ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

സന്തതികളിലൂടെ പാരമ്പര്യമായി ലഭിച്ച ധർമ്മത്തെ ആഗ്രഹം, ലോഭം, ഭയം, വൈരാഗ്യം എന്നിവകൊണ്ട് ഉപേക്ഷിക്കുന്നവൻ നല്ലതിലേക്കു കടക്കുകയില്ലെന്ന് ശാസ്ത്രം പറയുന്നു. ഈ സമയം, നന്ദനും വ്രജവാസികളും തമ്മിൽ നടന്ന സംഭാഷണം കേട്ടു കേശവൻ, ഇന്ദ്രനോടുള്ള ക്രോധം ഉണർത്തി, തന്റെ പിതാവിനോട് സംസാരിച്ചു. കൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: ജീവി കർമ്മത്തിലൂടെ ജനിച്ച് കർമ്മത്തിലൂടെ തന്നെ ലയിക്കുന്നു. സന്തോഷം, ദു:ഖം, ഭയം, സുരക്ഷ—എല്ലാം കർമ്മത്തിലൂടെയാണ് ഉരുത്തിരിയുന്നത്. മറ്റൊരാളുടെ കർമ്മഫലം നൽകുന്ന ഒരു ദൈവം ഉണ്ടെങ്കിൽ പോലും, അവനും കർമ്മനിഷ്ഠനിൽ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു; പ്രവർത്തിക്കാത്തവനിൽ അവനു അധികാരം ഇല്ല. അതിനാൽ, സ്വകീയ കർമം അനുസരിക്കുന്നവർക്കിടയിൽ ഇന്ദ്രന് എന്ത് ആവശ്യമാണ്? സ്വഭാവം നിർണ്ണയിച്ച കാര്യങ്ങൾ മാറ്റാൻ അവനു കഴിയില്ല. എല്ലാവരും തങ്ങളുടെ സ്വഭാവം അനുസരിച്ചാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്; ദേവന്മാരും, അസുരന്മാരും, മനുഷ്യരും—എല്ലാവരും തങ്ങളുടെ സ്വഭാവത്തിൽ തന്നെ നിലകൊള്ളുന്നു. ഉയർന്നോ താഴ്ന്നോ ശരീരം പ്രാപിച്ച ജീവൻ, കർമ്മം ചെയ്തും, കർമ്മം ഉപേക്ഷിച്ചും ജീവിക്കുന്നു; സ്നേഹിതൻ, ശത്രു, ഉദാസീനൻ—എല്ലാവർക്കും കർമ്മം തന്നെ ഗുരുവും ഇശ്വരനുമാണ്. അതിനാൽ, സ്വന്തം സ്വഭാവത്തിൽ നിന്ന് വിട്ടുവീഴ്ച ചെയ്യാതെ, സ്വന്തം കർമ്മം നിർവ്വഹിച്ചുകൊണ്ടു, അതിലൂടെയാണ് ആരും ആരാധിക്കേണ്ടത്. ജീവിതം നേരിട്ട് നിലനിർത്തുന്ന ദൈവം അതാണ്. ഒരുവൻ ഒരു മാർഗ്ഗത്തിൽ ജീവിക്കാൻ കഴിവുള്ളവനായി മറ്റൊരുവന്റെ ഉപജീവനത്തിൽ ആശ്രയിച്ചാൽ, അവനു അതിൽനിന്ന് നന്മ ലഭിക്കില്ല; ഒരു വിശ്വാസവഞ്ചിനി പരപുരുഷനിൽ നിന്ന് നന്മ ലഭിക്കാത്തതുപോലെ. ബ്രാഹ്മണൻ ബ്രഹ്മത്തിൽ നിന്ന്, ക്ഷത്രിയൻ ഭൂമി രക്ഷിച്ചുകൊണ്ടു, വൈശ്യൻ വ്യാപാരത്തിലൂടെ, ശൂദ്രൻ ദ്വിജന്മാരെ സേവിച്ചുകൊണ്ടു ജീവിക്കണം. കൃഷി, വ്യാപാരം, പശുപാലനം, പലിശയിട്ട് പണം നല്കൽ, സംഗീതം—ഇവയാണ് ഉപജീവന മാർഗ്ഗങ്ങൾ; ഇതിൽ നമ്മൾ എപ്പോഴും പശുപാലനത്തിലാണ്. സത്ത്വം, രജസ്, തമസ്—ഇവയാണ് നിലനില്പ്, സൃഷ്ടി, സംഹാരം എന്നിവയുടെ കാരണങ്ങൾ. രജസ്സിൽ നിന്ന് ലോകം ഉരുത്തിരിയുന്നു; അതിൽ നിന്നാണ് ഭിന്നതകളും. രജസ്സിന്റെ പ്രേരണയിൽ മേഘങ്ങൾ സർവ്വത്ര മഴ പെയ്യുന്നു; അതിലൂടെയാണ് ജീവികൾ വളരുന്നത്. ഇന്ദ്രന് എന്ത് ചെയ്യാനാണ് ശേഷിയുള്ളത്? നമുക്ക് നഗരങ്ങളോ, പട്ടണങ്ങളോ, വീടുകളോ ഇല്ല; നാം എപ്പോഴും കാട്ടിൽ, കാടുകളും പർവതങ്ങളും തമ്മിൽ ജീവിക്കുന്നു. അതിനാൽ, പശുക്കൾക്കും ബ്രാഹ്മണന്മാർക്കും പർവതത്തിനും വേണ്ടി യാഗം നടത്തണം; ഇന്ദ്രാർച്ചനക്ക് ഒരുക്കിയ സാധനങ്ങൾ ഇതിനു വിനിയോഗിക്കണം. വിവിധയിനം പാചകപദാർത്ഥങ്ങൾ, സൂപ്പുകളും പായസവും മറ്റും ഒരുക്കണം; അപ്പം, പൂരി, പാൽപദാർത്ഥങ്ങൾ എന്നിവയും ശേഖരിക്കണം. വേദപാരായണത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള ബ്രാഹ്മണന്മാർ അഗ്നിയിൽ ഹോമം നടത്തണം; അവർക്കു ഉത്തമമായ വിഭവങ്ങൾ നൽകണം; പശുക്കളും ദാനം ചെയ്യണം. കുതിരപ്പണിക്കാരും, ചണ്ഡാളന്മാരും, പാതകികളുമൊക്കെ അർഹതപ്രകാരം സമ്മാനങ്ങൾ സ്വീകരിക്കണം; പശുക്കൾക്ക് യവം നൽകിക്കൊണ്ട്, പർവതത്തിന് അർപ്പണം നടത്തണം. അലയിച്ചൊരുക്കി, അന്നം കഴിച്ച്, അങ്കരിച്ചും നല്ല വസ്ത്രം ധരിച്ചും, പശുക്കളെയും ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും അഗ്നിയെയും പർവതത്തെയും പ്രദക്ഷിണം ചെയ്യണം. ഇതാണ് എന്റെ അഭിപ്രായം, പ്രിയമേ; നിങ്ങൾക്കു ഇഷ്ടമാണെങ്കിൽ അങ്ങനെ ചെയ്യണം. ഈ യാഗം പശുക്കൾക്കും ബ്രാഹ്മണന്മാർക്കും പർവതത്തിനും എനിക്കുമാണ് പ്രിയം. ശുകൻ പറഞ്ഞു: കാലസ്വരൂപനായ ഭഗവാൻ ഇന്ദ്രന്റെ അഹങ്കാരം തകർക്കുവാൻ ഉദ്ദേശിച്ചുകൊണ്ട് പറഞ്ഞ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട്, നന്ദനും മറ്റ് വ്രജവാസികളും അതിനെ യോഗ്യമായതായി അംഗീകരിച്ചു. അങ്ങനെ, മധുസൂദനൻ പറഞ്ഞതുപോലെ അവർ എല്ലാം നിർവഹിച്ചു; ബ്രാഹ്മണന്മാർ അനുഗ്രഹങ്ങൾ ഉച്ചരിച്ച്, യാഗസാധനങ്ങൾ പർവതത്തിനും ബ്രാഹ്മണന്മാർക്കും അർപ്പിച്ചു. എല്ലാ ദാനങ്ങളും യഥാവിധി നൽകി, പശുക്കൾക്ക് യവം നൽകി, കന്നുകാലികൾ മുന്നിൽ നിർത്തി അവർ പർവതം പ്രദക്ഷിണം ചെയ്തു. നല്ല രീതിയിൽ അലങ്കരിച്ച കാളവണ്ടികളിൽ കയറി, സ്ത്രീകൾ കൃഷ്ണന്റെ ലീലകൾ പാടിക്കൊണ്ട്, ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെ അനുഗ്രഹം സ്വീകരിച്ചു. അപ്പോൾ കൃഷ്ണൻ, ഗോപന്മാരുടെ മനസ്സിൽ ധൈര്യം പകരാൻ മറ്റൊരു രൂപം സ്വീകരിച്ചു. “ഞാനാണ് ഈ പർവതം,” എന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ച്, മഹാരൂപത്തിൽ അനേകം നിവേദ്യങ്ങൾ സ്വീകരിച്ചു. വ്രജജനങ്ങളോടൊപ്പം കൃഷ്ണൻ സ്വയം സ്വയം പ്രണാമമർപ്പിച്ചു: “ഇവിടെയായി ഈ പർവതം സാക്ഷാൽ രൂപത്തിൽ പ്രത്യക്ഷമായി, നമ്മെ അനുഗ്രഹിച്ചു.” അവൻ, ഇഷ്ടാനുസൃതമായി രൂപങ്ങൾ സ്വീകരിച്ച് കാട്ടിൽ വസിക്കുന്നു; അവനെ അപമാനിക്കുന്നവരെ അവൻ നശിപ്പിക്കുന്നു. അതിനാൽ, ഞങ്ങൾ നമ്മുടെ രക്ഷയ്ക്കും പശുക്കളുടെ രക്ഷയ്ക്കും അവനു പ്രണാമം ചെയ്യുന്നു. ഇങ്ങനെ, വാസുദേവന്റെ പ്രേരണയാൽ, ഗോപരും കൃഷ്ണനും ചേർന്ന്, പർവതത്തിനും പശുക്കൾക്കും ബ്രാഹ്മണന്മാർക്കും യഥാവിധി യാഗം നടത്തി, പിന്നെ വ്രജയിലേക്ക് മടങ്ങി. (ഇതോടെ പത്താം സ്കന്ധത്തിലെ ആദ്യ പാതിയിലെ ഇരുപത്തിനാലാമത്തെ അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.) പിന്നീട്, കൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: “എന്നെ—സ്വയം പ്രകാശമായ ആത്മാവിനെ—നിനക്ക് തന്നെ ഉള്ളിൽ കാണുമ്പോൾ നീ ദു:ഖവും ഭയവും അതിജയിക്കും. അമ്മേ, ഞാൻ നിനക്ക് ആ ആത്മജ്ഞാനം ഉപദേശിക്കും; അതിലൂടെ നീ ഭയത്തിന്റെ കടൽ കടക്കുമെന്നും.” മൈത്രേയൻ പറയുന്നു: ഇങ്ങനെ, സൃഷ്ടികളുടെ അധിപനായ കപിലൻ ഉപദേശിച്ചതിന് സന്തോഷിച്ചു, അവളവനെ വലത്തുഭാഗം പ്രദക്ഷിണം ചെയ്ത് കാട്ടിലേക്കു പോയി. അവൾ മൗനവ്രതം സ്വീകരിച്ചു; ആത്മാവിൽ മാത്രം ആശ്രയിച്ച്, അനാസക്തയായി ഭൂമിയിൽ സഞ്ചരിച്ചു; അഗ്നിയില്ലാതെ, സ്ഥിരവാസമില്ലാതെ. അവളുടെ മനസ്സ്, പ്രസക്തവും അപ്രസക്തവുമായ ബ്രഹ്മത്തിൽ ലയിച്ചു; ഗുണങ്ങൾ പോലെ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നുവെങ്കിലും സ്വയം ഗുണരഹിതമായ ബ്രഹ്മം, ഏകാഭ്യസത്തോടെ അവൾ അനുഭവിച്ചു. അഹങ്കാരമില്ലാതെ, മമതയില്ലാതെ, ദ്വന്ദങ്ങൾക്കപ്പുറം, സമദർശിനിയായി, ആത്മാവിൽ ശാന്തിയോടെ, സ്ഥിരമായ മനസ്സോടെ, തരംഗങ്ങളില്ലാത്ത സമുദ്രംപോലെ അവൾ നിലകൊണ്ടു. വാസുദേവനായ സർവ്വജ്ഞനായ അന്തര്യാമിയിൽ പരമഭക്തിയാൽ അവൾ സ്വയം ആത്മാവിനെ തിരിച്ചറിഞ്ഞു, ബന്ധനങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതയായി. അവൾ എല്ലായിടത്തും ഭഗവാനെ സ്വയം ആത്മാവായി കണ്ടു; എല്ലാ ജീവികളെയും ഭഗവാനിൽ, ഭഗവാനെ തന്നെ സ്വയത്തു കണ്ടു. ആഗ്രഹവും ദ്വേഷവും വിട്ട്, സമദർശിനിയായ്, ഭഗവാനോടുള്ള ഭക്തിയോടെ അവൾ ഭഗവത്ഭക്തിയായി. അവൾക്ക് മുടിയിലുമാലയും, കങ്കണവും, മാലയും, വലയും ഉരസ്സും; ശംഖം, ചക്രം, ഗദ, പദ്മം, മാല, ഉത്തമരത്നങ്ങൾ, പരമതേജസ്സോടെ അലങ്കൃതമായ ആകൃതി. ശുഭമായ കഴുത്തിൽ കൗസ്തുഭമണിയും, സിംഹസമമായ ഭുജങ്ങളും, അക്ഷയമായ തേജസ്സിൽ പ്രകാശിച്ച ആകൃതിയും, കനകശിലപോലെ നിർമലമായ പ്രകാശം. വയറിൽ മൂന്നു രേഖകളും, ഉച്ച്വാസനിശ്വാസങ്ങളുടെ ചലനത്തിൽ പ്രപഞ്ചം തന്നെ അവളുടെ നാഭിയിൽ നിന്ന് കയറി ഇറങ്ങുന്നതുപോലെ. ഇങ്ങനെ, ഭഗവതാനുഗ്രഹത്താൽ അവൾ പരമശാന്തിയും, ആത്മസാക്ഷാത്കാരവും, ഭയമോ ദു:ഖമോ ഇല്ലാത്ത അവസ്ഥയും പ്രാപിച്ചു.