സൂതന് പറഞ്ഞു: ധര്മ്മന് ഇങ്ങനെ സംസാരിച്ചതിന് ശേഷം, രാജാവ് തന്റെ മനസ്സില് ദുഃഖം നിറച്ച്, ശ്രദ്ധയോടെ ധര്മ്മനോട് അഭിസംബോധന ചെയ്തു. “നീ ധര്മ്മത്തെ അറിയുന്നവനാണ്, ധര്മ്മം തന്നെയാണ്, ഒരു കാളയുടെ രൂപത്തില് നിന്നെ കാണുന്നു. എവിടെയോ അധര്മ്മം സംഭവിച്ചാല്, അതിനെ അറിയുന്നവനും അതിന്റെ പങ്കാളി ആകുന്നു. ദൈവത്തിന്റെ മായയുടെ ഗതിയും, ജീവികളുടെ മനസ്സിനും വാക്കിനുമെത്താനാവാത്തതാണെന്നത് ഉറപ്പാണ്. തപസ്സ്, വിശുദ്ധി, കരുണ, സത്യം—ഇവയാണ് സത്യയുഗത്തില് നിന്റെ കാലുകള്; അതില് മൂന്നു കാലുകള് നീയുടെ അഹങ്കാരവും ആസക്തിയും മദവും മൂലം തകര്ന്നിരിക്കുന്നു. ഇപ്പോള് നിനക്ക് ബാക്കിയുള്ളത് സത്യം മാത്രമാണ്; അതിനെയും കലി, കള്ളത്താൽ നിലനിൽക്കുന്നവൻ, പിടിച്ചെടുക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നു. ഈ ഭൂമി, വലിയ ഭാരങ്ങൾ സഹിച്ച്, ഭഗവാന്റെ കൃപയിൽ ഏൽപ്പിക്കപ്പെട്ടതാണ്; അതിൽ എല്ലായിടത്തും ഭഗവാന്റെ പാദചിഹ്നങ്ങൾ വിരിയുന്നു. ആ ധര്മ്മവതിയും, ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ടതും, ദുഃഖിതയുമായ ഭൂമി, കണ്ണീരോടെ വിലപിക്കുന്നു: ‘അയോഗ്യരായ രാജാക്കന്മാർ, ഭരണാധികാരികളുടെ രൂപത്തിൽ, ശൂദ്രന്മാർ എന്നെ അനുഭവിക്കും.’ ഇങ്ങനെ, ധര്മ്മനെയും ഭൂമിയെയും ആശ്വസിപ്പിച്ച്, മഹാ രഥി തന്റെ മൂർച്ചയുള്ള വാളെടുത്ത് അധര്മ്മത്തിന് കാരണമായവനെ ശിക്ഷിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. അധര്മ്മത്തിന് കാരണമായ കലി, രാജകീയ ചിഹ്നങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ച്, ഭയത്താൽ തലകുനിച്ചുകൊണ്ട് രാജാവിന്റെ കാലിൽ വീണു. ദുഃഖിതരായവരെ കനിവോടെ കാണുന്ന വീരപുരുഷൻ, തന്റെ കാലിൽ വീണവനെ കൊല്ലാതെ, ദയാരസത്തോടെ, അല്പം ചിരിച്ചുകൊണ്ട്这样 പറഞ്ഞു: “നിന്റെ കൈകൾ ചേർത്ത് വിനയത്തോടെ നിന്നാൽ, ഗുഡാകേശന്റെ വംശജന്മാരിൽ നിന്നോ ഭയമില്ല; നീ എന്റെ രാജ്യത്തിൽ തുടരരുത്, അധര്മ്മത്തിന്റെ കൂട്ടുകാരാ. നീ മനുഷ്യരുടെ ശരീരത്തിൽ വസിക്കുന്നതുകൊണ്ട്, അധര്മ്മത്തിന്റെ കൂട്ടം ഉയർന്നിരിക്കുന്നു: ലോഭം, കള്ളം, കള്ളത്തര, അശുദ്ധി, പാപം, കപടത, വഴക്കുകൾ, കപടഭാവം. നീ ഇവിടെ തുടരരുത്; ധര്മ്മത്തിലും സത്യത്തിലും നിലനിൽക്കണം, പ്രത്യേകിച്ച് യജ്ഞങ്ങളിലൂടെ യജ്ഞപതിയെ ആരാധിക്കുന്ന ജ്ഞാനികൾ താമസിക്കുന്ന പ്രദേശത്ത്. ഹരി, യജ്ഞത്തിന്റെ രൂപത്തിൽ, ആരാധകരെ അനുഗ്രഹിക്കുന്നു; ആകാശം അകത്തും പുറത്തും ഉള്ളതുപോലെ, ജീവജാലങ്ങൾക്കും ജഡജാലങ്ങൾക്കും ആത്മാവാണ്. പാരീക്ഷിതൻ ഇങ്ങനെ കലിക്ക് ഉപദേശം നൽകിയപ്പോൾ, കലി ഭയത്താൽ വിറച്ചു; വാളുയർത്തിയ രാജാവിനോട് കലി പറഞ്ഞു: “നീ ഏത് സ്ഥലത്തും എനിക്ക് താമസിക്കാൻ അനുമതി നൽകുകയാണെങ്കിൽ, അവിടെ തന്നെ ഞാൻ നിന്നെ ബഹുവും അമ്പും കൈവശം വച്ചിരിക്കുന്നതായി കാണുന്നു. അതിനാൽ, ധര്മ്മത്തെ ഏറ്റവും നല്ലവനേ, എനിക്ക് താമസിക്കാൻ ഒരു സ്ഥലം നീ നിർദ്ദേശിക്കണം; ഞാൻ നിന്റെ നിർദ്ദേശം കർശനമായി പാലിക്കും.” കലി ഇങ്ങനെ അഭ്യർത്ഥിച്ചതിനാൽ, പാരീക്ഷിതൻ കലിക്ക് നാല് സ്ഥലങ്ങൾ നൽകി: ചതിയുള്ള ജുവ, മദ്യം, സ്ത്രീകൾ, കൊല—ഇവിടെയാണ് അധര്മ്മത്തിന്റെ നാലു രൂപങ്ങൾ നിലനിൽക്കുന്നവ. വീണ്ടും, കലി അപേക്ഷിച്ചപ്പോൾ, രാജാവ് അവനു സ്വർണം അനുവദിച്ചു; അതിൽ നിന്ന് കള്ളം, മദ്യം, കാമം, മോഹം, ശത്രുത്വം—അധര്മ്മത്തിന്റെ അഞ്ചു രൂപങ്ങൾ—ഉണ്ടായി. ഈ അഞ്ച് സ്ഥലങ്ങൾ, അധര്മ്മത്തിന് കാരണമായവ, പാരീക്ഷിതൻ കലിക്ക് അനുവദിച്ചു; കലി അവിടെ തന്നെയാണ്, രാജാവിന്റെ നിർദ്ദേശം അനുസരിച്ച്. അതിനാൽ, സുഖം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ, പ്രത്യേകിച്ച് ധര്മ്മത്തിൽ അർപ്പിതനായ രാജാവ്, ജനനേതാവ്, ഗുരു—ഇവർ ഈ സ്ഥലങ്ങളിൽ ഒരിക്കലും പോകരുത്. പാരീക്ഷിതൻ കാളയ്ക്ക് നഷ്ടമായ മൂന്നു കാലുകൾ—തപസ്സ്, വിശുദ്ധി, കരുണ—തിരികെ നൽകി, കാളയെയും ഭൂമിയെയും ആശ്വസിപ്പിച്ച്, ഭൂമിയിൽ സുഖം പടർത്തി. ഇപ്പോൾ, തന്റെ താതൻ വനവാസത്തിനായി രാജ്യം വിട്ടപ്പോൾ, പാരീക്ഷിതൻ രാജസിംഹാസനത്തിൽ ഇരിക്കുന്നു. ഇപ്പോൾ, കൌരവവംശത്തിന്റെ മഹത്വത്തിൽ ദീപ്തിയുള്ള പാരീക്ഷിതൻ, ഹസ്തിനാപുരത്തിൽ രാജാവായി വസിക്കുന്നു. ഈ രാജാവിന്റെ ശക്തിയാൽ, ഭൂമിയെ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനിടയിൽ, നിങ്ങൾ എല്ലാവരും മഹായജ്ഞത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഈ രാജാവ്, ദിവ്യരഥത്തിൽ സൂര്യനെപ്പോലെ പ്രകാശിച്ചുകൊണ്ട്, എല്ലാ ദുഃഖങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ച്, ഇന്ദ്രനോടൊപ്പം സുഖം അനുഭവിക്കുന്നു. ബ്രാഹ്മണൻ ദുഃഖത്തിൽ ആയാൽ, വാണിജ്യത്തിലൂടെ, വസ്ത്രങ്ങൾ വിറ്റുകൊണ്ട്, അല്ലെങ്കിൽ വാളുപയോഗിച്ച് ജീവിക്കാം; പക്ഷേ, നായയുടെ പോലുള്ള ജീവിതം സ്വീകരിക്കരുത്. ക്ഷത്രിയൻ ദുഃഖത്തിൽ ആയാൽ, വൈശ്യന്റെ തൊഴിൽ, വേട്ട, അല്ലെങ്കിൽ ബ്രാഹ്മണന്റെ പ്രവർത്തി സ്വീകരിക്കാം; പക്ഷേ, നായയുടെ പോലുള്ള ജീവിതം സ്വീകരിക്കരുത്. വൈശ്യൻ ശൂദ്രന്റെ ജോലി ചെയ്യാം; ശൂദ്രൻ താഴ്ന്ന പ്രവർത്തികൾ ചെയ്യാം; പക്ഷേ, ദുഃഖം മാറിയാൽ, അപകീർത്തിയുള്ള തൊഴിൽ സ്വീകരിക്കരുത്. വേദപഠനം, പിതൃ-ദേവാരാധന, ദാനം, ലഭ്യമായ ഭക്ഷണം—ഇവയിലൂടെ ദൈവങ്ങൾ, ഋഷികൾ, പിതാക്കന്മാർ, ജീവികൾ—എല്ലാം എന്റെ രൂപങ്ങൾ—ദിവസേന ആരാധിക്കണം. അനായാസം ലഭിച്ച, അല്ലെങ്കിൽ നീതിപാലിച്ച് സമ്പാദിച്ച ധനം ഉപയോഗിച്ച്, ആശ്രിതരെ പോഷിപ്പിച്ച്, യജ്ഞങ്ങൾ നടത്തണം; എല്ലാം നീതിയോടെ. കുടുംബത്തിൽ അർപ്പിതനായിരിക്കരുത്; ഗൃഹസ്ഥനായാലും, അശ്രദ്ധയോടെ ഇരിക്കരുത്; ജ്ഞാനികൾ, നശിക്കുന്നവയെ കാണാത്തപ്പോഴും, അതിനെ ഇല്ലായ്മയെന്നപോലെ കാണുന്നു. മക്കളുടെയും ഭാര്യയുടെയും ബന്ധുക്കളുടെയും കൂടിച്ചേരൽ യാത്രക്കാരുടെ കൂടിച്ചേരലുപോലെയാണ്; ഇവർ ശരീരത്തിൽ നിന്ന്, സ്വപ്നം ഉറക്കത്തിൽ നിന്ന് പോകുന്നതുപോലെ, മാറിപ്പോകുന്നു. ഇങ്ങനെ ചിന്തിച്ച്, മോചനം നേടിയവൻ, ഗൃഹത്തിൽ അതിഥിപോലെ വസിക്കുന്നു; അവിടെ ബന്ധം ഇല്ല, അഹംഭാവം ഇല്ല. ഭക്തിയോടെ, എന്റെതായിട്ടാണ് ഗൃഹസ്ഥധർമ്മങ്ങൾ നിർവഹിക്കേണ്ടത്; അങ്ങനെ, വീട്ടിൽ താമസിക്കാം, വനത്തിൽ പോകാം, അല്ലെങ്കിൽ മക്കളുണ്ടെങ്കിൽ, സന്ന്യാസം സ്വീകരിച്ച് ഭിക്ഷाटन ചെയ്യാം. എന്നാൽ, വീട്ടിൽ അർപ്പിതനായ, മക്കളും ധനവും ആഗ്രഹിച്ച്, സ്ത്രീകളിൽ മോഹം പിടിച്ച, ദയനീയമായ ചിന്തയുള്ളവൻ, ‘എന്റെത്’, ‘ഞാൻ’ എന്ന ചിന്തയിൽ ബന്ധിതനാണ്. ‘അയ്യോ, എന്റെ വയോധിക മാതാപിതാക്കൾ, ഭാര്യ, ചെറുമക്കൾ, പെൺമക്കൾ—എല്ലാം എനിക്ക് ഇല്ലാതെ ദുഃഖിതരായി, എങ്ങനെ ജീവിക്കും?’ ഇങ്ങനെ, വീട്ടിൽ അർപ്പിതനായ മനസ്സോടെ, അവരെക്കുറിച്ച് നിരന്തരം ചിന്തിച്ച്, ദുഃഖം മാറാതെ, മരണമെത്തുമ്പോൾ, ആഴത്തിലുള്ള അന്ധകാരത്തിൽ അകപ്പെടുന്നു. സൂതൻ പറഞ്ഞു: അശ്വത്താമന്റെ ആയുധം കൊണ്ട് ദഹിക്കപ്പെട്ടിട്ടും, അമ്മയുടെ ഗർഭത്തിൽ കൊല്ലപ്പെടാതെ, അതിശയകരമായ കൃഷ്ണന്റെ കൃപയിൽ രക്ഷപ്പെട്ടവൻ പാരീക്ഷിതനാണ്. ബ്രാഹ്മണന്റെ കോപത്തിൽ ജനിച്ച തക്ഷകന്റെ വിഷം കൊണ്ട് ജീവൻ ഭീഷണിപ്പെട്ടപ്പോഴും, മരണവേദനയിൽ അകപ്പെട്ടില്ല; കാരണം, തന്റെ മനസ്സിനെ ഭഗവാനിൽ സമർപ്പിച്ചവനായിരുന്നു.