ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

ശൌനക ഉവാച । (അനുഷ്ടുപ്) നിര്ഗതേ നാരദേ സൂത ഭഗവാന് ബാദരായണഃ । ശ്രുതവാംസ്തദഭിപ്രേതം തതഃ കിമകരോദ് വിഭുഃ । സൂത ഉവാച । ബ്രഹ്മനദ്യാം സരസ്വത്യാം ആശ്രമഃ പശ്ചിമേ തടേ । ശമ്യാപ്രാസ ഇതി പ്രോക്ത ഋഷീണാം സത്രവര്ധനഃ

ശൗനകൻ ചോദിച്ചു: നാരദൻ പോയശേഷം, ബാദരായണൻ അഥവാ മഹർഷി വ്യാസൻ അവന്റെ ഉദ്ദേശം മനസ്സിലാക്കി പിന്നെ എന്ത് ചെയ്തു? സൂതൻ പറഞ്ഞു: ദൈവികമായ സരസ്വതി നദിയുടെ പടിഞ്ഞാറ് കരയിൽ, ശമ്യാപ്രാസം എന്ന പേരിൽ, ഋഷിമാരുടെ സംഗമത്തിന് പ്രസിദ്ധമായ ഒരു ആശ്രമം ഉണ്ട്.

തസ്മിന് സ്വ ആശ്രമേ വ്യാസോ ബദരീഷണ്ഡമണ്ഡിതേ । ആസീനോഽപ ഉപസ്പൃശ്യ പ്രണിദധ്യൌ മനഃ സ്വയമ്

ആ ആശ്രമത്തിൽ, ബദരിക്കൊമ്പുകൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട സ്ഥലത്ത്, വ്യാസൻ വെള്ളം കൊണ്ട് ശുദ്ധീകരിച്ച്, മനസ്സിനെ സ്വയം ഏകാഗ്രമാക്കി ഇരുന്നു.

ഭക്തിയോഗേന മനസി സമ്യക് പ്രണിഹിതേഽമലേ । അപശ്യത് പുരുഷം പൂര്ണം മായാം ച തദപാശ്രയമ്

ഭക്തിയോഗം വഴി മനസ്സിനെ പൂർണ്ണമായും ശുദ്ധവും സ്ഥിരവുമാക്കി, അവൻ പൂർണ്ണനായ പുരുഷനെയും, അവനിൽ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്ന മായയെയും കണ്ടു.

യയാ സംമോഹിതോ ജീവ ആത്മാനം ത്രിഗുണാത്മകമ് । പരോഽപി മനുതേഽനര്ഥം തത്കൃതം ചാഭിപദ്യതേ

അവളാൽ, ജീവൻ സ്വതന്ത്രനാണെങ്കിലും, താൻ മൂന്നു ഗുണങ്ങളാൽ നിർമ്മിതനാണെന്ന് തെറ്റിദ്ധരിച്ച്, അനർത്ഥങ്ങൾ അനുഭവിക്കുകയും, അവളുടെ കാരണമായ ദു:ഖങ്ങൾ ഏറ്റെടുക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

അനര്ഥോപശമം സാക്ഷാദ് ഭക്തിയോഗമധോക്ഷജേ । ലോകസ്യാജാനതോ വിദ്വാംന് ചക്രേ സാത്വതസംഹിതാമ്

ഈ ദു:ഖങ്ങൾ അവസാനിപ്പിക്കാൻ, അജ്ഞാനികൾക്ക് ഉപകാരമാകാൻ, അദ്ഭുതമായ ഭക്തിയോഗം നേരിട്ട് പഠിപ്പിക്കുന്ന സാത്വതസംഹിതാ മഹർഷി രചിച്ചു.

യസ്യാം വൈ ശ്രൂയമാണായാം കൃഷ്ണേ പരമപൂരുഷേ । ഭക്തിരുത്പദ്യതേ പുംസഃ ശോകമോഹഭയാപഹാ

ഈ ഗ്രന്ഥം കേൾക്കുമ്പോൾ, കൃഷ്ണനിൽ ഭക്തി ഉദയം ചെയ്യുന്നു; അത് മനുഷ്യന്റെ ദു:ഖവും, മോഹവും, ഭയവും അകറ്റുന്നു.

സ സംഹിതാം ഭാഗവതീം കൃത്വാനുക്രമ്യ ചാത്മജമ് । ശുകം അധ്യാപയാമാസ നിവൃത്തിനിരതം മുനിഃ

ഭാഗവതസംഹിതാ ക്രമത്തിൽ രചിച്ച ശേഷം, വ്യാസമുനി, നിരന്തരവൈരാഗ്യത്തിൽ നിലകൊണ്ടിരുന്ന തന്റെ മകനായ ശുകനെ അതു പഠിപ്പിച്ചു.

ശൌനക ഉവാച । സ വൈ നിവൃത്തിനിരതഃ സര്വത്രോപേക്ഷകോ മുനിഃ । കസ്യ വാ ബൃഹതീം ഏതാം ആത്മാരാമഃ സമഭ്യസത്

ശൗനകൻ ചോദിച്ചു: എല്ലാ കാര്യങ്ങളിലും നിരാസം പുലർത്തുന്ന, ആത്മസന്തോഷം മാത്രം ഉള്ള ആ മഹർഷി, ഈ മഹാഗ്രന്ഥം പഠിക്കാൻ എന്തിന് താൽപര്യപ്പെട്ടു?

സൂത ഉവാച । ആത്മാരാമാശ്ച മുനയോ നിര്ഗ്രന്ഥാ അപ്യുരുക്രമേ । കുര്വന്തി അഹൈതുകീം ഭക്തിം ഇത്ഥംഭൂതഗുണോ ഹരിഃ

സൂതൻ പറഞ്ഞു: ആത്മസന്തോഷം മാത്രം ഉള്ള, ബന്ധനങ്ങളൊന്നുമില്ലാത്ത മഹർഷിമാരും, ഹരിയുടെ അത്ഭുതഗുണങ്ങൾ കാരണം, കാരണം ഒന്നുമില്ലാതെ ഭക്തി ചെയ്യുന്നു.

ഹരേര്ഗുണാക്ഷിപ്തമതിഃ ഭഗവാന് ബാദരായണിഃ । അധ്യഗാന് മഹദാഖ്യാനം നിത്യം വിഷ്ണുജനപ്രിയഃ

ഹരിയുടെ ഗുണങ്ങളിൽ ആകർഷിതനായ ബാദരായണിയുടെ മകൻ, വിഷ്ണുഭക്തന്മാർക്ക് പ്രിയമായ ആ മഹത്തായ കഥയെ നിരന്തരം പഠിച്ചു.

പരീക്ഷിതോഽഥ രാജര്ഷേഃ ജന്മകര്മവിലാപനമ് । സംസ്ഥാം ച പാണ്ഡുപുത്രാണാം വക്ഷ്യേ കൃഷ്ണകഥോദയമ്

ഇപ്പോൾ ഞാൻ പറയും: പരീക്ഷിതിന്റെ ജനനം, പ്രവർത്തികൾ, വിടവാങ്ങൽ, പാണ്ഡവന്മാരുടെ അന്ത്യം, കൂടാതെ കൃഷ്ണകഥയുടെ ഉദയം.

(ഇംദ്രവജ്രാ) യദാ മൃധേ കൌരവസൃഞ്ജയാനാം വീരേഷ്വഥോ വീരഗതിം ഗതേഷു । വൃകോദരാവിദ്ധഗദാഭിമര്ശ ഭഗ്നോരുദണ്ഡേ ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രേ

കൗരവരും സൃഞ്ജയന്മാരും തമ്മിലുള്ള യുദ്ധത്തിൽ, വീരന്മാർ വീരമരണത്തിന് വിധേയരായപ്പോൾ, ഭീമന്റെ ഗദാഘാതത്തിൽ ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്റെ ഉരുണ്ടുകൾ തകർന്നുകിടക്കുമ്പോൾ—

ഭര്തുഃ പ്രിയം ദ്രൌണിരിതി സ്മ പശ്യന് കൃഷ്ണാസുതാനാം സ്വപതാം ശിരാംസി । ഉപാഹരദ് വിപ്രിയമേവ തസ്യ ജുഗുപ്സിതം കര്മ വിഗര്ഹയന്തി

ഇത് കണ്ടു, ഗുരുവിന്റെ മനസ്സിന് പ്രിയം ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹിച്ച ദ്രോണമഹർഷിയുടെ മകൻ അശ്വത്താമൻ, കൃഷ്ണയുടെ പുത്രന്മാർ ഉറങ്ങുമ്പോൾ അവരുടെ തലകൾ വെട്ടി, എല്ലാവരും നിന്ദിക്കുന്ന ഒരു ക്രൂരകൃത്യം ചെയ്തു.

മാതാ ശിശൂനാം നിധനം സുതാനാം നിശമ്യ ഘോരം പരിതപ്യമാനാ । തദാരുദദ് ബാഷ്പകലാകുലാക്ഷീ താം സാംത്വയന്നാഹ കിരീടമാലീ

മക്കളുടെ ഭയങ്കരമായ മരണവാർത്ത കേട്ട അമ്മ, അത്യന്തം ദു:ഖിതയായി, കണ്ണുനിറയെ കണ്ണീരോടെ കരഞ്ഞു. അവളെ ആശ്വസിപ്പിക്കാൻ കിരീടം ധരിച്ചവൻ പറഞ്ഞു.

തദാ ശുചസ്തേ പ്രമൃജാമി ഭദ്രേ യദ്‍ബ്രഹ്മബംധോഃ ശിര ആതതായിനഃ । ഗാണ്ഡീവമുക്തൈഃ വിശിഖൈരുപാഹരേ ത്വാക്രമ്യ യത്സ്നാസ്യസി ദഗ്ധപുത്രാ

അവൻ പറഞ്ഞു: സുന്ദരിയേ, ബ്രാഹ്മണവേഷം ധരിച്ച ആ ശത്രുവിന്റെ തല ഞാൻ ഗാണ്ഡീവത്തിൽ നിന്ന് അമ്പുകൾകൊണ്ട് കൊണ്ടുവരാം. നീ മക്കളെ സംസ്‌കരിച്ചതിന് ശേഷം അതിൽ കുളിച്ച് ദു:ഖം അകറ്റാം.

(ഉപേംദ്രവജ്രാ) ഇതി പ്രിയാം വല്ഗുവിചിത്രജല്പൈഃ സ സാന്ത്വയിത്വാച്യുതമിത്രസൂതഃ । അന്വാദ്രവദ് ദംശിത ഉഗ്രധന്വാ കപിധ്വജോ ഗുരുപുത്രം രഥേന

ഇങ്ങനെ, മധുരവും മനോഹരവുമായ വാക്കുകൾ കൊണ്ട് പ്രിയതമയെ ആശ്വസിപ്പിച്ച്, അച്യുതന്റെ സുഹൃത്തിന്റെ മകനായ അർജുനൻ, ഹനുമാന്റെ പതാകയുള്ള രഥത്തിൽ കയറി, ഗുരുപുതനായ അശ്വത്താമനെ കോപത്തോടെ പിന്തുടർന്നു.

തമാപതന്തം സ വിലക്ഷ്യ ദൂരാത് കുമാരഹോദ്വിഗ്നമനാ രഥേന । പരാദ്രവത് പ്രാണപരീപ്സുരുര്വ്യാം യാവദ്‍ഗമം രുദ്രഭയാദ് യഥാര്കഃ

അവനെ ദൂരത്ത് നിന്ന് വരുന്നത് കണ്ടപ്പോൾ, രാജകുമാരൻ ഭയത്താൽ മനസ്സിൽ അശാന്തനായി, ജീവൻ രക്ഷിക്കാനായി രഥത്തിൽ കയറി ഭൂമിയിൽകൂടെ ഓടി. രുദ്രനെ ഭയന്ന് സൂര്യനിൽ നിന്ന് ഓടിപ്പോവുന്നതുപോലെയായിരുന്നു അവന്റെ ഓട്ടം.

(അനുഷ്ടുപ്) യദാശരണമാത്മാനം ഐക്ഷത ശ്രാന്തവാജിനമ് । അസ്ത്രം ബ്രഹ്മശിരോ മേനേ ആത്മത്രാണം ദ്വിജാത്മജഃ

രക്ഷയില്ലാതെ, കുതിരകൾ തളർന്നു പോയതും കണ്ടപ്പോൾ, ആ ദ്വിജപുത്രൻ ജീവൻ രക്ഷിക്കാനായി ബ്രഹ്മാസ്ത്രം ഉപയോഗിക്കേണ്ടതാണെന്ന് മനസ്സിൽ കരുതി.

അഥോപസ്പൃശ്യ സലിലം സന്ദധേ തത്സമാഹിതഃ । അജാനന് ഉപസംഹാരം പ്രാണകൃച്ഛ്ര ഉപസ്ഥിതേ

അപ്പോൾ, വെള്ളത്തിൽ കഴുകി, മനസ്സിൽ ഏകാഗ്രതയോടെ ആ ആയുധം വിളിച്ചു. പക്ഷേ, അതിനെ എങ്ങനെ പിൻവലിക്കണമെന്ന് അവന് അറിയില്ലായിരുന്നു; മരണഭയം അടുത്തിരുന്നുവല്ലോ.

തതഃ പ്രാദുഷ്കൃതം തേജഃ പ്രചണ്ഡം സര്വതോ ദിശമ് । പ്രാണാപദമഭിപ്രേക്ഷ്യ വിഷ്ണും ജിഷ്ണുരുവാച ഹ

അപ്പോൾ, എല്ലാ ദിശകളിലും ഭയങ്കരമായ ഒരു ജ്വാലാപ്രഭ പ്രകടമായി. ജീവൻ അപകടത്തിലാണെന്ന് കണ്ടപ്പോൾ, അർജ്ജുനൻ വിഷ്ണുവിനോട് പറഞ്ഞു.

അര്ജുന ഉവാച । കൃഷ്ണ കൃഷ്ണ മഹാബാഹോ ഭക്താനാമഭയങ്കര । ത്വമേകോ ദഹ്യമാനാനാം അപവര്ഗോഽസി സംസൃതേഃ

അർജ്ജുനൻ പറഞ്ഞു: കൃഷ്ണാ, കൃഷ്ണാ, മഹാബാഹുവേ, ഭക്തന്മാരുടെ ഭയങ്ങൾ നീക്കുന്നവൻ നീ മാത്രമാണ്. ജനനമരണചക്രത്തിൽ കത്തുന്നവർക്കു മോക്ഷം നൽകുന്നവനും നീ തന്നെയാണ്.

ത്വമാദ്യഃ പുരുഷഃ സാക്ഷാദ് ഈശ്വരഃ പ്രകൃതേഃ പരഃ । മായാം വ്യുദസ്യ ചിച്ഛക്ത്യാ കൈവല്യേ സ്ഥിത ആത്മനി

നീ ആദിപുരുഷനും, സാക്ഷാൽഭഗവാനുമാണ്. പ്രകൃതിയെ അതിജീവിച്ചവൻ, മായയെ മനസ്സിന്റെ ശക്തിയാൽ തള്ളിപ്പറയുകയും, സ്വയം ആത്മാവിൽ ഏകതയിൽ നിലകൊള്ളുകയും ചെയ്യുന്നവൻ നീയാണ്.

സ ഏവ ജീവലോകസ്യ മായാമോഹിതചേതസഃ । വിധത്സേ സ്വേന വീര്യേണ ശ്രേയോ ധര്മാദിലക്ഷണമ്

മാനവരുടെ മനസ്സുകൾ മായയാൽ മൂടപ്പെട്ടിട്ടും, നീ തന്നെയാണ് സ്വശക്തിയാൽ ധർമ്മം മുതലായ നല്ലതുകൾ നൽകുന്നത്.

തഥായം ചാവതാരസ്തേ ഭുവോ ഭാരജിഹീര്ഷയാ । സ്വാനാം ചാനന്യഭാവാനാം അനുധ്യാനായ ചാസകൃത്

ഭൂഭാരം കുറയ്ക്കാനും, ഭക്തന്മാർ എപ്പോഴും നിന്നെ ധ്യാനിക്കാനായി, നീ ഈ ഭൂമിയിൽ അവതരിച്ചിരിക്കുന്നു.

കിമിദം സ്വിത്കുതോ വേതി ദേവദേവ ന വേദ്‌മ്യഹമ് । സര്വതോ മുഖമായാതി തേജഃ പരമദാരുണമ്

ദേവദേവനേ, ഇതെന്താണിത്? എവിടുനിന്നാണ് ഇതു വരുന്നത്? എനിക്ക് അറിയില്ല. എല്ലാടും നിന്നു ഭയങ്കരമായ ജ്വാലാപ്രഭ അടുത്തു വരുന്നു.

ശ്രീഭഗവാനുവാച । വേത്ഥേദം ദ്രോണപുത്രസ്യ ബ്രാഹ്മമസ്ത്രം പ്രദര്ശിതമ് । നൈവാസൌ വേദ സംഹാരം പ്രാണബാധ ഉപസ്ഥിതേ

ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: ഇതു ദ്രോണപുത്രൻ വിടുതലാക്കിയ ബ്രഹ്മാസ്ത്രമാണെന്ന് അറിയുക. മരണഭയം അടുത്തിരിക്കുമ്പോൾ, അവൻ അതിനെ എങ്ങനെ പിൻവലിക്കണമെന്ന് അറിയുന്നില്ല.

ന ഹ്യസ്യാന്യതമം കിഞ്ചിദ് അസ്ത്രം പ്രത്യവകര്ശനമ് । ജഹ്യസ്ത്രതേജ ഉന്നദ്ധം അസ്ത്രജ്ഞോ ഹ്യസ്ത്രതേജസാ

ഇതിനെ പ്രതിരോധിക്കാൻ മറ്റൊരു ആയുധമില്ല. ആയുധജ്ഞനായവൻ ബ്രഹ്മാസ്ത്രത്തിന്റെ ശക്തിയെ മറ്റൊരു ബ്രഹ്മാസ്ത്രം കൊണ്ടു മാത്രമേ നശിപ്പിക്കാൻ കഴിയൂ.

സൂത ഉവാച । ശ്രുത്വാ ഭഗവതാ പ്രോക്തം ഫാല്ഗുനഃ പരവീരഹാ । സ്പൃഷ്ട്വാപസ്തം പരിക്രമ്യ ബ്രാഹ്മം ബ്രാഹ്മായ സംദധേ

സൂതൻ പറഞ്ഞു: ഭഗവാന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട അർജ്ജുനൻ, ശത്രുക്കളുടെ വീരനാശകൻ, വെള്ളത്തിൽ സ്പർശിച്ച് പ്രദക്ഷിണം ചെയ്തു, ബ്രഹ്മാസ്ത്രം ബ്രഹ്മാസ്ത്രത്തിനെതിരെ പ്രയോഗിച്ചു.

സംഹത്യ അന്യോന്യം ഉഭയോഃ തേജസീ ശരസംവൃതേ । ആവൃത്യ രോദസീ ഖം ച വവൃധാതേഽര്കവഹ്നിവത്

രണ്ടു ആയുധങ്ങളുടെ ശക്തിയും അമ്പുകൾ കൊണ്ട് ചുറ്റപ്പെട്ട് തമ്മിൽ കൂട്ടിച്ചേർന്നു. ഭൂമിയും ആകാശവും അവ മൂടി, സൂര്യന്റെ തീപോലെ വളർന്നു.