ಸಿತಾತಪತ್ರಂ ಜಗ್ರಾಹ ಮುಕ್ತಾದಾಮವಿಭೂಷಿತಮ್ । ರತ್ನದಣ್ಡಂ ಗುಡಾಕೇಶಃ ಪ್ರಿಯಃ ಪ್ರಿಯತಮಸ್ಯ ಹ
ಗುಡಾಕೇಶನು, ತನ್ನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯನ ಪ್ರಿಯವಾದವನಾಗಿ, ಮುತ್ತಿನ ಹಾರ ಮತ್ತು ರತ್ನದ ದಂಡದಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾದ ಬಿಳಿ ಛತ್ರವನ್ನು ಹಿಡಿದನು.
ಉದ್ಧವಃ ಸಾತ್ಯಕಿಶ್ಚೈವ ವ್ಯಜನೇ ಪರಮಾದ್ಭುತೇ । ವಿಕೀರ್ಯಮಾಣಃ ಕುಸುಮೈ ರೇಜೇ ಮಧುಪತಿಃ ಪಥಿ
ಉದ್ದವ ಮತ್ತು ಸಾತ್ಯಕಿ, ಅದ್ಭುತವಾದ ಚಾಮರಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಹೂವಿನ ಮಳೆಯ ನಡುವೆ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾದ ಮಧುಪತಿಯನ್ನು ಸೇವಿಸಿದರು.
ಅಶ್ರೂಯನ್ತಾಶಿಷಃ ಸತ್ಯಾಃ ತತ್ರ ತತ್ರ ದ್ವಿಜೇರಿತಾಃ । ನಾನುರೂಪಾನುರೂಪಾಶ್ಚ ನಿರ್ಗುಣಸ್ಯ ಗುಣಾತ್ಮನಃ
ಅಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ, ದ್ವಿಜರು ಉಚ್ಚರಿಸಿದ ನಿಜವಾದ ಆಶೀರ್ವಾದಗಳು ಕೇಳಿಬಂದವು; ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ತಕ್ಕವು, ಕೆಲವು ತಕ್ಕದವುವು, ಗುಣಾತ್ಮನಾದ ನಿರ್ಗುಣನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು.
ಅನ್ಯೋನ್ಯಮಾಸೀತ್ ಸಂಜಲ್ಪ ಉತ್ತಮಶ್ಲೋಕಚೇತಸಾಮ್ । ಕೌರವೇನ್ದ್ರಪುರಸ್ತ್ರೀಣಾಂ ಸರ್ವಶ್ರುತಿಮನೋಹರಃ
ಕೌರವರಾಜನ ನಗರದಲ್ಲಿನ ಮಹಿಳೆಯರು ಪರಸ್ಪರ ಮಾತನಾಡಿದ ಮಾತುಗಳು, ಅವರ ಮನಸ್ಸು ಶ್ರೀಮಂತನಲ್ಲೇ ನೆನೆಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ, ಎಲ್ಲರೂ ಕೇಳಲು ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿದ್ದವು.
(ವಂಶಸ್ಥ) ಸ ವೈ ಕಿಲಾಯಂ ಪುರುಷಃ ಪುರಾತನೋ ಯ ಏಕ ಆಸೀದವಿಶೇಷ ಆತ್ಮನಿ । ಅಗ್ರೇ ಗುಣೇಭ್ಯೋ ಜಗದಾತ್ಮನೀಶ್ವರೇ ನಿಮೀಲಿತಾತ್ಮನ್ನಿಶಿ ಸುಪ್ತಶಕ್ತಿಷು
ಈತನೇ ಆ ಪ್ರಾಚೀನ ಪುರುಷನು; ಗುಣಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ಮೊದಲು, ಅವನು ಸ್ವಯಂ ಅವ್ಯಕ್ತನಾಗಿ, ಜಗತ್ತಿನ ಆತ್ಮನಾಗಿ, ಎಲ್ಲವೂ ಅವನಲ್ಲೇ ಲೀನವಾಗಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಮೌನವಾಗಿ ಹೊಂದಿದ್ದನು.
ಸ ಏವ ಭೂಯೋ ನಿಜವೀರ್ಯಚೋದಿತಾಂ ಸ್ವಜೀವಮಾಯಾಂ ಪ್ರಕೃತಿಂ ಸಿಸೃಕ್ಷತೀಮ್ । ಅನಾಮರೂಪಾತ್ಮನಿ ರೂಪನಾಮನೀ ವಿಧಿತ್ಸಮಾನೋಽನುಸಸಾರ ಶಾಸ್ತ್ರಕೃತ್
ಆತನೇ ಮತ್ತೆ ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತನಾಗಿ, ತನ್ನ ಜೀವಮಾಯೆಯಾದ ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಬೇಕೆಂದು ಇಚ್ಛಿಸಿ, ರೂಪ ಮತ್ತು ಹೆಸರನ್ನು ನೀಡಲು ನಿರಾಕಾರ ಆತ್ಮನನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಶಾಸ್ತ್ರಕರ್ತನಾಗಿ ಅದನ್ನು ಚಲಾಯಿಸಿದನು.
ಸ ವಾ ಅಯಂ ಯತ್ಪದಮತ್ರ ಸೂರಯೋ ಜಿತೇನ್ದ್ರಿಯಾ ನಿರ್ಜಿತಮಾತರಿಶ್ವನಃ । ಪಶ್ಯನ್ತಿ ಭಕ್ತಿ ಉತ್ಕಲಿತಾಮಲಾತ್ಮನಾ ನನ್ವೇಷ ಸತ್ತ್ವಂ ಪರಿಮಾರ್ಷ್ಟುಮರ್ಹತಿ
ಯೋಗಿಗಳು, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿ, ಪ್ರಾಣವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಶುದ್ಧವಾದ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ಆ ಪರಮಧಾಮವನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾರೆ; ನಿಜವಾಗಿಯೂ, ಈ ಭಗವಂತನು ಲೋಕವನ್ನು ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸಲು ಯೋಗ್ಯನು.
ಸ ವಾ ಅಯಂ ಸಖ್ಯನುಗೀತ ಸತ್ಕಥೋ ವೇದೇಷು ಗುಹ್ಯೇಷು ಚ ಗುಹ್ಯವಾದಿಭಿಃ । ಯ ಏಕ ಈಶೋ ಜಗದಾತ್ಮಲೀಲಯಾ ಸೃಜತ್ಯವತ್ಯತ್ತಿ ನ ತತ್ರ ಸಜ್ಜತೇ
ಯಾರ ಸ್ನೇಹವನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾರೆ, ಯಾರು ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಗುಪ್ತವಾಗಿ ಮಹಾತ್ಮರಿಂದ ವರ್ಣಿಸಲ್ಪಡುವರು, ಆತನೇ ಜಗತ್ತಿನ ಒಡೆಯನು, ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪನು, ತನ್ನ ಲೀಲೆಯಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿ, ಸ್ಥಿತಿ, ಲಯವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ ಯಾವತ್ತೂ ಅವಕ್ಕೆ ಬಂಧನವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಯದಾ ಹ್ಯಧರ್ಮೇಣ ತಮೋಧಿಯೋ ನೃಪಾ ಜೀವನ್ತಿ ತತ್ರೈಷ ಹಿ ಸತ್ತ್ವತಃ ಕಿಲ । ಧತ್ತೇ ಭಗಂ ಸತ್ಯಮೃತಂ ದಯಾಂ ಯಶೋ ಭವಾಯ ರೂಪಾಣಿ ದಧತ್ ಯುಗೇ ಯುಗೇ
ಯಾವಾಗ ರಾಜರು ಅಧರ್ಮದಿಂದ, ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಬದುಕುತ್ತಾರೆ, ಆಗ ಸಾತ್ವತ ವಂಶದಿಂದ ಈ ಭಗವಂತನು ಧರ್ಮ, ಸತ್ಯ, ದಯೆ, ಕೀರ್ತಿ ಇವುಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಲೋಕದ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಯುಗಯುಗಾಂತರವೂ ರೂಪಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಅಹೋ ಅಲಂ ಶ್ಲಾಘ್ಯತಮಂ ಯದೋಃ ಕುಲಂ ಅಹೋ ಅಲಂ ಪುಣ್ಯತಮಂ ಮಧೋರ್ವನಮ್ । ಯದೇಷ ಪುಂಸಾಂ ಋಷಭಃ ಶ್ರಿಯಃ ಪತಿಃ ಸ್ವಜನ್ಮನಾ ಚಙ್ಕ್ರಮಣೇನ ಚಾಞ್ಚತಿ
ಅಯ್ಯೋ, ಯದುವಂಶವು ಎಷ್ಟು ಪ್ರಶಂಸನೀಯ! ಮಧುವನವು ಎಷ್ಟು ಪವಿತ್ರ! ಏಕೆಂದರೆ, ಈ ಪುರುಷಶ್ರೇಷ್ಠನು, ಶ್ರೀದೇವಿಯ ಒಡೆಯನು, ತನ್ನ ಜನ್ಮದಿಂದಲೂ, ತಿರುಗಾಡುವುದರಿಂದಲೂ, ಇಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಅಹೋ ಬತ ಸ್ವರ್ಯಶಸಃ ತಿರಸ್ಕರೀ ಕುಶಸ್ಥಲೀ ಪುಣ್ಯಯಶಸ್ಕರೀ ಭುವಃ । ಪಶ್ಯನ್ತಿ ನಿತ್ಯಂ ಯದನುಗ್ರಹೇಷಿತಂ ಸ್ಮಿತಾವಲೋಕಂ ಸ್ವಪತಿಂ ಸ್ಮ ಯತ್ಪ್ರಜಾಃ
ನಿಜವಾಗಿಯೂ, ಸ್ವರ್ಗದ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಮೀರಿಸುವ ಕುಶಸ್ಥಳಿಯು, ಭೂಮಿಗೆ ಪುಣ್ಯವನ್ನು ತರುವದು; ಏಕೆಂದರೆ, ಅಲ್ಲಿನ ಪ್ರಜೆಗಳು ಭಗವಂತನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಸದಾ ತಮ್ಮ ಒಡೆಯನ ಸ್ಮಿತವದನವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾರೆ.
ನೂನಂ ವ್ರತಸ್ನಾನಹುತಾದಿನೇಶ್ವರಃ ಸಮರ್ಚಿತೋ ಹ್ಯಸ್ಯ ಗೃಹೀತಪಾಣಿಭಿಃ । ಪಿಬಂತಿ ಯಾಃ ಸಖ್ಯಧರಾಮೃತಂ ಮುಹುಃ ವ್ರಜಸ್ತ್ರಿಯಃ ಸಮ್ಮುಮುಹುಃ ಯದಾಶಯಾಃ
ಈ ವ್ರಜದ ಮಹಿಳೆಯರು ವ್ರತ, ಸ್ನಾನ, ಹೋಮ ಮತ್ತು ಇತರ ವಿಧಿಗಳಿಂದ ದೇವರನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಕೈಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ವಿವಾಹವಾದ ದೇವರು, ಅವರ ಸ್ನೇಹಪೂರ್ಣ ಮಾತಿನ ಅಮೃತವನ್ನು ಪುನಃ ಪುನಃ ಕುಡಿಯುತ್ತಾ, ಆ ಮಹಿಳೆಯರು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ದೇವರಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ನೆಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.
ಯಾ ವೀರ್ಯಶುಲ್ಕೇನ ಹೃತಾಃ ಸ್ವಯಂವರೇ ಪ್ರಮಥ್ಯ ಚೈದ್ಯಃ ಪ್ರಮುಖಾನ್ಹಿ ಶುಷ್ಮಿಣಃ । ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನ ಸಾಮ್ಬಾಮ್ಬ ಸುತಾದಯೋಽಪರಾ ಯಾಃ ಚಾಹೃತಾ ಭೌಮವಧೇ ಸಹಸ್ರಶಃ
ಸ್ವಯಂವರದಲ್ಲಿ ಶೂರತೆ ಮೂಲಕ ಜಯಿಸಿ, ಶಿಶುಪಾಲ ಮತ್ತು ಇತರ ಬಲಶಾಲಿ ರಾಜರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ಪಡೆದ ಮಹಿಳೆಯರು, ಮತ್ತು ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನ, ಸಾಂಬ ಮತ್ತು ಇತರ ರಾಜಕುಮಾರಿಯರನ್ನು ಭೌಮನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ ಸಾವಿರಾರು ಜನರನ್ನು ದೇವರು ತನ್ನ ಬಳಿಗೆ ತಂದರು.
ಏತಾಃ ಪರಂ ಸ್ತ್ರೀತ್ವಮಪಾಸ್ತಪೇಶಲಂ ನಿರಸ್ತಶೌಚಂ ಬತ ಸಾಧು ಕುರ್ವತೇ । ಯಾಸಾಂ ಗೃಹಾತ್ ಪುಷ್ಕರಲೋಚನಃ ಪತಿಃ ನ ಜಾತು ಅಪೈತ್ಯಾಹೃತಿಭಿಃ ಹೃದಿ ಸ್ಪೃಶನ್
ಈ ಮಹಿಳೆಯರು ತಮ್ಮ ಸಂಯಮ ಮತ್ತು ಶುದ್ಧಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಟ್ಟರೂ, ಅವರು ಸ್ತ್ರೀತ್ವದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಅವರ ಕಮಲದಂತೆ ಕಣ್ಣುಗಳಿರುವ ಗಂಡನು, ಅವರ ಮನೆಯನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಬಿಟ್ಟುಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ, ಸದಾ ಅವರ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾನೆ.
(ಅನುಷ್ಟುಪ್) ಏವಂವಿಧಾ ಗದನ್ತೀನಾಂ ಸ ಗಿರಃ ಪುರಯೋಷಿತಾಮ್ । ನಿರೀಕ್ಷಣೇನ ಅಭಿನನ್ದನ್ ಸಸ್ಮಿತೇನ ಯಯೌ ಹರಿಃ
ನಗರದ ಮಹಿಳೆಯರು ಹೀಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ, ಹರಿಯು ನಗುತ್ತಾ, ಅವರ ಮಾತುಗಳಿಗೆ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಆಶೀರ್ವದಿಸಿ, ತನ್ನ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿದನು.
ಅಜಾತಶತ್ರುಃ ಪೃತನಾಂ ಗೋಪೀಥಾಯ ಮಧುದ್ವಿಷಃ । ಪರೇಭ್ಯಃ ಶಙ್ಕಿತಃ ಸ್ನೇಹಾತ್ ಪ್ರಾಯುಙ್ಕ್ತ ಚತುರಙ್ಗಿಣೀಮ್
ಅಜಾತಶತ್ರು, ಮಧುವಿನ ಶತ್ರುವಾದ ದೇವರನ್ನು ಇತರರಿಂದ ಅಪಾಯವಾಗಬಹುದು ಎಂಬ ಆತಂಕದಿಂದ ಮತ್ತು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ, ತನ್ನ ನಾಲ್ಕು ವಿಭಾಗಗಳ ಸೇನೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ನಿಯೋಜಿಸಿದನು.
ಅಥ ದೂರಾಗತಾನ್ ಶೌರಿಃ ಕೌರವಾನ್ ವಿರಹಾತುರಾನ್ । ಸನ್ನಿವರ್ತ್ಯ ದೃಢಂ ಸ್ನಿಗ್ಧಾನ್ ಪ್ರಾಯಾತ್ಸ್ವನಗರೀಂ ಪ್ರಿಯೈಃ
ಆಮೇಲೆ ಶೌರಿ, ದೂರದಿಂದ ಬಂದಿದ್ದ ಮತ್ತು ವಿಯೋಗದಿಂದ ದುಃಖಿತರಾದ ಕೌರವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಿದರು ಮತ್ತು ತನ್ನ ಪ್ರಿಯರೊಂದಿಗೆ ಸ್ವನಗರಕ್ಕೆ ಹೊರಟನು.
ಕುರುಜಾಙ್ಗಲಪಾಞ್ಚಾಲಾನ್ ಶೂರಸೇನಾನ್ ಸಯಾಮುನಾನ್ । ಬ್ರಹ್ಮಾವರ್ತಂ ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರಂ ಮತ್ಸ್ಯಾನ್ ಸಾರಸ್ವತಾನಥ
ಅವನು ಕುರು, ಜಾಂಗಲ, ಪಂಚಾಲ, ಶೂರಸೇನ, ಯಮುನಾ ತೀರದ ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಬ್ರಹ್ಮಾವರ್ತ, ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ, ಮತ್ಸ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾರಸ್ವತ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ದಾಟಿದನು.
ಮರುಧನ್ವಮತಿಕ್ರಮ್ಯ ಸೌವೀರಾಭೀರಯೋಃ ಪರಾನ್ । ಆನರ್ತಾನ್ ಭಾರ್ಗವೋಪಾಗಾತ್ ಶ್ರಾನ್ತವಾಹೋ ಮನಾಗ್ವಿಭುಃ
ಮರುಧನ್ವಾ ಮರಳಿನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ದಾಟಿ, ಅವನು ಸೌವೀರ ಮತ್ತು ಆಭೀರ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಹೋದನು, ನಂತರ ಭಾರ್ಗವನು ಜೊತೆಗೆ ಆನರ್ತಕ್ಕೆ ತಲುಪಿದನು, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವನ ಕುದುರೆಗಳು ಸ್ವಲ್ಪ ದಣಿದಿದ್ದವು.
ತತ್ರ ತತ್ರ ಹ ತತ್ರತ್ಯೈಃ ಹರಿಃ ಪ್ರತ್ಯುದ್ಯತಾರ್ಹಣಃ । ಸಾಯಂ ಭೇಜೇ ದಿಶಂ ಪಶ್ಚಾತ್ ಗವಿಷ್ಠೋ ಗಾಂ ಗತಸ್ತದಾ
ಪ್ರತಿ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿಯೂ, ಅಲ್ಲಿನ ಜನರು ಹರಿಯನ್ನು ಯೋಗ್ಯವಾಗಿ ಗೌರವಿಸಿದರು; ಸಂಜೆ ಅವನು ಪಶ್ಚಿಮದ ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗಿ, ಹಸುಗಳಿಗಾಗಿ ಮೇಯಲು ಸ್ಥಳವನ್ನು ಹುಡುಕಿ ಹೋದನು.
ಅನುಜಾನೀಹಿ ನೌ ಭೂಮನ್ ತವಾನುಚರಕಿಙ್ಕರೌ । ದರ್ಶನಂ ನೌ ಭಗವತ ಋಷೇರಾಸೀದನುಗ್ರಹಾತ್
ಪ್ರಭು, ನಾವು ನಿಮ್ಮ ಸೇವಕರೂ ಸಹಾಯಕರೂ ಆಗಿದ್ದೇವೆ, ನಮ್ಮನ್ನು ಅನುಮತಿಸಿ ಹೋಗಲು. ಋಷಿಯ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ನಮಗೆ ಭಗವಂತನ ದರ್ಶನ ಸಿಕ್ಕಿತು.
( ವಸಂತತಿಲಕಾ ) ವಾಣೀ ಗುಣಾನುಕಥನೇ ಶ್ರವಣೌ ಕಥಾಯಾಂ ಹಸ್ತೌ ಚ ಕರ್ಮಸು ಮನಸ್ತವ ಪಾದಯೋರ್ನಃ । ಸ್ಮೃತ್ಯಾಂ ಶಿರಸ್ತವ ನಿವಾಸಜಗತ್ಪ್ರಣಾಮೇ ದೃಷ್ಟಿಃ ಸತಾಂ ದರ್ಶನೇಽಸ್ತು ಭವತ್ತನೂನಾಮ್
ನಮ್ಮ ಮಾತು ನಿಮ್ಮ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೇಳಲು, ಕಿವಿಗಳು ನಿಮ್ಮ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಲು, ಕೈಗಳು ನಿಮ್ಮ ಸೇವೆಗೆ, ಮನಸ್ಸು ನಿಮ್ಮ ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಲಿ. ನಮ್ಮ ತಲೆ ನಿಮ್ಮ ಸ್ಮರಣೆಯಲ್ಲಿ ನಮಿಸುವಂತೆ ಇರಲಿ, ನಮ್ಮ ಕಣ್ಣುಗಳು ನಿಮ್ಮ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದ ಸಜ್ಜನರನ್ನು ನೋಡಲು ಸದಾ ಸಿದ್ಧವಾಗಿರಲಿ.
ಶ್ರೀಶುಕ ಉವಾಚ । ( ಅನುಷ್ಟುಪ್ ) ಇತ್ಥಂ ಸಙ್ಕೀರ್ತಿತಸ್ತಾಭ್ಯಾಂ ಭಗವಾನ್ ಗೋಕುಲೇಶ್ವರಃ । ದಾಮ್ನಾ ಚೋಲೂಖಲೇ ಬದ್ಧಃ ಪ್ರಹಸನ್ನಾಹ ಗುಹ್ಯಕೌ
ಶ್ರೀಶುಕನು ಹೇಳಿದನು: ಹೀಗೆ ಆ ಇಬ್ಬರು ದೇವರನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದಾಗ, ಗೋಕುಲದ ಒಡೆಯನು, ಹಗ್ಗದಿಂದ ಒಲೂಕಲಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವನಾಗಿ, ನಗುತ್ತಾ ಆ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿದನು.
ಶ್ರೀಭಗವಾನುವಾಚ । ಜ್ಞಾತಂ ಮಮ ಪುರೈವೈತದ್ ಋಷಿಣಾ ಕರುಣಾತ್ಮನಾ । ಯತ್ ಶ್ರೀಮದಾನ್ಧಯೋರ್ವಾಗ್ಭಿಃ ವಿಭ್ರಂಶೋಽನುಗ್ರಹಃ ಕೃತಃ
ಶ್ರೀಭಗವಂತನು ಹೇಳಿದನು: ಇದನ್ನು ನಾನು ಈಗಾಗಲೇ ತಿಳಿದಿದ್ದೆನು, ದಯಾಮಯ ಋಷಿಯು ಹೇಳಿದ್ದರಿಂದ. ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆಯಿಂದ ಅಂಧರಾದವರ ಮಾತಿನಿಂದ ನಿಮಗೆ ಸ್ಥಾನ ಕಳೆದುಹೋಯಿತು, ಆದರೆ ನನ್ನ ಅನುಗ್ರಹ ನಿಮಗೆ ದೊರಕಿತು.
ಸಾಧೂನಾಂ ಸಮಚಿತ್ತಾನಾಂ ಸುತರಾಂ ಮತ್ಕೃತಾತ್ಮನಾಮ್ । ದರ್ಶನಾನ್ನೋ ಭವೇದ್ಬನ್ಧಃ ಪುಂಸೋಽಕ್ಷ್ಣೋಃ ಸವಿತುರ್ಯಥಾ
ಯಾರು ಸದಾ ಸಮಚಿತ್ತರಾಗಿರುವರು, ನನ್ನಿಗಾಗಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿರುವರು, ಅವರಿಗೇನು ಬಂಧನವಿಲ್ಲ. ಹೇಗೆ ಸೂರ್ಯನು ಮಾನವನ ಕಣ್ಣುಗಳಿಗೆ ಬಂಧನವಾಗುವುದಿಲ್ಲವೋ ಹಾಗೆ.
ತದ್ಗಚ್ಛತಂ ಮತ್ಪರಮೌ ನಲಕೂಬರ ಸಾದನಮ್ । ಸಞ್ಜಾತೋ ಮಯಿ ಭಾವೋ ವಾಂ ಈಪ್ಸಿತಃ ಪರಮೋಽಭವಃ
ನಲಕುಬರ, ಈಗ ನೀವು ನಿಮ್ಮ ಸ್ವಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹೋಗಿರಿ. ನೀವು ಇಬ್ಬರೂ ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಬಯಸಿದ ಪರಮ ಭಕ್ತಿ ನಿಮ್ಮ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗಿದೆ.
ಶ್ರೀಶುಕ ಉವಾಚ । ಇತ್ಯುಕ್ತೌ ತೌ ಪರಿಕ್ರಮ್ಯ ಪ್ರಣಮ್ಯ ಚ ಪುನಃ ಪುನಃ । ಬದ್ಧೋಲೂಖಲಮಾಮನ್ತ್ರ್ಯ ಜಗ್ಮತುರ್ದಿಶಮುತ್ತರಾಮ್
ಶ್ರೀಶುಕನು ಹೇಳಿದನು: ಹೀಗೆ ದೇವರು ಹೇಳಿದ ಮೇಲೆ, ಆ ಇಬ್ಬರು ದೇವರನ್ನು ಸುತ್ತಿ, ಪುನಃ ಪುನಃ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಕಟ್ಟಿದ ಒಲೂಕಲವನ್ನು ವಂದಿಸಿ, ಉತ್ತರದ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಹೊರಟರು.
ಇತ್ಥಂ ಭಾವೇನ ಕಥಿತೋ ಭಗವಾನ್ ಭಗವತ್ತಮಃ । ನ ಇತ್ಥಂ ಭಾವೇನ ಹಿ ಪರಂ ದ್ರಷ್ಟುಂ ಅರ್ಹನ್ತಿ ಸೂರಯಃ
ಹೀಗೆ ಭಾವದಿಂದ ಭಗವಂತನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾದನು; ಆದರೆ ಇಂತಹ ಭಕ್ತಿ ಇಲ್ಲದೆ, ಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೂ ದೇವರನ್ನು ನೋಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ನಾಸ್ಯ ಕರ್ಮಣಿ ಜನ್ಮಾದೌ ಪರಸ್ಯ ಅನುವಿಧೀಯತೇ । ಕರ್ತೃತ್ವಪ್ರತಿಷೇಧಾರ್ಥಂ ಮಾಯಯಾರೋಪಿತಂ ಹಿ ತತ್
ಭಗವಂತನ ಕರ್ಮ, ಹುಟ್ಟು ಮತ್ತು ಇತರವುಗಳು ಇತರರಿಗೆ ಇರುವ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಒಳಪಡುವುದಿಲ್ಲ; ಅವು ಮಾಯೆಯಿಂದ ಅವನ ಮೇಲೆ ಆರೋಪಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಕರ್ತೃತ್ವವನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಲು ಮಾತ್ರ.
ಅಯಂ ತು ಬ್ರಹ್ಮಣಃ ಕಲ್ಪಃ ಸವಿಕಲ್ಪ ಉದಾಹೃತಃ । ವಿಧಿಃ ಸಾಧಾರಣೋ ಯತ್ರ ಸರ್ಗಾಃ ಪ್ರಾಕೃತವೈಕೃತಾಃ
ಈದು ಬ್ರಹ್ಮನ ಕಾಲಪರ್ಯಂತ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವುದು. ಇದರಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ಸೃಷ್ಟಿಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರಕೃತಿಯೂ ವೈಕೃತಿಯೂ ಸೇರಿ ಸೃಷ್ಟಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.