ತದ್ ಧರ್ಮಜ್ಞ ಮಹಾಭಾಗ ಭವದ್ಭಿಃ ರ್ಗೌರವಂ ಕುಲಮ್ । ವೃಜಿನಂ ನಾರ್ಹತಿ ಪ್ರಾಪ್ತುಂ ಪೂಜ್ಯಂ ವನ್ದ್ಯಮಭೀಕ್ಷ್ಣಶಃ
ಅದಕ್ಕಾಗಿ, ಧರ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿದ ಮಹಾತ್ಮನೇ, ನಿಮ್ಮ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಕುಲವು ಅಪಕೀರ್ತಿಗೆ ಗುರಿಯಾಗಬಾರದು. ಸದಾ ಪೂಜ್ಯ ಮತ್ತು ವಂದನೀಯವಾಗಿರಲಿ.
ಮಾ ರೋದೀದಸ್ಯ ಜನನೀ ಗೌತಮೀ ಪತಿದೇವತಾ । ಯಥಾಹಂ ಮೃತವತ್ಸಾಽರ್ತಾ ರೋದಿಮ್ಯಶ್ರುಮುಖೀ ಮುಹುಃ
ಅವನ ತಾಯಿ ಗೌತಮಿಯವರು, ಪತಿವ್ರತೆ, ನನ್ನಂತೆಯೇ ತನ್ನ ಮಗನನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು, ನಾನು ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ಮುಖ ತೊಳೆದಂತೆ, ಪುನಃ ಪುನಃ ಅಳಬಾರದು.
ಯೈಃ ಕೋಪಿತಂ ಬ್ರಹ್ಮಕುಲಂ ರಾಜನ್ಯೈರಜಿತಾತ್ಮಭಿಃ । ತತ್ ಕುಲಂ ಪ್ರದಹತ್ಯಾಶು ಸಾನುಬಂಧಂ ಶುಚಾರ್ಪಿತಮ್
ರಾಜವಂಶದವರು ತಮ್ಮ ಮನಸ್ಸನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸದೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಕೋಪಗೊಳಿಸಿದರೆ, ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ವಂಶವು ಶುದ್ಧರಾಗಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಅವರನ್ನೂ ಅವರ ಬಂಧುಗಳನ್ನೂ ಶೀಘ್ರವೇ ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಸೂತ ಉವಾಚ । ಧರ್ಮ್ಯಂ ನ್ಯಾಯ್ಯಂ ಸಕರುಣಂ ನಿರ್ವ್ಯಲೀಕಂ ಸಮಂ ಮಹತ್ । ರಾಜಾ ಧರ್ಮಸುತೋ ರಾಜ್ಞ್ಯಾಃ ಪ್ರತ್ಯನಂದದ್ ವಚೋ ದ್ವಿಜಾಃ
ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು: ಧರ್ಮಪುತ್ರನಾದ ರಾಜನು, ರಾಜಮಹಿಷಿಯವರ ಧರ್ಮಸಮ್ಮತ, ನ್ಯಾಯಯುತ, ಕರುಣೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ, ನಿಷ್ಕಪಟವಾದ, ಸಮವಾದ ಮಾತನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು, ಓ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೆ.
ನಕುಲಃ ಸಹದೇವಶ್ಚ ಯುಯುಧಾನೋ ಧನಂಜಯಃ । ಭಗವಾನ್ ದೇವಕೀಪುತ್ರೋ ಯೇ ಚಾನ್ಯೇ ಯಾಶ್ಚ ಯೋಷಿತಃ
ಅಲ್ಲಿ ನಕುಲ, ಸಹದೇವ, ಯುಯುಧಾನ, ಧನಂಜಯ, ದೇವಕೀಪುತ್ರನಾದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಇತರ ಪುರುಷರು ಹಾಗೂ ಮಹಿಳೆಯರು ಕೂಡ ಹಾಜರಿದ್ದರು.
ತತ್ರಾಹಾಮರ್ಷಿತೋ ಭೀಮಃ ತಸ್ಯ ಶ್ರೇಯಾನ್ ವಧಃ ಸ್ಮೃತಃ । ನ ಭರ್ತುರ್ನಾತ್ಮನಶ್ಚಾರ್ಥೇ ಯೋಽಹನ್ ಸುಪ್ತಾನ್ ಶಿಶೂನ್ ವೃಥಾ
ಅಲ್ಲಿ ಭೀಮನು ಕೋಪಗೊಂಡು ಹೇಳಿದನು: ಯಾರು ನಿದ್ದೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಮಕ್ಕಳನ್ನು, ಸ್ವಾರ್ಥಕ್ಕಾಗಿಯೂ, ಧನಿಯ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿಯೂ ಅಲ್ಲದೆ, ನಿರರ್ಥಕವಾಗಿ ಕೊಲ್ಲುತ್ತಾನೋ, ಅವನಿಗೆ ಸಾವು ಶ್ರೇಷ್ಠ.
ನಿಶಮ್ಯ ಭೀಮಗದಿತಂ ದ್ರೌಪದ್ಯಾಶ್ಚ ಚತುರ್ಭುಜಃ । ಆಲೋಕ್ಯ ವದನಂ ಸಖ್ಯುಃ ಇದಮಾಹ ಹಸನ್ನಿವ
ಭೀಮನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ದ್ರೌಪದಿಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ನಾಲ್ಕು ಕೈಗಳಿರುವ ಭಗವಂತನು ತನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತನ ಮುಖವನ್ನು ನೋಡಿ, ಸೌಮ್ಯವಾಗಿ ನಗುತ್ತಾ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು.
ಶ್ರೀಭಗವಾನುವಾಚ । ಬ್ರಹ್ಮಬಂಧುರ್ನ ಹನ್ತವ್ಯ ಆತತಾಯೀ ವಧಾರ್ಹಣಃ । ಮಯೈವೋಭಯಮಾಮ್ನಾತಂ ಪರಿಪಾಹ್ಯನುಶಾಸನಮ್
ಶ್ರೀಭಗವಂತನು ಹೇಳಿದರು: ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನು—even if he is an aggressor—ಕೊಲ್ಲಬಾರದು; ಆದರೆ ದುರಾತ್ಮನಿಗೆ ಶಿಕ್ಷೆ ಕೊಡಬೇಕು. ನಾನು ಎರಡೂ ಮಾತನ್ನೂ ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ—ನನ್ನ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಪಾಲಿಸು.
ಕುರು ಪ್ರತಿಶ್ರುತಂ ಸತ್ಯಂ ಯತ್ತತ್ ಸಾಂತ್ವಯತಾ ಪ್ರಿಯಾಮ್ । ಪ್ರಿಯಂ ಚ ಭೀಮಸೇನಸ್ಯ ಪಾಞ್ಚಾಲ್ಯಾ ಮಹ್ಯಮೇವ ಚ
ನೀನು ಕುರುವರಿಗೆ ಕೊಟ್ಟ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು, ಪ್ರಿಯತಮೆಯನ್ನು ಸಮಾಧಾನಗೊಳಿಸಲು ನೀಡಿದ ಮಾತನ್ನು, ಭೀಮಸೇನನಿಗೆ, ದ್ರೌಪದಿಗೆ ಮತ್ತು ನನಗೂ ಅತ್ಯಂತ ಹಿತವಾದುದನ್ನು ನೀನು ನೆರವೇರಿಸು.
ಸೂತ ಉವಾಚ । ಅರ್ಜುನಃ ಸಹಸಾಽಽಜ್ಞಾಯ ಹರೇರ್ಹಾರ್ದಮಥಾಸಿನಾ । ಮಣಿಂ ಜಹಾರ ಮೂರ್ಧನ್ಯಂ ದ್ವಿಜಸ್ಯ ಸಹಮೂರ್ಧಜಮ್
ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು: ಅರ್ಜುನನು ಹಠಾತ್ ಹರಿಯ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ಅರಿತು, ತನ್ನ ಕತ್ತಿಯಿಂದ ಆ ದ್ವಿಜನ ತಲೆಯ ಮೇಲಿನ ಮಣಿಯನ್ನು ಕೂದಲುಗಳ ಸಹಿತ ಕಡಿದು ತೆಗೆದುಕೊಂಡನು.
ವಿಮುಚ್ಯ ರಶನಾಬದ್ಧಂ ಬಾಲಹತ್ಯಾಹತಪ್ರಭಮ್ । ತೇಜಸಾ ಮಣಿನಾ ಹೀನಂ ಶಿಬಿರಾನ್ ನಿರಯಾಪಯತ್
ಅವನು ಬಾಳಹತ್ಯೆಯ ಪಾಪದಿಂದ ಪ್ರಕಾಶ ಕಳೆದು, ಮಣಿಯ ಹೊಳಪನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡವನನ್ನು, ಬೆನ್ನುಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಬಂಧಿಸಿದ್ದನ್ನು ಬಿಡಿಸಿ, ಶಿಬಿರದಿಂದ ಹೊರಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದನು.
ವಪನಂ ದ್ರವಿಣಾದಾನಂ ಸ್ಥಾನಾನ್ ನಿರ್ಯಾಪಣಂ ತಥಾ । ಏಷ ಹಿ ಬ್ರಹ್ಮಬಂಧೂನಾಂ ವಧೋ ನಾನ್ಯೋಽಸ್ತಿ ದೈಹಿಕಃ
ತಲೆಯನ್ನು ಮುಂಡನ ಮಾಡುವುದು, ಸಂಪತ್ತನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು, ಊರಿನಿಂದ ಹೊರಹಾಕುವುದು—ಇವು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಹೆಸರಿನವರ ದೇಹದ ಶಿಕ್ಷೆ; ಇದಕ್ಕಿಂತ ಬೇರೆ ದೈಹಿಕ ದಂಡವಿಲ್ಲ.
ಪುತ್ರಶೋಕಾತುರಾಃ ಸರ್ವೇ ಪಾಣ್ಡವಾಃ ಸಹ ಕೃಷ್ಣಯಾ । ಸ್ವಾನಾಂ ಮೃತಾನಾಂ ಯತ್ಕೃತ್ಯಂ ಚಕ್ರುರ್ನಿರ್ಹರಣಾದಿಕಮ್
ಮಗನ ಶೋಕದಿಂದ ಪೀಡಿತರಾದ ಪಾಂಡವರು, ಕೃಷ್ಣೆಯೊಂದಿಗೆ, ತಮ್ಮ ಮರಣಹೊಂದಿದವರಿಗಾಗಿ ಅಗತ್ಯವಾದ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು, ದೇಹವನ್ನು ಹೊರಹಾಕುವುದು ಮುಂತಾದ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದರು.
ಅಥ ಸಪ್ತಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ । ಶ್ರೀಭಗವಾನುವಾಚ। ಯದಾತ್ಥ ಮಾಂ ಮಹಾಭಾಗ ತಚ್ಚಿಕೀರ್ಷಿತಮೇವ ಮೇ। ಬ್ರಹ್ಮಾ ಭವೋ ಲೋಕಪಾಲಾಃ ಸ್ವರ್ವಾಸಂ ಮೇಽಭಿಕಾಙ್ಕ್ಷಿಣಃ
ಆಮೇಲೆ ಏಳನೇ ಅಧ್ಯಾಯ. ಶ್ರೀಭಗವಂತನು ಹೇಳಿದನು: ಮಹಾಭಾಗನೆ, ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ಕೇಳಿದುದೇ ನನಗೆ ಬೇಕಾದದು. ಬ್ರಹ್ಮ, ಶಿವ, ಲೋಕಪಾಲರು, ಎಲ್ಲರೂ ನನ್ನ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಪ್ರಜಾಃ ಪುಪುಷತುಃ ಪ್ರೀತೌ ದಮ್ಪತೀ ಪುತ್ರವತ್ಸಲೌ। ಶೃಣ್ವನ್ತೌ ಕೂಜಿತಂ ತಾಸಾಂ ನಿರ್ವೃತೌ ಕಲಭಾಷಿತೈಃ
ಆ dampatigalu ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಪೋಷಿಸುತ್ತಾ, ಅವುಗಳ ಕೂಗು ಮತ್ತು ಬಾಲಭಾಷೆಯನ್ನು ಆನಂದದಿಂದ ಕೇಳುತ್ತಾ, ಪ್ರಜೆಗಳು ಸಂತೋಷದಿಂದ ವೃದ್ಧಿಯಾಗಿದರು.
ತಾಸಾಂ ಪತತ್ರೈಃ ಸುಸ್ಪರ್ಶೈಃ ಕೂಜಿತೈರ್ಮುಗ್ಧಚೇಷ್ಟಿತೈಃ। ಪ್ರತ್ಯುದ್ಗಮೈರದೀನಾನಾಂ ಪಿತರೌ ಮುದಮಾಪತುಃ
ಅವುಗಳ ರೆಕ್ಕೆಗಳ ಮೃದುವಾದ ಸ್ಪರ್ಶ, ಕೂಗು, ಆಕರ್ಷಕ ಚಲನೆಗಳಿಂದ, ತಮ್ಮ ಬಳಿಗೆ ಬಂದಾಗ, ದುಃಖವಿಲ್ಲದ ಪೋಷಕರು ಹರ್ಷದಿಂದ ತುಂಬಿದರು.
ಸ್ನೇಹಾನುಬದ್ಧಹೃದಯಾವನ್ಯೋನ್ಯಂ ವಿಷ್ಣುಮಾಯಯಾ। ವಿಮೋಹಿತೌ ದೀನಧಿಯೌ ಶಿಶೂನ್ಪುಪುಷತುಃ ಪ್ರಜಾಃ
ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಹೃದಯಗಳು ಬಂಧಿತವಾಗಿ, ವಿಷ್ಣುಮಾಯೆಯಿಂದ ಮೋಹಗೊಂಡು, ದುಃಖಿತ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳನ್ನೂ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನೂ ಪೋಷಿಸಿದರು.
ಏಕದಾ ಜಗ್ಮತುಸ್ತಾಸಾಮನ್ನಾರ್ಥಂ ತೌ ಕುಟುಮ್ಬಿನೌ। ಪರಿತಃ ಕಾನನೇ ತಸ್ಮಿನ್ನರ್ಥಿನೌ ಚೇರತುಶ್ಚಿರಮ್
ಒಂದು ದಿನ, ಆ ಇಬ್ಬರು ಕುಟುಂಬಸ್ಥರು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಆಹಾರ ಹುಡುಕಲು ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋದರು; ಆ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಸಮಯ ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ತಿರುಗಾಡಿದರು.
ದೃಷ್ಟ್ವಾ ತಾನ್ಲುಬ್ಧಕಃ ಕಶ್ಚಿದ್ಯದೃಚ್ಛಾತೋ ವನೇಚರಃ। ಜಗೃಹೇ ಜಾಲಮಾತತ್ಯ ಚರತಃ ಸ್ವಾಲಯಾನ್ತಿಕೇ
ಅವರನ್ನು ನೋಡಿ, ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಒಬ್ಬ ಬೇಟೆಗಾರ, ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಬಂದು, ಗೂಡಿನ ಹತ್ತಿರ ಚಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಬಲೆಗೆ ಹಾಕಿ ಹಿಡಿದನು.
ಕಪೋತಶ್ಚ ಕಪೋತೀ ಚ ಪ್ರಜಾಪೋಷೇ ಸದೋತ್ಸುಕೌ। ಗತೌ ಪೋಷಣಮಾದಾಯ ಸ್ವನೀಡಮುಪಜಗ್ಮತುಃ
ಕಪೋತ ಮತ್ತು ಕಪೋತಿ, ಸದಾ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳ ಪೋಷಣೆಗೆ ಉತ್ಸುಕರಾಗಿದ್ದವರು, ಆಹಾರವನ್ನು ಪಡೆದು ತಮ್ಮ ಗೂಡಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು.
ಕಪೋತೀ ಸ್ವಾತ್ಮಜಾನ್ವೀಕ್ಷ್ಯ ಬಾಲಕಾನ್ಜಾಲಸಂವೃತಾನ್। ತಾನಭ್ಯಧಾವತ್ಕ್ರೋಶನ್ತೀ ಕ್ರೋಶತೋ ಭೃಶದುಃಖಿತಾ
ಕಪೋತಿ ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಬಲೆಗೆ ಸಿಕ್ಕಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಅವುಗಳು ಅಳುತ್ತಾ ಇದ್ದಾಗ, ಆಕೆ ತೀವ್ರ ದುಃಖದಿಂದ ಕೂಗಿ, ಅವುಗಳ ಕಡೆಗೆ ಓಡಿದಳು.
ಸಾಸಕೃತ್ಸ್ನೇಹಗುಣಿತಾ! ದೀನಚಿತ್ತಾಜಮಾಯಯಾ। ಸ್ವಯಂ ಚಾಬಧ್ಯತ ಶಿಚಾ ಬದ್ಧಾನ್ಪಶ್ಯನ್ತ್ಯಪಸ್ಮೃತಿಃ
ಆಕೆ ಪ್ರೀತಿ ತುಂಬಿದ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ದುಃಖದಿಂದ, ಮೋಹದಿಂದ, ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಬಂಧಿತವಾಗಿ ನೋಡಿ, ತಾನೂ ಬಲೆಗೆ ಸಿಕ್ಕಿ, ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಳು.
ಕಪೋತಃ ಸ್ವಾತ್ಮಜಾನ್ಬದ್ಧಾನಾತ್ಮನೋಽಪ್ಯಧಿಕಾನ್ಪ್ರಿಯಾನ್। ಭಾರ್ಯಾಂ ಚಾತ್ಮಸಮಾಂ ದೀನೋ ವಿಲಲಾಪಾತಿದುಃಖಿತಃ
ಕಪೋತನು ತನ್ನ ಪ್ರಾಣಕ್ಕಿಂತ ಪ್ರಿಯವಾದ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಬಂಧಿತವಾಗಿ, ತನ್ನ ಸಮಾನವಾದ ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು ಕೂಡಾ ಬಂಧಿತವಾಗಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಬಹಳ ದುಃಖದಿಂದ ಅಳಲು ತೋಡಿಕೊಂಡನು.
ಅಹೋ ಮೇ ಪಶ್ಯತಾಪಾಯಮಲ್ಪಪುಣ್ಯಸ್ಯ ದುರ್ಮತೇಃ। ಅತೃಪ್ತಸ್ಯಾಕೃತಾರ್ಥಸ್ಯ ಗೃಹಸ್ತ್ರೈವರ್ಗಿಕೋ ಹತಃ
ಅಯ್ಯೋ, ನನ್ನ ದುಃಖವನ್ನು ನೋಡಿ! ನನಗೆ ಪುಣ್ಯ ಕಡಿಮೆ, ಬುದ್ಧಿ ತಪ್ಪಿದೆ. ತೃಪ್ತಿ ಇಲ್ಲದೆ, ಸಾಧನೆ ಆಗದೆ, ಗೃಹಸ್ಥನಾಗಿ ಧರ್ಮ, ಅರ್ಥ, ಕಾಮಗಳ ಪ್ರಯತ್ನವೂ ನಾಶವಾಗಿದೆ.
ಅನುರೂಪಾನುಕೂಲಾ ಚ ಯಸ್ಯ ಮೇ ಪತಿದೇವತಾ। ಶೂನ್ಯೇ ಗೃಹೇ ಮಾಂ ಸನ್ತ್ಯಜ್ಯ ಪುತ್ರೈಃ ಸ್ವರ್ಯಾತಿ ಸಾಧುಭಿಃ
ನನಗೆ ಪತಿದೇವತೆ, ಸದಾ ಅನುಕೂಲವಾಗಿದ್ದ ಹೆಂಡತಿ, ಈ ಖಾಲಿ ಮನೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ನನ್ನ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ, ಧರ್ಮಾತ್ಮರಾಗಿ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋದಳು.
ಸೋಽಹಂ ಶೂನ್ಯೇ ಗೃಹೇ ದೀನೋ ಮೃತದಾರೋ ಮೃತಪ್ರಜಃ। ಜಿಜೀವಿಷೇ ಕಿಮರ್ಥಂ ವಾ ವಿಧುರೋ ದುಃಖಜೀವಿತಃ
ಈ ಖಾಲಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿ, ಹೆಂಡತಿ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳಿಲ್ಲದೆ, ದುಃಖದಿಂದ ನರಳುತ್ತಿರುವ ನಾನು, ಇನ್ನೂ ಬದುಕಬೇಕೆಂದು ಯಾಕೆ ಬಯಸಬೇಕು?
ತಾಂಸ್ತಥೈವಾವೃತಾನ್ ಶಿಗ್ಭಿರ್ಮೃತ್ಯುಗ್ರಸ್ತಾನ್ವಿಚೇಷ್ಟತಃ। ಸ್ವಯಂ ಚ ಕೃಪಣಃ ಶಿಕ್ಷು ಪಶ್ಯನ್ನಪ್ಯಬುಧೋಽಪತತ್
ಆ ಹಕ್ಕಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿದ್ದಾಗ, ಅದು ಮರಣದ ಭಯದಿಂದ ತೀವ್ರವಾಗಿ ತಲ್ಲಣಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ದುರ್ದೈವಿಯಾದ ಆ ಹಕ್ಕಿ ಬಾಣಗಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ, ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದಿತು.
ತಂ ಲಬ್ಧ್ವಾ ಲುಬ್ಧಕಃ ಕ್ರೂರಃ ಕಪೋತಂ ಗೃಹಮೇಧಿನಮ್। ಕಪೋತಕಾನ್ಕಪೋತೀಂ ಚ ಸಿದ್ಧಾರ್ಥಃ ಪ್ರಯಯೌ ಗೃಹಮ್
ಆಮೇಲೆ, ಕ್ರೂರವಾದ ಬೇಟೆಗಾರನು ತನ್ನ ಉದ್ದೇಶ ಸಾಧಿಸಿ, ಆ ಹಕ್ಕಿಯನ್ನು, ಅದರ ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳನ್ನು—all ಮನೆಯವರನ್ನು—ತನ್ನ ಮನೆಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ದನು.
ಏವಂ ಕುಟುಮ್ಬ್ಯಶಾನ್ತಾತ್ಮಾ ದ್ವನ್ದ್ವಾರಾಮಃ ಪತತ್ರಿವತ್। ಪುಷ್ಣನ್ಕುಟುಮ್ಬಂ ಕೃಪಣಃ ಸಾನುಬನ್ಧೋಽವಸೀದತಿ
ಹೀಗೆ, ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಶಾಂತಿ ಇಲ್ಲದ ಮನೆಯವನು, ಎರಡು ಪರ್ಯಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಆನಂದಿಸುವ ಹಕ್ಕಿಯಂತೆ, ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಅತಿಯಾದ ಬಂಧದಿಂದ ಪೋಷಿಸಿದರೆ, ಅಂತಹವನೂ ತನ್ನ ಸಂಬಂಧಗಳಿಂದ ಬಂಧಿತನಾಗಿ ಕೆಳಗೆ ಬೀಳುತ್ತಾನೆ.
ಯಃ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಮಾನುಷಂ ಲೋಕಂ ಮುಕ್ತಿದ್ವಾರಮಪಾವೃತಮ್। ಗೃಹೇಷು ಖಗವತ್ಸಕ್ತಸ್ತಮಾರೂಢಚ್ಯುತಂ ವಿದುಃ
ಮಾನವನ ಜನ್ಮವನ್ನು ಪಡೆದು, ಮುಕ್ತಿಗೆ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆದಿರುವಾಗಲೂ, ಹಕ್ಕಿಯಂತೆ ಮನೆಯ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತನಾಗಿ ಉಳಿಯುವವನನ್ನು, ಏರಿ ಮತ್ತೆ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದವನೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.