ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

വ്രജയിലെ കന്യകകൾ ദാമോദരന്റെ പാദം സ്പർശിക്കാനുള്ള ആഗ്രഹം മനസ്സിലാക്കി, ദാമോദരൻ അവരെ സമീപിച്ചു. അവർ തങ്ങളുടെ വ്രതം കാത്ത്, ഭഗവാന്റെ ഉപാസനയിലേക്കുള്ള ഉദ്ദേശ്യത്തിൽ ഉറച്ചിരുന്നതു കണ്ടു, ദാമോദരൻ സ്നേഹപൂർവ്വം പറഞ്ഞു: “നിങ്ങളുടെ ഉദ്ദേശ്യം, ധർമ്മവതികളേ, ഞാൻ അറിയുന്നു. ഞാൻ അതിനെ അംഗീകരിക്കുന്നു; അത് നിർഭാഗ്യവശാൽ പൂർത്തിയാകും. എന്റെ മേൽ മനസ്സു നിശ്ചയിച്ചവർക്കു, ആഗ്രഹം കാമത്തിൽ കലരുന്നില്ല; ഉരിയടിച്ചോ തിളപ്പിച്ചോ ദാന്യങ്ങൾ സാധാരണയായി മുളച്ചുവരാത്തപോലെ.” “ഇപ്പൊഴ്, കന്യകകളേ, നിങ്ങൾ വ്രജയിലേക്കു മടങ്ങൂ; നിങ്ങളുടെ വ്രതം പൂർത്തിയായി. വരാനിരിക്കുന്ന രാത്രികളിൽ, നിങ്ങൾക്ക് എന്നോടൊപ്പം സുഖം അനുഭവിക്കാൻ കഴിയും, കാരണം ഈ വ്രതം എന്റെ ഉപാസനയ്ക്കായി നിങ്ങൾ ചെയ്തതാണ്.” ദാമോദരൻ ഇങ്ങനെ ഉപദേശിച്ചപ്പോൾ, ശുകദേവൻ പറയുന്നു: കന്യകകൾ, തങ്ങളുടെ ആഗ്രഹം പൂർത്തിയായി, ദാമോദരന്റെ പാദം ചിന്തിച്ചുകൊണ്ടെങ്കിലും, വ്രജയിലേക്കു മടങ്ങി. അതിനുശേഷം ദേവകിയുടെ പുത്രൻ, തന്റെ വലിയ സഹോദരനുമായി, വൃന്ദാവനത്തിൽ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു, ഗോവാലന്മാരുടെ ഇടയിൽ, കാളകളെ ദൂരത്ത് മേയിച്ച് കൊണ്ടു. കന്യകകൾ തിരിഞ്ഞു പോയതിന്റെ ശേഷം, ദാമോദരൻ വ്രജവാസികൾക്കൊപ്പം നടന്നു. അപ്പോൾ, കന്യകകൾക്ക് അതിന്റെ കഠിനതയുണ്ടായിരുന്നു, പക്ഷേ അവരെ ദൈവിക ചിന്തയിൽ ഉറപ്പിച്ചു. മധ്യാഹ്നത്തിലെ കഠിന സൂര്യപ്രകാശത്തിൽ, മരങ്ങൾ തങ്ങളുടെ ശരീരം കുടയായിട്ട് തണൽ നൽകുന്നത് കണ്ടു, ദാമോദരൻ വ്രജവാസികളെ വിളിച്ചു: “സ്റ്റോകകൃഷ്ണ, അംശു, ശ്രീദാമ, സുബല, അർജുന, വിശാല, ഋഷഭ, തേജസ്വിൻ, ദേവപ്രസ്ഥ, വരൂതപ!” അവരോടു പറഞ്ഞു: “ഇവരെ നോക്കൂ, മഹാത്മാക്കൾ; അവർ മറ്റുള്ളവരുടെ സുഖത്തിനായി മാത്രം ജീവിക്കുന്നു. കാറ്റ്, മഴ, ചൂട്, തണുപ്പ്—എല്ലാം സഹിച്ച്, നമ്മെ സംരക്ഷിക്കുന്നു. അവരുടെ ജനനം ഭാഗ്യമാണ്; എല്ലാ ജീവികളും ഇവരിൽ ആശ്രയിച്ചാണ് ജീവിക്കുന്നത്. സത്പുരുഷന്മാർ പോലെ, ഇവർ സഹായം തേടുന്നവരെ ഒരിക്കലും നിരസിക്കുന്നില്ല.” “ഇവരുടെ ഇച്ഛകൾ പൂർണ്ണമാക്കുന്നു: ഇല, പൂവ്, ഫലം, തണൽ, വേർ, ചുര്, മര, സുഗന്ധിത രസം, പാൽ, ചാര, അസ്ഥി—എല്ലാം നൽകുന്നു. ശരീരധാരികൾക്കിടയിൽ ശരീരധാരികൾക്ക് ജനനം പൂർണ്ണത നേടുന്നത് ഇതിലൂടെയാണ്: ജീവിതം, സമ്പത്ത്, ബുദ്ധി, വാക്ക്—എല്ലാം പരമോന്നതത്തിന് ഉപയോഗിക്കണം.” ഇങ്ങനെ, യമുനയുടെ ഇടയിലൂടെ, പുതിയ ഇലകളും പൂക്കളും ഫലങ്ങളും തളിരുകളും നിറഞ്ഞ മരങ്ങളുടെ താഴ്ന്ന ശാഖകളിലൂടെ കൃഷ്ണൻ, രാമൻ, ഗോവാലന്മാർ കടന്നു. അവിടെ, കാളകളെ ശുദ്ധവും തണുത്തതുമായ ജലത്തിൽ വെള്ളം കുടിപ്പിച്ച ശേഷം, ഗോവാലന്മാർ സ്വയം ആ ജലത്തിൽ തൃപ്തി നേടി. യമുനയുടെ കാടുകളിൽ, കാളകളെ സ്വേച്ഛയോടെ മേയാൻ വിട്ടു, കൃഷ്ണനും രാമനും അടുത്തുചെന്നു; അതിനുശേഷം, വിശപ്പോടെ, ഗോവാലന്മാർ പറഞ്ഞു: “ഇന്ദ്രിയവിഷയങ്ങളിൽ ലയിച്ചിരിക്കുന്നവൻ, താൻ തന്നെയാണ് എന്ന ഓർമ്മയില്ലാതെ പോകുന്നു; മരണത്തിൽ, ആകെ മറവിയാണ്. ജനനം, ഒരാൾ മുഴുവൻ അനുഭവിച്ചാലും, ഇന്ദ്രിയവിഷയങ്ങൾ സ്വീകരിക്കുന്നതാണെന്ന് പറയുന്നു—ഒരു സ്വപ്നം, ഒരു ഭ്രമംപോലെയാണ്. മുൻകാലത്തെ സ്വപ്നം, ഭ്രമം ഓർമ്മയില്ലാത്തപോലെ, അപ്പോഴുള്ള അവസ്ഥയിൽ, താൻ പുതിയവനായി കാണുന്നു, മുൻപത്തെവനല്ല.” “ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ, അവയുടെ വിഷയങ്ങൾ, മനസ്സ്—ഈ മൂന്നു രൂപങ്ങൾ ദ്രവ്യത്തിൽ കാണപ്പെടുന്നു; അകത്തും പുറത്തും എന്ന വിഭജനം മനുഷ്യരിൽ നിന്ന് ഉരുത്തിരിയുന്നു, സത്പുരുഷന്മാരുടെയും ദുഷ്ടന്മാരുടെയും പ്രവൃത്തികൾ പോലെ. പ്രിയമേ, ജീവികൾ സ്ഥിരമായി ജനിക്കുന്നു, നശിക്കുന്നു; കാലത്തിന്റെ സൂക്ഷ്മതയാൽ, അതിന്റെ വേഗം കണക്കാക്കാനാകില്ല.” “ജ്വാലകൾ, നദികൾ, മരങ്ങളുടെ ഫലങ്ങൾ—ഇവയുടെ നിലപാടുകൾ പോലെ, എല്ലാ ജീവികളുടെ ഘട്ടങ്ങളും പ്രായവും നിലനിൽക്കുന്നു. ഈ വിളക്ക് ജ്വാലയാണെന്ന് പറയുന്നു, ഈ വെള്ളം നദിയാണെന്ന് പറയുന്നു, ഈ മനുഷ്യൻ മനുഷ്യനാണെന്ന് പറയുന്നു—ഈ വാക്കുകൾ തെറ്റാണ്; ദീർഘായുസ്സിന്റെ ധാരണയും അങ്ങനെ തന്നെയാണ്.” “ഈ മനുഷ്യൻ തന്റെ പ്രവൃത്തിയുടെ വിത്തിൽ നിന്ന് ജനിക്കുന്നു, മരിക്കുന്നു എന്ന് കരുതരുത്; അതൊരു ഭ്രമമാണ്—മരത്തിൽ നിന്നുള്ള തീ ഉയരുകയും, കത്തുകയും, നശിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന പോലെ. ഗർഭധാരണ, ഗർഭാവസ്ഥ, ജനനം, ബാല്യം, കിശോരാവസ്ഥ, യുവാവ്, പക്വത, വൃദ്ധാവസ്ഥ, മരണം—ഇവയാണ് ശരീരത്തിന്റെ ഒമ്പത് ഘട്ടങ്ങൾ.” “ഇവിടെ, ഉയർന്നതും താഴ്ന്നതുമായ ഈ വിവിധ ശരീരങ്ങൾ ഭ്രമത്തിന്റെ ദ്രവ്യത്തിൽ നിന്ന് രൂപപ്പെടുന്നു; ഗുണങ്ങളുമായി ചേർന്ന്, ചിലപ്പോൾ സ്വന്തമാക്കുന്നു, ചിലപ്പോൾ ഉപേക്ഷിക്കുന്നു. സ്വയം ജനിക്കുന്നതും നശിക്കുന്നതും പിതാവും പുത്രനും വഴി അനുമാനിക്കുന്നു; എന്നാൽ വരും-പോകും എന്ന യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം അറിയുന്നവൻ ഇരുപക്ഷവും ഉൾക്കൊള്ളുന്നില്ല.” “മരത്തിന്റെ വിത്തും ഫലവും അറിയുന്നവൻ അതിന്റെ ജനന-നാശം മനസ്സിലാക്കുന്നു, പക്ഷേ മരത്തിൽ നിന്ന് വേറെയാണ്; അങ്ങനെ തന്നെ, സാക്ഷി ശരീരത്തിൽ നിന്ന് വേറെയാണ്. സ്വയം പ്രകൃതിയിൽ നിന്ന് വേറെന്ന് തിരിച്ചറിയാതെ, ബന്ധത്തിൽ പെട്ട് ഭ്രമിച്ചാൽ, ലോകത്തിൽ അകപ്പെടുന്നു.” “സത്ത്വഗുണം വഴി, ദേവതകളിൽ എത്തുന്നു; രാജസ്സ് വഴി, അസുരന്മാരിലും മനുഷ്യരിലും; തമസ് വഴി, ഭൂത-പശു അവസ്ഥയിൽ. പ്രവൃത്തികൾ വഴി, ഇവിടെയെല്ലാം സഞ്ചരിക്കുന്നു. മറ്റുള്ളവർ നൃത്തം ചെയ്യുന്നത്, പാടുന്നത് കാണുമ്പോൾ, അവരെ അനുകരിക്കുന്നു; അങ്ങനെ, ബുദ്ധിയുടെ ഗുണങ്ങൾ നിരീക്ഷിച്ചാൽ, നിർജ്ജീവനായാലും അനുകരിക്കാൻ നിർബന്ധിതനാകും.” “വെള്ളം ഒഴുകുമ്പോൾ മരങ്ങൾ ചലിക്കുന്നതുപോലും, കണ്ണ് ചുറ്റുമ്പോൾ ഭൂമി ചലിക്കുന്നതുപോലും, അങ്ങനെ തന്നെയാണ് ഭ്രമങ്ങൾ. മനസ്സിന്റെ ഭാവനയിലൂടെ ഇന്ദ്രിയവിഷയങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്നത് തെറ്റാണ്; സ്വപ്നത്തിൽ കാണുന്ന ദൃശ്യങ്ങൾ യാഥാർഥ്യമല്ല; അങ്ങനെ തന്നെയാണ് ആത്മാവിന് ലോകം, ദാശാർഹവംശജ.” “വിഷയം ഇല്ലെങ്കിലും, ലോകചക്രം അവസാനിക്കുന്നില്ല; ഇന്ദ്രിയവിഷയങ്ങൾ ചിന്തിക്കുന്നവന്, ദുഃഖം സ്വപ്നത്തിൽപോലും, ജാഗ്രതയിലും വരുന്നു. അതുകൊണ്ട്, ഉദ്ധവ, വിശ്വാസമില്ലാത്ത ഇന്ദ്രിയങ്ങളാൽ ഇന്ദ്രിയവിഷയങ്ങളിൽ ലയിക്കരുത്. സ്വയം പിടിച്ചെടുക്കുന്ന ഭ്രമത്തിൽ നിന്നുള്ള ആശയക്കുഴപ്പം കാണുക, അതിലെ മായാ ദോഷം തിരിച്ചറിഞ്ഞു.” “തള്ളപ്പെടുമ്പോൾ, ദുഷ്ടന്മാർ അപമാനിക്കുമ്പോൾ, പരിഹസിക്കപ്പെടുമ്പോൾ, അസൂയപ്പെടുമ്പോൾ, അടിക്കപ്പെടുമ്പോൾ, തടിക്കപ്പെടുമ്പോൾ, ഉപജീവനം നഷ്ടപ്പെടുമ്പോൾ—അജ്ഞാനികൾ തുപ്പുമ്പോൾ, മൂത്രമൊഴിക്കുമ്പോൾ, പലവിധം കുലുക്കപ്പെടുമ്പോൾ—നല്ലതിന്റെ ആഗ്രഹമുള്ളവൻ, കഷ്ടതയിലും, സ്വയം സ്വയം ഉയർത്തണം.” ഉദ്ധവൻ ചോദിച്ചു: “ഇതെങ്ങനെ മനസ്സിലാക്കാം, സംസാരത്തിൽ ഉത്തമനായവനേ? ദയവായി പറയൂ. സ്വയം നേരിടേണ്ടി വരുന്ന ഈ അതിക്രമം, ഞാൻ അതി ദുഷ്കരമെന്ന് കരുതുന്നു, ഭഗവാൻ, ലോകാത്മാവേ—even ജ്ഞാനികൾക്കും, പ്രകൃതിയുടെ ശക്തിയാൽ, അതി ദുഷ്കരമാണ്. നിങ്ങളുടെ ധർമ്മത്തിൽ ഭക്തിയുള്ളവരും, ശാന്തരും, നിങ്ങളുടെ പാദത്തിൽ അഭയം പ്രാപിച്ചവരെ ഒഴികെ.” “ബൃഹസ്പതി ബ്രഹ്മൻ സിദ്ധാന്തത്തിൽ, ഹരി സ്വയം ആത്മജ്ഞാനത്തിൽ, പശുക്കൾക്കും ഗുരുക്കൾക്കും ബ്രാഹ്മണന്മാർക്കും ഭക്തി പുലർത്തി, വിശ്വക്സേനനെ പിന്തുടരുന്നു. പുകഴ്ചയും ഗാനം കൊണ്ടും, മൂന്ന് ലോകങ്ങളിലെ പുരുഷന്മാർ, സ്ത്രീകളുടെ കാതിലൂടെ പ്രവേശിക്കുന്നു; രാമൻ ധർമ്മവതികളിൽ പ്രവേശിക്കുന്നതുപോലെ.” ഇങ്ങനെ, ദാമോദരൻ വ്രജവാസികൾക്കും ഉദ്ധവനും മഹത്തായ ആത്മജ്ഞാനവും, ലോകത്തിന്റെ യാഥാർഥ്യവും, ഭ്രമവും, ആത്മാവിന്റെ സാക്ഷ്യവും, സത്പുരുഷന്മാരുടെ ധർമ്മവും, പ്രകൃതിയുടെ ഗുണങ്ങളും, ആഗോള സ്നേഹവും വിശദമായി ഉപദേശിച്ചു.