ഒരു കാലത്ത്, ഗോവിന്ദന്റെ കൂട്ടത്തിൽ അനേകം മഹാനുജന്മങ്ങൾ ജീവിച്ചിരുന്നുവെന്ന് നാം കേൾക്കുന്നു. സ്റ്റോകകൃഷ്ണ, അംശു, ശ്രീദാമ, സുബല, അർജുന, വിശാല, ഋഷഭ, ടെജസ്വിൻ, ദേവപ്രസ്ത, വരുതപ—ഈ മഹാന്മാരെ കാണുമ്പോൾ, അവർ മറ്റുള്ളവരുടെ ക്ഷേമത്തിനായി മാത്രം ജീവിക്കുന്നവരായിരിക്കുകയാണ്. കാറ്റും മഴയും സൂര്യനും തണുപ്പും സഹിച്ച്, അവർ നമ്മെ സംരക്ഷിക്കുന്നു. അവരുടെ ജന്മം അനുഗ്രഹിതമാണ്, കാരണം എല്ലാ ജീവികളുടെയും ഉത്തേജനവും അവരിലൂടെയാണ്. സത്യസന്ധമായവരെ പോലെ, അവർ സഹായം തേടുന്നവരെ ഒരിക്കലും നിഷേധിക്കാറില്ല. ഇവരുടെ കയ്യിൽ പച്ചക്കറികളും, പൂവുകളും, പഴങ്ങളും, തണുത്ത ചായയും, വൃക്ഷങ്ങളുടെ തളങ്ങൾ, മരപ്പടി, സുഗന്ധമുള്ള റെസിനും, മാമ്പഴത്തിന്റെ രസം, ചൂട്, അശുഭങ്ങൾ—ഇവയെല്ലാം അവർ നൽകുന്നു. ഇതുവഴി, അവർ ശരീരമുണ്ടായവരുടെ ജന്മത്തിന്റെ സത്യമായ പൂർത്തീകരണം നടത്തുന്നു; ജീവിതം, സമ്പത്ത്, ബുദ്ധിയും വാക്കുകളും ഉപയോഗിച്ച്, ഉയർന്ന ക്ഷേമത്തിനായി പ്രവർത്തിക്കേണ്ടത് അവരാണ്. യമുനയുടെ നടുവിൽ പ്രവേശിച്ച്, പുതുതായി വളർന്ന തളങ്ങൾ, പൂക്കൾ, പഴങ്ങൾ, ഇലകൾ എന്നിവയാൽ നിറഞ്ഞ വൃക്ഷങ്ങളുടെ താഴ്വരയിൽ, വൃദ്ധന്മാർ പവിത്രമായ, തണുത്ത, അനുഗ്രഹിതമായ വെള്ളം പശുക്കൾക്ക് കുടിപ്പിച്ചു. പിന്നീട്, അവർ സ്വയം ആസ്വദിക്കാൻ മധുരമായ വെള്ളം കുടിച്ചു. വൃക്ഷങ്ങളുടെ ആലയത്തിൽ, പശുക്കൾക്ക് ആഗ്രഹമുള്ളതുപോലെ ചാടാൻ അനുവദിച്ച്, കൃഷ്ണനും രാമനും അടുത്തുവന്നു. അവർക്ക് വിശപ്പുണ്ടായതിനാൽ, പശുവാളികൾ തമ്മിൽ സംസാരിച്ചു. "സാധാരണയായി, ഈ ഭൗതികമായ വസ്തുക്കളിൽ ആഴത്തിലേക്ക് മുങ്ങിയാൽ, ആത്മാവിന്റെ സ്മൃതിയില്ലാതാകുന്നു; മരണത്തിന്റെ കാരണം, ആ മുഴുവൻ മറക്കലാണ്." ജന്മം, ഒരു വ്യക്തിയുടെ എല്ലാ അനുഭവങ്ങളാൽ, ഭൗതിക വസ്തുക്കളുടെ സ്വീകരണമാണ്; ഇത് ഒരു സ്വപ്നം പോലെയാണ്. ഒരാൾക്കു മുമ്പത്തെ സ്വപ്നം ഓർത്തുവച്ചില്ലെങ്കിൽ, അതുപോലെ, ആ അവസ്ഥയിൽ, ഒരാൾ പുതുമയുള്ളതുപോലെ തന്നെ കാണുന്നു. ഈ മൂന്നു രൂപീകരണങ്ങൾ—അനുഭവങ്ങൾ, അവയുടെ വസ്തുക്കൾ, മനസ്സ്—വസ്തുവിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു; ഉള്ളിലും പുറത്തും എന്നിങ്ങനെ വിഭജനം മനുഷ്യരുടെ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ നിന്നാണ്. "പ്രിയനായവനേ, ജീവികൾ സ്ഥിരമായി രൂപപ്പെടുകയും ഇല്ലാതാവുകയും ചെയ്യുന്നു; കാലത്തിന്റെ അദൃശ്യമായ ശക്തിയിൽ, അതിന്റെ സുതാര്യത കാരണം, ഇത് കാണാനാവുന്നില്ല. തീ, നദികൾ, വൃക്ഷങ്ങളുടെ ഫലങ്ങൾ—എല്ലാ ജീവികളുടെ കാലങ്ങളും ഘട്ടങ്ങളും ഇങ്ങനെ സ്ഥാപിതമാണ്. ഈ lamp ഒരു തീയായി, ഈ വെള്ളം ഒരു നദിയായി, ഈ വ്യക്തി ഒരു മനുഷ്യനായി വിളിക്കപ്പെടുന്നു—ഈ വാക്കുകൾ തെറ്റാണ്, സ്ഥിരമായ ജീവിതത്തിന്റെ ആശയം പോലെ." "ഈ വ്യക്തി തന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ വിത്തിൽ നിന്നാണ് ജനിക്കുന്നത്, അല്ലെങ്കിൽ അവൻ യഥാർത്ഥത്തിൽ മരിക്കുന്നു എന്നുള്ളത് തെറ്റാണ്; ഇത് ഒരു ഭ്രാന്തം മാത്രമാണ്, കത്തിയുമായി ഉണ്ടാകുന്നതും ഇല്ലാതാകുന്നതും പോലെ." ജനനം, ഗർഭധാരണ, ജനനം, ബാല്യം, ബാല്യം, യുവത്വം, പ്രായം, മരണം—ഈ ഒൻപത് ഘട്ടങ്ങൾ ശരീരത്തിന്റെ ഘടനയാണ്. ഈ വ്യത്യസ്ത ഉയർന്നതും താഴ്ന്നതും, ഭ്രാന്തത്തിന്റെ വസ്തുക്കൾ, ഗുണങ്ങളുടെ ബന്ധത്തിലൂടെ സ്വീകരിക്കുന്നു; ചിലപ്പോൾ ഒരാൾ അവയെ സ്വന്തമാക്കുന്നു, ചിലപ്പോൾ ഉപേക്ഷിക്കുന്നു. "സ്വയം രൂപപ്പെടുന്നതും ഇല്ലാതാവുന്നതും പിതാവും പുത്രനും എന്നിങ്ങനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു; എന്നാൽ കാര്യങ്ങളുടെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം അറിയുന്നവൻ ഇരുവശത്തും സ്വഭാവം കാണുന്നില്ല. ഒരു വൃക്ഷത്തിന്റെ വിത്തും ഫലവും മനസ്സിലാക്കുന്നവൻ അതിന്റെ ജന്മവും നശ്തവും മനസ്സിലാക്കുന്നു, എന്നാൽ അവൻ വൃക്ഷത്തിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാണ്, അതുപോലെ തന്നെ, സാക്ഷി ശരീരത്തിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാണ്." "അതുകൊണ്ട്, ഒരു വ്യക്തി സ്വയം പ്രകൃതിയിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമല്ലെന്ന് തിരിച്ചറിയാതെ, ബന്ധത്തിലൂടെ ഭ്രമിതനാകുന്നു, ലോകീയമായ ജീവതത്തിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്നു. സത്ത്വയുമായി ബന്ധപ്പെടുമ്പോൾ, gods-നെ പ്രാപിക്കുന്നു; രാജസോടെ, ദേവദൂതന്മാരെയും മനുഷ്യരെയും; താമസോടെ, ആത്മാക്കൾക്കും മൃഗങ്ങൾക്കും. പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ നയിക്കപ്പെടുന്നവർ ഇവയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു." "മറ്റുള്ളവരെ നൃത്തം ചെയ്യുകയും പാടുകയും ചെയ്യുന്നത് കാണുമ്പോൾ, അവൻ അവരെ അനുകരിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെയായിരിക്കുമ്പോൾ, ബുദ്ധിയുടെ ഗുണങ്ങൾ നിരീക്ഷിക്കുമ്പോൾ, സജീവമായ ഒരാൾ പോലും അനുകരിക്കാൻ നിർബന്ധിതനാകുന്നു. ജലങ്ങൾ ഒഴുകുമ്പോൾ, വൃക്ഷങ്ങൾ നീങ്ങുന്നുവെന്ന് തോന്നുന്നു, കണ്ണുകൾ ചുറ്റുമ്പോൾ ഭൂമി ചലിക്കുന്നുവെന്ന് തോന്നുന്നു; ഈ രീതിയിൽ, ധാരണകൾ വക്രമാണ്." "മനസ്സിന്റെ ഇമാജിനേഷൻ വഴി അനുഭവങ്ങൾ തെറ്റാണ്, സ്വപ്നങ്ങളിൽ ഉള്ള ദൃശ്യം യാഥാർഥ്യമല്ല; അതുപോലെ, ലോകീയമായ ജീവതം ആത്മാവിന് തെറ്റാണ്, ദശർഥനന്ദനേ." "വസ്തു ഇല്ലാത്തപ്പോൾ പോലും, ലോകീയമായ ജീവിതത്തിന്റെ ചക്രം അവസാനിക്കുന്നില്ല; കാരണം, അനുഭവങ്ങളുടെ ജ്ഞാനം ചെയ്യുന്നവൻ, സ്വപ്നങ്ങളിൽ പോലും ദുർഭാഗ്യം അനുഭവിക്കുന്നു, ജാഗ്രതയിൽ പോലെയാക്കുന്നു." "അതുകൊണ്ട്, ഉദ്ധവ, വിശ്വാസമില്ലാത്ത ഇന്ദ്രിയങ്ങളുമായി അനുഭവങ്ങളിൽ മുങ്ങരുത്. സ്വയം പിടിച്ചെടുക്കുന്നതിൽ നിന്നുണ്ടാകുന്ന കുഴപ്പത്തെ കാണുക, ഭ്രാന്തത്തിന്റെ തെറ്റായ ധാരണയെ തിരിച്ചറിയുക." "അവൻ തള്ളിക്കളഞ്ഞാൽ, ദുഷ്ടന്മാർക്കു നിന്ദിക്കപ്പെടുമ്പോൾ, പരിഹാസിക്കപ്പെടുമ്പോൾ, ഇരുട്ടിലേക്കു തള്ളപ്പെടുമ്പോൾ, ജീവിതം നഷ്ടപ്പെടുമ്പോൾ—ജ്ഞാനമുള്ളവൻ, ദുർബലതയിൽ പോലും, തന്റെ ആത്മാവിനെ ഉയർത്താൻ ശ്രമിക്കണം." ശ്രീ ഉദ്ധവ പറഞ്ഞു: "ഈ ആത്മാവിനെതിരെ ഉണ്ടായിരിക്കുന്ന അസഹ്യമായ കുറ്റം എങ്ങനെ ഞാൻ മനസ്സിലാക്കാം, O സൃഷ്ടിയുടെ ആത്മാവ്? ഇത് ജ്ഞാനികളുടെയും, പ്രകൃതിയുടെ ശക്തിയാൽ, വളരെ ദുഷ്കരമാണെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. നിങ്ങളുടെ ധർമത്തിലേക്ക് സമർപ്പിതരായവരല്ലാതെ, സമാധാനമുള്ളവരായവരല്ലാതെ." "ബ്രഹ്മന്റെ ഉപദേശത്തിൽ, ബ്രഹസ്പതി, ആത്മാവിന്റെ സത്യത്തിൽ, പശുക്കളുടെയും ഗുരുക്കളുടെയും ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെയും ആരാധനയിലൂടെ, വിശ്വാക്സേനയെ പിന്തുടരുന്നു." "പൂജയും ഗീതയും വഴി, മൂന്നാം ലോകങ്ങളിൽ, ഇവിടെയും അവിടെയും, സ്ത്രീകളുടെ കാതിലൂടെ പ്രവേശിക്കുന്നു, രാമൻ സദാചാരികളിൽ ഇടയിലേക്ക്." പശുവാളികൾ പറഞ്ഞു: "O രാമ, O ശക്തിയുള്ളവനേ, O കൃഷ്ണ, ദുഷ്ടന്മാരുടെ നാശകനേ, ഈ വിശപ്പ് നമ്മെ ബാധിക്കുന്നു; നിങ്ങൾ ഇതിന്റെ പരിഹാരം കൊണ്ടുവരണം." ശ്രീ ഷുക പറഞ്ഞു: "ഇങ്ങനെ പശുവാളികളെ അഭിമുഖീകരിച്ചപ്പോൾ, ദേവകിയുടെ മകനായ ഭഗവാൻ, ഭക്തനായ ബ്രാഹ്മണന്റെ ഭാര്യയ്ക്കായി ഈ വാക്കുകൾ സദയം പറഞ്ഞു: 'ബ്രാഹ്മണന്മാർ ബ്രഹ്മത്തിൽ നിപുണരായവർ, ആംഗിരസ യജ്ഞം നടത്തുന്നു; സ്വർഗ്ഗം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ, sacrificial altar-ൽ പോകുക. "പശുവാളികൾ, ഞങ്ങൾക്കുവേണ്ടി, കൃത്യമായ പാചകമായ അരി ചോദിക്കണം; ഞങ്ങളുടെ പേരുകൾ, ഭഗവാന്റെ, ഉന്നതന്റെ, എന്റെ പേരുകൾ പറഞ്ഞുകൊണ്ട്." "ഈ വിധത്തിൽ ഭഗവാന്റെ നിർദ്ദേശം പ്രകാരം, അവർ പോയി, കൈകൾ ചേർത്തു, ബ്രാഹ്മണന്മാരെ നമസ്കരിച്ച്, നിലത്ത് വീണു." "O ഭൂമിയുടെ നാഥന്മാരേ, കേൾക്കൂ! ഞങ്ങൾ കൃഷ്ണന്റെ കമാൻഡ് നടപ്പിലാക്കുന്നവരാണ്. ഞങ്ങൾ രാമന്റെ അയച്ച പശുവാളികൾ; നിങ്ങൾക്ക് സദ്ഗതി ഉണ്ടാവട്ടെ." "ദർശനത്തിലും, ധർമത്തിന്റെ മികച്ച അറിവുള്ളവരേ, രാമനും അച്യുതനും, ഇവിടെ അടുത്തുള്ള പശുക്കൾക്കായി ഭക്ഷണം തേടുന്നു. നിങ്ങൾക്ക് വിശ്വാസമുണ്ടെങ്കിൽ, അവർക്കായി ആവശ്യമായ പാചകമായ അരി നൽകുക." ഇവിടെ, ഈ മഹാനുജന്മങ്ങൾക്കുള്ള അനുഗ്രഹവും, അവരാൽ ലഭിച്ച ഭക്ഷണവും, സ്നേഹവും, സമാധാനവും, സത്യവും—എല്ലാം ഒരുപോലെ അനുഭവപ്പെടുന്നു.