ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

കൃഷ്ണന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ നന്ദനും മറ്റ് ഗോപ്പന്മാരും ബ്രഹ്മസരോവരം എന്ന ദിവ്യസരസ്സിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകപ്പെട്ടു. അവിടെ അവർ ആ കുളത്തിൽ മുങ്ങി, പിന്നെ കൃഷ്ണൻ തന്നെ അവരെ പുറത്തേക്ക് ഉയർത്തി. അപ്പോൾ അവർ അക്രൂരൻ ഒരിക്കൽ സന്ദർശിച്ച ബ്രഹ്മലോകം കണ്ടു. ആ ദിവ്യപ്രദേശം കണ്ട നന്ദനും കൂട്ടരും അത്യന്താനന്ദത്തിൽ മുങ്ങി, അതിശയത്തോടെ കൃഷ്ണനെ അവിടുത്തെ മഹാത്മാക്കളാൽ സ്തുതിക്കപ്പെടുന്നതും കണ്ടു. ഈ അനുഭവത്തിനൊടുവിൽ, ബ്രഹ്മവിദ്യയുടെ മഹത്തിനെ കുറിച്ച് കൃഷ്ണൻ ഉപദേശിച്ചു. ജ്ഞാനം, വിവേകം, ശാസ്ത്രം, തപസ്, അനുഭവം, ആചാരപരമ്പര, അനുമാനം—ഇവയുടെ ആദിയിലും അവസാനത്തിലും അവയെ ആകെയുള്ളതും, സമയവും കാരണവുമാണ് ഉള്ളത്. സ്വർണ്ണം, അതിന്റെ രൂപങ്ങൾ എത്രയുണ്ടായാലും, എല്ലായിടത്തും സ്വർണ്ണം തന്നെയാണല്ലോ, അതുപോലെ തന്നെ, വിവിധ നാമരൂപങ്ങളിൽ ഞാൻ തന്നെ ഉള്ളവനാണ്. ഈ ജ്ഞാനം മൂന്നു ഗുണങ്ങളിലൂടെയും, കാരണം, ഫലം, നിർവാഹകൻ എന്നിങ്ങനെയും മൂന്നു രീതിയിലുണ്ട്; ഇവയുടെ സംയോജനവും വേർപാടും കഴിഞ്ഞാൽ, അതിന് അപ്പുറത്തുള്ള നാലാമത്തെ അവസ്ഥയാണ് സത്യം. ആദിയിലും അവസാനത്തിലും ഇടയിലും ഇല്ലാത്തത് വെറും നാമമാത്രം; പരമാത്മാവാൽ സത്ത്വമായി സ്ഥാപിതമായതേ ഉള്ളൂ എന്നാണ് എന്റെ ബോധം. അസ്തിത്വമില്ലാത്തതും, എന്നിരുന്നാലും പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നതും രാജോഗുണജന്യമായ രൂപാന്തരമാണ്; സ്വയം പ്രകാശമാനമായ ബ്രഹ്മം അത്ഭുതകരമായ വൈവിധ്യങ്ങളായ ബ്രഹ്മം, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ, അവയുടെ വിഷയങ്ങൾ, മനസ്സും അതിന്റെ പരിണാമങ്ങളുമായി പ്രകാശിക്കുന്നു. ബ്രഹ്മത്തെ വ്യക്തമായി തിരിച്ചറിയുന്ന വിവേകത്താൽ, എതിര്‍വാദങ്ങളെ നിശ്ചിതമായി തള്ളിക്കളയുന്നതിൽ പ്രാവീണ്യത്തോടെ, സ്വയം സംശയത്തെ മുറിച്ചുകളയുകയും, ആത്മാനന്ദത്തിൽ തൃപ്തനായി എല്ലാ ഇന്ദ്രിയവിഷയങ്ങളിലും അസക്തനായി ഇരിക്കുകയും വേണം. ആത്മാവ് മണ്ണിൽ നിന്നുള്ള ശരീരമോ, ഇന്ദ്രിയങ്ങളോ, ദേവന്മാരോ, അസുരന്മാരോ, വായുവോ, ജലമോ, അഗ്നിയോ അല്ല; മനസ്സു അന്നം, ബുദ്ധി സത്ത്വം, അഹങ്കാരം ആകാശം, ഭൂമി പഞ്ചഭൂതങ്ങളുടെ സംയോജനം. ഗുണങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ വ്യക്തമായി വേർതിരിച്ചിരിക്കുന്ന ആത്മാവിനെ എങ്ങനെ ബാധിക്കും? അതോ അവ അശാന്തരായാൽ എന്താണ് ദോഷം? മേഘങ്ങൾ സൂര്യനെ മറച്ചുവെച്ചാലും, അവ മാറിയാൽ സൂര്യനെ ബാധിക്കില്ലല്ലോ. വായു, അഗ്നി, ജലം, ഭൂമി തുടങ്ങിയവയുടെ ഗുണങ്ങൾ ആകാശത്തോട് ചേർന്നില്ലെങ്കിൽപോലെ, അക്ഷരമായ ആത്മാവിനെ സത്ത്വം, രാജസ്, തമസ് എന്ന ഗുണങ്ങൾ സ്പർശിക്കില്ല; ഇവ മനസ്സിന്റെ സഞ്ചാരത്തിനുള്ള കാരണം മാത്രമാണ്. എന്നിരുന്നാലും, മായയാൽ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ട ഗുണങ്ങളുമായി ചേർന്ന് നിൽക്കുന്നത് ഒഴിവാക്കണം; ദൃഢമായ ഭക്തിയാൽ മനസ്സിലെ രാജോഗുണം നീങ്ങുന്നതുവരെ. യോജനത്തിലാകാതെ ദൈവങ്ങളോ മനുഷ്യരോ സൃഷ്ടിച്ച തടസ്സങ്ങളാൽ തടയപ്പെട്ട വ്യാജയോഗികൾ, പഴയ അഭ്യാസശേഷിയാൽ വീണ്ടും യോഗം ചെയ്യാറുണ്ട്; പക്ഷേ, കർമ്മാനുസൃതമായ വഴിയിലല്ല. കർമ്മം നടക്കുന്നു, ജീവൻ കർമ്മം ചെയ്യുന്നു, കാരണമോ വിധിയാലോ പ്രേരിതമായി; പക്ഷേ, ജ്ഞാനി പ്രകൃതിയിൽ നിലകൊള്ളുമ്പോഴും ആസക്തി ഉപേക്ഷിച്ച് സ്വാനന്ദം അനുഭവിക്കുന്നു. നിൽക്കുമ്പോഴും ഇരിക്കുമ്പോഴും നടക്കുമ്പോഴും കിടക്കുമ്പോഴും, ശുദ്ധമനസ്സോടെ ആത്മാവിൽ നിലകൊള്ളുന്നവൻ, ആ അവസ്ഥയെ വേറൊന്നായി അറിയുന്നില്ല. യഥാർത്ഥമല്ലാത്ത ഇന്ദ്രിയവിഷയങ്ങൾ കാണുമ്പോഴും, വിവേകബുദ്ധിയാൽ അതിന് എതിരായതും കാണുമ്പോഴും, ജ്ഞാനികൾ അതിനെ യഥാർത്ഥമെന്നു കരുതുന്നില്ല; സ്വപ്നം ഉണരുമ്പോൾ അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നതുപോലെ. ഗുണങ്ങളും കർമ്മങ്ങളും മുമ്പ് സമ്പാദിച്ചിട്ടുള്ളതും, അവിദ്യയാൽ ആത്മാവിൽ നിന്ന് വേർതിരിച്ചറിയാത്തതുമായ അവ, നിരീക്ഷണമാത്രത്തിൽ അവസാനിക്കുന്നു; ആത്മാവിനെ പിടിക്കാനും ഉപേക്ഷിക്കാനും കഴിയില്ല. ഉദയകൃതമായ സൂര്യൻ മനുഷ്യരുടെ കണ്ണിൽ ഇരുട്ട് നീക്കുന്നു, പക്ഷേ അതു സൃഷ്ടിക്കുന്നില്ലല്ലോ; അതുപോലെ, എന്റെ വിവേകബുദ്ധി അവിടെ അജ്ഞാനാന്ധകാരം നശിപ്പിക്കുന്നു. സ്വയം പ്രകാശമുള്ള, അജൻമനായ, അളവില്ലാത്ത ഈ ആത്മാവാണ് ഏറ്റവും വലിയ അനുഭവം; വാകു നിശ്ചലമായപ്പോൾ, വാക്കിനെയും പ്രാണനെയും നിയന്ത്രിക്കുന്ന ഏകത്വം. ആത്മാവിൽ വ്യത്യാസം എന്ന ഭ്രമം ഇത്രയേ ഉള്ളൂ; ആത്മാവിനെക്കാൾ വേറൊരു ആധാരമില്ല. നാമരൂപങ്ങളാൽ, അഞ്ചു ഘടകങ്ങളാൽ, അക്ഷീണമായതായും, അർത്ഥശൂന്യമായതായും കാണുന്നുവെങ്കിലും, അത് വെറും സ്തുതിമാത്രമാണ്; ഈ ദ്വൈതം സ്വയം ജ്ഞാനികളെന്നു കരുതുന്നവർക്കാണ്. യോഗം പരിപാകത്തിലാകാത്ത യോഗിക്ക് ശരീരത്തിൽ തടസ്സങ്ങൾ ഉണ്ടാകാം; അതിനായി നിർദ്ദിഷ്ടമായ നിയമം പാലിക്കണം. യോഗബലത്താൽ ചിലർ ആസനങ്ങളും കുംഭകവും ഉപയോഗിച്ച് വ്യാധികൾ അകറ്റുന്നു; ചിലർ തപസ്സും മന്ത്രങ്ങളും ഔഷധങ്ങളും ഉപയോഗിച്ച് വ്യാധികൾ അകറ്റുന്നു. ചിലർ എന്റെ ധ്യാനത്തിലൂടെയും, നാമജപത്തിലൂടെയും, യോഗാചാര്യന്മാരുടെ മാർഗ്ഗം പിന്തുടരുന്നതിലൂടെയും ദോഷങ്ങൾ അകറ്റുന്നു. ചില ജ്ഞാനികൾ യുവാവസ്ഥയിൽ ശരീരം സ്ഥിരവും ഭംഗിയുമാക്കി, വിവിധ മാർഗ്ഗങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് സിദ്ധി നേടാൻ ശ്രമിക്കുന്നു. എന്നാൽ ഈ പ്രാവീണ്യത്തിന് വിലയില്ല; കാരണം, ശരീരം മരുഭൂമിയിലെ വൃക്ഷഫലത്തെപ്പോലെ നശ്വരമാണ്. സ്ഥിരമായ യോഗാഭ്യാസ് വഴി ശരീരം ദീർഘായുസ്സിന് യോജിച്ചാലും, ബുദ്ധിമാന്മാർ അതിൽ വിശ്വാസം വയ്ക്കാതെ, യോഗം ഉപേക്ഷിച്ച് എന്നിലേക്കു ഭക്തിയോടെ വരണം. എനിക്ക് ശരണം പ്രാപിച്ച് യോഗം ചെയ്യുന്ന യോഗി, തടസ്സങ്ങളാൽ ബാധിക്കപ്പെടാതെ, ആസക്തിയില്ലാതെ, സ്വാനന്ദം അനുഭവിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു. ഇതിനു ശേഷം, ഭർത്താവിന്റെ വിടവാങ്ങൽ അറിയാതെ, പ്രിയഭാര്യ തന്റെ സീറ്റിൽ ഉറച്ചു ഇരുന്നു, മുമ്പത്തെ പോലെ പെരുമാറി. ഭർത്താവിന്റെ പാദങ്ങളിൽ ചൂടില്ലെന്ന് അനുഭവിച്ചപ്പോൾ, അവൾ ഭയത്തോടെ ഇരുന്നു, കൂട്ടത്തിൽ നിന്ന് വേർപെട്ട മാൻപോലെ. അവൾ സഹായിയും സുഹൃത്തുമില്ലാതെ ദു:ഖിച്ചുകൊണ്ട്, കണ്ണുനീരോടെ, വനത്തിൽ തന്റെ স্তനങ്ങൾ അമർത്തി, ഉച്ചത്തിൽ വിളിച്ചു: "എഴുന്നേൽക്കൂ, എഴുന്നേൽക്കൂ മഹാരാജാവേ! സമുദ്രം ചുറ്റിയിരിക്കുന്ന ഈ ഭൂമിയെ കള്ളന്മാരിൽ നിന്നും ക്ഷത്രിയപതിതന്മാരിൽ നിന്നും സംരക്ഷിക്കേണ്ടത് നിങ്ങളുടെ കടമയാണ്." ഇങ്ങനെ വിലപിച്ചുകൊണ്ട് യുവതി വനത്തിൽ ഭർത്താവിനെ പിന്തുടർന്നു; ഭർത്താവിന്റെ പാദങ്ങളിൽ വീണ്, അവൾ നിയന്ത്രണമില്ലാതെ കണ്ണുനീർ ചൊരിഞ്ഞു. അവൾ മരച്ചൂള നിർമ്മിച്ച് ഭർത്താവിന്റെ ശരീരം അതിൽ വെച്ചു, ഭർത്താവിനെ അനുഗമിക്കാൻ മനസ്സുറപ്പിച്ച്, വിലപിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നത്. അപ്പോൾ അവിടെ, അവളുടെ പുരാതനസുഹൃത്ത്, സ്വയം സാക്ഷാത്കരിച്ച ബ്രാഹ്മണൻ, സാന്ത്വനവാക്കുകൾ പറഞ്ഞ് അവളെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു. ബ്രാഹ്മണൻ ചോദിച്ചു: "നീ ആരാണ്? ആരുടേതാണ്? ഇവിടെ കിടക്കുന്ന ഇവൻ ആരാണ്, നീ ആരുവേണ്ടി ദു:ഖിക്കുന്നു? എനിക്ക് നീ സുഹൃത്താണെന്ന് ഓർക്കുന്നുണ്ടോ, ഒരിക്കൽ നീയുമായി ഞാൻ സഞ്ചരിച്ചിരുന്നില്ലേ? സുഹൃത്തെ, നീയെന്നെ മറന്നോ? നീ എന്നെ വിട്ട് മറ്റിടത്തേക്ക് പോയി, ലോകസുഖങ്ങളിൽ ലീനയായി. മഹാനീയയേ, നീയും ഞാനും മനസ്സെന്ന തടാകത്തിൽ താമസിച്ചിരുന്ന ഹംസകൾ ആയിരുന്നു; ആയിരക്കണക്കിന് വർഷങ്ങൾ അവിടെ വേർപാടില്ലാതെ കഴിഞ്ഞു. പക്ഷേ, നീ എന്നെ ഉപേക്ഷിച്ചു, ലോകബന്ധങ്ങളോടുള്ള ആസക്തിയോടെ ഭൂമിയിലേക്കു പോയി; അവിടെയൊരു സ്ത്രീ സൃഷ്ടിച്ച സ്ഥലങ്ങൾക്കിടയിൽ നീ സഞ്ചരിച്ചു.