ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

രാജാവേ, അങ്ങിനെ വ്രജത്തിലെ സ്ത്രീകളെ മുഴുവൻ ആകർഷിച്ച കൃഷ്ണന്റെ വംശിയുടെ മധുരധ്വനി മുഴുവൻ പ്രദേശത്തും കേട്ടു. ആ സ്വരം പരസ്പരം വിവരണങ്ങൾ പറയുമ്പോൾ, അവർ അതിൽ മുഴുകി പോയി. ആ ഗോപികൾ തമ്മിൽ പറഞ്ഞു: "സുഹൃത്തുക്കളേ, കണ്ണുകൾക്കുള്ള ഏറ്റവും വലിയ ഭാഗ്യം ഇതാണ്—വ്രജപതിയുടെ രണ്ടു പുത്രന്മാരെ, കൂട്ടുകാരോടൊപ്പം പശുക്കളെ മേയിച്ചു കൊണ്ടിരിക്കുന്നതും, മുഖത്ത് വംശി അലങ്കരിച്ചും, സ്നേഹഭരിതമായ കാഴ്ചകളാൽ നമ്മെ അനുഗ്രഹിച്ചും കാണുന്നത്." മാവിൻ തുമ്പുകളും ഇളം ഇലകളും മയില്പ്പീലി, താമരയും കമലവും ചേർത്ത മാലകളും, കാടിലെ പുഷ്പങ്ങൾ അലങ്കരിച്ച വസ്ത്രങ്ങളും ധരിച്ച്, ആ ഇരുവരും പശുപാലക സമൂഹത്തിൽ നൃത്തവിദഗ്ധന്മാരെന്ന പോലെ നടുവിൽ തിളങ്ങി, പാട്ടുപാടിയും നൃത്തം ചെയ്തും. "ഈ വംശിക്ക് എത്ര ഭാഗ്യമാണ്! ദാമോദരന്റെ അധരാമൃതം അതിനാണ് ലഭിക്കുന്നത്; അതിന് വേണ്ടി ഞങ്ങൾ പോലും ആഗ്രഹിക്കുന്നു. നദികൾ പോലും അതിന്റെ ശേഷിച്ച മധുരം രുചിച്ചപ്പോൾ ആവേശത്തിൽ നടുങ്ങുന്നു; മരങ്ങൾ മുതിർന്നവർ പോലെ കണ്ണുനീർ വീഴ്ത്തുന്നു." "സുഹൃത്തുക്കളേ, വൃന്ദാവനം ഭൂമിയിൽ പ്രശസ്തമാണ്, കാരണം ദേവകിപുത്രന്റെ പാദജലത്തിൽ അനുഗ്രഹിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഗോവിന്ദനെ വംശി വായിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നതും, മയിലുകൾ ആവേശത്തിൽ നൃത്തം ചെയ്യുന്നതും, മലകളിൽ ജീവികൾ പോലും നിശ്ചലരാവുന്നതും കാണൂ." "ഈ കാട്ടുപോതുകളും ഭാഗ്യവതികളാണ്. നന്ദന്റെ പുത്രനെ അത്ഭുതവേഷത്തിൽ കാണുമ്പോഴും, കൃഷ്ണന്റെ വംശിയുടെ ശബ്ദം അവരുടെ കറുത്ത കാട്ടുപോതുകളോടൊപ്പം കേൾക്കുമ്പോഴും, അവർ സ്നേഹപരവശരായി കാഴ്ചകൾകൊണ്ട് ആരാധിക്കുന്നു." കൃഷ്ണന്റെ രൂപവും ആചരവും കണ്ണുകൾക്ക് ഉത്സവമാണ്; അവന്റെ വംശിയുടെ രഹസ്യമായ മധുരഗാനം കേട്ട്, സ്വർഗ്ഗത്തിലെ ദേവതകളും അവരുടെ മനസ്സുകൾ സ്നേഹത്തിൽ കലങ്ങി, പൂമാലകൾ വീണു, വസ്ത്രങ്ങൾ ഉരുണ്ടു, അവശരായി. പശുക്കൾ കൃഷ്ണന്റെ വായിൽ നിന്നു ഒഴുകുന്ന വംശിഗാനത്തിന്റെ അമൃതം ചെവികൾ ഉയർത്തി ആസ്വദിച്ചു; അവരുടെ കിടാവുകൾ പോലും പാലുമായി നിശ്ചലരായി, കണ്ണുകളിൽ കണ്ണുനീർ നിറയിച്ചു, ഗോവിന്ദനെ പ്രണയത്തിൽ ഹൃദയത്തിൽ അണച്ചതുപോലെ നോക്കി. "അമ്മേ, ഈ കാടിലെ പക്ഷികൾ പോലും മഹർഷികളാണ്. മനോഹരമായ മരങ്ങളിൽ കയറി, കണ്ണുകൾ അടച്ചു, കൃഷ്ണന്റെ വംശിഗാനം കേട്ടുകൊണ്ട്, മറ്റൊന്നും മറന്നുപോകുന്നു." മുകുന്ദന്റെ പാട്ട് കേട്ട നദികൾ, അവരുടെ ഒഴുക്ക് ചുറ്റലുകൾകൊണ്ട് അടയാളപ്പെടുന്നു; ആവേശം ശമിച്ചുകൊണ്ട്, അവയുടെ തരംഗഭുജങ്ങളാൽ മുരാരിയെ അണച്ചു, പാദങ്ങളിൽ താമരകൾ അർപ്പിച്ചു. വ്രജത്തിലെ പശുക്കൾ രാമനും കൃഷ്ണനും പശുപാലകകുട്ടികളുമൊത്തു ചൂടിൽ മേയുമ്പോൾ, കൃഷ്ണൻ വംശി വായിക്കുന്നു; മരങ്ങൾ സ്നേഹത്തിൽ നിറഞ്ഞ് പൂക്കളാൽ ശാഖകൾ ഉയർത്തി, ദോഷഭാനുക്കൾക്ക് തണൽ നൽകാൻ ശരീരം വിരിച്ചു. പുലിന്ദസ്ത്രികൾ, മഹാഗായകൻ കൃഷ്ണന്റെ പാദത്തിലെ കുങ്കുമം അവരുടെ പ്രിയപ്പെട്ടവരുടെ വക്ഷസ്സിൽ അലങ്കരിച്ചിരുന്നതും പുല്ലിൽ വീണതും എടുത്ത് മുഖത്തും വക്ഷസ്സിലും പുരട്ടി, കൃഷ്ണനെ കണ്ടതിൽ ഉണർന്ന സ്നേഹവേദന ശമിപ്പിച്ചു. "ഈ മലപോലെയുള്ള ഹരിദാസൻ കാണൂ! രാമനും കൃഷ്ണനും അവരുടെ പാദസ്പർശത്തിൽ സന്തോഷിച്ചു, അവരുടെ പശുക്കളെയും കൂട്ടുകാരെയും വെള്ളവും ഇളം പുല്ലും മൂല്യങ്ങൾ അർപ്പിച്ച് ആദരിക്കുന്നു." രാമനും കൃഷ്ണനും പശുപാലകകുട്ടികളോടൊപ്പം കാടിലൂടെ പശുക്കളെ നയിക്കുമ്പോൾ, അവരുടെ വംശിയുടെ മധുരശബ്ദം എല്ലാം ജീവജാലങ്ങളെയും ആകർഷിച്ചു; ചലിക്കുന്ന ജീവികൾ പോലും നിശ്ചലരായി, മരങ്ങൾ ആവേശംകൊണ്ട് വിസ്മയിച്ചു, ബന്ധങ്ങളുടെ അടയാളങ്ങൾ വീണു. ഇങ്ങനെ വൃന്ദാവനത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന കൃഷ്ണന്റെ ലീലകൾ പരസ്പരം വിവരണം ചെയ്ത് ഗോപികൾ അവന്റെ കായികകളിൽ മുഴുകി. ഇതോടെ ഭാഗവതത്തിലെ പത്താം സ്കന്ധത്തിലെ ആദ്യപകുതിയിലെ ഇരുപത്തൊന്നാമത്തെ അദ്ധ്യായം സമാപിക്കുന്നു, പരമഹംസന്മാർക്കുള്ള ഈ മഹാപുരാണത്തിൽ. ഇതിനു ശേഷം, ഇന്ദ്രിയവിഷയങ്ങളിൽ ലയിച്ചിരിക്കുന്നവൻ സ്വന്തം സ്വഭാവം പോലും അറിയുന്നില്ല; ശരീരത്തിനായി മാത്രം ജീവിക്കുന്നവൻ, വെറും കുഴൽപോലെ ശ്വാസംമാത്രം എടുക്കുന്നു, ജീവിതം വ്യർത്ഥമാകുന്നു. ഇങ്ങനെ ലഭിക്കുന്ന ഫലങ്ങൾ മനുഷ്യർക്കു പരമമായ ഹിതമല്ല; മരുന്ന് രുചികരമാക്കുന്നതുപോലെ, ആകർഷിക്കാനാണ് ഈ ഫലങ്ങൾ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നത്. ജന്മത്തിൽനിന്നുതന്നെ മനുഷ്യർ മനസ്സിൽ ആഗ്രഹങ്ങളോടും ജീവനും കുടുംബത്തോടും ആസക്തരാകുന്നു; ഇവ തന്നെയാണ് അവരുടെ ദു:ഖത്തിന് കാരണമാകുന്നത്. സ്വന്തം ഹിതം അറിയാത്തവർ ദു:ഖപഥത്തിൽ വഴിതെറ്റി സഞ്ചരിക്കുന്നു; അത്തരം ഇരുണ്ട വഴികളിൽ വീണ്ടും അവരെ ആകർഷിക്കാൻ ജ്ഞാനികൾ ശ്രമിക്കുമോ? അവബോധമില്ലാത്ത, തെറ്റായ മനസ്സുള്ള ചിലർ ഈ പൂക്കളെപ്പോലെയുള്ള ഫലങ്ങൾ പ്രസ്താവിക്കാറില്ല; കാരണം വേദജ്ഞന്മാർ അവയെ പ്രശംസിക്കാറില്ല. കാമം, ദയനീയത, ലോഭം എന്നിവയിൽ ആകുലരായവരും പൂക്കളിൽ മാത്രം മനസ്സ് നിക്ഷിപ്തരായവരും, തീയിൽ പറക്കുന്ന പുഴുക്കളുപോലെ, സ്വന്തം ലോകം അറിയുന്നില്ല. "പ്രിയവേ, ഹൃദയത്തിൽ വസിക്കുന്ന, ഈ ലോകം ഉദിച്ചവനായ എന്നെ അവർ അറിയുന്നില്ല; സ്തുതികളും യാഗങ്ങളും കൊണ്ട് തൃപ്തി ലഭിക്കാത്തവർ, മൂടൽമഞ്ഞിൽ കണ്ണടച്ചവരെപ്പോലെയാണ്." എന്റെ പരോക്ഷാഭിപ്രായം മനസ്സിലാക്കാതെ, ഇന്ദ്രിയവിഷയങ്ങളിൽ ലയിച്ചവർ ക്രൂരതയിലേയ്ക്ക് ആകർഷണം വളർത്തിയാൽ, അത്തരം ആളുകൾക്ക് യാഗം നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല. ക്രൂരന്മാർ സ്വാർത്ഥതയിൽ, ദേവന്മാർക്കും പിതാക്കന്മാർക്കും ഭൂതങ്ങൾക്കും, ഹിംസയിലൂടെ ലഭിക്കുന്ന മൃഗങ്ങളെ അർപ്പിച്ച് യാഗങ്ങൾ നടത്തുന്നു. വ്യാപാരികൾ യാഥാർത്ഥ്യസമ്പത്തിനെ ഉപേക്ഷിച്ച് സ്വപ്നം തേടുന്നതുപോലെ, അവർ ഹൃദയത്തിൽ ആ സ്വപ്നലോകത്തിൽ അനുഗ്രഹങ്ങൾ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു, കേൾക്കാൻ രസകരമായ ഒരു സ്വപ്നം പോലെ. രജസ്സിലും സത്ത്വത്തിലും തമസ്സിലും നിലകൊള്ളുന്നവരും, അവയെ ആരാധിക്കുന്നവരും, ഇന്ദ്രാദിദേവതകളെ ആരാധിക്കുന്നു, എന്നാൽ എന്നെ യഥാർത്ഥത്തിൽ അറിയുന്നില്ല. ദേവതകളെ യാഗങ്ങളിലൂടെ ആരാധിച്ച്, 'സ്വർഗ്ഗത്തിൽ ആസ്വദിക്കാം' എന്നു വിചാരിക്കുന്നു; ആ സൗഭാഗ്യകാലം കഴിഞ്ഞാൽ, ഭൂമിയിൽ വീണ്ടും ധനവും ഉന്നതജന്മവും ആഗ്രഹിക്കുന്നു. പൂക്കളെപ്പോലെയുള്ള വാക്കുകളിൽ മനസ്സാകുലരായ, അഭിമാനികളും അത്യന്തം ലോഭികളും, എന്റെ ഉപദേശങ്ങൾക്കു പോലും ആകർഷണമില്ല. വേദങ്ങൾ മൂന്നുവിധമായ വിഭജനംകൊണ്ട് ബ്രഹ്മം, ആത്മാവ്, ദേവതകൾ എന്നിവയെക്കുറിച്ചാണ്; മഹർഷികൾ പരോക്ഷമായി സംസാരിക്കുന്നു, ഞാനും പരോക്ഷവാക്കുകൾ ഇഷ്ടപ്പെടുന്നു. ശബ്ദബ്രഹ്മം വളരെ ദുഷ്കരമായി ഗ്രഹിക്കേണ്ടതാണ്; പ്രാണൻ, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ, മനസ്സ് എന്നിവയാൽ രൂപപ്പെട്ടത്; അതിരില്ലാത്തത്, ആഴമുള്ളത്, സമുദ്രം പോലെ കടന്നുപോകാൻ ദുഷ്കരമായത്. അത് ഞാൻ, അനന്തശക്തിയുള്ള ബ്രഹ്മം, വികസിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു; ജീവികളിൽ ശബ്ദരൂപത്തിൽ അത് അനുഭവപ്പെടുന്നു, താമരക്കുരുവിന്റെ തണ്ടിനുള്ളിലെ നൂൽപോലെ. ഒരു ഇലഞ്ഞങ്ങൻ ഹൃദയത്തിൽ നിന്നു വായിലൂടെ തന്ത് പുറത്ത് വിടുന്നതുപോലെ, പ്രാണനും ശബ്ദംകൊണ്ട് ആകാശത്തിൽ നിന്നു ഉരുത്തിരിഞ്ഞ്, മനസ്സിലൂടെ സ്പർശരൂപം സ്വീകരിക്കുന്നു. അവൻ ഛന്ദസുകളാൽ നിർമ്മിതനും അമൃതസ്വരൂപനുമാണ്, ആയിരം പാതകളുള്ളവൻ; ഓംകാരത്തിൽ നിന്ന്, വ്യഞ്ജനങ്ങൾ, സ്വരങ്ങൾ, ഉഷ്മങ്ങൾ, അനുനാസികങ്ങൾ എന്നിവകൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട്, അവൻ അകത്ത് സ്ഥാപിതനാണ്. അവൻ സ്വയം മഹത്തായ, അനന്തമായ വാച് സൃഷ്ടിക്കുകയും പിന്‍വലിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു; വിവിധ ഭാഷകളിൽ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന വാക്കുകൾ, നാലു അക്ഷരങ്ങളാൽ കൂടിയ ഛന്ദസ്സുകൾ വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു. ഗായത്രീ, ഉഷ്ണിക്, അനുഷ്ടുപ്, ബൃഹതീ, പങ്ക്തി, ത്രിഷ്ടുപ്, ജഗതീ, അതിഛന്ദസ്, അത്യഷ്ടി, അതിജഗത്, വിരാട്—ഇവയാണ് ഛന്ദസ്സുകൾ. അത് എന്താണ് സ്ഥാപിക്കുന്നത്, എന്താണ് പ്രഖ്യാപിക്കുന്നത്, എന്താണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്, എന്താണ് വ്യത്യാസപ്പെടുത്തുന്നത്? ഈ ലോകത്ത് അതിന്റെ ഹൃദയം എനിക്ക് മാത്രമാണ് അറിയാവുന്നത്. അത് എന്നെ സ്ഥാപിക്കുന്നു, എന്നെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു, എന്നെ വ്യത്യാസപ്പെടുത്തുന്നു, എന്നെ നിരാകരിക്കുന്നു; ശബ്ദത്തിൽ ആശ്രയിച്ച വേദാർത്ഥം മുഴുവനും എന്നെ വ്യത്യാസപ്പെടുത്തി, മായ മാത്രം ഉച്ചരിച്ച് അവസാനം അതിനെ നിരാകരിച്ചു, കൃപയുള്ളതാവുന്നു. അതുപോലെ, അത് മാൻ, പന്നി, കാട്ടുനായി, കാള, കാട്ടുപോത്ത്, ആന, പശുപൂച്ച, കുരങ്ങ്, മൂങ്ങ, പാമ്പ് എന്നിവകൊണ്ട് ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ആ സുപുണ്യസ്ഥലത്തിൽ പ്രവേശിച്ച രാജാവ്, തന്റെ പുത്രന്മാരോടൊപ്പം, അഗ്നിഹോത്രം ജ്വലിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന മഹർഷിയെ അവിടെ ഇരുന്നുകൊണ്ടിരിക്കുന്നതും കണ്ടു.