കൃഷ്ണൻ ഗോപികമാരോട് വിളിച്ചു: “വരൂ പെൺകുട്ടികളേ, നിങ്ങളിൽ ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടേതായ വസ്ത്രങ്ങൾ എങ്കിൽ എടുക്കൂ; ഞാൻ സത്യമാണ് പറയുന്നത്, കളിയല്ല, നിങ്ങൾ വ്രതത്തിൽ ക്ഷീണിച്ചിരിക്കുകയാണെങ്കിൽ.” പിന്നെ കൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: “ഞാൻ ഒരിക്കലും അഴുതി പറഞ്ഞിട്ടില്ല, ഈ ബാലന്മാർക്കും അതറിയാം; സുന്ദരിയായ പെൺകുട്ടികളേ, ഒറ്റയൊറ്റയായി വന്ന് വസ്ത്രങ്ങൾ എടുക്കൂ, ഒരുമിച്ചല്ല.” കൃഷ്ണന്റെ ഈ കളിയാക്കലും സ്നേഹപൂർവ്വമായ ആഹ്വാനവും കണ്ടപ്പോൾ, ഗോപികമാർ പരസ്പരം ലജ്ജയോടെ നോക്കി, മന്ദഹാസം ചെയ്തു, പക്ഷേ പുറത്തേക്ക് വരാൻ ധൈര്യം വന്നില്ല. ഗോവിന്ദൻ ഇങ്ങനെ കളിയായി സംസാരിച്ചപ്പോൾ, അവരുടെ മനസ്സുകൾ ആകുലമായി, അവർ കഴുതിയ വെള്ളത്തിൽ കഴുത്തുവരെ മുങ്ങി വിറച്ച് നിന്നു, കൃഷ്ണനോട് പറഞ്ഞു: “നന്ദനന്ദനേ, ദയവായി ഞങ്ങളെ മാനിക്കൂ; നീ വ്രജവാസികൾക്ക് പുകഴ്പ്പെടുന്നവനാണ്, ഞങ്ങൾ വിറങ്ങലിച്ച് നിൽക്കുന്നു, ഞങ്ങളുടെ വസ്ത്രങ്ങൾ തിരികെ തരൂ.” “ശ്യാമസുന്ദരാ, ഞങ്ങൾ നിന്റെ ദാസിമാരാണ്, നീ പറയുന്നതു ചെയ്യാം; ധർമ്മത്തെ അറിയുന്നവനേ, വസ്ത്രങ്ങൾ തരൂ, അല്ലെങ്കിൽ രാജാവിനോട് പരാതി പറയും,” എന്നു അവർ പറഞ്ഞു. അപ്പോൾ കൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: “നിങ്ങൾ യഥാർത്ഥത്തിൽ എന്റെ ദാസിമാരാണെന്നും ഞാൻ പറഞ്ഞതുപോലെ ചെയ്യുമെന്നുമാണെങ്കിൽ, ഈ നിർമ്മലമായ പുഞ്ചിരിയുള്ള പെൺകുട്ടികൾ ഇവിടെ വന്ന് വസ്ത്രങ്ങൾ ഏറ്റുവാങ്ങട്ടെ.” തുടർന്ന്, തണുപ്പിൽ വിറച്ച്, ഗോപികമാർ വെള്ളത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തേക്കു വന്നു, കൈകൾ കൊണ്ടു ശരീരം മറച്ചു, വിറയച്ചുകൊണ്ട് കൃഷ്ണന്റെ മുന്നിൽ നിന്നു. അവരെ ഇങ്ങനെ സഹായമില്ലാതിരിക്കുന്നു കാണുമ്പോൾ, കൃഷ്ണൻ അവരുടെ ശുദ്ധമായ ഭക്തിയിൽ സംതൃപ്തനായി, വസ്ത്രങ്ങൾ തോളിൽ വച്ചു, സ്നേഹപൂർവ്വം പുഞ്ചിരിയോടെ അവരോട് പറഞ്ഞു: “നിങ്ങൾ വ്രതം പാലിക്കാൻ നഗ്നരായി വെള്ളത്തിൽ കയറിയതാണ് ദേവതകൾക്ക് അപരാധം. ഈ ദോഷം നീക്കാൻ, കയ്യുകൾ ചേർത്ത് വന്ദനം ചെയ്യൂ; പിന്നെ വസ്ത്രങ്ങൾ എടുത്ത് ധരിക്കൂ.” അച്യുതന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, വ്രജത്തിലെ ഗോപികമാർ മനസ്സിലാക്കി നഗ്നസ്നാനം വ്രതത്തിന് ലംഘനമാണെന്ന്. കൃഷ്ണനു നേരിട്ട് അനുസൃതമായി ഈ കർമ്മം പൂർത്തിയാക്കാൻ അവർ സമ്മതിച്ചു; അതിനാൽ അവർക്ക് അപരാധമില്ലെന്ന് മനസ്സിലാക്കി. അവർ കയ്യുകൾ ചേർത്ത് കുനിഞ്ഞ് വന്ദനം ചെയ്തപ്പോൾ, ദേവകിപുത്രനായ കൃഷ്ണൻ കരുണയോടെ സന്തുഷ്ടനായി അവരുടെ വസ്ത്രങ്ങൾ തിരികെ നൽകി. കഠിനമായി കളിയാക്കപ്പെട്ടും ലജ്ജിപ്പിക്കപ്പെട്ടും വസ്ത്രങ്ങൾ എടുത്തുപോയിട്ടും, ഗോപികമാർ കൃഷ്ണനോട് ഒരു വിരോധവും കാണിച്ചില്ല; മറിച്ച്, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ ആനന്ദം കണ്ടെത്തി. വസ്ത്രങ്ങൾ ധരിച്ചശേഷവും, ഹൃദയം പ്രിയനോടുള്ള ആഗ്രഹത്തിൽ നിറഞ്ഞ്, അവർ ലജ്ജയോടെ കണ്ണുകൾ താഴ്ത്തി, കൃഷ്ണനിൽ നിന്ന് മാറിപ്പോകാൻ തയ്യാറായില്ല. അവരുടെ മനസ്സിൽ കൃഷ്ണന്റെ പാദങ്ങൾ സ്പർശിക്കണമെന്ന ആഗ്രഹം കാണിച്ച്, ദാമോദരൻ അവരോട് പറഞ്ഞു: “ധർമ്മനിഷ്ഠരായ പെൺകുട്ടികളേ, നിങ്ങൾക്ക് എന്നെ ആരാധിക്കണമെന്ന മനസ്സിലുണ്ടെന്നു ഞാൻ അറിയുന്നു. ഞാൻ അതിനെ അംഗീകരിക്കുന്നു; അതു നിശ്ചയമായും പൂർത്തിയാകും. ആരുടെ മനസ്സ് എന്നിൽ ഉറപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു, അവർക്കു ആഗ്രഹം കാമത്തിലേക്ക് വഴിമാറില്ല; വേവിച്ചുപൊട്ടിച്ച ധാന്യങ്ങൾ മുളയ്ക്കാത്തതുപോലെ.” “ഇപ്പോൾ വ്രജയിലേയ്ക്ക് മടങ്ങൂ, വ്രതത്തിൽ പൂർണ്ണത നേടിയവർ. വരാനിരിക്കുന്ന രാത്രികളിൽ നിങ്ങൾ എന്നോടൊപ്പം ആനന്ദിക്കാം; ഈ വ്രതം നിങ്ങൾ എന്നെ ആരാധിക്കാനാണ് ചെയ്തതല്ലോ.” ശുകമുനി പറഞ്ഞു: ഈപോലെ കൃഷ്ണൻ ഉപദേശിച്ചതനുസരിച്ച്, ആ പെൺകുട്ടികൾ ആഗ്രഹം നിറവേറ്റിയവരായി, കഷ്ടമായിട്ടും കൃഷ്ണന്റെ പാദപദ്മങ്ങളിൽ ധ്യാനംചെയ്തുകൊണ്ട്, വ്രജയിലേക്കു മടങ്ങി. അതിനുശേഷം, ഗോപബാലന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട ദേവകിപുത്രൻ കൃഷ്ണൻ, തന്റെ സഹോദരനോടൊപ്പം, ദൂരെയ്ക്ക് പശുക്കളെ മേയിച്ചു കൊണ്ടു വൃന്ദാവനം വിട്ടു. അതിനിടെ, ഉച്ചക്കാലത്തിലെ കനൽ ചൂടിൽ നിന്നു വൃന്ദാവനത്തിലെ മരങ്ങൾ തങ്ങളുടെ ശരീരങ്ങൾ കൊണ്ടു കുടയാകുന്നവയെപ്പോലെ തണൽ നൽകി കൃഷ്ണൻ വ്രജവാസികളെക്കുറിച്ച് പറഞ്ഞു: “സ്തോകകൃഷ്ണാ, അംശു, ശ്രീദാമ, സുബല, അർജുന, വിശാല, ഋഷഭ, തേജസ്വി, ദേവപ്രസ്ഥ, വരൂഥപാ! ഇവരെ നോക്കൂ, മറ്റ് ജീവികള്ക്കായി മാത്രം ജീവിക്കുന്ന മഹാത്മാക്കളാണ് ഇവർ. കാറ്റും മഴയും ചൂടും തണുപ്പും സഹിച്ച് നമ്മെ രക്ഷിക്കുന്നു.” “എത്ര ഭാഗ്യശാലികളാണ് ഇവർ! എല്ലാ ജീവികളും ഇവരാൽ ജീവിക്കുന്നു; സത്പുരുഷന്മാർ പോലെ, സഹായം തേടുന്നവരെ ഇവർ ഒരിക്കലും നിരസിക്കാറില്ല. ഇല, പൂവ്, ഫലം, തണൽ, വേരുകൾ, തൊലി, മരച്ചില്ല, സുഗന്ധമായ ഗന്ധരസ, പുഴു, ചാരം, അസ്ഥികൾ—ഇവയൊക്കെയും ഇവർ ആവശ്യമുള്ളവർക്കു നൽകുന്നു.” “ഇവിടെ ജനിച്ച ജീവികൾക്കു ശരിയായ ജന്മാർത്ഥം ഇതാണ്: ജീവിതം, സമ്പത്ത്, ബുദ്ധി, വാക്ക് എന്നിവകൊണ്ടു എല്ലായ്പ്പോഴും പരമോന്നതമായ നല്ലത് ചെയ്യണം.” ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, കൃഷ്ണനും കൂട്ടരും യമുനയുടെ തീരത്ത് പുതിയ ഇലകളും പൂക്കളും ഫലങ്ങളും നിറഞ്ഞ കിഴക്കൻ ശാഖകളിലൂടെ കടന്നു. അവിടെ, യമുനയുടെ ശുദ്ധവും തണുത്തതുമായ ജലത്തിൽ പശുക്കളെ വെള്ളം കുടിപ്പിച്ചു, പിന്നെ താനുമുള്ളവരും ആ മധുരജലം തൃപ്തിയായി കുടിച്ചു. അവിടത്തെ കാടുകളിൽ പശുക്കളെ സ്വേച്ഛയോടെ മേയാൻ വിട്ടപ്പോൾ, കൃഷ്ണനും ബാലരാമനും കൂട്ടരും, വിശന്നതോടെ, തമ്മിൽ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: “ഇന്ദ്രിയസുഖങ്ങളിൽ മുഴുകിയാൽ ജീവി താനെന്താണെന്ന് മറക്കുന്നു; മരണമാണ് ആ മുഴുവൻ മറവിയുടെ കാരണം. ജനനം എന്നത്, വ്യക്തി മുഴുവൻ അനുഭവിച്ചാലും, സ്വപ്നം പോലെയോ ഭ്രമം പോലെയോ ഇന്ദ്രിയവിഷയങ്ങളെ സ്വീകരിക്കുന്നതാണെന്ന് പറയുന്നു.” “പഴയ സ്വപ്നം അല്ലെങ്കിൽ ഭ്രമം ഓർക്കാത്തതുപോലെ, ആ അവസ്ഥയിൽ താനൊരു പുതിയവനാണെന്നു കാണുന്നു, പഴയതല്ല. ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ, അവയുടെ വിഷയങ്ങൾ, മനസ്സ്—ഈ മൂന്ന് ഭാവങ്ങളും വസ്തുവിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു; അകത്തും പുറത്തും എന്ന ഭേദം മനുഷ്യർ തന്നെ സൃഷ്ടിക്കുന്നു, നല്ലവരും ദുഷ്ടരും ചെയ്യുന്ന പ്രവൃത്തികൾപോലെ.” “പ്രിയമേ, സതതം ജീവികൾ ജനിച്ചും നശിച്ചും കൊണ്ടിരിക്കുന്നു; അതിവേഗത്തിൽ, സൂക്ഷ്മതയാൽ കാണാനാവാത്ത കാലത്തിന്റെ പ്രഭാവം കൊണ്ടാണ് ഇത്. തീയുടെ ജ്വാല, നദിയുടെ ഒഴുക്ക്, വൃക്ഷത്തിന്റെ ഫലങ്ങൾ—ഇവ പോലെ തന്നെ എല്ലാ ജീവികളുടെയും കാലഘട്ടങ്ങളും അവസ്ഥകളും നിലനിൽക്കുന്നു.” “ഈ വിളക്ക് ജ്വാലയാണെന്നു പറയുന്നു, ഈ വെള്ളം ഒഴുക്കാണെന്ന്, ഈ വ്യക്തി മനുഷ്യനാണെന്ന്—ഇതൊക്കെ വ്യാജം. ദീർഘായുസ്സെന്നു കരുതുന്നതും അങ്ങനെ തന്നെ. ഈ വ്യക്തി തന്റെ കർമ്മഫലത്തിൽ നിന്നാണ് ജനിക്കുന്നത്, മരിക്കുന്നു എന്നും കരുതേണ്ട; മരവും തീയും പോലെ, അഗ്നി ഉദിച്ച് നശിക്കുന്നതുപോലെ, അത് മായയാണ്.” “ഗർഭധാരണത്തിൽ നിന്ന് ഗർഭം, ജനനം, ബാല്യം, ബാല്യാവസ്ഥ, യൗവനം, പ്രൗഢി, വൃദ്ധാവസ്ഥ, മരണം—ഇതാണ് ശരീരത്തിന്റെ ഒൻപതു ഘട്ടങ്ങൾ. ഉന്നതവും താഴ്ന്നതുമായ ഈ വിവിധ ശരീരങ്ങൾ, ഭ്രമത്തിന്റെ വസ്തുക്കൾ പോലെ, ഗുണങ്ങളുടെ ബന്ധത്തിൽ നിന്ന് ഉണ്ടാകുന്നു; ഒരിക്കൽ ഒരുവൻ അവയെ നേടുന്നു, മറ്റൊരു സമയത്ത് ഉപേക്ഷിക്കുന്നു.” “പിതാവിനെയും പുത്രനെയും കാണുമ്പോൾ ആത്മാവിന്റെ ഉത്പത്തിയും നാശവും അനുമാനിക്കുന്നു; എന്നാൽ ഉത്പത്തിയും നാശവും ഉള്ള വസ്തുക്കളുടെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം അറിയുന്നവൻ അതിൽ ബന്ധപ്പെടുന്നവനല്ല.” ഇങ്ങനെ കൃഷ്ണൻ ഗോപികമാരോടും കൂട്ടുകാരോടും ഉപദേശിച്ചു; ഭക്തിയും സ്നേഹവും നിറഞ്ഞ ഈ അവിസ്മരണീയമായ ദിനത്തിൽ കൃഷ്ണന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ വൃന്ദാവനവും യമുനയും ജീവജാലങ്ങളും—all of Vraja—പുതിയ അർത്ഥം ഉൾക്കൊണ്ടു, ആനന്ദത്തിൽ മുങ്ങി.