ತತ್ರ ಸಞ್ಜಯಮಾಸೀನಂ ಪಪ್ರಚ್ಛೋದ್ವಿಗ್ನಮಾನಸಃ । ಗಾವಲ್ಗಣೇ ಕ್ವ ನಸ್ತಾತೋ ವೃದ್ಧೋ ಹೀನಶ್ಚ ನೇತ್ರಯೋಃ
ಅಲ್ಲಿ ಸಂಜಯನು ಕುಳಿತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಯುದ್ಧಿಷ್ಠಿರನು ಆತಂಕದಿಂದ ಕೇಳಿದನು: 'ಗಾವಲ್ಗಣ, ನಮ್ಮ ವಯಸ್ಸಾದ ತಂದೆ, ಈಗ ಕಣ್ಣಿಲ್ಲದೆ, ಎಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ?' ಎಂದು.
ಅಮ್ಬಾ ಚ ಹತಪುತ್ರಾಽಽರ್ತಾ ಪಿತೃವ್ಯಃ ಕ್ವ ಗತಃ ಸುಹೃತ್ । ಅಪಿ ಮಯ್ಯಕೃತಪ್ರಜ್ಞೇ ಹತಬನ್ಧುಃ ಸ ಭಾರ್ಯಯಾ । ಆಶಂಸಮಾನಃ ಶಮಲಂ ಗಙ್ಗಾಯಾಂ ದುಃಖಿತೋಽಪತತ್
'ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ದುಃಖದಲ್ಲಿ ಇರುವ ತಾಯಿ ಎಲ್ಲಿದ್ದಾಳೆ? ನಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತನಾದ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದರು? ನಾನು ಬುದ್ಧಿಯಿಲ್ಲವೆಂದು ಭಾವಿಸಿ, ಬಂಧುಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು, ಅವರು ತಮ್ಮ ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಗಂಗೆಯ ಬಳಿ ಹೋದಿರಬಹುದೆಂದು ಭಾವಿಸಿ, ಯುದ್ಧಿಷ್ಠಿರನು ದುಃಖದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದನು.'
ಪಿತರ್ಯುಪರತೇ ಪಾಣ್ಡೌ ಸರ್ವಾನ್ನಃ ಸುಹೃದಃ ಶಿಶೂನ್ । ಅರಕ್ಷತಾಂ ವ್ಯಸನತಃ ಪಿತೃವ್ಯೌ ಕ್ವ ಗತಾವಿತಃ
'ನಮ್ಮ ತಂದೆ ಪಾಂಡು ಹೋದ ಮೇಲೆ, ನಮ್ಮ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪಂದಿರೆಲ್ಲಾ ನಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತರು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಸಂಕಟಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿದರು. ಈಗ ಆ ರಕ್ಷಕರು ನಮ್ಮನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದರು?'
ಸೂತ ಉವಾಚ । ಕೃಪಯಾ ಸ್ನೇಹವೈಕ್ಲವ್ಯಾತ್ ಸೂತೋ ವಿರಹಕರ್ಶಿತಃ । ಆತ್ಮೇಶ್ವರಮಚಕ್ಷಾಣೋ ನ ಪ್ರತ್ಯಾಹಾತಿಪೀಡಿತಃ
ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು: ಕರುಣೆ ಮತ್ತು ವಿಯೋಗದ ನೋವಿನಿಂದ, ಸೂತನು ತುಂಬಾ ದುಃಖದಿಂದ ಒಳಗಿನಿಂದ ದೇವರನ್ನು ಕಾಣದೆ, ಉತ್ತರಿಸಲಾಗದೆ ಮೌನವಾಗಿದ್ದನು.
ವಿಮೃಜ್ಯಾಶ್ರೂಣಿ ಪಾಣಿಭ್ಯಾಂ ವಿಷ್ಟಭ್ಯಾತ್ಮಾನಮಾತ್ಮನಾ । ಅಜಾತಶತ್ರುಂ ಪ್ರತ್ಯೂಚೇ ಪ್ರಭೋಃ ಪಾದಾವನುಸ್ಮರನ್
ತನ್ನ ಕೈಗಳಿಂದ ಕಣ್ಣೀರನ್ನು ಒರೆದು, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸ್ಥಿರಪಡಿಸಿ, ಸಂಜಯನು ಯುದ್ಧಿಷ್ಠಿರನಿಗೆ ಉತ್ತರ ನೀಡಿದನು, ಭಗವಂತನ ಪಾದಗಳನ್ನು ನೆನೆಸುತ್ತಾ.
ಸಞ್ಜಯ ಉವಾಚ । ನಾಹಂ ವೇದ ವ್ಯವಸಿತಂ ಪಿತ್ರೋರ್ವಃ ಕುಲನನ್ದನ । ಗಾನ್ಧಾರ್ಯಾ ವಾ ಮಹಾಬಾಹೋ ಮುಷಿತೋಽಸ್ಮಿ ಮಹಾತ್ಮಭಿಃ
ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು: 'ನಿನ್ನ ವಂಶದ ಆನಂದವಾಗಿರುವೆ, ಮಹಾಬಾಹುವೇ, ನಿನ್ನ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ನನಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಗಾಂಧಾರಿಯವರದು ಕೂಡ ನನಗೆ ತಿಳಿಯದು. ಈ ಮಹಾತ್ಮರು ನನ್ನನ್ನು ಮೋಸಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.'
ಅಥಾಜಗಾಮ ಭಗವಾನ್ ನಾರದಃ ಸಹತುಮ್ಬುರುಃ । ಪ್ರತ್ಯುತ್ಥಾಯಾಭಿವಾದ್ಯಾಹ ಸಾನುಜೋಽಭ್ಯರ್ಚಯನ್ ಮುನಿಮ್
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಹರ್ಷಿ ನಾರದನು ತುಂಬುರುವನ್ನು ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಬಂದನು. ಯುದ್ಧಿಷ್ಠಿರನು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮಂದಿರೊಂದಿಗೆ ಎದ್ದು, ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಆ ಮಹರ್ಷಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದನು.
ಯುಧಿಷ್ಠಿರ ಉವಾಚ । ನಾಹಂ ವೇದ ಗತಿಂ ಪಿತ್ರೋಃ ಭಗವನ್ ಕ್ವ ಗತಾವಿತಃ । ಅಮ್ಬಾ ವಾ ಹತಪುತ್ರಾರ್ತಾ ಕ್ವ ಗತಾ ಚ ತಪಸ್ವಿನೀ
ಯುದ್ಧಿಷ್ಠಿರನು ಹೇಳಿದನು: 'ಭಗವಂತನೆ, ನನ್ನ ತಂದೆ-ತಾಯಿ ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದರು ಎಂಬುದು ನನಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ದುಃಖದಲ್ಲಿದ್ದ ತಪಸ್ವಿನಿಯಾದ ತಾಯಿ ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದಳು ಎಂಬುದೂ ನನಗೆ ತಿಳಿಯದು.'
ಕರ್ಣಧಾರ ಇವಾಪಾರೇ ಭಗವಾನ್ ಪಾರದರ್ಶಕಃ । ಅಥಾಬಭಾಷೇ ಭಗವಾನ್ ನಾರದೋ ಮುನಿಸತ್ತಮಃ
ಆಗ, ಸಮುದ್ರವನ್ನು ದಾಟಿಸುವ ನಾವಿಕನಂತೆ, ಮಹರ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ನಾರದನು ಮಾತನಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು.
ಯಥಾ ಗಾವೋ ನಸಿ ಪ್ರೋತಾಃ ತನ್ತ್ಯಾಂ ಬದ್ಧಾಃ ಸ್ವದಾಮಭಿಃ । ವಾಕ್ತನ್ತ್ಯಾಂ ನಾಮಭಿರ್ಬದ್ಧಾ ವಹನ್ತಿ ಬಲಿಮೀಶಿತುಃ
ಹಸುಗಳು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಹಗ್ಗದಿಂದ ಕಂಬಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟಿರುವಂತೆ, ಜೀವಿಗಳು ತಮ್ಮ ಹೆಸರಿನ ಹಗ್ಗದಿಂದ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟು, ಒಡೆಯನಿಗೆ ಬಲಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಹೋಗುವಂತೆ ನಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಯಥಾ ಕ್ರೀಡೋಪಸ್ಕರಾಣಾಂ ಸಂಯೋಗವಿಗಮಾವಿಹ । ಇಚ್ಛಯಾ ಕ್ರೀಡಿತುಃ ಸ್ಯಾತಾಂ ತಥೈವೇಶೇಚ್ಛಯಾ ನೃಣಾಮ್
ಹಾಡುಮಕ್ಕಳ ಆಟದ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು ಆಟಗಾರನ ಇಚ್ಛೆಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಸೇರಿ ಬೇರ್ಪಡುವಂತೆ, ಜೀವಿಗಳ ಕೂಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಬೇರ್ಪಡಿಕೆಗಳು ಕೂಡ ಭಗವಂತನ ಇಚ್ಛೆಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿವೆ.
ಯನ್ಮನ್ಯಸೇ ಧ್ರುವಂ ಲೋಕಂ ಅಧ್ರುವಂ ವಾ ನ ಚೋಭಯಮ್ । ಸರ್ವಥಾ ನ ಹಿ ಶೋಚ್ಯಾಸ್ತೇ ಸ್ನೇಹಾತ್ ಅನ್ಯತ್ರ ಮೋಹಜಾತ್
ನೀನು ಯಾವುದು ಶಾಶ್ವತ, ಯಾವುದು ಅಶಾಶ್ವತ ಎಂದು ಭಾವಿಸುವೆಯೋ, ಅದು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಅಲ್ಲ. ಎಲ್ಲವೂ ಭ್ರಮೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಹೊರತು ಬೇರೆ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ದುಃಖಪಡಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ.
ತಸ್ಮಾಜ್ಜಹ್ಯಙ್ಗ ವೈಕ್ಲವ್ಯಂ ಅಜ್ಞಾನಕೃತಮಾತ್ಮನಃ । ಕಥಂ ತ್ವನಾಥಾಃ ಕೃಪಣಾ ವರ್ತೇರಂಸ್ತೇ ಚ ಮಾಂ ವಿನಾ
ಆದುದರಿಂದ, ಅಯ್ಯಾ, ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಈ ಮನಸ್ಸಿನ ದುರ್ಬಲತೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬಿಡು. ನಾನು ಇಲ್ಲದೆ ಆ ಅನಾಥರು ಹೇಗೆ ಬದುಕಬಹುದು ಎಂದು ಯೋಚಿಸಬೇಡ.
ಕಾಲಕರ್ಮ ಗುಣಾಧೀನೋ ದೇಹೋಽಯಂ ಪಾಞ್ಚಭೌತಿಕಃ । ಕಥಮನ್ಯಾಂಸ್ತು ಗೋಪಾಯೇತ್ ಸರ್ಪಗ್ರಸ್ತೋ ಯಥಾ ಪರಮ್
ಈ ದೇಹವು ಐದು ಭೂತಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಕಾಲ, ಕರ್ಮ ಮತ್ತು ಗುಣಗಳಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದೆ. ಹಾವು ಕಚ್ಚಿದವನು ಇನ್ನೊಬ್ಬರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲಾಗದಂತೆ, ಒಬ್ಬನು ಇನ್ನೊಬ್ಬರನ್ನು ಹೇಗೆ ರಕ್ಷಿಸಬಹುದು?
ಅಹಸ್ತಾನಿ ಸಹಸ್ತಾನಾಂ ಅಪದಾನಿ ಚತುಷ್ಪದಾಮ್ । ಫಲ್ಗೂನಿ ತತ್ರ ಮಹತಾಂ ಜೀವೋ ಜೀವಸ್ಯ ಜೀವನಮ್
ಕೈ ಇಲ್ಲದವುಗಳನ್ನು ಕೈ ಇರುವವುಗಳು ತಿನ್ನುತ್ತವೆ, ಕಾಲು ಇಲ್ಲದವುಗಳನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಕಾಲುಗಳಿರುವವುಗಳು ತಿನ್ನುತ್ತವೆ; ಇಲ್ಲಿ ದುರ್ಬಲರು ಬಲಿಷ್ಠರ ಆಹಾರವಾಗುತ್ತಾರೆ—ಜೀವನು ಜೀವದಿಂದ ಬದುಕುತ್ತಾನೆ.
ತದಿದಂ ಭಗವಾನ್ ರಾಜನ್ ಏಕ ಆತ್ಮಾತ್ಮನಾಂ ಸ್ವದೃಕ್ । ಅನ್ತರೋಽನನ್ತರೋ ಭಾತಿ ಪಶ್ಯ ತಂ ಮಾಯಯೋರುಧಾ
ರಾಜನೇ, ಆ ಪರಮಾತ್ಮನು ಎಲ್ಲರ ಆತ್ಮನೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ, ತಾನೇ ತನ್ನನ್ನು ಕಾಣುವವನು. ಅವನು ಒಳಗೂ ಹೊರಗೂ ಇರುವವನು. ಅವನನ್ನು ಅವನ ಮಾಯೆಯಿಂದ ಕಾಣಬಹುದು, ನೀನು ಅವನನ್ನು ನೋಡು.
ಸೋಽಯಮದ್ಯ ಮಹಾರಾಜ ಭಗವಾನ್ ಭೂತಭಾವನಃ । ಕಾಲರೂಪೋಽವತೀರ್ಣೋಽಸ್ಯಾಂ ಅಭಾವಾಯ ಸುರದ್ವಿಷಾಮ್
ಮಹಾರಾಜನೇ, ಆ ಭಗವಂತನು ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನೂ ಪಾಲಕರೂ ಆಗಿ ಈಗ ಕಾಲರೂಪದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡಲು ಇಳಿದಿದ್ದಾನೆ.
ನಿಷ್ಪಾದಿತಂ ದೇವಕೃತ್ಯಂ ಅವಶೇಷಂ ಪ್ರತೀಕ್ಷತೇ । ತಾವದ್ ಯೂಯಂ ಅವೇಕ್ಷಧ್ವಂ ಭವೇದ್ ಯಾವದಿಹೇಶ್ವರಃ
ದೇವತೆಗಳ ಕೆಲಸ ಮುಗಿದಿದೆ; ಈಗ ಉಳಿದಿರುವುದನ್ನು ಅವನು ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಆತನು ಇಲ್ಲಿ ಇರುವವರೆಗೆ ನೀವು ಎಲ್ಲರೂ ಗಮನಿಸಿ ಕಾಯಿರಿ.
ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರಃ ಸಹ ಭ್ರಾತ್ರಾ ಗಾನ್ಧಾರ್ಯಾ ಚ ಸ್ವಭಾರ್ಯಯಾ । ದಕ್ಷಿಣೇನ ಹಿಮವತ ಋಷೀಣಾಂ ಆಶ್ರಮಂ ಗತಃ
ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನು ತಮ್ಮ ಸಹೋದರನ ಜೊತೆಗೆ, ಗಾಂಧಾರಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿಯೊಂದಿಗೆ, ಹಿಮಾಲಯದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಋಷಿಗಳ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಹೋಗಿದ್ದಾನೆ.
ಸ್ರೋತೋಭಿಃ ಸಪ್ತಭಿರ್ಯಾ ವೈ ಸ್ವರ್ಧುನೀ ಸಪ್ತಧಾ ವ್ಯಧಾತ್ । ಸಪ್ತಾನಾಂ ಪ್ರೀತಯೇ ನಾನಾ ಸಪ್ತಸ್ರೋತಃ ಪ್ರಚಕ್ಷತೇ
ಆ ಸ್ವರ್ಗಗಂಗೆಯು ಏಳು ಹರಿವಿನಿಂದ ಏಳು ಭಾಗವಾಗಿ ಹರಿದು, ಏಳು ಋಷಿಗಳಿಗೆ ಸಂತೋಷ ಕೊಡಲು ಹೀಗೆ ಮಾಡಿತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಆಕೆ 'ಏಳು ಹರಿವಿನ ನದಿ' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾಳೆ.
ಸ್ನಾತ್ವಾನುಸವನಂ ತಸ್ಮಿನ್ ಹುತ್ವಾ ಚಾಗ್ನೀನ್ಯಥಾವಿಧಿ । ಅಬ್ಭಕ್ಷ ಉಪಶಾನ್ತಾತ್ಮಾ ಸ ಆಸ್ತೇ ವಿಗತೈಷಣಃ
ಅಲ್ಲಿ, ಸರಿಯಾದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ವಿಧಿಯಂತೆ ಅಗ್ನಿಗೆ ಹೋಮ ಮಾಡಿ, ಕೇವಲ ನೀರನ್ನು ಸೇವಿಸಿ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಶಾಂತಗೊಳಿಸಿ, ಎಲ್ಲ ಆಸೆಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಅವನು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.
ಜಿತಾಸನೋ ಜಿತಶ್ವಾಸಃ ಪ್ರತ್ಯಾಹೃತಷಡಿನ್ದ್ರಿಯಃ । ಹರಿಭಾವನಯಾ ಧ್ವಸ್ತಃ ಅಜಃಸತ್ತ್ವತಮೋಮಲಃ
ಆತನು ಆಸನವನ್ನು, ಉಸಿರನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ, ಆರು ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದು, ಹರಿಯನ್ನು ಧ್ಯಾನಮಾಡಿ ಕಾಮ-ಕ್ರೋಧಗಳ ಮಾಲಿನ್ಯವನ್ನು ದೂರಮಾಡಿ, ಶುದ್ಧವಾದ ಸತ್ವಗುಣದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿದ್ದಾನೆ.
ವಿಜ್ಞಾನಾತ್ಮನಿ ಸಂಯೋಜ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞೇ ಪ್ರವಿಲಾಪ್ಯ ತಮ್ । ಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಾತ್ಮಾನಮಾಧಾರೇ ಘಟಾಮ್ಬರಮಿವಾಮ್ಬರೇ
ಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಲೀನಗೊಳಿಸಿ, ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞನನ್ನು ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ಕರಗಿಸಿ, ಆತ್ಮವನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮನಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿಸಿ, ಹೂಡಿದ ಮಡಕೆ ಹಾಳಾದ ಮೇಲೆ ಅದರೊಳಗಿನ ಆಕಾಶವು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶದಲ್ಲಿ ಬೆರೆವಂತೆ ಆತನು ಲೀನನಾಗಿದ್ದಾನೆ.
ಧ್ವಸ್ತಮಾಯಾಗುಣೋದರ್ಕೋ ನಿರುದ್ಧಕರಣಾಶಯಃ । ನಿವರ್ತಿತಾಖಿಲಾಹಾರ ಆಸ್ತೇ ಸ್ಥಾಣುರಿವಾಚಲಃ । ತಸ್ಯಾನ್ತರಾಯೋ ಮೈವಾಭೂಃ ಸನ್ನ್ಯಸ್ತಾಖಿಲಕರ್ಮಣಃ
ಮಾಯೆಯ ಗುಣಗಳ ಉಳಿದ ಭಾಗವನ್ನೂ ನಾಶಮಾಡಿ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನೂ ಮನಸ್ಸನ್ನೂ ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ, ಎಲ್ಲ ಆಹಾರವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಕಂಬದಂತೆ ಕುಳಿತಿದ್ದಾನೆ. ಎಲ್ಲಾ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದ ಅವನಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಅಡಚಣೆ ಬರಬಾರದು.
ಸ ವಾ ಅದ್ಯತನಾದ್ ರಾಜನ್ ಪರತಃ ಪಞ್ಚಮೇಽಹನಿ । ಕಲೇವರಂ ಹಾಸ್ಯತಿ ಸ್ವಂ ತಚ್ಚ ಭಸ್ಮೀಭವಿಷ್ಯತಿ
ರಾಜನೇ, ಇಂದಿನಿಂದ ಐದನೇ ದಿನ ಅವನು ತನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುತ್ತಾನೆ. ಆ ದೇಹವು ಭಸ್ಮವಾಗುತ್ತದೆ.
ದಹ್ಯಮಾನೇಽಗ್ನಿಭಿರ್ದೇಹೇ ಪತ್ಯುಃ ಪತ್ನೀ ಸಹೋಟಜೇ । ಬಹಿಃ ಸ್ಥಿತಾ ಪತಿಂ ಸಾಧ್ವೀ ತಮಗ್ನಿಮನು ವೇಕ್ಷ್ಯತಿ
ಪತಿಯ ದೇಹವು ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಸುಟ್ಟಾಗ, ಪತ್ನಿಯು ತಮ್ಮ ಸಹೋದರನೊಂದಿಗೆ ಹೊರಗಡೆ ನಿಂತು, ಪತಿಯನ್ನು ಅಗ್ನಿಗೆ ಸೇರುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನೋಡುತ್ತಾಳೆ.
ವಿದುರಸ್ತು ತದಾಶ್ಚರ್ಯಂ ನಿಶಾಮ್ಯ ಕುರುನನ್ದನ । ಹರ್ಷಶೋಕಯುತಸ್ತಸ್ಮಾದ್ ಗನ್ತಾ ತೀರ್ಥನಿಷೇವಕಃ
ಈ ಅದ್ಭುತ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ಕೇಳಿ, ಕುರುಕುಲದವನಾದ ವಿದುರನು ಸಂತೋಷವೂ ದುಃಖವೂ ತುಂಬಿಕೊಂಡು, ಅಲ್ಲಿಂದ ಪವಿತ್ರ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಗೆ ಹೊರಡುತ್ತಾನೆ.
ಇತ್ಯುಕ್ತ್ವಾಥಾರುಹತ್ ಸ್ವರ್ಗಂ ನಾರದಃ ಸಹತುಮ್ಬುರುಃ । ಯುಧಿಷ್ಠಿರೋ ವಚಸ್ತಸ್ಯ ಹೃದಿ ಕೃತ್ವಾಜಹಾಚ್ಛುಚಃ
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ನಾರದನು ತುಂಭುರುವಿನೊಂದಿಗೆ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋಯಿತು. ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು, ತನ್ನ ದುಃಖವನ್ನು ಬಿಟ್ಟನು.
ಕಿಮೇತದ್ ಅದ್ಭುತಮಿವ ವಾಸುದೇವೇಽಖಿಲಾತ್ಮನಿ । ವ್ರಜಸ್ಯ ಸಾತ್ಮನಸ್ತೋಕೇಷು ಅಪೂರ್ವಂ ಪ್ರೇಮ ವರ್ಧತೇ
ಇದು ಎಷ್ಟು ಆಶ್ಚರ್ಯಕರ! ವಾಸುದೇವನಲ್ಲಿ, ಎಲ್ಲರ ಆತ್ಮನಾದವನಲ್ಲಿ, ವ್ರಜದ ಜನರೂ ಅವರ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿಯೂ ಅಪೂರ್ವವಾದ ಪ್ರೀತಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ.
ಯತ್ರ ನೈಸರ್ಗದುರ್ವೈರಾಃ ಸಹಾಸನ್ ನೃಮೃಗಾದಯಃ । ಮಿತ್ರಾಣೀವಾಜಿತಾವಾಸ ದ್ರುತರುಟ್ತರ್ಷಕಾದಿಕಮ್
ಅಲ್ಲಿ, ಸಹಜವಾಗಿ ಶತ್ರುಗಳಾದ ಮನುಷ್ಯರೂ ಮೃಗಗಳೂ ಕೂಡ, ಜಯಿಸಲಾರದ ದೇವರು ವಾಸಿಸುವ ಆ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ, ಜಿಂಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ನೇಹಿತರಂತೆ ಇದ್ದರು.