പ്രാംശും പദ്മപലാശാക്ഷം ജടിലം ചീരവാസസമ് । ഉപസംശ്രിത്യ മലിനം യഥാര്ഹണം അസംസ്കൃതമ്
അവൻ ഉയരം കൂടിയവനും താമരപ്പൂവിന്റെ ഇലപോലെയുള്ള കണ്ണുകളുള്ളവനും ജടാമുടിയുമുള്ളവനും ചീരം ധരിച്ചവനും യോജ്യമായ വിധത്തിൽ അശുദ്ധനായി അലങ്കാരമില്ലാതെ ഇരുന്നവനും ആയിരുന്നു.
അഥോടജമുപായാതം നൃദേവം പ്രണതം പുരഃ । സപര്യയാ പര്യഗൃഹ്ണാത് പ്രതിനന്ദ്യാനുരൂപയാ
അതിനുശേഷം രാജാവ് അശ്രമത്തിൽ എത്തി മുനിയുടെ മുമ്പിൽ നമസ്കരിച്ചു. മുനി യോജ്യമായ ആദരവോടെ അവനെ സ്വീകരിച്ചു.
ഗൃഹീതാര്ഹണമാസീനം സംയതം പ്രീണയന് മുനിഃ । സ്മരന് ഭഗവദാദേശം ഇത്യാഹ ശ്ലക്ഷ്ണയാ ഗിരാ
അർഹണ സ്വീകരിച്ച് രാജാവിനെ ഇരുത്തിയ മുനി, ഭഗവാന്റെ കല്പന ഓർത്ത്, മൃദുവായ വാക്കുകളിൽ സന്തോഷം പകർന്നു.
നൂനം ചങ്ക്രമണം ദേവ സതാം സംരക്ഷണായ തേ । വധായ ചാസതാം യസ്ത്വം ഹരേഃ ശക്തിര്ഹി പാലിനീ
ദേവാ, നിന്റെ സഞ്ചാരം സത്പുരുഷന്മാരെ രക്ഷിക്കാനും ദുഷ്ടന്മാരെ നശിപ്പിക്കാനുമാണ്. ഹരിയുടെ രക്ഷാസക്തി നീയാണല്ലോ.
യോഽര്കേന്ദു അഗ്നീന്ദ്രവായൂനാം യമധര്മപ്രചേതസാമ് । രൂപാണി സ്ഥാന ആധത്സേ തസ്മൈ ശുക്ലായ തേ നമഃ
സൂര്യൻ, ചന്ദ്രൻ, അഗ്നി, ഇന്ദ്രൻ, വായു, യമൻ, ധർമ്മൻ, വരുണൻ എന്നിവയുടെ രൂപവും സ്ഥാനവും നീ സ്വീകരിക്കുന്നു. അങ്ങയ്ക്ക്, ശുദ്ധനായവനേ, നമസ്കാരം.
ന യദാ രഥമാസ്ഥായ ജൈത്രം മണിഗണാര്പിതമ് । വിസ്ഫൂര്ജത് ചണ്ഡകോദണ്ഡോ രഥേന ത്രാസയന് അഘാന്
നീ രത്നങ്ങൾകൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച ജയരഥത്തിൽ കയറി, ഭയങ്കരമായ വില്ലുമായി ദുഷ്ടരെ ഭയപ്പെടുത്തുമ്പോൾ, അവർക്കു ഭയമാണ്.
സ്വസൈന്യചരണക്ഷുണ്ണം വേപയന് മണ്ഡലം ഭുവഃ । വികര്ഷന് ബൃഹതീം സേനാം പര്യടസി അംശുമാനിവ
നിന്റെ സൈന്യത്തിന്റെ കാലടികൾ ഭൂമിയെ ചവിട്ടി, അതിന്റെ വട്ടം കുലുക്കി, വലിയ സൈന്യത്തെ നയിച്ച് നീ പ്രകാശമുള്ള സൂര്യനെപ്പോലെ സഞ്ചരിക്കുന്നു.
തദൈവ സേതവഃ സര്വേ വര്ണാശ്രമനിബന്ധനാഃ । ഭഗവദ് രചിതാ രാജന് ഭിദ്യേരന് ബത ദസ്യുഭിഃ
അന്നേരം തന്നെ, രാജാവേ, ഭഗവാൻ സൃഷ്ടിച്ച വർണ്ണാശ്രമങ്ങളാൽ നിശ്ചയിച്ചിരുന്ന എല്ലാ അതിരുകളും കള്ളന്മാർ തകർക്കും.
അധര്മശ്ച സമേധേത ലോലുപൈര്വ്യങ്കുശൈര്നൃഭിഃ । ശയാനേ ത്വയി ലോകോഽയം ദസ്യുഗ്രസ്തോ വിനങ്ക്ഷ്യതി
അധർമ്മം, അത്യന്തം ലോഭികളും നിയന്ത്രണമില്ലാത്തവരുമായ മനുഷ്യർ കൊണ്ടു വളരുകയും, നീ വിശ്രമിച്ചാൽ ഈ ലോകം കള്ളന്മാരാൽ പിടിക്കപ്പെടുകയും നശിച്ചുപോകുകയും ചെയ്യും.
അഥാപി പൃച്ഛേ ത്വാം വീര യദര്ഥം ത്വം ഇഹാഗതഃ । തദ്വയം നിര്വ്യലീകേന പ്രതിപദ്യാമഹേ ഹൃദാ
എങ്കിലും, വീരാ, നീ ഇവിടേക്ക് വന്നതെന്തിനാണെന്ന് ഞാൻ ചോദിക്കുന്നു; ഞങ്ങൾ സത്യസന്ധമായ മനസ്സോടെ അതനുസരിച്ച് പെരുമാറാം.
ചീരഹരണലീലാ - ശ്രീശുക ഉവാച - ( അനുഷ്ടുപ് ) ഹേമന്തേ പ്രഥമേ മാസി നന്ദവ്രജകുമാരികാഃ । ചേരുര്ഹവിഷ്യം ഭുഞ്ജാനാഃ കാത്യായന്യര്ചനവ്രതമ്
ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു: ശീതകാലത്തിന്റെ ആദ്യമാസത്തിൽ, നന്ദന്റെ വൃന്ദാവനത്തിലെ ബാലികമാർ കാറ്റ്യായനിയെ ആരാധിക്കുന്ന വ്രതം അനുഷ്ഠിച്ചു, ലഘു ഭക്ഷണം മാത്രം കഴിച്ചു.
ആപ്ലുത്യാമ്ഭസി കാലിന്ദ്യാ ജലാന്തേ ചോദിതേഽരുണേ । കൃത്വാ പ്രതികൃതിം ദേവീം ആനര്ചുഃ നൃപ സൈകതീമ്
അരുണോദയത്തിൽ, കാളിന്ദി നദിയിൽ കുളിച്ച്, മണൽകൊണ്ട് ദേവിയുടെ രൂപം തീർത്ത്, അവർ അതു നദീതീരത്ത് ആരാധിച്ചു, രാജാവേ.
ഗന്ധൈര്മാല്യൈഃ സുരഭിഭിഃ ബലിഭിര്ധൂപദീപകൈഃ । ഉച്ചാവചൈശ്ചോപഹാരൈഃ പ്രവാലഫല തണ്ഡുലൈഃ
സുഗന്ധമുള്ള പുഷ്പമാലകൾ, ചന്ദനം, ബലികൾ, ധൂപം, ദീപം, വലിയതും ചെറുതുമായ പലവിധ സമ്മാനങ്ങൾ, ഇലകളും പഴങ്ങളും അരിയുംകൊണ്ട് അവർ ദേവിയെ പൂജിച്ചു.
കാത്യായനി മഹാമായേ മഹായോഗിന്യധീശ്വരി । നന്ദഗോപസുതം ദേവി പതിം മേ കുരു തേ നമഃ । ഇതി മന്ത്രം ജപന്ത്യസ്താഃ പൂജാം ചക്രുഃ കുമാരികാഃ
‘കാറ്റ്യായനി, മഹാശക്തിയേ, മഹായോഗിനിയേ, സർവ്വാധിപതിയേ, നന്ദഗോപന്റെ മകനെ എനിക്ക് ഭർത്താവാക്കണമേ; നിനക്കു വന്ദനം’ എന്ന മന്ത്രം ജപിച്ചുകൊണ്ട് ആ ബാലികമാർ ദേവിയെ ആരാധിച്ചു.
ഏവം മാസം വ്രതം ചേരുഃ കുമാര്യഃ കൃഷ്ണചേതസഃ । ഭദ്രകാലീം സമാനര്ചുഃ ഭൂയാന്നന്ദസുതഃ പതിഃ
ഇങ്ങനെ, കൃഷ്ണനിൽ മനസ്സു നിക്ഷേപിച്ച ബാലികമാർ ഒരു മാസം വ്രതം പാലിച്ചു, ഭദ്രകാളിയെ ആരാധിച്ചു, നന്ദന്റെ മകൻ ഭർത്താവാകണമെന്നാഗ്രഹത്തോടെ.
ഊഷസ്യുത്ഥായ ഗോത്രൈഃ സ്വൈരന്യോന്യാ ബദ്ധബാഹവഃ । കൃഷ്ണം ഉച്ചൈര്ജഗുര്യാന്ത്യഃ കാലിന്ദ്യാം സ്നാതുമന്വഹമ്
പ്രഭാതത്തിൽ കൂട്ടുകാരോടൊപ്പം എഴുന്നേറ്റു, കൈകൈകോർത്ത്, അവർ കാളിന്ദിയിലേക്കു കുളിക്കാന്പോകുമ്പോൾ കൃഷ്ണനെ ഉച്ചത്തിൽ പാടിക്കൊണ്ടിരുന്നത്.
നദ്യാഃ കദാചിദാഗത്യ തീരേ നിക്ഷിപ്യ പൂര്വവത് । വാസാംസി കൃഷ്ണം ഗായന്ത്യോ വിജഹ്രുഃ സലിലേ മുദാ
ഒരു ദിവസം, അവർ നദീതീരത്ത് എത്തി, മുമ്പുപോലെ വസ്ത്രങ്ങൾ അവിടെ വെച്ചു, കൃഷ്ണനെ പാടിക്കൊണ്ട് സന്തോഷത്തോടെ വെള്ളത്തിൽ കളിച്ചു.
ഭഗവാന് തദഭിപ്രേത്യ കൃഷ്ണോ യോഗേശ്വരേശ്വരഃ । വയസ്യൈരാവൃതസ്തത്ര ഗതസ്തത്കര്മസിദ്ധയേ
അവരുടെ മനസ്സിലുള്ള ആഗ്രഹം മനസ്സിലാക്കി, യോഗികളിൽ പ്രധാനനായ കൃഷ്ണൻ കൂട്ടുകാരോടൊപ്പം അവിടേക്ക് വന്നു, അവരുടെ മോഹം നിറവേറ്റാൻ.
താസാം വാസാംസ്യുപാദായ നീപമാരുഹ്യ സത്വരഃ । ഹസദ്ഭിഃ പ്രഹസന് ബാലൈഃ പരിഹാസമുവാച ഹ
വേഗത്തിൽ അവരുടെ വസ്ത്രങ്ങൾ എടുത്ത്, കദംബമരത്തിലേയ്ക്ക് കയറി, പക്കൽ കുട്ടികളുമായി ചിരിച്ചും കളിച്ചും അവരെ പരിഹസിച്ചു.
അത്രാഗത്യാബലാഃ കാമം സ്വം സ്വം വാസഃ പ്രഗൃഹ്യതാമ് । സത്യം ബ്രവാണി നോ നര്മ യദ്യൂയം വ്രതകര്ശിതാഃ
ഇവിടെ വന്ന്, ഓരോരുത്തിയും തങ്ങളുടെ വസ്ത്രം എടുക്കൂ; ഞാൻ സത്യമാണ് പറയുന്നത്, കളിയല്ല, നിങ്ങൾ വ്രതത്തിൽ ക്ഷീണിച്ചവരാണെങ്കിൽ.
ന മയോദിതപൂര്വം വാ അനൃതം തദിമേ വിദുഃ । ഏകൈകശഃ പ്രതീച്ഛധ്വം സഹൈവേതി സുമധ്യമാഃ
ഞാൻ ഇതുവരെ ഒരിക്കലും പൊയ്കഥ പറഞ്ഞിട്ടില്ല, ഈ കുട്ടികൾക്കും അതറിയാം; സുന്ദരികളേ, ഒരാളൊരാൾവരെ വന്ന് വസ്ത്രങ്ങൾ എടുക്കൂ, ഒരുമിച്ചല്ല.
തസ്യ തത് ക്ഷ്വേലിതം ദൃഷ്ട്വാ ഗോപ്യഃ പ്രേമപരിപ്ലുതാഃ । വ്രീഡിതാഃ പ്രേക്ഷ്യ ചാന്യോന്യം ജാതഹാസാ ന നിര്യയുഃ
കൃഷ്ണന്റെ ഈ കളിയുള്ള പെരുമാറ്റം കണ്ടു, പ്രണയത്തിൽ മുഴുകിയ ഗോപികൾ പരസ്പരം ലജ്ജയോടെ നോക്കി, ചിരിച്ചു, പക്ഷേ വെള്ളത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തു വരില്ലായിരുന്നു.
ഏവം ബ്രുവതി ഗോവിന്ദേ നര്മണാഽഽക്ഷിപ്തചേതസഃ । ആകണ്ഠമഗ്നാഃ ശീതോദേ വേപമാനാസ്തമബ്രുവന്
ഗോവിന്ദൻ ഇങ്ങനെ തമാശയായി പറഞ്ഞപ്പോൾ, മനസ്സിൽ ആകുലതയോടെ, കഴുത്തുവരെയും തണുത്ത വെള്ളത്തിൽ മുങ്ങി വിറയച്ചുകൊണ്ട്, അവർ കൃഷ്ണനോട് പറഞ്ഞു.
മാനയം ഭോഃ കൃഥാസ്ത്വാം തു നന്ദഗോപസുതം പ്രിയമ് । ജാനീമോഽങ്ഗ വ്രജശ്ലാഘ്യം ദേഹി വാസാംസി വേപിതാഃ
നന്ദഗോപന്റെ പ്രിയപുത്രാ, ദയവായി ഞങ്ങളെ മാനിക്കണം; നീ വ്രജത്തിലെ പ്രശംസയ്ക്ക് അർഹനാണെന്ന് ഞങ്ങൾ അറിയുന്നു. ഞങ്ങൾ വിറയുന്നു, വസ്ത്രങ്ങൾ തിരികെ തരിക.
ശ്യാമസുന്ദര തേ ദാസ്യഃ കരവാമ തവോദിതമ് । ദേഹി വാസാംസി ധര്മജ്ഞ നോ ചേദ് രാജ്ഞേ ബ്രുവാമ ഹേ
ശ്യാമസുന്ദരാ, ഞങ്ങൾ നിന്റെ ദാസിമാരാണ്, നീ പറയുന്നതെല്ലാം ചെയ്യാം; ധർമ്മത്തെ അറിയുന്നവനേ, വസ്ത്രങ്ങൾ തരിക, അല്ലെങ്കിൽ രാജാവിനോട് പരാതിപ്പെടും.
ശ്രീഭഗവാനുവാച । ഭവത്യോ യദി മേ ദാസ്യോ മയോക്തം വാ കരിഷ്യഥ । അത്രാഗത്യ സ്വവാസാംസി പ്രതീച്ഛന്തു ശുചിസ്മിതാഃ
ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: നിങ്ങൾ എനിക്ക് സത്യസന്ധരായ സേവികമാർ ആണെങ്കിൽ, ഞാൻ പറഞ്ഞതുപോലെ ചെയ്യൂ. ഈ ശുദ്ധമായ ചിരിയുള്ള പെൺകുട്ടികൾ ഇവിടെ വന്ന് അവരുടെ വസ്ത്രങ്ങൾ വാങ്ങട്ടെ.
തതോ ജലാശയാത് സര്വാ ദാരികാഃ ശീതവേപിതാഃ । പാണിഭ്യാം യോനിമാച്ഛാദ്യ പ്രോത്തേരുഃ ശീതകര്ശിതാഃ
അപ്പോൾ ആ പെൺകുട്ടികൾ എല്ലാം തണുപ്പിൽ വിറയച്ചു കൊണ്ടു, കൈകൊണ്ട് ശരീരത്തിന്റെ ഗോപ്യഭാഗം മറച്ച്, വെള്ളത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തുവന്നു.
ഭഗവാനാഹതാ വീക്ഷ്യ ശുദ്ധ ഭാവപ്രസാദിതഃ । സ്കന്ധേ നിധായ വാസാംസി പ്രീതഃ പ്രോവാച സസ്മിതമ്
അവരെ അശക്തരായി കണ്ട ഭഗവാൻ അവരുടെ ശുദ്ധമായ ഭക്തിയിൽ സന്തോഷിച്ചു. വസ്ത്രങ്ങൾ തോളിൽ വെച്ച്, സ്നേഹപൂർവ്വം ചിരിച്ചു കൊണ്ട് അവരോട് പറഞ്ഞു.
( മിശ്ര ) യൂയം വിവസ്ത്രാ യദപോ ധൃതവ്രതാ വ്യഗാഹതൈതത് തദു ദേവഹേലനമ് । ബദ്ധ്വാഞ്ജലിം മൂര്ധ്ന്യപനുത്തയേംഽഹസഃ കൃത്വാ നമോഽധോ വസനം പ്രഗൃഹ്യതാമ്
നിങ്ങൾ വസ്ത്രം ധരിക്കാതെ വെള്ളത്തിൽ കയറി, വ്രതം പാലിച്ചു. ഇതു ദേവന്മാരോടുള്ള അപചാരമാണ്. പാപം നീക്കാൻ കൈകൂപ്പി തലവാഴ്ത്തി പ്രാർത്ഥിക്കൂ. അതിനുശേഷം വസ്ത്രങ്ങൾ എടുത്ത് ധരിക്കൂ.
( ഇംദ്രവംശാ ) ഇത്യച്യുതേനാഭിഹിതം വ്രജാബലാ മത്വാ വിവസ്ത്രാപ്ലവനം വ്രതച്യുതിമ് । തത്പൂര്തികാമാസ്തദശേഷകര്മണാം സാക്ഷാത്കൃതം നേമുരവദ്യമൃഗ് യതഃ
അച്യുതൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതുകേട്ട്, വ്രജത്തിലെ പെൺകുട്ടികൾ വസ്ത്രം ഇല്ലാതെ കുളിക്കുന്നത് വ്രതഭംഗമാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കി. അവർ തന്റെ ഉദ്ദേശം പൂർത്തിയാക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചു. കാരണം, അവൻ നേരിട്ട് നിർദേശിച്ചതിനാൽ അത് പാപമല്ലെന്ന് അവർ അംഗീകരിച്ചു.