ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

അതിനാൽ, ആ ബന്ധത്തിൽ നിന്ന് മോചനത്തിനായി, സകല സൃഷ്ടിയും നിലനിൽപ്പും ലയവും ഉണ്ടാക്കുന്ന ഹരിയെ, ഈ സർവ്വഭൂതവിശ്വം അവന്റെ സ്വരൂപമായെന്ന് കണ്ടുകൊണ്ട്, മുഴുവൻ മനസ്സും ആത്മാവും സമർപ്പിച്ച് ഉപാസിക്കുക. മൈത്രേയൻ പറഞ്ഞു: അങ്ങനെ, ഹംസമാർക്ക് മാർഗ്ഗം കാണിച്ച്, അവരെ വിടപറഞ്ഞ്, ഭഗവാൻ നാരദൻ സിദ്ധലോകത്തിലേക്കു യാത്രയായി. രാജാവ് പ്രാചീനബർഹി, സൃഷ്ടിരക്ഷയുടെ കാര്യത്തിൽ തന്റെ പുത്രന്മാരെ ഉപദേശിച്ച ശേഷം, കപിലമുനിയുടെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് തപസ്സിനായി പോയി. അവിടെ, ഏകാഗ്രമായ മനസ്സോടെ, എല്ലാ ബന്ധങ്ങളും വിട്ട്, അവൻ ഗോവിന്ദന്റെ പാദപദ്മങ്ങളെ ഭക്തിയോടെ പൂജിച്ചു; അങ്ങനെ ഭക്തിയിലൂടെ അവനോടൊപ്പം ഏക്യാവസ്ഥയിൽ എത്തി. ഹേ പാപരഹിതാ, ഈ ആത്മതത്ത്വബോധം ദൈവികമുനിയായ നാരദൻ പാടിയതാണ്; അതിനെ പാരായണം ചെയ്യുന്നവൻ, അല്ലെങ്കിൽ കേൾക്കുന്നവൻ, ഭൗതികബന്ധങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചനം നേടുന്നു. മുകുന്ദന്റെ ഈ വിശുദ്ധഗാഥ ലോകത്തെ പാവനമാക്കുന്നതാണ്; ആത്മശുദ്ധിയുടെ പ്രതീകമായ അതി ദൈവികമുനിയുടെ മുഖം വഴി ഇത് ഒഴുകിയെത്തുന്നു; ഇത് കേൾക്കുന്നവൻ പരമപദം പ്രാപിക്കുകയും, എല്ലാ ബന്ധങ്ങളിൽ നിന്നുമൊഴിഞ്ഞ് ഇനി ജന്മമരണചക്രത്തിൽ അലഞ്ഞു തിരിയേണ്ടതില്ല. ഈ അത്ഭുതകരമായ അതീതബോധം, ഞാൻ ഇപ്പോൾ അറിഞ്ഞിരിക്കുന്നു, സ്ത്രീപുരുഷന്മാരുടെ കർമ്മങ്ങൾ സംബന്ധിച്ച എല്ലാ സംശയങ്ങളും ഇവിടെക്കും പരലോകത്തും തീർക്കുന്നു. ശുകമുനി പറഞ്ഞു: അപ്പോൾ, ഭഗവാൻ അപ്രത്യക്ഷനായപ്പോൾ, വ്രജയിലെ സ്ത്രീകൾ അവനെ കാണാൻ കഴിയാതെ വേദനയോടെ അലഞ്ഞു; അവരുടെ അവസ്ഥ, കൂട്ടത്തിലെ നായകനായ ആനയെ നഷ്ടപ്പെട്ട ആനകിടാവുകൾ പോലെയായിരുന്നു. അവൻ നടത്തിയ സഞ്ചാരങ്ങൾ, സ്നേഹം, പുഞ്ചിരി, കണ്ണോട്ടം, ആകർഷകമായ വാക്കുകൾ, രസകരമായ കായികക്രീഡകൾ—ഇവയിലൊക്കെയും ലയിച്ച്, ലക്ഷ്മിയുടെ ഭർത്താവായ കൃഷ്ണൻ അവരുടെ മനസ്സിനെ ആകർഷിച്ചു; അങ്ങനെ അവിടുത്തെ അനുകരണം ചെയ്യാൻ അവർ തുടങ്ങി, ഓരോരുത്തരും 'ഞാനാണ് കൃഷ്ണൻ' എന്ന് മനസ്സിൽ വിശ്വസിച്ച് അവന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ അനുകരിച്ചു. നടക്കൽ, പുഞ്ചിരി, കണ്ണോട്ടം, സംസാരിക്കൽ തുടങ്ങിയവയിൽ കൃഷ്ണന്റെ പ്രിയപ്പെട്ടവർ അവന്റെ കളിയാട്ടങ്ങൾ അനുകരിച്ചു; ഓരോരുത്തരും തന്റെ ഹൃദയത്തിൽ 'ഞാനാണ് അവൻ' എന്ന് വിശ്വസിച്ചു. കൂട്ടമായി ചേർന്ന് അവർ കൃഷ്ണനെ കുറിച്ച് ഉച്ചത്തിൽ പാടി, വനത്തിൽ നിന്ന് വനത്തിലേക്ക്, ഭ്രാന്തുപിടിച്ചവരെപ്പോലെ, അവനെ തേടി തിരിഞ്ഞു. മരങ്ങളോട് അവർ ചോദിച്ചു—അവ നിൽക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും അതിലെ പരമാത്മാവിനെ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു; ആകാശത്തോട് ചോദിക്കുന്നതുപോലെ. "ഹേ അശ്വത്ത, പ്ലക്ഷ, ന്യഗ്രോധമരങ്ങൾ, ഞങ്ങളുടെ മനസ്സിനെ സ്നേഹപൂർവ്വമായ കണ്ണോട്ടത്താൽ കവർന്നും, പ്രകാശമുള്ള പുഞ്ചിരിയാൽ ആകർഷിച്ചും പോകുന്ന നന്ദപുത്രനെ നിങ്ങൾ കണ്ടോ?" "ഹേ കുറബക, അശോക, നാഗ, പുന്നാഗ, ചമ്പകമരങ്ങൾ, അഭിമാനമുള്ള ഗോപികളിൽ ഇടയിൽ, പുഞ്ചിരി കൊണ്ട് അഭിമാനികളെ പോലും ലജ്ജിപ്പിക്കുന്ന രാമന്റെ അനുജനായ കൃഷ്ണൻ ഇവിടെകൂടി പോയിട്ടുണ്ടോ?" "ഹേ ഭാഗ്യവതിയായ തുളസി, ഗോവിന്ദന്റെ പാദപദ്മങ്ങൾക്ക് പ്രിയമായവളേ, തേൻചിതറുന്ന തേനീച്ചകളാൽ വളയപ്പെട്ടിരിക്കുന്നവളേ, അച്യുതൻ നിന്നിൽ അലങ്കരിച്ച് ഇവിടെകൂടി പോയിട്ടുണ്ടോ?" "ഹേ മാലതി, മല്ലിക, ജാതി, യൂതിക, മാധവൻ തന്റെ സ്പർശനത്തിൽ നിന്നു സന്തോഷം പ്രാപിക്കുന്നവളായ നീ, അവൻ ഇവിടെകൂടി പോയിട്ടുണ്ടോ?" "ഹേ ചൂത, പ്രിയാല, പനസ, ആസന, കൊവിദ, ജാംബു, അർക്ക, ബില്വ, ബകുല, ആംര, കദമ്പ, നീപ, യമുനയുടെ തീരദേശത്തിലെ എല്ലാ മരങ്ങളും, ഞങ്ങളുടെ ഹൃദയങ്ങൾ ശൂന്യമായിരിക്കുന്ന ഈ സമയം, കൃഷ്ണൻ എടുത്ത വഴിയെ ദയവായി കാണിച്ചു തരൂ." "ഹേ ഭൂമി, നീ എന്ത് തപസ്സാണ് ചെയ്തിരിക്കുന്നത്, കേശവന്റെ പാദസ്പർശത്തിന്റെ ഉത്സവത്തിൽ സന്തോഷം കൊണ്ടു നിന്റെ രോമങ്ങൾ കനലുന്നു? അതോ അവന്റെ പാദസ്പർശം കൊണ്ടോ, അതോ അവന്റെ മഹാവീര്യങ്ങൾ കൊണ്ടോ, അതോ വരാഹരൂപത്തിൽ നിന്നുള്ള അങ്കലാപ്പ് കൊണ്ടോ?" "അല്ലെങ്കിൽ, അച്യുതൻ തന്റെ പ്രിയയുമായി ഇവിടെ വന്നിട്ടുണ്ടോ, അവളുടെ ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ തന്റെ ശരീരത്താൽ, കണ്ണോട്ടത്താൽ ആനന്ദിപ്പിക്കാൻ? അവന്റെ കുലപതിയുടെ മാലയിൽ, പ്രിയയുടെ കുങ്കുമം കലർന്ന സുഗന്ധം ഇവിടെ പടർന്നു വരുന്നു." "ഇവിടെ, ലോട്ടസ്‌പുഷ്പം പോലെയുള്ള കൈ പ്രിയയുടെ ഭുജത്തിൽ വച്ച് രാമന്റെ അനുജൻ, തുളസിയും തേനീച്ചകളും അനുഗമിച്ച്, ഇവിടെ സഞ്ചരിക്കുന്നു; അവൻ മരങ്ങളിലേക്ക് സ്‌നേഹത്തോടെ കണ്ണോട്ടം വിടുമ്പോൾ, മരങ്ങൾ അവനോടു നമസ്കരിക്കുന്നുവോ?" "ഈ വള്ളികൾക്കു ചോദിക്കൂ, അവ മരങ്ങളെ കെട്ടിപ്പിടിച്ച് അവന്റെ സ്പർശനത്തിൽ സന്തോഷം കൊണ്ടു രോമാഞ്ചം പ്രകടിപ്പിക്കുന്നു." ഇങ്ങനെ, ഭ്രാന്തുപിടിച്ചവരെപ്പോലെ സംസാരിച്ച്, കൃഷ്ണനെ അന്വേഷിച്ചു വേദനയിലായ ഗോപികൾ അവന്റെ കളിയാട്ടങ്ങൾ അനുകരിച്ച്, ഓരോരുത്തരും അവനിൽ ലയിച്ചു. ഒരു ഗോപികാ, പുത്തനയായി നടിച്ച്, കൃഷ്ണനു മുലയൂട്ട് നൽകാൻ ശ്രമിച്ചു. മറ്റൊരുത്തി, കുഞ്ഞുപോലെ കരയുന്നവളായി നടിച്ച്, മറ്റൊരുത്തി അവളെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു. മറ്റൊരുത്തി, ശകടാസുരനായ് നടിച്ച്, കാൽകൊണ്ട് അടിച്ചു കളിച്ചു. മറ്റൊരുത്തി, അസുരനായ് നടിച്ച്, കൃഷ്ണനായി നടിക്കുന്നവളെ പിടിച്ചു; മറ്റൊരുത്തി, ഗോപുരസമൂഹത്തിലെ ശബ്ദം അനുകരിച്ചു, കൂട്ടുകാരിയെ കാൽകൊണ്ട് വലിച്ചു. ചിലർ കൃഷ്ണനും രാമനും ആയി ഗോപുരക്ഷകർക്കായി നടിച്ചു; മറ്റൊരുത്തി, വത്സാസുരനായ് നടിച്ചു, തോറ്റു; മറ്റൊരുത്തി, ബകാസുരനായ് നടിച്ചു. ഒരുത്തി, ദൂരെയുള്ളവളെ വിളിച്ച്, കൃഷ്ണൻ പോലെ പൂളൂത്ത് കളിച്ചു; മറ്റുള്ളവർ അവളെ പ്രശംസിച്ചു: "ശബാശ്!" ഒരുത്തി, തന്റെ കൈ മറ്റൊരുത്തിയുടെ ഭുജത്തിൽ വെച്ച് നടന്നു, "ഞാൻ കൃഷ്ണനാണ്—എന്റെ സുന്ദരമായ നടപ്പ് നോക്കൂ," എന്നു പറഞ്ഞു, അവനിൽ ലയിച്ചു. "കാറ്റിനെയും മഴയെയും ഭയപ്പെടേണ്ട, ഞാൻ നിങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കാൻ ഒരുക്കിയിരിക്കുന്നു," എന്നുപറഞ്ഞ്, ഒരുത്തി മറ്റൊരുത്തിയെ തന്റെ വസ്ത്രം കൊണ്ട് ഒരു കൈകൊണ്ട് മൂടാൻ ശ്രമിച്ചു. ഒരുത്തി മറ്റൊരുത്തിയുടെ തലയിൽ കയറി, "ദുഷ്ടളേ, ഒളിച്ചോടുക! ഞാൻ ദുഷ്ടന്മാരെ ശിക്ഷിക്കാൻ ജനിച്ചവളാണ്!" എന്നു പറഞ്ഞു. അവിടെ, ഒരുത്തി, "ഹേ ഗോപ്പികകൾ, ഈ ഭയങ്കരമായ കാട്ടുതീ കാണൂ! കണ്ണുകൾ അടയ്ക്കൂ, ഞാൻ നിങ്ങളെ രക്ഷിക്കാം," എന്നു പറഞ്ഞു. ഒരു സുന്ദരിയായ ഗോപികാ, മറ്റൊരുത്തിയെ പുഷ്പമാലകൊണ്ട് ഉരുളയ്ക്കു കെട്ടി, "പാത്രം പൊട്ടിച്ച് നെയ്യ് മോഷ്ടിച്ച മക്കൻ കള്ളനെ ഞാൻ കെട്ടുന്നു!" എന്നു പറഞ്ഞു; ഭയപ്പെട്ട മറ്റൊരുത്തി കണ്ണുകൾ മൂടി ഭയമെന്ന് നടിച്ചു. ഇങ്ങനെ, അവർ വൃന്ദാവനത്തിലെ വള്ളികളെയും മരങ്ങളെയും കൃഷ്ണനെക്കുറിച്ച് ചോദിച്ചു നടന്ന്, കൃഷ്ണന്റെ പാദപ്പാദചിഹ്നങ്ങൾ കാട്ടി. അവിടെ വ്യക്തമായി കാണുന്ന പാദചിഹ്നങ്ങൾ മഹാനായ നന്ദപുത്രന്റെതാണ്—പതാക, പദ്മം, വജ്രം, അങ്കുശം, യവം എന്നിവയുടെ അടയാളങ്ങളുള്ളവ. അവ പാദചിഹ്നങ്ങൾ പിന്തുടർന്ന് ഗോപികൾ മുന്നോട്ട് നടന്നു; അവിടെ വധുവിന്റെ പാദചിഹ്നങ്ങൾ കൃഷ്ണന്റെ പാദചിഹ്നങ്ങളുമായി ചേർന്നിരിക്കുന്നതായി കണ്ടു, അവർ വേദനയോടെ പറഞ്ഞു: "ഇവിടെ ആരുടെ പാദചിഹ്നങ്ങളാണിത്, നന്ദപുത്രനോടൊപ്പം ചേർന്ന്, തന്റെ കൈ അവന്റെ ഭുജത്തിൽ വെച്ച്, ആനയുടെ കിടാവ് ആനയെ അണയുന്നതുപോലെ?" "നിശ്ചയമായും, ഈവൾ ഭഗവാനായ ഹരിയെ ഭക്തിപൂർവ്വം ആരാധിച്ചവളാണ്; അതുകൊണ്ട് ഗോവിന്ദൻ സന്തോഷിച്ചു, ഞങ്ങളെല്ലാവരെയും വിട്ട്, അവളെ രഹസ്യമായി കൂട്ടിക്കൊണ്ടുപോയിരിക്കുന്നു." "എത്ര ഭാഗ്യവതികളാണ് ഈ വള്ളികളും ചെടികളും—ഗോവിന്ദന്റെ പാദപദ്മങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള സുമനസ്സരസം അവയിൽ വീണിരിക്കുന്നു; ബ്രഹ്മാവും ശിവനും ലക്ഷ്മിയും അതിനെ തങ്ങളുടെ തലയിൽ വയ്ക്കുന്നു." "അവളുടെ പാദചിഹ്നങ്ങൾ വളരെ ആഴത്തിൽ പതിഞ്ഞിരിക്കുന്നു; അതിനാൽ ഞങ്ങൾ വിഷമിക്കുന്നു. അച്യുതൻ അവളെ മാത്രം കൂട്ടിക്കൊണ്ടുപോയി, രഹസ്യമായി അവളുടെ അധരങ്ങൾ ആസ്വദിക്കുന്നു; അവളുടെ പാദചിഹ്നങ്ങൾ ഇനി കാണുന്നില്ല—നിശ്ചയമായും, പുല്ലും മുളകളും കൊണ്ട് അവളുടെ സുന്ദരമായ പാദങ്ങൾ വേദനിച്ചതിനാൽ കൃഷ്ണൻ അവളെ ചുമന്നിരിക്കും." "ഇവിടെ നോക്കൂ, ഗോപികളേ, പാദചിഹ്നങ്ങൾ കൂടുതൽ ആഴത്തിൽ പതിഞ്ഞിരിക്കുന്നു; കൃഷ്ണൻ പ്രേമഭാരത്തിൽ അവളുടെ ചുമന്നു നടക്കുന്നു; ഇവിടെ അവൻ അവളെ താഴെ ഇറക്കി പുഷ്പങ്ങൾ തിരഞ്ഞെടുത്തു." "ഇവിടെ, തന്റെ പ്രിയയ്ക്കായി കൃഷ്ണൻ പുഷ്പങ്ങൾ തിരഞ്ഞെടുത്തു; ഓരോ പടിയിലും അവന്റെ പാദചിഹ്നങ്ങൾ വ്യക്തമായി കാണാം." "ഇവിടെ, ഒരു പ്രേമികൻ തന്റെ പ്രിയയുടെ മുടി അലങ്കരിച്ചു; അവൾ ഇവിടെ ഇരിക്കുമ്പോൾ അവൻ അവളുടെ മുടി അലങ്കരിച്ചിരിക്കണം." ഇങ്ങനെ, ഗോപികൾ കൃഷ്ണനെ തേടി വൃന്ദാവനത്തിലെ മരങ്ങളെയും വള്ളികളെയും ചോദിച്ചു നടന്ന്, അവന്റെ പാദചിഹ്നങ്ങൾ പിന്തുടർന്ന്, അവന്റെ സ്മരണയിൽ ലയിച്ചു.