽപ്പാടുകൾ കൃഷ്ണന്റെ കാൽപ്പാടുകളോടു ചേർന്ന് കാണുമ്പോൾ അവർ വിഷമിച്ചു പറഞ്ഞു: “ആർ ആണ് ഇവർ? നന്ദന്റെ പുത്രനോടൊപ്പം, ഭുജത്തിൽ കൈ വെച്ച്, ആനയോടു ചേർന്ന ആനകറിയെപ്പോലെ.” “നിശ്ചയമായും, ഈവൾ ഭഗവാനെ ആരാധിച്ചവളാണ്; ഗോവിന്ദൻ, ഞങ്ങളെ ഉപേക്ഷിച്ച്, അവളെ രഹസ്യമായി കൂട്ടിക്കൊണ്ടുപോയിരിക്കുന്നു.” “എത്ര ഭാഗ്യവതികളാണ് ഈ വള്ളികളും ചെടികളും! ഗോവിന്ദന്റെ കമലപാദത്തിൽ നിന്നുള്ള ചൂരൽ അവർക്കു വീണിരിക്കുന്നു; ബ്രഹ്മാവും ശിവനും ലക്ഷ്മിയും അതു തങ്ങളുടെ തലയിൽ വെക്കുന്നു.” “വളരെയധികം അമർത്ഥമായി അവളുടെ കാൽപ്പാടുകൾ ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നു; അച്യുതൻ, അവളെ മാത്രം കൂട്ടിക്കൊണ്ടുപോയി, അവളുടെ അധരസൗഖ്യം രഹസ്യമായി ആസ്വദിക്കുന്നു. അവളുടെ കാൽപ്പാടുകൾ ഇനി കാണുന്നില്ല—മൃദുലമായ കാൽപ്പാദങ്ങൾ പുല്ലിലും കൊമ്പിലും വേദനിച്ചു, പ്രിയൻ അവളെ ചുമന്നു.” “ഇവിടെ, ഗോപ്യാരേ, കാൽപ്പാടുകൾ കൂടുതൽ അമർത്ഥമാണ്—കൃഷ്ണൻ പ്രേമഭാരത്തിൽ അവളെ ചുമന്ന് നടക്കുന്നു; ഇവിടെ, മഹാത്മാവ് അവളെ ഇറക്കി പുഷ്പങ്ങൾ എടുക്കുന്നു.” “ഇവിടെ, പ്രിയയ്ക് വേണ്ടി കൃഷ്ണൻ പുഷ്പങ്ങൾ എടുത്തു; ഓരോ അടിയിലും അവന്റെ കാൽപ്പാടിന്റെ ചിഹ്നങ്ങൾ കാണാം.” “ഇവിടെ, കൃഷ്ണൻ അവളുടെ മുടി അലങ്കരിച്ചു; അവൾ ഇരുന്നു കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ അവൻ അവളെ അലങ്കരിച്ചു.” “സ്വയംതൃപ്തനും, സ്വയംഭോഗിയിൽ ആയിട്ടും, കൃഷ്ണൻ അവളോടൊപ്പം രമിച്ചു; ഇതിൽ പ്രേമികളുടെ ദുർബലതയും സ്ത്രീകളുടെ ചഞ്ചലതയും കാണിക്കുന്നു.” ഇങ്ങനെ പരസ്പരം വെളിപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ടു, ഗോപികൾ വിചിത്രതയിൽ കാട്ടിൽ ചുറ്റി നടന്നു. കൃഷ്ണൻ മറ്റെല്ലാ ഗോപികളെ ഉപേക്ഷിച്ച് കൂട്ടിക്കൊണ്ടുപോയ ഗോപി, താൻ എല്ലാത്തിലും ശ്രേഷ്ഠയാണെന്നു കരുതി: “എന്റെ പ്രിയൻ, ഗോപികൾക്ക് വേണ്ടിയുള്ള ആഗ്രഹം ഉപേക്ഷിച്ച്, ഇപ്പോൾ എന്നെ മാത്രം ആരാധിക്കുന്നു.” അവൾ കാട്ടിൽ ഒരു സ്ഥലത്ത് എത്തിയപ്പോൾ, അഹങ്കാരത്തോടെ കേശവനോട് പറഞ്ഞു: “എനിക്ക് ഇനി നടക്കാൻ കഴിയില്ല; നീ എവിടെ വേണമെങ്കിലും എന്നെ കൊണ്ടുപോ.” അവളെ കണ്ട് കേശവൻ പറഞ്ഞു: “എന്റെ ഭുജത്തിൽ കയറി വരിക.” എന്നാൽ ഉടനെ കൃഷ്ണൻ അവളെ ഉപേക്ഷിച്ചു; അവൾ ദു:ഖത്തിൽ നിലവിളിച്ചു: “ഹായ, നാഥാ, പ്രിയനേ, പ്രിയപ്പെട്ടവനേ! എവിടെയാണു നീ? എവിടെയാണു നീ, മഹാബാഹുവേ? സഖാവേ, ദയവായി, നിന്നെ കാണിച്ചുകൊൾക, ഈ ദരിദ്ര ദാസിക്ക്!” ശുകമുനി പറഞ്ഞു: കൃഷ്ണന്റെ പാത അന്വേഷിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന ഗോപികൾ, അവൻ എവിടെ പോയെന്നറിയാതെ, സഖിയെ കണ്ടു; അവൾ പ്രിയനിൽ നിന്നു വേർപെട്ടവളായി വിഷാദത്തിൽ ആയിരുന്നു. അവളിൽ നിന്ന് സംഭവിച്ച കാര്യങ്ങൾ—അവളുടെ അഹങ്കാരം, മാധവന്റെ പ്രതികരണം, അവളുടെ ദു:ഖം—കേട്ടപ്പോൾ, അവർ അത്ഭുതത്തിൽ ആകുന്നു. അപ്പോൾ അവർ ചന്ദ്രപ്രഭയുള്ളതുവരെ കാട്ടിൽ കയറി നടന്നു; എന്നാൽ ഇരുട്ടു വീണപ്പോൾ, അവർ തിരിച്ചു പോയി. അവരുടെ മനസ്സ് മുഴുവൻ കൃഷ്ണനിൽ ലീനമായിരുന്നു; സംസാരത്തിൽ, പ്രവർത്തിയിൽ, അനുകരണത്തിൽ—എല്ലാം കൃഷ്ണനിൽ. അവൻറെ ഗുണങ്ങൾ മാത്രം പാടിക്കൊണ്ട്, അവർ സ്വന്തം വീടുകളെ പോലും ഓർത്തില്ല.