ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

പരീക്ഷിത് മഹാരാജാവ് തന്റെ രാജധാനിയിലും മറ്റ് സ്ഥലങ്ങളിലും തന്റെ മഹാനായ പൂർവ്വജന്മങ്ങളുടെ മഹത്വവും, അവർ കൃഷ്‌ണനോടു നേടിയ മഹത്വവും, അവർ ചെയ്ത ധീരപ്രവൃത്തികളും ഗാനങ്ങളായി കേട്ടു. അശ്വത്താമാൻ ഉല്കയാൽ ഉണ്ടായ ആഗ്നേയാസ്ത്രത്തിൽ നിന്ന് താനെങ്ങിനെ രക്ഷിക്കപ്പെട്ടുവെന്നതും, വൃഷ്ണികൾക്കും പാണ്ഡവന്മാർക്കും തമ്മിലുള്ള സ്നേഹബന്ധവും, അവർ കേശവനോടുള്ള ഭക്തിയും അവൻ കേട്ടു. ഈ വാർത്തകൾ കേട്ടപ്പോൾ, അദ്ദേഹത്തിന്റെ മനസിൽ അതീവ സന്തോഷവും കൃപയും നിറഞ്ഞു; കണ്ണുകൾ സന്തോഷംകൊണ്ട് വറ്റിപ്പോയി. മഹാത്മാവായ പരീക്ഷിതൻ, ആ മഹാന്മാർക്ക് ധാരാളം ധനം, വസ്ത്രങ്ങൾ, മാലകൾ എന്നിവയൊക്കെ സമ്മാനിച്ചു. വിഷ്ണുവിന്റെ കമലപാദങ്ങളിൽ ഭക്തിയുള്ള രാജാവായ അദ്ദേഹം, പാണ്ഡവന്മാരെ അനുരാഗപൂർവ്വം സേവിച്ചു. അദ്ദേഹം അവരുടെ രഥസാരഥിയാവുകയും, സഖാവാവുകയും, ഉപസേവകനാവുകയും, സുഹൃദ്ദാവുകയും, ദൂതനാവുകയും, ധൈര്യത്തിന്റെ സിംഹാസനത്തിൽ അവരോടൊപ്പം ഇരിക്കുകയും, അവരെ പിന്തുടരുകയും, അവരെ സ്തുതിക്കുകയും, അവർക്കു നമസ്കരിക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതുവഴി ലോകം മുഴുവൻ വിഷ്ണുവിനെ നമസ്കരിക്കാൻ പ്രേരിപ്പിച്ചു. ഇങ്ങനെ, തന്റെ പൂർവ്വികന്മാർ അനുഷ്ഠിച്ചിരുന്ന സദാചാരങ്ങൾ ദിവസേന പിന്തുടരുമ്പോൾ, അതിനടുത്ത് അത്ഭുതകരമായ ഒരു സംഭവം സംഭവിച്ചു. അതാണ് ഞാൻ ഇപ്പോൾ പറയുന്നത്. അപ്പോൾ, ധർമ്മം ഒരു കാലിൽ മാത്രം നടക്കുന്നതായി, ഭൂമിയെ കണ്ടു. അവളുടെ നിഴൽ ക്ഷയിച്ചിരിക്കുന്നു; അവൾ, കാളയെപോലെ, തന്റെ കன்றിയെ വിട്ടുപോയ ദുഃഖത്തിൽ കരയുന്നു. അതിനെ കണ്ട ധർമ്മം അവളോട് ചോദിച്ചു: “സുമധുരയേ, നിനക്ക് എല്ലാം ശുഭമായിരിക്കുന്നുവോ? എന്തുകൊണ്ട് നീ ഇങ്ങനെ ക്ഷീണിച്ചു, വാടിപ്പോയതായി തോന്നുന്നു? ഞാൻ നിന്റെ ഉള്ളിൽ ഒരു ദു:ഖം കാണുന്നു. നീ ദൂരെ പോയ ബന്ധുവിനുവേണ്ടി ദുഃഖിക്കുന്നുവോ, അമ്മേ?” “നിന്റെ ഒരു അവയവം നഷ്ടപ്പെട്ടു പോയതിന്റെ ദുഃഖമാണോ? ദുഷ്ടന്മാർ നിന്നെ നശിപ്പിക്കാൻ പോകുന്നതിന്റെ ഭയമാണോ? ദേവതകൾക്ക് യജ്ഞഫലങ്ങൾ ലഭിക്കാതിരുന്നതിന്റെ ദു:ഖമാണോ? അല്ലെങ്കിൽ, ഇന്ദ്രൻ മഴ നൽകാതിരുന്നതിനാൽ ജനങ്ങൾ ദുരിതപ്പെടുന്നതിന്റെ ദു:ഖമാണോ?” “ഭൂമിയിൽ സംരക്ഷണം ലഭിക്കാതെ സ്ത്രീകളും കുട്ടികളും ക്രൂരന്മാരാൽ പീഡിക്കപ്പെടുന്നതിന്റെ ദു:ഖമാണോ? ബ്രാഹ്മണവർഗത്തിൽ ദേവീ വാണിയുടെ വിശുദ്ധത കളയപ്പെട്ടതിന്റെ ദു:ഖമാണോ? അദ്ധർമ്മികരായ രാജാക്കന്മാർ മൂലം ഉന്നതകുലങ്ങൾ തകർന്നതിന്റെ ദു:ഖമാണോ?” “കലിയുഗം ബാധിച്ച ക്ഷത്രിയ വർഗ്ഗങ്ങൾക്കും അവർ തകർത്ത രാജ്യങ്ങൾക്കും വേണ്ടി ദു:ഖിക്കുകയാണോ? അല്ലെങ്കിൽ, ഭക്ഷണവും വെള്ളവും വാസസ്ഥലവും കുളിയും തേടിക്കൊണ്ട് ഇവിടെഅവിടെ അലഞ്ഞു നടക്കുന്ന ജനങ്ങൾക്കുവേണ്ടിയോ?” “അമ്മേ, ഹരിയുടെ മഹത്വകരമായ പ്രവർത്തികൾ ഓർക്കുന്നുണ്ടോ? അവൻ ഭൂഭാരം കുറയ്ക്കാൻ അവതരിച്ചെങ്കിലും ഇപ്പോൾ പോയിരിക്കുന്നു, നിന്റെ മോചനത്തിനായി വൈകിയിരിക്കുന്നു.” “ഭൂമിദേവി, നിനക്ക് ഈ ദു:ഖം വരുത്തിയ കാരണമെന്താണെന്ന് എനിക്കു പറയൂ. ദേവതകൾക്ക് ആരാധ്യമായ നിന്റെ ഭാഗ്യം, അതിശക്തനായ കാലൻ കവർന്നുകളഞ്ഞോ?” ഭൂമി ഉത്തരം പറഞ്ഞു: “ധർമ്മമേ, നീ ചോദിക്കുന്നതെല്ലാം നീ തന്നെയാണ് അറിയുന്നത്. ലോകത്തിൽ സുഖം നൽകുന്ന നാലു കാലുകളും നീ തന്നെയാണ് നിലനിർത്തുന്നത്.” “സത്യവും, ശുദ്ധിയും, കാരുണ്യവും, ക്ഷമയും, ത്യാഗവും, സംതൃപ്തിയും, നേരുമൈയും, ശാന്തിയും, ആത്മനിയന്ത്രണമോ, തപസ്സോ, സമത്വം, സഹിഷ്ണുത, വേര്പ്പെടൽ, വിദ്യ—” “ജ്ഞാനം, വൈരാഗ്യം, ഐശ്വര്യം, വീര്യം, തേജസ്, ബലം, സ്മരണ, സ്വാതന്ത്ര്യം, നൈപുണ്യം, സൗന്ദര്യം, ധൈര്യം, സൗമ്യത—” “ധൈര്യം, വിനയം, ശീലവും, ക്ഷമയും, ഉത്സാഹം, സമൃദ്ധി, ആഴം, സ്ഥിരത, വിശ്വാസം, കീർത്തി, മാന്യം, അഹങ്കാരരഹിതത്വം—” “ഇവയും മറ്റു മഹാസ്വഭാവങ്ങളും എല്ലാം, ഭാഗ്യവാനായോ, എല്ലായ്പ്പോഴും നിനക്കുള്ളിലുണ്ട്. മഹത്വം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ ഇവയെ തേടുന്നു; ഇവയിൽ ക്ഷയം ഉണ്ടാകാറില്ല.” “അതുകൊണ്ടാണ് ഞാൻ ഇപ്പോൾ ദു:ഖിക്കുന്നത്—ശ്രീനിവാസൻ എന്ന ഗുണസമ്പന്നനായോരുടെ സാന്നിധ്യം നഷ്ടപ്പെട്ട ഈ ലോകത്തിനുവേണ്ടിയും, കലിയുടെ പാപദൃഷ്ടിയിൽ ഞാൻ ബാധിക്കപ്പെട്ടതിനും.” “ഞാനെനിക്ക് തന്നെ, നിനക്കു തന്നെ, രാജാക്കന്മാരിൽ ഉത്തമനായ നിനക്കു, ദേവതകൾക്കും പിതൃകൾക്കും, മഹർഷികൾക്കും, സജ്ജനർക്കും, സകലവർണ്ണാശ്രമങ്ങൾക്കുമാണ് ദു:ഖം.” “ബ്രഹ്മാദികൾ പോലും അവന്റെ ഒരു കണികാവലോകനത്തിനായി കഠിനതപസ്സു ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. അതേ ഭഗവാൻ, തന്റെ കമലവനത്തിൽ നിന്നു ശ്രീദേവിയെ വിട്ട്, തന്റെ പാദധൂളിയെ ഭക്തിപൂർവ്വം ആരാധിക്കുന്നു.” “ഭൂമി എന്റെ മേൽ കമല, വജ്രം, അങ്കുശം, പതാക തുടങ്ങിയ ചിഹ്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച ഭഗവാന്റെ പാദചിഹ്നങ്ങൾ നിലനിന്നു. എന്നാൽ ആ മഹത്വം ലഭിച്ചിട്ടും, അവൻ എന്നോട് പ്രസാദം കാണിച്ചില്ല; അവസാനം അവൻ എന്നെ ഉപേക്ഷിച്ചു, ലോകങ്ങളും എന്നെ ഉപേക്ഷിച്ചു.” “സ്വശക്തിയാൽ ഭൂഭാരം അകറ്റിയവൻ, അസുരരാജാക്കന്മാരുടെ നൂറു സൈന്യങ്ങളെ നശിപ്പിച്ചവൻ, നീയെന്ന ധർമ്മത്തെ, നിലനിൽപ്പില്ലാതെ ക്ഷയിച്ചിരുന്നപ്പോഴും, ശക്തിയിൽ നിലനിർത്തിയവൻ, യദുകുലത്തെ ആനന്ദിപ്പിച്ചു.” “ഭഗവാന്റെ പ്രേമപൂർണ്ണമായ കണികാവലോകനം, പ്രകാശമുള്ള പുഞ്ചിരി, മധുരവാക്കുകൾ—ആ പാദധൂളി തന്നെ എന്നിൽ സുഖം പകർന്നു—അതിൽ നിന്ന് വേർപെടലിനെ ആരാണ് സഹിക്കാനാവുക?” ഇങ്ങനെ ഭൂമിയും ധർമ്മവും തമ്മിൽ സംവാദം നടക്കുമ്പോൾ, അതേ സമയം, രാജർഷിയായ പരീക്ഷിതൻ, പൂർവദിക്കിലെ സരസ്വതീനദീതടത്തിൽ എത്തി. ഇവിടെ, ശുകദേവൻ പറയുന്നു: “നിനക്ക് പ്രണാമം, പരമപുരുഷനായ പ്രഭുവേ! നിന്റെ സാന്നിദ്ധ്യത്തിൽ എല്ലായ്പ്പോഴും പ്രപഞ്ചം നിലനിൽക്കുന്നു. നീ സകലജ്ഞാനത്തിന്റെയും ആധാരമായ, പരമാത്മാവായ, ഗുണാതീതനായ, അചഞ്ചലനായ, ലോകാതീതനായവനാണ്.” “കാലം, കാലത്തിന്റെ കാരണമാവുന്നവൻ, സമയത്തിന്റെ ഭാഗങ്ങൾ തിരിച്ചറിയുന്നവൻ, പ്രപഞ്ചം തന്നേ, സകലത്തിന്റെയും നിരീക്ഷകൻ, സൃഷ്ടാവും കാരണവുമാണ് നീ.” “പഞ്ചഭൂതങ്ങൾക്കും ഇന്ദ്രിയങ്ങൾക്കും പ്രാണനും മനസ്സിനും ബുദ്ധിക്കും അന്തഃകരണത്തിനും ആന്തരികമായി അനുഭവപ്പെടുന്നവൻ, ഗുണങ്ങളിലൂടെയുള്ള തിരിച്ചറിയലാൽ മറഞ്ഞിരിക്കുന്നവൻ—അവനാണ് നീ.” “അനന്തൻ, സൂക്ഷ്മൻ, അചഞ്ചലൻ, സകലജ്ഞാനവും ഉൾക്കൊള്ളുന്നവൻ, എല്ലാ സിദ്ധാന്തങ്ങളെയും ഉൾക്കൊള്ളുന്നവൻ, വാചകത്തിന്റെയും അവാചകത്തിന്റെയും ശക്തിയാണവൻ.” “സകലപ്രമാണങ്ങളുടെയും മൂലമായ ജ്ഞാനിയായ, ശാസ്ത്രങ്ങളുടെ സ്രഷ്ടാവായ, കര്‍മ്മത്തിന്റെയും വൈരാഗ്യത്തിന്റെയും മാർഗ്ഗമായ, വേദമായ, നിനക്ക് വീണ്ടും വീണ്ടും പ്രണാമം.” “കൃഷ്ണായ, രാമായ, വസുദേവപുത്രനായ, പ്രത്യുമ്നായ, അനിരുദ്ധായ, സാത്വതവംശനാഥനായ നിനക്ക് പ്രണാമം.” “ഗുണങ്ങളുടെ പ്രകാശമായ, ഗുണങ്ങളെ മറയ്ക്കുന്നവൻ, ഗുണങ്ങളുടെ പ്രവർത്തനത്തിലൂടെ മനസ്സിലാകുന്നവൻ, ഗുണങ്ങളുടെ ദർശകനായ, അന്തഃചേതനനായ നിനക്ക് പ്രണാമം.” “അവ്യക്തത്തിൽ കായികമായി സഞ്ചരിക്കുന്നവൻ, വ്യക്തത്തെ പൂർണ്ണമാക്കുന്നവൻ, ഹൃഷീകേശനായ, മഹാമുനിയായ, മൗനിയായ നിനക്ക് പ്രണാമം.” “ഉയർന്നതും താഴ്ന്നതുമായ മാർഗ്ഗങ്ങൾ അറിയുന്നവൻ, സകലത്തിന്റെയും നിരീക്ഷകൻ, അവ്യക്തവും വ്യക്തവുമാവുന്നവൻ, സകലത്തിന്റെയും ദർശകനായ കാരണനായ നിനക്ക് പ്രണാമം.” “നീ ഗുണങ്ങളിൽ അശക്തനായിട്ടും, ഈ ലോകത്തിന്റെ ഉത്പത്തി, നിലനിൽപ്പ്, ലയങ്ങൾ നിയന്ത്രിക്കുന്നു; കാലശക്തിയെ നിലനിർത്തുന്നു; വിവിധസ്വഭാവങ്ങൾ ജീവന്മാരിൽ ഉണർത്തുന്നു; അപ്രതിഹതമായ കാഴ്ച്ചയാൽ അത്ഭുതകരമായ ലീലകൾ നടത്തുന്നു.” “മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും ഉള്ള ഈ ദേഹങ്ങൾ—ചില ശാന്തം, ചില ചഞ്ചലം, ചില മോഹജന്യമായ—നിനക്ക് പ്രിയമാണ്, ഇന്ദ്രകുലജാതനായോ; ശാന്തസ്വഭാവമുള്ളവർ നിനക്ക് പ്രത്യേകമായി പ്രിയമാണ്. ഇപ്പോൾ നീ ധർമ്മം നിലനിർത്താൻ സജ്ജന്മാരെ സംരക്ഷിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നു.” “സ്വജനമായ ഒരു പൗരൻ ചെയ്ത പാപം രാജാവ് ക്ഷമിക്കണം; മനസ്സിൽ സമാധാനത്തോടെ അജ്ഞാനത്തിൽ നിന്നു പിഴച്ചവനെ ക്ഷമിക്കേണ്ടതുണ്ട്.” “ദയവായി, കൃപയാൽ ഞങ്ങളെ രക്ഷിക്കണം, ഭഗവൻ. ഈ പാമ്പ് ജീവൻ വിട്ടുപോകുന്നു; ഭർത്താവായവൻ, ഞങ്ങളായ സ്ത്രീകളുടെ ജീവൻ, ദയാർഹനായി തിരികെ ലഭിക്കട്ടെ.” “നിന്റെ ദാസിമാർ ചെയ്യേണ്ടത് എന്താണെന്ന് നിർദ്ദേശിക്കൂ; വിശ്വാസത്തോടെ നിർവ്വഹിക്കുന്നവൻ സകലഭയങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതനാകും.” ഇങ്ങനെ പാമ്പിന്റെ ഭാര്യമാർ ഭഗവാനെ സ്തുതിച്ചപ്പോൾ, കഠിനമായി മുട്ടിയ തലകൊണ്ടു അന്ധനായിരുന്നവനെ, ഭഗവാൻ തന്റെ പാദം നീക്കി മോചിപ്പിച്ചു.