ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

വൃന്ദാവനത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന ഭഗവാന്റെ ലീലകൾ പരസ്പരം സംസാരിച്ചുകൊണ്ട് ഗോപികൾ അതിൽ മുഴുകി അതിമനോഹരമായ ആ സ്മരണകളിൽ ലയിച്ചു. ഈ വിധത്തിൽ ഭഗവതലീലകളുടെ വിവരണത്തിൽ മുഴുകിയപ്പോൾ, ശ്രീമദ് ഭാഗവത മഹാപുരാണത്തിലെ പത്താം സ്കന്ധത്തിലെ ആദ്യപകുതിയിലെ ഇരുപത്തൊന്നാം അധ്യായം സമാപിച്ചു. ഇന്ദ്രിയസുഖങ്ങളിൽ മുഴുകിയ ഒരാൾക്ക് തന്നെക്കുറിച്ചോ അതിലുമുയർന്നതിലേക്കോ അറിവില്ല; ശരീരത്തിനുവേണ്ടി മാത്രം ജീവിക്കുന്നവൻ കൂമ്പാരത്തിലെപ്പോലെ ശ്വസിക്കുന്നവനാണ്—അവന്റെ ജീവിതം നിഷ്ഫലമാണ്. ഈ ഫലപ്രദമായ പ്രവർത്തികൾ ജനങ്ങൾക്ക് പരമശ്രേയസല്ല, എന്നാൽ അവരെ ആകർഷിക്കുന്നതിനുവേണ്ടിയാണ് ഇതിനെക്കുറിച്ച് പറയുന്നത്—മരുന്ന് രുചികരമാക്കുന്നതുപോലെ. ജന്മത്തിൽ നിന്ന് തന്നെ, മനുഷ്യർ മനസ്സിൽ ആഗ്രഹങ്ങൾക്കും ആയുസ്സിനും സ്വന്തം ജനങ്ങൾക്കുമാണ് ആസ്വാദ്യം—ഇവയാണ് അവരുടെ ദു:ഖത്തിനുള്ള പ്രധാന കാരണങ്ങൾ. തങ്ങളുടെ യഥാർത്ഥ ഹിതം അറിയാത്തവർ ദു:ഖപഥത്തിൽ അലയുന്നു; ജ്ഞാനികൾ വീണ്ടും അവരെ അജ്ഞാനത്തിന്റെ വഴികളിലേക്ക് നയിക്കുമോ? അർത്ഥം മനസ്സിലാക്കാതെ, തെറ്റിദ്ധാരണയോടെ ചിലർ ഈ പുഷ്പിതഫലങ്ങളെക്കുറിച്ച് സംസാരിക്കുന്നില്ല; വേദം അറിയുന്നവർ അവയെ പ്രശംസിക്കുന്നില്ല. കാമം, ദയനീയത, ലോഭം എന്നിവയാൽ ആകൃഷ്ടരായി, പുഷ്പങ്ങളിൽ മനസ്സു നിർത്തുന്നവർ, അഗ്നിയിലേക്കുള്ള പ്പൂച്ചകളെപ്പോലെയാണ്; അവർക്ക് സ്വന്തം ലോകം അറിയില്ല. പ്രിയവേ, ഹൃദയത്തിൽ വസിക്കുന്ന, ഈ ലോകം ഉദ്ഭവിക്കുന്ന എന്നെ അവർ അറിയുന്നില്ല; യജ്ഞങ്ങൾക്കും സ്തുതികൾക്കും തൃപ്തിയില്ലാത്തവർ, മൂടൽമഞ്ഞിൽ കാഴ്ചയില്ലാത്തവരെപ്പോലെയാണ്. എന്റെ പരോക്ഷാഭിപ്രായം മനസ്സിലാക്കാതെ, ഇന്ദ്രിയസുഖങ്ങളിൽ ആസ്വാദ്യം ചെയ്യുന്നവർക്കു, അവർക്കു ഹിംസയോടുള്ള ആസക്തി ഉണ്ടെങ്കിൽ, യജ്ഞം പോലും നിർദേശിച്ചിട്ടില്ല. ക്രൂരന്മാർ, സ്വന്തം ആനന്ദത്തിനായി, ദേവന്മാർക്കും പിതൃകൾക്കും ഭൂതങ്ങൾക്കും ഹിംസയിലൂടെ ലഭിച്ച മൃഗങ്ങളാൽ യജ്ഞം നടത്തുന്നു. യഥാർത്ഥ സമ്പത്ത് ഉപേക്ഷിച്ച് സ്വപ്നങ്ങളിലേക്ക് പോകുന്ന വ്യാപാരികളെപ്പോലെ, അവർ ഹൃദയത്തിൽ ആ ലോകത്തിലെ അനുഭവങ്ങൾ സ്വപ്നംപോലെ മനോഹരമായി കേൾക്കുന്നു. രജസ്സ്, സത്ത്വം, തമസ് എന്നിവയിൽ നിലനിൽക്കുന്നവരും അവയെ പ്രീതിയോടെ സ്വീകരിക്കുന്നവരും, ഇന്ദ്രനെയും മറ്റ് പ്രധാനദേവതകളെയും ആരാധിക്കുന്നു—എന്നെ യഥാർത്ഥരൂപത്തിൽ അല്ല. ദേവതകളെ യജ്ഞങ്ങളിലൂടെ ഇവിടെ ആരാധിച്ചശേഷം, 'സ്വർഗത്തിൽ ആനന്ദിക്കും' എന്നാണവർ കരുതുന്നത്; അതിനുശേഷം, ഭൂമിയിൽ വീണ്ടും സമ്പന്നരായി ഉന്നതജാതിയിൽ ജനിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. പുഷ്പിതവാക്കുകളിൽ മനസ്സു ചിതറുന്ന, അഭിമാനവും അത്യന്തം ലോഭവും ഉള്ളവർക്ക് എന്റെ ഉപദേശങ്ങളും ആകർഷകമല്ല. ഈ ത്രയീവിഭാഗങ്ങളുള്ള വേദങ്ങൾ ബ്രഹ്മം, ആത്മാവ്, ദേവതകൾ എന്നിവയെക്കുറിച്ചാണ്; ഋഷിമാർ പരോക്ഷമായി സംസാരിക്കുന്നു, ഞാനും പരോക്ഷവാക്കുകളാണ് ഇഷ്ടപ്പെടുന്നത്. ശബ്ദബ്രഹ്മം അത്യന്തം ഗ്രഹിക്കാനാവാത്തതും, പ്രാണൻ, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ, മനസ്സ് എന്നിവകൊണ്ട് നിർമ്മിതവും, അതിരില്ലാത്തതും, ആഴമുള്ളതും, സമുദ്രംപോലെ കടന്നുപോകാനാവാത്തതുമാണ്. അനന്തശക്തിയുള്ള ബ്രഹ്മമൂലം ഞാൻ തന്നെയാണ് അതിനെ വികസിപ്പിക്കുന്നത്; ജീവികളിൽ അത് ശബ്ദരൂപത്തിൽ കാണപ്പെടുന്നു, തണ്ടിൽ ഉള്ള നൂലുപോലെ. ഉരസ്സ് വഴി ഹൃദയത്തിൽ നിന്ന് തന്തുവെവ്വെച്ച് വെവ്വെച്ച് പുറത്ത് വിടുന്ന ഇലഞ്ഞൻപോലെ, പ്രാണൻ ശബ്ദത്തോടുകൂടി ആകാശത്തിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിച്ച്, മനസ്സിലൂടെ സ്പർശരൂപം സ്വീകരിക്കുന്നു. ഭഗവാൻ, ഛന്ദസ്സുകളുടെയും അമൃതത്തിന്റെയും രൂപമാണ്; ആയിരം പാതകളുള്ളവൻ; ഒം എന്ന അക്ഷരത്തിൽ, വ്യഞ്ജനങ്ങൾ, സ്വരങ്ങൾ, ഉഷ്മങ്ങൾ, അനുസ്വാരങ്ങൾ എന്നിവയാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട്, അവൻ അന്തർസ്ഥിതനാണ്. വൻതോതിലുള്ള, അനന്തമായ വാക്കുകൾ, വിവിധ ഭാഷകളിലായി, ഓരോ ഛന്ദസ്സും നാലു അക്ഷരങ്ങൾ കൂട്ടിച്ചേർത്ത്, അവൻ തന്നെ സൃഷ്ടിക്കുകയും പിന്‍വലിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഗായത്രീ, ഉഷ്ണിക്, അനുഷ്ടുപ്, ബൃഹതീ, പങ്ക്തി, ത്രിഷ്ടുപ്, ജഗതീ, അതിഛന്ദസ്, അത്യഷ്ടി, അതിജഗത്, വിരാട്—ഇവയാണ് ഛന്ദസ്സുകൾ. അതെന്ത് സ്ഥാപിക്കുന്നു, എന്താണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്, എന്താണ് വ്യത്യസ്തമാക്കുന്നത്, എന്താണ് നിഷേധിക്കുന്നത്? ഈ ലോകത്ത് അതിന്റെ ഹൃദയം ഞാൻ ഒഴികെ ആരും അറിയുന്നില്ല. അത് എന്നെ സ്ഥാപിക്കുന്നു, എന്നെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു, എന്നെ വ്യത്യസ്തമാക്കുന്നു, എന്നെ നിഷേധിക്കുന്നു; അങ്ങനെ ശബ്ദത്തിൽ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്ന വേദങ്ങളുടെ മുഴുവൻ അർത്ഥവും എന്നെ വ്യത്യസ്തമാക്കുന്നു; ഒടുവിൽ മായ മാത്രം പാരായണം ചെയ്ത്, അതിനെ നിഷേധിച്ച്, ദയാലുവാകുന്നു. അതുപോലെ തന്നെ, അതിനെ മാൻ, പന്നി, കാട്ടുപട്ടി, കാള, മാണി, ആന, കുശവൻ, കുരങ്ങ്, നീരാളി, പാമ്പ് തുടങ്ങിയവ ചുറ്റിപ്പറ്റിയിരിക്കുന്നു. ആ മഹത്തായ തീർത്ഥത്തിൽ പ്രവേശിച്ച രാജാവ് തന്റെ പുത്രന്മാരോടൊപ്പം അഹ്ലാദത്തോടെ, അഗ്നിഹോത്രം കത്തുന്ന മഹർഷിയെ കണ്ട്. ദീർഘകാലം കഠിനതപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ട്, ദൈവദർശനത്തിന്റെ സ്നേഹദൃഷ്ടിയും അമൃതസമാനമായ വചനങ്ങളും കേട്ടതിനാൽ അത്ര ദുർബലനല്ലാത്ത, പ്രകാശം നിറഞ്ഞ രൂപം അവൻ കണ്ടു. ഉയർന്ന قامتം, താമരയിലപോലുള്ള കണ്ണുകൾ, ജടാമുടി, വൃക്ഷച്ചില്ലകളാൽ നിർമ്മിത വസ്ത്രം, വ്രതസ്ഥനെന്ന നിലയ്ക്ക് അലങ്കാരമില്ല, അശുദ്ധമായ രൂപം—ഇവയൊക്കെയാണ് അവന്റെ ഭാവം. രാജാവ് ആശ്രമത്തിലേക്ക് എത്തിയപ്പോൾ, മഹർഷിയെ വന്ദിച്ചു; മഹർഷി യഥായോഗ്യമായ സ്വീകരണവും സ്നേഹപൂർവമായ വചനങ്ങളും നൽകി. ആശയപൂർവ്വം അർപ്പിതമായ അർചനം സ്വീകരിച്ച്, ആത്മനിയന്ത്രിതനായ രാജാവിനെ ഇരുത്തി, ഭഗവാന്റെ ആജ്ഞയെ ഓർത്ത്, സ്നേഹപൂർവം മൃദുവായ വാക്കുകളിലൂടെയാണ് മഹർഷി സംസാരിച്ചത്: "നീ ധർമാത്മാക്കളെ സംരക്ഷിക്കാനും ദുഷ്ടരെ നശിപ്പിക്കാനുമാണ് സഞ്ചരിക്കുന്നത്; നീ ഹരിയുടെ ശക്തിയാണ്. സൂര്യൻ, ചന്ദ്രൻ, അഗ്നി, ഇന്ദ്രൻ, വായു, യമൻ, ധർമ്മൻ, വരുണൻ എന്നിവയുടെ രൂപവും സ്ഥാനവും സ്വീകരിക്കുന്നവനേ, നിനക്ക് വന്ദനം. നിന്റെ വിജയരഥത്തിൽ കയറി, രത്നാഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച്, ഭയങ്കരമായ വില്ലുമായി നീ വരാത്തപോൾ, അതിന്റെ ശബ്ദം കേട്ട് ദുഷ്ടർ ഭയപ്പെടുന്നു. നിന്റെ സൈന്യത്തിന്റെ കാൽപാടുകൾ കൊണ്ട് ഭൂമിയെ ഇടിച്ചുകീറി, ഭൂപടം വിറപ്പിച്ച്, മഹാസൈന്യത്തെ പുറത്ത് കൊണ്ടുവരുന്നു—നീ പ്രകാശമുള്ള സൂര്യനെപ്പോലെയാണ് സഞ്ചരിക്കുന്നത്. അപ്പോൾ തന്നെ, ഭഗവാൻ സൃഷ്ടിച്ച വർണ്ണാശ്രമ വിഭജനം കൊണ്ടുള്ള எல்லാ അതിർത്തികളും കള്ളന്മാർ നശിപ്പിക്കും. അത്യന്തം ലോഭവും നിയന്ത്രണമില്ലാത്തവരുമായ പുരുഷന്മാർ ധർമ്മം ഇല്ലാതാക്കും; നീ വിശ്രമിച്ചാൽ, ഈ ലോകം കള്ളന്മാരാൽ പിടിച്ചെടുക്കപ്പെടും, നശിക്കും. എങ്കിലും, മഹാവീരനേ, നീ ഇവിടെ വന്നത് എന്തിനാണെന്ന് ഞാൻ ചോദിക്കുന്നു; നമുക്ക് സത്യഹൃദയത്തോടെ അതനുസരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കാം." ശുകമുനി പറഞ്ഞു: ശീതകാലത്തിന്റെ ആദ്യമാസത്തിൽ, നന്ദൻ്റെ വ്രജത്തിലെ യുവതികൾ, കാത്യായനീദേവിയെ ആരാധിക്കുന്ന വ്രതം ആചരിച്ചു; അവർ ലഘുഭക്ഷണം മാത്രമേ കഴിച്ചിരുന്നുള്ളു. പ്രഭാതത്തിൽ, സൂര്യൻ ഉദയിച്ചപ്പോൾ, അവർ കാളിന്ദി നദിയിൽ കുളിച്ച്, നദിക്കരയിൽ മണൽകൊണ്ടു ദേവിയുടെ പ്രതിമ നിർമ്മിച്ച്, രാജാവേ, അവളെ ആരാധിച്ചു. സുഗന്ധമുള്ള പുഷ്പമാലകൾ, സുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങൾ, അർപ്പണങ്ങൾ, ധൂപം, ദീപം, ചെറുതും വലുതുമായ കുരു, പഴം, ധാന്യങ്ങൾ തുടങ്ങിയ വിവിധ ഭക്തിസാന്ദ്രമായ ഉപഹാരങ്ങൾകൊണ്ടും അവർ കാത്യായനീദേവിയെ ആരാധിച്ചു.