ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

ഭയാനകമായ സാംസാരിക സമുദ്രത്തിൽ മുങ്ങിയുമുയർന്നുമിരിക്കുന്നവർക്ക്, ബ്രഹ്മജ്ഞാനികളായ, ശാന്തരായ സന്മഹാത്മാക്കൾ ഒരു ദൃഢമായ കപ്പലുപോലെയാണ്—അവർക്ക് അത് രക്ഷാപഥംപോലെയാണ്. ജീവികൾക്ക് അन्नം തന്നെയാണ് പ്രാണൻ; ദുരിതത്തിലായവർക്കുള്ള ഞാൻ തന്നെയാണ് ആശ്രയം; പുണ്യജീവിതം മരണാനന്തരത്തിൽ മനുഷ്യർക്കുള്ള സമ്പത്താണ്; ഈ ലോകത്തിൽ ഭയപ്പെടുന്നവർക്ക് സന്മഹാത്മാക്കൾ തന്നെയാണ് അഭയം. സന്മഹാത്മാക്കൾ ഉദയിക്കുന്ന സൂര്യനെപ്പോലെ ദർശനം നൽകുന്നു. ദേവന്മാർ, ബന്ധുക്കൾ, സന്മഹാത്മാക്കൾ, ഞാൻ തന്നെ—ഇവരൊക്കെയും സന്മഹാത്മാക്കളാണ്. ഇങ്ങനെ, വൈതസേന, ഉർവശിയെക്കുറിച്ചും ലോകസുഖങ്ങളെക്കുറിച്ചും വിരക്തയായി, ആശകളില്ലാതെ, ആത്മാനന്ദത്തിൽ ലീനയായി ഭൂമിയിൽ സഞ്ചരിച്ചു. താളവും കഠിനതയും, തണുപ്പും ചൂടും—ഇവയാണ് സ്പർശത്തിന്റെ ഗുണങ്ങൾ, ഇത് വായുവിന്റെ സൂക്ഷ്മതത്തെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. ചലനം, ആകർഷണം, സമാഹരണം, വസ്തുക്കളിലും ശബ്ദങ്ങളിലും നേതൃസ്ഥാനം, ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെ സാരത്വം—ഇവയാണ് വായുവിന്റെ പ്രവർത്തികൾ. വായുവിന്റെ ഈ സൂക്ഷ്മതയിൽ നിന്നു, ദൈവികശക്തിയാൽ, രൂപം ഉദിച്ചു; അതിനുശേഷം പ്രകാശം ഉണർന്നു, കണ്ണ് രൂപം ഗ്രഹിക്കാൻ യോഗ്യമായി. ശുദ്ധരൂപത്തിന്റെ പ്രധാന പ്രവർത്തികളാണ്: വസ്തുത്വം, ഗുണത്വം, വ്യക്തിത്വം—ഇവയെല്ലാം അഗ്നിക്കാണ്. പ്രകാശം, പാചകം, ചൂടാക്കൽ, കത്തിക്കൽ, തണുപ്പ് നീക്കം ചെയ്യൽ, ഉണക്കൽ, വിശപ്പും ദാഹവും ഉണർത്തൽ—ഇവയാണ് അഗ്നിയുടെ പ്രവർത്തികൾ. ശുദ്ധരൂപം അഗ്നിയിൽ ദൈവികശക്തിയാൽ പരിവർത്തനം ചെയ്യപ്പെട്ടപ്പോൾ, ശുദ്ധരസം ഉദിച്ചു; അതിൽ നിന്ന് ജലം, രുചി ഗ്രഹിക്കാൻ നാവെന്ന ഇന്ദ്രിയം ഉദിച്ചു. കശായം, മധുരം, കയ്പ്, കട്ടു, പുളി—ഇങ്ങനെ ഭൗതികഘടകങ്ങളുടെ വ്യത്യാസം മൂലം ഏകരസം പലതരമാകുന്നു. ജലത്തിന്റെ പ്രവർത്തികൾ: ഈർപ്പം നൽകൽ, ഘനീകരിക്കൽ, തൃപ്തി, പോഷണം, സംരക്ഷണം, ആനന്ദം, ചൂട് അണക്കൽ, സമൃദ്ധി—ഇവയെയാണ്. ശുദ്ധരസം ജലത്തിൽ ദൈവികശക്തിയാൽ പരിവർത്തനം ചെയ്യപ്പെടുമ്പോൾ ശുദ്ധഗന്ധം ഉദിച്ചു; അതിൽ നിന്ന് ഭൂമിയും, ഗന്ധം ഗ്രഹിക്കാൻ മൂക്കുമുണ്ടായി. ഭൗതികഘടകങ്ങളുടെ വ്യത്യാസം മൂലം ഏകഗന്ധം പലതരമാകുന്നു: മണ്ണിന്റെ ഗന്ധം, ദുർഗന്ധം, സുഗന്ധം, മൃദു, ശക്തം, പുളി തുടങ്ങിയവ. രൂപനിർമ്മാണത്തിന് ആധാരമായതും, ബ്രഹ്മാവാസമായതും, സ്തിരതയ്ക്കും, സത്യമായ വ്യത്യാസത്തിനും, സകലഗുണങ്ങളുടെ ഉദ്ഭവത്തിനും ഭൂമി തന്നെ ആധാരമാണ്. ആകാശത്തിന്റെ പ്രത്യേക ഗുണം ശ്രവണത്തിനാണ്, വായുവിന്റെ സ്പർശത്തിനാണ്, അഗ്നിയുടെ രൂപം ദർശനത്തിനാണ്, ജലത്തിന്റെ രസം രുചിക്ക്, ഭൂമിയുടെ ഗന്ധം ഘ്രാണത്തിനാണ്. ഓരോ ഭൗതികഘടകത്തിലും ഓരോ പ്രത്യേക ഗുണം മാത്രം കാണപ്പെടുന്നു; അതിനാൽ യഥാർത്ഥ വ്യത്യാസം ഭൂമിയിലാണ് വ്യക്തമായി കാണുന്നത്. മഹത്തത്വം തുടങ്ങി ഏഴ് ഘടകങ്ങൾ, കാലം, കർമ്മം, ഗുണങ്ങൾ എന്നിവയോടെ ചേർന്ന്, പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ ആദിരൂപത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു. ഇവ അങ്ങനെയെല്ലാം സമന്വയിച്ചപ്പോൾ, ജഡമായ ബ്രഹ്മാണ്ഡം ഉദിച്ചു; അതിൽ നിന്നാണ് വിശ്വപുരുഷൻ ഉദിച്ചത്—അവൻ വിരാട് ആയി ഉയർന്നു. ഈ പ്രത്യേകമായ ബ്രഹ്മാണ്ഡം അനുക്രമം വെള്ളം മുതലായ പത്തു ആവരണങ്ങളിൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; പുറത്ത് പ്രക്രുതിയാൽ പൊതിഞ്ഞിരിക്കുന്നു; ഇതാണ് ഈ ലോകങ്ങളൊക്കെയും നിലകൊള്ളുന്ന സ്ഥലം—ഭഗവാൻ ഹരിയുടെ തന്നെ രൂപം. പൊൻ നിറമുള്ള ആ ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിൽ നിന്നു ഉയർന്ന്, ജലത്തിൽ വിശ്രമിച്ചുകൊണ്ട്, മഹാദേവൻ അതിൽ പ്രവേശിച്ചു; പലവിധത്തിൽ ആകാശം വിഭജിച്ചു. ആദ്യം അവന്റെ വായ് തുറന്നു; അതിൽ നിന്ന് വാക്ക് ഉദിച്ചു; വാക്കിൽ നിന്ന് അഗ്നി; പിന്നെ നാസികകൾ, അതിൽ നിന്ന് ശ്വാസം, അതിൽ നിന്ന് ഘ്രാണം. ഘ്രാണത്തിൽ നിന്ന് വായു; പിന്നെ കണ്ണുകൾ, അതിൽ നിന്ന് ദർശനം, അതിൽ നിന്ന് സൂര്യൻ; പിന്നെ ചെവികൾ, അതിൽ നിന്ന് ശ്രവണശക്തി, അതിൽ നിന്ന് ദിശകൾ. വിരാട് ചർമ്മം വിഭജിച്ചു; അതിൽ നിന്ന് രോമം, ലോമം തുടങ്ങിയവ; പിന്നെ ഔഷധികൾ; അതിനുശേഷം ഗർഭേന്ദ്രിയം രൂപപ്പെട്ടു. ശുക്ലത്തിൽ നിന്ന് ജലം; മലദ്വാരം രൂപപ്പെട്ടു തുറന്നു; മലദ്വാരത്തിൽ നിന്ന് അപാനവായു; അപാനയിൽ നിന്ന് മരണവും, ലോകത്തിന്റെ ഭയവും. കൈകൾ രൂപപ്പെട്ടു തുറന്നു; അവയിൽ നിന്ന് ബലം, അതിൽ നിന്ന് ഇന്ദ്രൻ; കാലുകൾ രൂപപ്പെട്ടു തുറന്നു; അവയിൽ നിന്ന് ചലനം, അതിൽ നിന്ന് വിഷ്ണു. നാഡികൾ തുറന്നു; അവയിൽ നിന്ന് രക്തം നിറഞ്ഞു; അപ്പോൾ നദികൾ ഉദിച്ചു; വയറു തുറന്നു. പിന്നെ വിശപ്പും ദാഹവും ഉദിച്ചു; സമുദ്രം അവയ്ക്ക് ആശ്രയമായി. ഹൃദയം വിഭജിച്ചു; അതിൽ നിന്ന് മനസ്സ് ഉദിച്ചു. മനസ്സിൽ നിന്ന് ചന്ദ്രൻ ജനിച്ചു; ബുദ്ധിയിൽ നിന്ന് വാഗ്ദേവൻ; അഹങ്കാരത്തിൽ നിന്ന് രുദ്രൻ; ചൈതന്യത്തിൽ നിന്ന് അന്തർയാമി ജനിച്ചു. ഇങ്ങനെ ദേവതകൾ ഉദിച്ചെങ്കിലും, അവൻ ഉയരാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. അവ അവരവരുടെ സ്ഥാനങ്ങളിൽ പ്രവേശിച്ച്, അവനെ ഉണർത്താൻ ശ്രമിച്ചു. വാക്കായി അഗ്നി വായിൽ പ്രവേശിച്ചു—പക്ഷേ, ബ്രഹ്മാണ്ഡപുരുഷൻ ഉയർന്നില്ല. ഘ്രാണമായി വായു നാസികയിൽ പ്രവേശിച്ചു—ഉയർന്നില്ല. ദർശനമായി സൂര്യൻ കണ്ണിൽ, ശ്രവണമായി ദിശകൾ ചെവിയിൽ, ഔഷധികൾ രോമത്തിൽ, ജലവും ശുക്ലത്തോടൊപ്പം ഗർഭേന്ദ്രിയത്തിൽ, മരണവും അപാനവായുവോടെ മലദ്വാരത്തിൽ, ഇന്ദ്രൻ ബലത്തോടു കൈയിൽ, വിഷ്ണു ചലനത്തോടു കാലിൽ, നദികൾ രക്തത്തോടു നാഡിയിൽ, സമുദ്രം വിശപ്പും ദാഹവുമായി വയറ്റിൽ, ചന്ദ്രൻ മനസ്സോടെ ഹൃദയത്തിൽ, ബ്രഹ്മാവ് ബുദ്ധിയോടെ ഹൃദയത്തിൽ, രുദ്രൻ അഹങ്കാരത്തോടു ഹൃദയത്തിൽ—എന്നിട്ടും ബ്രഹ്മാണ്ഡപുരുഷൻ ഉണർന്നില്ല. അവസാനം, അന്തർയാമിയായ ക്ഷേത്രജ്ഞൻ, ചൈതന്യത്തോടു ഹൃദയത്തിൽ പ്രവേശിച്ചപ്പോൾ മാത്രമാണ് ബ്രഹ്മാണ്ഡപുരുഷൻ ജലത്തിൽ നിന്ന് ഉയർന്ന് നിലകൊണ്ടത്. ഉറങ്ങുന്നവനിൽ ജീവവായു, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ, മനസ്സ്, ബുദ്ധി എന്നിവ ഉണ്ടായിരുന്നാലും, അതിന്റെ പ്രാണശക്തിയില്ലാതെ അവനെ ഉണർത്താൻ കഴിയാത്തതുപോലെ, ഇവിടെയും അതുപോലെയാണ്.