ತದಿದಂ ಶ್ರೋತುಮಿಚ್ಛಾಮೋ ಗದಿತುಂ ಯದಿ ಮನ್ಯಸೇ । ಬ್ರೂಹಿ ನಃ ಶ್ರದ್ದಧಾನಾನಾಂ ಯಸ್ಯ ಜ್ಞಾನಮದಾಚ್ಛುಕಃ
ನೀನು ಒಪ್ಪಿದರೆ, ದಯವಿಟ್ಟು ನಮಗೆ ಇದನ್ನು ವಿವರಿಸು. ನಾವು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಕೇಳಲು ಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದೇವೆ. ಶುಕಮುನಿಯವರು ನಮಗೆ ಈ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ನೀಡಿದರು.
ಸೂತ ಉವಾಚ । ಅಪೀಪಲದ್ಧರ್ಮರಾಜಃ ಪಿತೃವದ್ ರಞ್ಜಯನ್ ಪ್ರಜಾಃ । ನಿಃಸ್ಪೃಹಃ ಸರ್ವಕಾಮೇಭ್ಯಃ ಕೃಷ್ಣಪಾದಾನುಸೇವಯಾ
ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು: ಧರ್ಮರಾಜನು ತಂದೆಯಂತೆ ಪ್ರಜೆಯನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸಿದನು. ಕೃಷ್ಣನ ಪಾದಸೇವೆಯಿಂದ ಎಲ್ಲ ಆಸೆಗಳಿಂದ ದೂರವಿದ್ದು, ನಿರ್ಲಿಪ್ತನಾಗಿ ರಾಜ್ಯವಾಳಿದನು.
ಸಮ್ಪದಃ ಕ್ರತವೋ ಲೋಕಾ ಮಹಿಷೀ ಭ್ರಾತರೋ ಮಹೀ । ಜಮ್ಬೂದ್ವೀಪಾಧಿಪತ್ಯಂ ಚ ಯಶಶ್ಚ ತ್ರಿದಿವಂ ಗತಮ್
ಅವನಿಗೆ ಸಂಪತ್ತು, ಯಜ್ಞಗಳು, ರಾಜ್ಯಗಳು, ಪತ್ನಿಯರು, ಸಹೋದರರು, ಜಂಬೂದ್ವೀಪದ ಆಳ್ವಿಕೆ ಮತ್ತು ಸ್ವರ್ಗವರೆಗೆ ಹಬ್ಬಿದ ಖ್ಯಾತಿ—allವು ಇದ್ದವು.
ಕಿಂ ತೇ ಕಾಮಾಃ ಸುರಸ್ಪಾರ್ಹಾ ಮುಕುನ್ದಮನಸೋ ದ್ವಿಜಾಃ । ಅಧಿಜಹ್ರುರ್ಮುದಂ ರಾಜ್ಞಃ ಕ್ಷುಧಿತಸ್ಯ ಯಥೇತರೇ
ದ್ವಿಜರೇ, ಮುಕುಂದನಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ನೆಟ್ಟವನಿಗೆ ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಅಪೇಕ್ಷಿತವಾದ ಇಚ್ಛೆಗಳು ಯಾವ ಪ್ರಯೋಜನ ಕೊಡುತ್ತವೆ? ಹಸಿವಿನಿಂದಿರುವ ರಾಜನಿಗೆ ಬೇರೆ ಯಾವ ವಸ್ತು ಸಂತೋಷ ನೀಡಿದರೂ ಅವನಿಗೆ ಹಸಿವೇ ಮುಖ್ಯವಾದಂತೆ, ಅವನಿಗೆ ಆ ಇಚ್ಛೆಗಳು ಸಂತೋಷ ತಂದವು.
ಮಾತುರ್ಗರ್ಭಗತೋ ವೀರಃ ಸ ತದಾ ಭೃಗುನನ್ದನ । ದದರ್ಶ ಪುರುಷಂ ಕಞ್ಚಿದ್ ದಹ್ಯಮಾನೋಽಸ್ತ್ರತೇಜಸಾ
ಭೃಗುಮುನಿಯ ವಂಶಜನೇ, ಆ ಧೈರ್ಯಶಾಲಿಯಾದ ಮಗನು ತಾಯಿಯ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿದ್ದಾಗಲೇ, ಅಸ್ತ್ರದ ತಾಪದಿಂದ ಬೆಂದಾಗ, ಯಾರೋ ಒಬ್ಬನನ್ನು ನೋಡಿದನು.
ಅಙ್ಗುಷ್ಠಮಾತ್ರಮಮಲಂ ಸ್ಫುರತ್ ಪುರಟ ಮೌಲಿನಮ್ । ಅಪೀವ್ಯದರ್ಶನಂ ಶ್ಯಾಮಂ ತಡಿದ್ ವಾಸಸಮಚ್ಯುತಮ್
ಅವನು ಬೆರಗಾಗಿಸುವಂತಹ, ಬೆರಗಿನಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ, ಬೆಳ್ಳಿಯ ಕಿರೀಟ ಧರಿಸಿದ, ಬೆರಳಿನಷ್ಟು ಗಾತ್ರದ, ಮಸುಕಾದ ಬಣ್ಣದ, ಹಳದಿ ವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಿದ, ದೋಷರಹಿತವಾದ ಆಚ್ಯುತನನ್ನು ನೋಡಿದನು.
ಶ್ರೀಮದ್ ದೀರ್ಘಚತುರ್ಬಾಹುಂ ತಪ್ತಕಾಞ್ಚನ ಕುಣ್ಡಲಮ್ । ಕ್ಷತಜಾಕ್ಷಂ ಗದಾಪಾಣಿಂ ಆತ್ಮನಃ ಸರ್ವತೋ ದಿಶಮ್ । ಪರಿಭ್ರಮನ್ತಂ ಉಲ್ಕಾಭಾಂ ಭ್ರಾಮಯನ್ತಂ ಗದಾಂ ಮುಹುಃ
ಅವನು ನಾಲ್ಕು ಉದ್ದವಾದ ಕೈಗಳೊಂದಿಗೆ, ಹೊಳೆಯುವ ಬಂಗಾರದ ಕಿವಿಬೊಕ್ಕೆಗಳು, ರಕ್ತವರ್ಣದ ಕಣ್ಣುಗಳು, ಕೈಯಲ್ಲಿ ಗದೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದಿದ್ದನು. ಆ ಮಗುವಿನ ಸುತ್ತಲೂ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತ, ಗದೆಯನ್ನು ಮಿಂಚಿನಂತೆ ಸುತ್ತಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.
ಅಸ್ತ್ರತೇಜಃ ಸ್ವಗದಯಾ ನೀಹಾರಮಿವ ಗೋಪತಿಃ । ವಿಧಮನ್ತಂ ಸನ್ನಿಕರ್ಷೇ ಪರ್ಯೈಕ್ಷತ ಕ ಇತ್ಯಸೌ
ಅವನ ಸ್ವಂತ ಗದೆಯಿಂದ ಆ ಅಸ್ತ್ರದ ತಾಪವನ್ನು, ಹಸುವಿನ ಮಾವನು ಮಂಜನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕುವಂತೆ, ದೂರ ಮಾಡಿದನು. ಆ ಮಗುವು 'ಈ ಯಾರು?' ಎಂದು ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ನೋಡುತ್ತಲೇ ಇತ್ತು.
ವಿಧೂಯ ತದಮೇಯಾತ್ಮಾ ಭಗವಾನ್ ಧರ್ಮಗುಬ್ ವಿಭುಃ । ಮಿಷತೋ ದಶಮಾಸಸ್ಯ ತತ್ರೈವಾನ್ತರ್ದಧೇ ಹರಿಃ
ಆ ಅಪಾಯವನ್ನು ದೂರ ಮಾಡಿದ ನಂತರ, ಅಳವಡಿಸಲಾಗದ ಆತ್ಮನಾದ ಭಗವಂತನು, ಧರ್ಮವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವವನು, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇರುವವನು, ಹತ್ತು ತಿಂಗಳಾದಾಗ ಆ ಮಗುವಿನ ಕಣ್ಣುಗಳ ಮುಂದೆ ಅಲ್ಲಿಯಲ್ಲೇ ಅಂತರಧಾನವಾದನು.
ತತಃ ಸರ್ವಗುಣೋದರ್ಕೇ ಸಾನುಕೂಲ ಗ್ರಹೋದಯೇ । ಜಜ್ಞೇ ವಂಶಧರಃ ಪಾಣ್ಡೋಃ ಭೂಯಃ ಪಾಣ್ಡುರಿವೌಜಸಾ
ಅನೂಕೂಲವಾದ ಗ್ರಹಗಳ ಪ್ರಭಾವದಲ್ಲಿ, ಎಲ್ಲಾ ಶುಭಗುಣಗಳು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಪಾಂಡು ವಂಶದ ವಾರಸನು ಪುನಃ ಪಾಂಡುವಿನ ಶಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಜನ್ಮ ಪಡೆದನು.
ತಸ್ಯ ಪ್ರೀತಮನಾ ರಾಜಾ ವಿಪ್ರೈರ್ಧೌಮ್ಯ ಕೃಪಾದಿಭಿಃ । ಜಾತಕಂ ಕಾರಯಾಮಾಸ ವಾಚಯಿತ್ವಾ ಚ ಮಙ್ಗಲಮ್
ಆ ಮಗುವಿನ ಜನ್ಮದಿಂದ ಸಂತೋಷಗೊಂಡ ರಾಜನು, ಧೌಮ್ಯ, ಕೃಪ ಮತ್ತು ಇತರ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಂದ ಜಾತಕವನ್ನು ಹೇಳಿಸಿಕೊಂಡು, ಶುಭಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಸಿದನು.
ಹಿರಣ್ಯಂ ಗಾಂ ಮಹೀಂ ಗ್ರಾಮಾನ್ ಹಸ್ತ್ಯಶ್ವಾನ್ ನೃಪತಿರ್ವರಾನ್ । ಪ್ರಾದಾತ್ಸ್ವನ್ನಂ ಚ ವಿಪ್ರೇಭ್ಯಃ ಪ್ರಜಾತೀರ್ಥೇ ಸ ತೀರ್ಥವಿತ್
ಪವಿತ್ರ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ತಿಳಿದಿದ್ದ ರಾಜನು, ಹುಟ್ಟಿದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಬಂಗಾರ, ಹಸು, ಭೂಮಿ, ಹಳ್ಳಿಗಳು, ಆನೆಗಳು, ಕುದುರೆಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಅನ್ನವನ್ನು ದಾನವಾಗಿ ನೀಡಿದನು.
ತಮೂಚುರ್ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾಸ್ತುಷ್ಟಾ ರಾಜಾನಂ ಪ್ರಶ್ರಯಾನ್ವಿತಮ್ । ಏಷ ಹ್ಯಸ್ಮಿನ್ ಪ್ರಜಾತನ್ತೌ ಪುರೂಣಾಂ ಪೌರವರ್ಷಭ
ತೃಪ್ತರಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ವಿನಮ್ರನಾದ ರಾಜನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು: 'ಪೌರು ವಂಶದ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನಿಮ್ಮ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಇವನೇ ಮಹತ್ವಪೂರ್ಣನು.'
ದೈವೇನಾಪ್ರತಿಘಾತೇನ ಶುಕ್ಲೇ ಸಂಸ್ಥಾಮುಪೇಯುಷಿ । ರಾತೋ ವೋಽನುಗ್ರಹಾರ್ಥಾಯ ವಿಷ್ಣುನಾ ಪ್ರಭವಿಷ್ಣುನಾ
'ಅಪಾರವಾದ ವಿಧಿಯ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ, ಶುಭ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ವಿಷ್ಣುವಿನ ಕೃಪೆಯಿಂದ ನಿಮ್ಮ ಅನುಗ್ರಹಕ್ಕಾಗಿ ಇವನು ಜನ್ಮ ಪಡೆದನು.'
ತಸ್ಮಾನ್ನಾಮ್ನಾ ವಿಷ್ಣುರಾತ ಇತಿ ಲೋಕೇ ಬೃಹಚ್ಛ್ರವಾಃ । ಭವಿಷ್ಯತಿ ನ ಸನ್ದೇಹೋ ಮಹಾಭಾಗವತೋ ಮಹಾನ್
'ಆದರಿಂದ, ಇವನು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುರಾತ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗುವನು. ಸಂಶಯವೇ ಇಲ್ಲ, ಇವನು ಮಹಾಭಕ್ತ, ಮಹಾತ್ಮನು.'
ಯುಧಿಷ್ಠಿರ ಉವಾಚ । ಅಪ್ಯೇಷ ವಂಶ್ಯಾನ್ ರಾಜರ್ಷೀನ್ ಪುಣ್ಯಶ್ಲೋಕಾನ್ ಮಹಾತ್ಮನಃ । ಅನುವರ್ತಿತಾ ಸ್ವಿದ್ಯಶಸಾ ಸಾಧುವಾದೇನ ಸತ್ತಮಾಃ
ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಕೇಳಿದನು: 'ನಮ್ಮ ವಂಶದ ರಾಜರ್ಷಿಗಳಾದ ಪುಣ್ಯಶ್ಲೋಕ ಮಹಾತ್ಮರು ನಡೆದುಕೊಂಡ ದಾರಿಯನ್ನು ಈ ಮಗು ಅನುಸರಿಸುವುದೇ? ಸದ್ಗುಣಿಗಳಿಂದ ಪ್ರಶಂಸಿತನಾಗುವನೋ?'
ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಊಚುಃ । ಪಾರ್ಥ ಪ್ರಜಾವಿತಾ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಇಕ್ಷ್ವಾಕುರಿವ ಮಾನವಃ । ಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಃ ಸತ್ಯಸನ್ಧಶ್ಚ ರಾಮೋ ದಾಶರಥಿರ್ಯಥಾ
ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಹೇಳಿದರು: 'ಪೃಥೆಯ ಮಗನೇ, ಇವನು ಜನರಲ್ಲಿ ಇಕ್ಷ್ವಾಕುವಿನಂತೆ ಪ್ರಜಾಪಾಲಕನಾಗುವನು. ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಭಕ್ತನಾಗಿಯೂ, ಸತ್ಯವಂತನಾಗಿಯೂ, ದಶರಥನ ಮಗ ರಾಮನಂತೆ ಇರುವನು.'
ಏಷ ದಾತಾ ಶರಣ್ಯಶ್ಚ ಯಥಾ ಹ್ಯೌಶೀನರಃ ಶಿಬಿಃ । ಯಶೋ ವಿತನಿತಾ ಸ್ವಾನಾಂ ದೌಷ್ಯನ್ತಿರಿವ ಯಜ್ವನಾಮ್
'ಇವನು ಶಿಬಿಯಂತೆ ದಾನಶೀಲನೂ, ಆಶ್ರಯನೂ ಆಗುವನು. ದುಷ್ಯಂತನ ಮಗನಂತೆ ತನ್ನ ಕುಟುಂಬದ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಹರಡುವನು.'
ಧನ್ವಿನಾಮಗ್ರಣೀರೇಷ ತುಲ್ಯಶ್ಚಾರ್ಜುನಯೋರ್ದ್ವಯೋಃ । ಹುತಾಶ ಇವ ದುರ್ಧರ್ಷಃ ಸಮುದ್ರ ಇವ ದುಸ್ತರಃ
'ಇವನು ಧನುರ್ವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗನಾಗುವನು, ಇಬ್ಬರು ಅರ್ಜುನರಂತೆ ಸಮಾನನು. ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ಗೆಲ್ಲಲಾಗದವನು, ಸಮುದ್ರದಂತೆ ದಾಟಲಾಗದವನು.'
ಮೃಗೇನ್ದ್ರ ಇವ ವಿಕ್ರಾನ್ತೋ ನಿಷೇವ್ಯೋ ಹಿಮವಾನಿವ । ತಿತಿಕ್ಷುರ್ವಸುಧೇವಾಸೌ ಸಹಿಷ್ಣುಃ ಪಿತರಾವಿವ
'ಮೃಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಂಹನಂತೆ ಶೂರನಾಗಿರುವನು, ಹಿಮಾಲಯದಂತೆ ಸ್ಥಿರನಾಗಿರುವನು, ಭೂಮಿಯಂತೆ ಸಹನಶೀಲನಾಗಿರುವನು, ತಂದೆ-ತಾಯಿಯಂತೆ ಸಹಿಸುವವನಾಗಿರುವನು.'
ಪಿತಾಮಹಸಮಃ ಸಾಮ್ಯೇ ಪ್ರಸಾದೇ ಗಿರಿಶೋಪಮಃ । ಆಶ್ರಯಃ ಸರ್ವಭೂತಾನಾಂ ಯಥಾ ದೇವೋ ರಮಾಶ್ರಯಃ
'ತಾತನಂತೆ ಸಮಭಾವದಿಂದಿರುವನು, ಶಂಕರನಂತೆ ದಯಾಳುವಾಗಿರುವನು, ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಆಶ್ರಯನಾಗಿರುವನು, ಲಕ್ಷ್ಮಿಗೆ ದೇವರು ಹೇಗಿರುವನೋ ಹಾಗೆ.'
ಸರ್ವಸದ್ಗುಣಮಾಹಾತ್ಮ್ಯೇ ಏಷ ಕೃಷ್ಣಮನುವ್ರತಃ । ರನ್ತಿದೇವ ಇವೋದಾರೋ ಯಯಾತಿರಿವ ಧಾರ್ಮಿಕಃ
ಈತನಿಗೆ ಎಲ್ಲ ಒಳ್ಳೆಯ ಗುಣಗಳೂ, ಮಹತ್ವವೂ ಇದೆ; ಈತ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಭಕ್ತನಾಗಿ, ರಂತಿದೇವನಂತೆ ಉದಾರನು, ಯಯಾತಿಯಂತೆ ಧರ್ಮನಿಷ್ಠನೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ.
ಧೃತ್ಯಾ ಬಲಿಸಮಃ ಕೃಷ್ಣೇ ಪ್ರಹ್ರಾದ ಇವ ಸದ್ಗ್ರಹಃ । ಆಹರ್ತೈಷೋಽಶ್ವಮೇಧಾನಾಂ ವೃದ್ಧಾನಾಂ ಪರ್ಯುಪಾಸಕಃ
ಧೈರ್ಯದಲ್ಲಿ ಈತ ಬಲಿಚಕ್ರವರ್ತಿಯಂತೆ, ಕೃಷ್ಣಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಹ್ಲಾದನಂತೆ; ಈತ ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಹಿರಿಯರನ್ನು ಗೌರವದಿಂದ ಸೇವಿಸುತ್ತಾನೆ.
ರಾಜರ್ಷೀಣಾಂ ಜನಯಿತಾ ಶಾಸ್ತಾ ಚೋತ್ಪಥಗಾಮಿನಾಮ್ । ನಿಗ್ರಹೀತಾ ಕಲೇರೇಷ ಭುವೋ ಧರ್ಮಸ್ಯ ಕಾರಣಾತ್
ಈತ ರಾಜರ್ಷಿಗಳ ಪಿತೆಯಾಗುತ್ತಾನೆ, ದಾರಿ ತಪ್ಪಿದವರನ್ನು ಶಿಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ; ಧರ್ಮಕ್ಕಾಗಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕಲಿಯುಗವನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
ತಕ್ಷಕಾದಾತ್ಮನೋ ಮೃತ್ಯುಂ ದ್ವಿಜಪುತ್ರೋಪಸರ್ಜಿತಾತ್ । ಪ್ರಪತ್ಸ್ಯತ ಉಪಶ್ರುತ್ಯ ಮುಕ್ತಸಙ್ಗಃ ಪದಂ ಹರೇಃ
ಮುನಿಯ ಮಗನು ಕಳುಹಿಸಿದ ತಕ್ಷಕನಿಂದ ತನ್ನ ಮರಣದ ಸುದ್ದಿ ಕೇಳಿದ ಮೇಲೆ, ಈತ ಎಲ್ಲ ಬಂಧಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಶ್ರೀಹರಿಯ ಪಾದವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾನೆ.
ಜಿಜ್ಞಾಸಿತಾತ್ಮ ಯಾಥಾರ್ಥ್ಯೋ ಮುನೇರ್ವ್ಯಾಸಸುತಾದಸೌ । ಹಿತ್ವೇದಂ ನೃಪ ಗಙ್ಗಾಯಾಂ ಯಾಸ್ಯತ್ಯದ್ಧಾ ಅಕುತೋಭಯಮ್
ಆತ್ಮನ ನಿಜ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಇಚ್ಛಿಸಿ, ವ್ಯಾಸಮಹರ್ಷಿಯ ಪುತ್ರನಿಂದ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಕೇಳಿ, ರಾಜನೇ, ಗಂಗೆಯ ತೀರದಲ್ಲಿ ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಭಯವಿಲ್ಲದೆ ಮುಕ್ತನಾಗಿ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ.
ಇತಿ ರಾಜ್ಞ ಉಪಾದಿಶ್ಯ ವಿಪ್ರಾ ಜಾತಕಕೋವಿದಾಃ । ಲಬ್ಧಾಪಚಿತಯಃ ಸರ್ವೇ ಪ್ರತಿಜಗ್ಮುಃ ಸ್ವಕಾನ್ ಗೃಹಾನ್
ಹೀಗೆ ರಾಜನಿಗೆ ತಿಳಿಸಿ, ಗೌರವ ಪಡೆದ ಎಲ್ಲಾ ಪಂಡಿತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು.
ಸ ಏಷ ಲೋಕೇ ವಿಖ್ಯಾತಃ ಪರೀಕ್ಷಿದಿತಿ ಯತ್ಪ್ರಭುಃ । ಪೂರ್ವಂ ದೃಷ್ಟಮನುಧ್ಯಾಯನ್ ಪರೀಕ್ಷೇತ ನರೇಷ್ವಿಹ
ಈತನನ್ನು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷಿತ್ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದಾನೆ; ಈತ ಹಿಂದೆ ಕಂಡದ್ದನ್ನು ನೆನೆಸಿ, ಈ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಸ ರಾಜಪುತ್ರೋ ವವೃಧೇ ಆಶು ಶುಕ್ಲ ಇವೋಡುಪಃ । ಆಪೂರ್ಯಮಾಣಃ ಪಿತೃಭಿಃ ಕಾಷ್ಠಾಭಿರಿವ ಸೋಽನ್ವಹಮ್
ಆ ರಾಜಕುಮಾರನು ಚಂದ್ರನು ಬೆಳೆಯುವಂತೆ ಬೇಗನೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾ, ತಂದೆಯವರು ಪ್ರತಿದಿನವು ಹಚ್ಚುವ ಕಲ್ಲುಗಳಂತೆ ಪೋಷಿಸಿ ಬೆಳೆಸಿದರು.
ಯಕ್ಷ್ಯಮಾಣೋಽಶ್ವಮೇಧೇನ ಜ್ಞಾತಿದ್ರೋಹಜಿಹಾಸಯಾ । ರಾಜಾ ಲಬ್ಧಧನೋ ದಧ್ಯೌ ಅನ್ಯತ್ರ ಕರದಣ್ಡಯೋಃ
ಬಾಂಧವರಿಗೆ ಆಗಿದ್ದ ಅಪರಾಧವನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಜ್ಞ ಮಾಡಲು ಬಯಸಿ, ರಾಜನು ಸಂಪತ್ತು ಗಳಿಸಿ, ತೆರಿಗೆ ಮತ್ತು ದಂಡವಲ್ಲದೆ ಬೇರೆ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಯೋಚಿಸಿದನು.