ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

പരിക്ഷിത്മഹാരാജാവ് തന്റെ പുരവാസികളുടെ ക്ഷേമത്തിനായി, പിതൃഭക്തിയോടെ, തന്റെ പൂർവികന്മാർ പാലിച്ചിരുന്ന രീതികൾ അനുസരിച്ച് ദിവസവും പ്രവർത്തിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, അതിനടുത്ത് ഒരു അതിശയകരമായ സംഭവമുണ്ടായി. അതിന്റെ കഥ ഞാൻ നിങ്ങളോട് പറയുന്നു, ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കൂ. അപ്പോൾ, ധർമ്മം—ഒരു കാലിൽ മാത്രം നടന്ന്—ഭൂമിയെ കാണുന്നു. ഭൂമിയുടെ നിഴൽ ക്ഷീണിച്ചിരിക്കുന്നു; അവൾ, തന്റെ കன்றിനെ വിട്ടു നഷ്ടപ്പെട്ട പശുവിനേ പോലെ, കരയുന്നു. ധർമ്മം അവളോട് ചോദിച്ചു: “സ്നേഹമുള്ളവളേ, നിനക്ക് എല്ലാം ശരിയാണോ? എന്താണ് നിന്റെ മുഖം ഇങ്ങനെ ക്ഷീണിച്ചിരിക്കുന്നത്? ഞാൻ കാണുന്നു, നിന്റെ മനസ്സിൽ ഒരു ദു:ഖം ഉണ്ട്. നീ ഒരു ദൂരവാസി ബന്ധുവിന്റെ വേർപാടിനാണോ ദു:ഖിക്കുന്നത്, അമ്മേ?” “നീ നിന്റെ ഒരു ഭാഗം നഷ്ടപ്പെട്ടതിന്റെ ദു:ഖത്തിലാണ്, അല്ലെങ്കിൽ ദുഷ്ടന്മാർ നിന്നെ നശിപ്പിക്കാൻ പോകുന്നതിന്റെ ഭയം? ദേവതകൾക്ക് യജ്ഞത്തിൽ ലഭിക്കേണ്ട പങ്ക് നഷ്ടപ്പെട്ടതിന്റെ ദു:ഖം, അല്ലെങ്കിൽ ഇന്ദ്രൻ മഴ നൽകാതിരുന്നതിനാൽ ജനങ്ങൾ ദു:ഖിക്കുന്നതിന്റെ കാരണമാണോ?” “ഭൂമിയിൽ സംരക്ഷണമില്ലാതെ കഷ്ടപ്പെടുന്ന സ്ത്രീകളും കുട്ടികളും, ക്രൂരന്മാരുടെ പീഡനത്തിൽ കഴിയുന്നവരെക്കുറിച്ചാണോ നീ ദു:ഖിക്കുന്നത്? അല്ലെങ്കിൽ ബ്രാഹ്മണവർഗ്ഗത്തിൽ ദേവീയുടെ പവിത്രമായ വാകിന്റെ ദു:ശുദ്ധീകരണം, ധർമ്മഭ്രഷ്ടനായ രാജാക്കന്മാർ മൂലം ഉന്നത കുടുംബങ്ങളുടെ അഴിമതി, ഇതിലേതെങ്കിലും കാരണം?” “കലി മൂലം കഷ്ടപ്പെടുന്ന ക്ഷത്രിയ വർഗ്ഗം, അവരുടെ നശിപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന രാജ്യങ്ങൾ, അല്ലെങ്കിൽ ഭക്ഷണവും വെള്ളവും വസതിയും കുളിയും തേടി കഷ്ടപ്പെടുന്ന ജനങ്ങൾ—നിന്റെ ദു:ഖം ഇതിലേതെങ്കിലും കൊണ്ടാണോ?” “അമ്മേ, ഹരിയുടെ (ശ്രീകൃഷ്ണൻ) വ്രതങ്ങൾ നീ ഓർക്കുന്നുവോ? അവൻ ഭൂഭാരമൊഴിക്കാൻ അവതരിച്ചെങ്കിലും, ഇപ്പോൾ വിട്ടുപോയിരിക്കുന്നു; അതുകൊണ്ട് നിന്റെ മോചനം വൈകിയിരിക്കുന്നു?” “ഭൂമി, നിനക്ക് ദു:ഖം ഏൽപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന കാരണമെന്താണ്? ദേവതകൾ ആരാധിക്കുന്ന നിന്റെ ഭാഗ്യം, അതി ശക്തനായ കാലൻ കൊണ്ടു നഷ്ടപ്പെട്ടതാണോ?” ഭൂമി പറഞ്ഞു: “ധർമ്മമേ, നീ ചോദിച്ച കാര്യങ്ങൾ എല്ലാം നിനക്കു അറിയാം. നീ ലോകത്തിന് ആനന്ദം നൽകുന്ന നാലു കാലുകൾ നിലനിർത്തുന്നവൻ ആണ്.” “സത്യം, ശുദ്ധി, കരുണ, ക്ഷമ, ത്യാഗം, സംതൃപ്തി, സുതാര്യത, ശാന്തി, സ്വയംനിയന്ത്രണം, തപസ്സ്, സമത്വം, സഹിഷ്ണുത, വേര്പ്പ്, ജ്ഞാനം—” “വിജ്ഞാനം, വൈരാഗ്യം, സ്വാമിത്വം, വീരത്വം, പ്രതിഭ, ശക്തി, സ്മൃതി, സ്വാതന്ത്ര്യം, കഴിവ്, സൗന്ദര്യം, ധൈര്യം, സൗമ്യത്വം—” “ദൃഢത, വിനയം, നല്ല പെരുമാറ്റം, സഹനശക്തി, ഉത്സാഹം, ശക്തി, ഐശ്വര്യം, ആഴം, സ്ഥിരത, വിശ്വാസം, പ്രശസ്തി, ബഹുമാനം, അഹംഭാവം ഇല്ലായ്മ—” “ഈ ഗുണങ്ങൾ എല്ലാം, ധർമ്മമേ, എന്നും നിനക്കു വാസം ചെയ്യുന്നവയാണ്; മഹത്വം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ ഇവയെ തേടുന്നു, അവ ഒരിക്കലും നിനക്കു കുറയുന്നില്ല.” “അതിനാൽ, ഞാൻ ഇപ്പോൾ ലോകത്തിന് ദു:ഖിക്കുന്നു; ശ്രീനിവാസന്റെ സാന്നിധ്യം ഇല്ലാതായിരിക്കുന്നു, കലി പാപഭരിതമായ ദൃഷ്ടി കൊണ്ട് ലോകം ദു:ഖിക്കുന്നു.” “ഞാൻ ദു:ഖിക്കുന്നു, എന്റെ അത്താഴം, നിന്റെ അത്താഴം, ദേവതകൾ, പിതൃകൾ, സന്യാസികൾ, സദാചാരികൾ, എല്ലാ വർഗ്ഗങ്ങളും, എല്ലാ ആശ്രമങ്ങളും—all these.” “ബ്രഹ്മാദികൾ പോലും, ഒരു വശദൃഷ്ടി ലഭിക്കാനായി, കഠിന തപസ്സ് ചെയ്തു; അവർക്കും, ശ്രീദേവി, തന്റെ താമസസ്ഥാനം ഉപേക്ഷിച്ച്, ഭഗവാന്റെ പാദധൂളിക്ക് ഭക്തിയോടെ ആരാധിക്കുന്നു, അവന്റെ പാദം ഭാഗ്യചിഹ്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്നു.” “ഭഗവാന്റെ പാദചിഹ്നങ്ങൾ—താമര, വജ്രം, അങ്കുസം, പതാക, തുടങ്ങിയവ—എന്നെ അലങ്കരിച്ചിരുന്നുവെങ്കിലും, ആ മഹത്വം ലഭിച്ചിട്ടും, അവന്റെ കൃപ ഞാൻ നേടാൻ കഴിഞ്ഞില്ല; അവസാനം, അവൻ എന്നെ ഉപേക്ഷിച്ചു, ലോകങ്ങളും എനിക്ക് അവഗണന കാണിച്ചു.” “അവൻ, തന്റെ ശക്തിയാൽ, ഭൂമിയുടെ സഹിക്കാനാവാത്ത ഭാരമായിരുന്ന ശതകോടി ദാനവസേനകളെ നീക്കി, നിന്റെ നില ക്ഷീണിച്ചിരുന്നുവെങ്കിലും, അതിനെ ശക്തിയിൽ സ്ഥാപിച്ചു, യദു വംശത്തെ ആനന്ദിപ്പിച്ചു.” “ഭഗവാന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ നിന്ന് വേർപെടൽ സഹിക്കാനാവുമോ? അവന്റെ പ്രേമഭരിതമായ ദൃഷ്ടിയും, പ്രകാശമുള്ള ചിരിയും, മധുരമായ വാക്കുകളും, ചെണ്ടുതേനീച്ചകളുടെയും മനസ്സിനെ മോഷ്ടിക്കുന്നു; അവന്റെ ഭാഗ്യചിഹ്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച പാദധൂളി എനിക്ക് ആവേശം നൽകുന്നു.” ഇങ്ങനെ ഭൂമിയും ധർമ്മവും തമ്മിൽ സംസാരിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ, അതേ സമയം, രാജശ്രേഷ്ഠനായ പരിക്ഷിത്മഹാരാജാവ്, സരസ്വതി നദിയുടെ കിഴക്കൻ തീരത്ത് എത്തുന്നു. പിന്നെ, ഭഗവാനോട് പ്രണാമങ്ങൾ അർപ്പിക്കുന്നു: “ഭഗവാനേ, പരമാത്മാവേ, മഹാത്മാവേ, എല്ലാ ജീവന്മാരുടെയും ആധാരമായ, സർവം, അതീതം, പരമശിവം.” “അനന്തജ്ഞാനത്തിന്റെ, വിവേകത്തിന്റെ, അദ്വിതീയ ശക്തിയുടെ, ഗുണാതീതമായ, അചഞ്ചലമായ, ലോകത്തിനതീതമായ, ഭഗവാനേ, നിനക്ക് പ്രണാമം.” “കാലത്തിനും, കാലത്തിന്റെ ആധാരത്തിനും, കാലത്തിന്റെ വിഭജനം കാണുന്നവനും, സർവജഗത്ക്കും, സർവതന്ത്രവുമായ, സൃഷ്ടാവിനും, കാരണത്തിനും, പ്രണാമം.” “ഭൂതങ്ങൾ, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ, പ്രാണം, മനസ്, ബുദ്ധി, ചിത്തം—എല്ലാം ആന്തരികമായി അനുഭവപ്പെടുന്ന, ഗുണങ്ങളിൽ ആകൃതിയുള്ള, ഗുണഭേദത്തിൽ മറഞ്ഞിരിക്കുന്നവനേ, പ്രണാമം.” “അനന്തനും, സൂക്ഷ്മനും, അചലനും, സർവജ്ഞനും, എല്ലാ സിദ്ധാന്തങ്ങൾക്കും ആധാരവും, വാച്യവും അവാച്യവുമായ ശക്തിയുള്ളവനേ, പ്രണാമം.” “സർവപ്രമാണജ്ഞാനത്തിന്, സന്യാസിക്ക്, ശാസ്ത്രങ്ങളുടെ ഉത്ഭവത്തിനും, കർമ്മത്തിനും, വേദത്തിനും, വീണ്ടും വീണ്ടും പ്രണാമം.” “കൃഷ്ണനേ, രാമനേ, വസുദേവപുത്രനേ, പ്രദ്യുമ്നനേ, അനിരുദ്ധനേ, സാത്വതവംശപതിയേ, പ്രണാമം.” “ഗുണങ്ങളുടെ ദീപമായ, ഗുണങ്ങളിൽ മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന, ഗുണപ്രവർത്തനത്തിലൂടെ കാണപ്പെടുന്ന, ഗുണദർശി, ആന്തരികബോധമുള്ളവനേ, പ്രണാമം.” “അവ്യക്തത്തിൽ ക്രീഡിക്കുന്ന, വ്യക്തത്തിൽ സിദ്ധി നേടുന്ന, ഹൃഷീകേശാ, സന്യാസി, മൗനവ്രതസ്ഥനായ, പ്രണാമം.” “ഉന്നതവും, അധമവും, സർവതന്ത്രവുമായ, അവ്യക്തവും, വ്യക്തവും, ഈ സകലവും, അതിന്റെ കാരണമുമായ ദർശിക്കുന്നവനേ, പ്രണാമം.” “ഭഗവാനേ, ഗുണങ്ങളിൽ അശക്തനായിരുന്നാലും, ലോകത്തിന്റെ ഉത്പത്തി, നില, നാശം നിനക്ക് ആധാരമാണ്; കാലത്തിന്റെ ശക്തി നിലനിർത്തി, ജീവന്മാരിൽ വിവിധ സ്വഭാവങ്ങൾ ഉണർത്തി, നിന്റെ ദൃഷ്ടി കൊണ്ട് അത്ഭുതമയമായ ക്രീഡ നടത്തുന്നു.” “മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും, നിന്റെ ഈ രൂപങ്ങൾ—ശാന്തമായ, ചഞ്ചലമായ, മായാമയമായ—നിനക്ക് പ്രിയമാണ്; ശാന്തരൂപങ്ങൾ ഏറ്റവും പ്രിയവയാണ്, ഇപ്പോൾ ധർമ്മം നിലനിർത്താൻ, സദാചാരികളെ സംരക്ഷിക്കാൻ നീ ശ്രമിക്കുന്നു.” “സ്വകാര്യവരുടെ ഒരു തെറ്റ് ഭരിക്കാൻ രാജാവിന് കഴിയണം; അജ്ഞാനത്തിൽ ചെയ്തവരെ ക്ഷമയോടെ ക്ഷമിക്കണം.” “ദയവായി, ഭഗവാനേ, കൃപ കാണിക്കൂ; പാമ്പ് ജീവൻ ഉപേക്ഷിക്കാൻ പോകുന്നു; ഭർത്താവാണ് ഞങ്ങൾ സ്ത്രീകളുടെ ജീവൻ, ദയനീയമായ ഞങ്ങൾക്കു അവനെ തിരികെ നൽകണം.” “നിങ്ങളുടെ ദാസികൾ എന്ത് ചെയ്യണമെന്ന് നിർദ്ദേശിക്കൂ; വിശ്വാസത്തോടെ നിർവഹിച്ചാൽ, എല്ലാ ഭയങ്ങളിൽ നിന്നും മോചനം ലഭിക്കും.” ശുകദേവൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ പാമ്പിന്റെ ഭാര്യമാർ ഭഗവാനെ സ്തുതിച്ചപ്പോൾ, ഭഗവാൻ, പാദം കൊണ്ട് ചതഞ്ഞു, അജ്ഞാനത്താൽ അവശമായിരുന്ന കലിയയെ മോചിപ്പിച്ചു. ശരീരവും പ്രാണവും വീണ്ടെടുത്ത കലിയ, മന്ദഗതിയായും ദു:ഖിതനായും ഹരിയെ നോക്കി, ശ്വാസം പിടിച്ച്, കൈകൾ കൂട്ടി, കൃഷ്ണനോട് പറഞ്ഞു: “ഞങ്ങൾ പാമ്പുകൾ, ജന്മത്തിൽ തന്നെ ദുഷ്ടസ്വഭാവമുള്ളവരാണ്; ഇരുണ്ട അഗ്നിയും, ദീർഘകാല കോപവും നിറഞ്ഞവരാണ്; ഭഗവാനേ, ഈ സ്വഭാവം ഉപേക്ഷിക്കാൻ പ്രയാസമാണ്, കാരണം എല്ലാ ജീവന്മാരിലും ഇതാണ് മായാപ്രപഞ്ചം.” “ഭഗവാനേ, ഈ പ്രപഞ്ചം നീ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു, ഗുണങ്ങൾ വിഭജിച്ച്; വിവിധ സ്വഭാവങ്ങളും, ശക്തികളും, ഉർജ്ജവും, രൂപങ്ങളും, വിത്തുകളും, പ്രവണതകളും, എല്ലാം നിന്നിൽ നിന്നാണ്.” “അവയിൽ, ഭഗവാനേ, ഞങ്ങൾ പാമ്പുകൾ, ഉഗ്രകോപം നിറഞ്ഞവരാണ്; നിന്റെ മായാവലയം ഉപേക്ഷിക്കാൻ എങ്ങിനെയാണ് കഴിയുന്നത്, ഞങ്ങൾ തന്നെ അതിൽ മയങ്ങുന്നവരാണ്!