ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತಪುರಾಣಮ್

ವೇದಸ್ತುತಿ - ಶ್ರೀಪರೀಕ್ಷಿದುವಾಚ - ( ಅನುಷ್ಟುಪ್ ) ಬ್ರಹ್ಮನ್ ಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯನಿರ್ದೇಶ್ಯೇ ನಿರ್ಗುಣೇ ಗುಣವೃತ್ತಯಃ । ಕಥಂ ಚರನ್ತಿ ಶ್ರುತಯಃ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಸದಸತಃ ಪರೇ

ಶ್ರೀಪಾರೀಕ್ಷಿತನು ಕೇಳಿದನು: ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ, ನಿರ್ವಚನಾತೀತ, ಗುಣರಹಿತ ಬ್ರಹ್ಮನ ಬಗ್ಗೆ ಗುಣಾಧಾರವಾದ ವೇದಗಳು ಹೇಗೆ ನಡೆಯುತ್ತವೆ? ಅವು ಸತ್ತು-ಅಸತ್ತಿನ ಪಾರಾಗಿರುವ ಆ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಹೇಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತವೆ?

ಶ್ರೀಶುಕ ಉವಾಚ - ಬುದ್ಧೀನ್ದ್ರಿಯಮನಃಪ್ರಾಣಾನ್ ಜನಾನಾಂ ಅಸೃಜತ್ ಪ್ರಭುಃ । ಮಾತ್ರಾರ್ಥಂ ಚ ಭವಾರ್ಥಂ ಚ ಆತ್ಮನೇಽಕಲ್ಪನಾಯ ಚ

ಶ್ರೀಶುಕನು ಹೇಳಿದನು: ಪ್ರಭುವು ಜೀವಿಗಳ ಬುದ್ಧಿ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳು, ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು — ಇವು ಇಂದ್ರಿಯವಿಷಯಗಳಿಗಾಗಿ, ಲೋಕದ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ, ಆತ್ಮಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಅಹಂಕಾರವಿಲ್ಲದಿರುವುದಕ್ಕಾಗಿ.

ಸೈಷಾ ಹ್ಯುಪನಿಷದ್‌ ಬ್ರಾಹ್ಮೀ ಪೂರ್ವೇಶಾಂ ಪೂರ್ವಜೈರ್ಧೃತಾ । ಶ್ರ್ರದ್ಧಯಾ ಧಾರಯೇದ್ ಯಸ್ತಾಂ ಕ್ಷೇಮಂ ಗಚ್ಛೇದಕಿಞ್ಚನಃ

ಇದು ನಿಜಕ್ಕೂ ಬ್ರಹ್ಮೋಪನಿಷತ್ತು; ಇದನ್ನು ಪುರಾತನರು ಪಾಲಿಸಿದ್ದರು. ಯಾರು ಇದನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಧರಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರ ಬಳಿ ಏನೂ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಅತ್ರ ತೇ ವರ್ಣಯಿಷ್ಯಾಮಿ ಗಾಥಾಂ ನಾರಾಯಣಾನ್ವಿತಾಮ್ । ನಾರದಸ್ಯ ಚ ಸಂವಾದಂ ಋಷೇರ್ನಾರಾಯಣಸ್ಯ ಚ

ಇಲ್ಲಿ ನಾನು ನಿನಗೆ ನಾರಾಯಣನಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾದ ಗಾಥೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ನಾರದ ಹಾಗೂ ನಾರಾಯಣ ಋಷಿಯವರ ಸಂವಾದವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಏಕದಾ ನಾರದೋ ಲೋಕಾನ್ ಪರ್ಯಟನ್ ಭಗವತ್ಪ್ರಿಯಃ । ಸನಾತನಮೃಷಿಂ ದ್ರಷ್ಟುಂ ಯಯೌ ನಾರಾಯಣಾಶ್ರಮಮ್

ಒಂದು ವೇಳೆ, ಭಗವಂತನಿಗೆ ಪ್ರಿಯನಾದ ನಾರದನು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತ, ಶಾಶ್ವತ ಋಷಿಯಾದ ನಾರಾಯಣನನ್ನು ನೋಡಲು ಅವನ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಹೋದನು.

ಯೋ ವೈ ಭಾರತವರ್ಷೇಽಸ್ಮಿನ್ ಕ್ಶೇಮಾಯ ಸ್ವಸ್ತಯೇ ನೃಣಾಮ್ । ಧರ್ಮಜ್ಞಾನಶಮೋಪೇತಂ ಆಕಲ್ಪಾದಾಸ್ಥಿತಸ್ತಪಃ

ಅವರು ಭಾರತಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ, ಜನರ ಕ್ಷೇಮ ಮತ್ತು ಶುಭಕ್ಕಾಗಿ, ಧರ್ಮ, ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿಯೊಂದಿಗೆ ಯುಗದ ಆರಂಭದಿಂದಲೇ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನು.

ತತ್ರೋಪವಿಷ್ಟಂ ಋಷಿಭಿಃ ಕಲಾಪಗ್ರಾಮವಾಸಿಭಿಃ । ಪರೀತಂ ಪ್ರಣತೋಽಪೃಚ್ಛದ್ ಇದಮೇವ ಕುರೂದ್ವಹ

ಅಲ್ಲಿ ಕಲಾಪ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಋಷಿಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದಿದ್ದ ಆ ಮಹಾತ್ಮನಿಗೆ ನಮನ ಮಾಡಿ, ನಾರದನು ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಕೇಳಿದನು, ಕುರುಕುಲದ ಶ್ರೇಷ್ಠನೆ.

ತಸ್ಮೈ ಹ್ಯವೋಚದ್‌ಭಗವಾನ್ ಋಷೀಣಾಂ ಶ್ರೃಣತಾಮಿದಮ್ । ಯೋ ಬ್ರಹ್ಮವಾದಃ ಪೂರ್ವೇಷಾಂ ಜನಲೋಕನಿವಾಸಿನಾಮ್

ಆಗ ಭಗವಂತನು, ಆ ಋಷಿಗಳು ಕೇಳುತ್ತಾ ಇದ್ದಾಗ, ಜನಲೋಕದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಪುರಾತನ ಮಹಾತ್ಮರು ಪಾಲಿಸಿದ್ದ ಬ್ರಹ್ಮವಾದವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದನು.

ಶ್ರೀಭಗವಾನುವಾಚ - ಸ್ವಾಯಮ್ಭುವ ಬ್ರಹ್ಮಸತ್ರಂ ಜನಲೋಕೇಽಭವತ್ ಪುರಾ । ತತ್ರಸ್ಥಾನಾಂ ಮಾನಸಾನಾಂ ಮುನೀನಾಂ ಊರ್ಧ್ವರೇತಸಾಮ್

ಶ್ರೀಭಗವಂತನು ಹೇಳಿದನು: ಒಮ್ಮೆ ಜನಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಯಂಭುವನ ವಂಶಸ್ಥರು ಬ್ರಹ್ಮಯಜ್ಞವನ್ನು ನಡೆಸಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ, ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯವನ್ನು ಪಾಲಿಸುವ ಋಷಿಗಳು ಇದ್ದರು.

ಶ್ವೇತದ್ವೀಪಂ ಗತವತಿ ತ್ವಯಿ ದ್ರಷ್ಟುಂ ತದೀಶ್ವರಮ್ । ಬ್ರಹ್ಮವಾದಃ ಸುಸಂವೃತ್ತಃ ಶ್ರುತಯೋ ಯತ್ರ ಶೇರತೇ । ತತ್ರ ಹಾಯಮಭೂತ್ಪ್ರಶ್ನಸ್ತ್ವಂ ಮಾಂ ಯಮನುಪೃಚ್ಛಸಿ

ನೀನು ಶ್ವೇತದ್ವೀಪಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಅಲ್ಲಿನ ಈಶ್ವರನನ್ನು ನೋಡಲು ಹೋದಾಗ, ವೇದಗಳು ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯುವ ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮವಾದದ ಕುರಿತು ಆಳವಾದ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಯಿತು. ಅದೇ ಪ್ರಶ್ನೆ ಅಲ್ಲಿ ಉದಯವಾಯಿತು, ಈಗ ನೀನು ನನಗೆ ಕೇಳುತ್ತಿರುವದು.

ತುಲ್ಯಶ್ರುತತಪಃಶೀಲಾಃ ತುಲ್ಯಸ್ವೀಯಾರಿಮಧ್ಯಮಾಃ । ಅಪಿ ಚಕ್ರುಃ ಪ್ರವಚನಂ ಏಕಂ ಶುಶ್ರೂಷವೋಽಪರೇ

ಅವರು ಜ್ಞಾನ, ತಪಸ್ಸು, ನಡತೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾನರಾಗಿದ್ದರು; ತಮ್ಮ ಸಂಪತ್ತು, ಶತ್ರು, ಮಿತ್ರರಲ್ಲಿಯೂ ಸಮಾನತೆ ಇತ್ತು. ಕೆಲವರು ಉಪದೇಶ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು, ಉಳಿದವರು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದರು.

ಶ್ರೀಸನನ್ದನ ಉವಾಚ - ಸ್ವಸೃಷ್ಟಮಿದಮಾಪೀಯ ಶಯಾನಂ ಸಹ ಶಕ್ತಿಭಿಃ । ತದನ್ತೇ ಬೋಧಯಾಂ ಚಕ್ರುಃ ತಲ್ಲಿಙ್ಗೈಃ ಶ್ರುತಯಃ ಪರಮ್

ಶ್ರೀ ಸಾನಂದನನು ಹೀಗೆಂದನು: ತನ್ನ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಒಳಗೆ ಸೆಳೆದುಕೊಂಡು, ಅವನು ವಿಶ್ರಾಂತಿಯಾಗಿದ್ದನು. ನಂತರ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, ವೇದಗಳು ತಮ್ಮ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಅವನನ್ನು ಎಬ್ಬಿಸಿದವು.

ಯಥಾ ಶಯಾನಂ ಸಮ್ರಾಜಂ ವನ್ದಿನಸ್ತತ್ಪರಾಕ್ರಮೈಃ । ಪ್ರತ್ಯೂಷೇಽಭೇತ್ಯ ಸುಶ್ಲೋಕೈಃ ಬೋಧಯನ್ತ್ಯನುಜೀವಿನಃ

ಹಾಗೆ, ರಾಜನು ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ಬೆಳಗಿನ ಜಾವದಲ್ಲಿ ಭಟರು ಅವನ ಶೌರ್ಯವನ್ನು ಹಾಡುತ್ತ ಎಬ್ಬಿಸುವಂತೆ, ಅವನ ಸೇವಕರು ಕೂಡ ಶುಭಶ್ಲೋಕಗಳಿಂದ ಅವನನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಸಿದರು.

ಶ್ರೀಶ್ರುತಯ ಊಚುಃ - ( ಅವಿತಥ ಗಾಥಾ - ಪುಢೀಲ, ಮ್ಹಣಜೇ ೧೪ ತೇ ೪೧ ಯಾ ಶ್ಲೋಕಾಂನಾ ವೇದಸ್ತುತಿ ಮ್ಹಣತಾತ ) ಜಯ ಜಯ ಜಹ್ಯಜಾಮಜಿತ ದೋಷಗೃಭೀತಗುಣಾಂ ತ್ವಮಸಿ ಯದಾತ್ಮನಾ ಸಮವರುದ್ಧಸಮಸ್ತಭಗಃ । ಅಗಜಗದೋಕಸಾಮಖಿಲಶಕ್ತ್ಯವಬೋಧಕ ತೇ ಕ್ವಚಿದಜಯಾಽಽತ್ಮನಾ ಚ ಚರತೋಽನುಚರೇನ್ನಿಗಮಃ

ವೇದಗಳು ಹೀಗೆಂದವು: ಜಯ, ಜಯ! ಜನನವಿಲ್ಲದವನೇ, ಜಯಶಾಲಿಯೇ, ಗುಣಗಳಿಂದ ಬಂದ ದೋಷಗಳನ್ನು ದೂರಮಾಡು. ನೀನು ನಿನ್ನ ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ಎಲ್ಲ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೊಂದಿರುವವನು. ಕಾಣದ ಮತ್ತು ಕಾಣುವ ಲೋಕಗಳೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಜಾಗೃತಿಗೊಳಿಸುವವನು ನೀನೆ. ನೀನು ನಿನ್ನ ಅಜ್ಞಾತ ಸ್ವರೂಪದಿಂದ ಸಂಚರಿಸುವಾಗ, ವೇದಗಳು ಹಿಂದೆಹೋಗಿದರೂ, ನಿನ್ನನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಲುಪಲಾಗದು.

ಬೃಹದುಪಲಬ್ಧಮೇತದವಯನ್ತ್ಯವಶೇಷತಯಾ ಯತ ಉದಯಾಸ್ತಮಯೌ ವಿಕೃತೇರ್ಮೃದಿ ವಾವಿಕೃತಾತ್ । ಅತ ಋಷಯೋ ದಧುಸ್ತ್ವಯಿ ಮನೋವಚನಾಚರಿತಂ ಕಥಮಯಥಾ ಭವನ್ತಿ ಭುವಿ ದತ್ತಪದಾನಿ ನೃಣಾಮ್

ಈ ವಿಶಾಲ ಜಗತ್ತು ಇದ್ದಂತೆ ಕಾಣಿಸಿದರೂ, ಅದನ್ನು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅಸಾರವೆಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ. ಹೇಗೆಂದರೆ, ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ರೂಪಾಂತರಗಳ ಉದಯ-ಅಸ್ತಮಯಗಳು ಮಣ್ಣಲ್ಲಿಯೇ ಇರುತ್ತದೆ, ರೂಪಾಂತರಗಳಲ್ಲಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಋಷಿಗಳು ಮನಸ್ಸು, ಮಾತು, ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ನಿನ್ನಲ್ಲೇ ನೆಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಹಾಗಿದ್ದರೆ, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಮಾನವರ ಹೆಜ್ಜೆಗಳು ನಿಜವಾಗಿರಲು ಸಾಧ್ಯವೇ?

ಇತಿ ತವ ಸೂರಯಸ್ತ್ರ್ಯಧಿಪತೇಽಖಿಲಲೋಕಮಲ ಕ್ಷಪಣಕಥಾಮೃತಾಬ್ಧಿಮವಗಾಹ್ಯ ತಪಾಂಸಿ ಜಹುಃ । ಕಿಮುತ ಪುನಃ ಸ್ವಧಾಮವಿಧುತಾಶಯಕಾಲಗುಣಾಃ ಪರಮ ಭಜನ್ತಿ ಯೇ ಪದಮಜಸ್ರಸುಖಾನುಭವಮ್

ಮೂರು ಲೋಕಗಳ ಅಧಿಪತಿಯಾದ ನಿನ್ನ ಪಾವನ ಕಥೆಗಳ ಅಮೃತ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ, ಜ್ಞಾನಿಗಳು ತಮ್ಮ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗಾದರೆ, ಕಾಲ ಅಥವಾ ಆಸೆಗಳೆಲ್ಲ ಶುದ್ಧವಾದವರು, ನಿನ್ನ ಸ್ವಧಾಮದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದವರು, ನಿನ್ನ ಪರಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಭಜಿಸುವವರು ನಿರಂತರ ಆನಂದವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವುದೆಂತು ಹೇಳಬೇಕೆ?

ದೃತಯ ಇವ ಶ್ವಸನ್ತ್ಯಸುಭೃತೋ ಯದಿ ತೇಽನುವಿಧಾ ಮಹದಹಮಾದಯೋಽಣ್ಡಮಸೃಜನ್ ಯದನುಗ್ರಹತಃ ಪುರುಷವಿಧೋಽನ್ವಯೋಽತ್ರ ಚರಮೋಽನ್ನಮಯಾದಿಷು ಯಃ ಸದಸತಃ ಪರಂ ತ್ವಮಥ ಯದೇಷ್ವವಶೇಷಮೃತಮ್

ಹೆಮ್ಮೆಯ ಶ್ವಾಸಗಳು ದೇಹವನ್ನು ಉಳಿಸುವಂತೆ, ಅವು ನಿನ್ನ ಇಚ್ಛೆಗೆ ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ. ಹಾಗೆಯೇ, ಮಹಾ ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಮಹಾ ಭೂತಗಳು ನಿನ್ನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದವು. ಅನ್ನದಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಜೀವಿಗಳ ಕ್ರಮ ನಿನ್ನ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಲೇ ಇಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ನೀನು ಸತ್ಯಕ್ಕೂ ಅಸತ್ಯಕ್ಕೂ ಮೀರಿರುವವನು, ಉಳಿದಿರುವದು ನಿನ್ನ ಅಮೃತ ಸ್ವರೂಪವೇ.

ಉದರಮುಪಾಸತೇ ಯ ಋಷಿವರ್ತ್ಮಸು ಕೂರ್ಪದೃಶಃ ಪರಿಸರಪದ್ಧತಿಂ ಹೃದಯಮಾರುಣಯೋ ದಹರಮ್ । ತತ ಉದಗಾದನನ್ತ ತವ ಧಾಮ ಶಿರಃ ಪರಮಂ ಪುನರಿಹ ಯತ್ಸಮೇತ್ಯ ನ ಪತನ್ತಿ ಕೃತಾನ್ತಮುಖೇ

ಯಾರು ಸಣ್ಣ ದೃಷ್ಟಿಯವರೋ, ಅವರು ಋಷಿಗಳ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಹೃದಯದೊಳಗಿನ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ, ಅನಂತನಾದ ನಿನ್ನ ಪರಮ ಸ್ಥಾನವು ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಉದಯಿಸುತ್ತದೆ. ಆ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ತಲುಪಿದವರು ಮತ್ತೆ ಮರಣದ ಬಾಯಿಗೆ ಬೀಳುವುದಿಲ್ಲ.

ಸ್ವಕೃತವಿಚಿತ್ರಯೋನಿಷು ವಿಶನ್ನಿವ ಹೇತುತಯಾ ತರತಮತಶ್ಚಕಾಸ್ಸ್ಯನಲವತ್ ಸ್ವಕೃತಾನುಕೃತಿಃ । ಅಥ ವಿತಥಾಸ್ವಮೂಷ್ವವಿತಥಾಂ ತವ ಧಾಮ ಸಮಂ ವಿರಜಧಿಯೋಽನುಯನ್ತ್ಯಭಿವಿಪಣ್ಯವ ಏಕರಸಮ್

ವಿವಿಧ ಅದ್ಭುತ ಯೋನಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರಣವಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ನೀನು ನಿನ್ನ ಕರ್ಮದಂತೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಳೆಯುತ್ತೀ. ಆದರೆ, ಅಸತ್ಯ ಭಾವನೆಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತರಾದವರಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಪರಮ ಸ್ಥಾನ ಸಮಾನವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ. ಶುದ್ಧ ಮನಸ್ಸಿನವರು ಎಲ್ಲ ವಿಭಿನ್ನತೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ನಿನ್ನ ಒಂದೇ ರುಚಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಸ್ವಕೃತಪುರೇಷ್ವಮೀಷ್ವಬಹಿರನ್ತರಸಂವರಣಂ ತವ ಪುರುಷಂ ವದನ್ತ್ಯಖಿಲಶಕ್ತಿಧೃತೋಂಽಶಕೃತಮ್ । ಇತಿ ನೃಗತಿಂ ವಿವಿಚ್ಯ ಕವಯೋ ನಿಗಮಾವಪನಂ ಭವತ ಉಪಾಸತೇಽಙ್‌ಘ್ರಿಮಭವಮ್ಭುವಿ ವಿಶ್ವಸಿತಾಃ

ಈ ಒಳಗೂ ಹೊರಗೂ ಇರುವ ದೇಹಗಳಲ್ಲಿ, ನಿನ್ನನ್ನು ಎಲ್ಲ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪುರುಷನೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಮಾನವರ ಮಾರ್ಗವನ್ನೂ ವೇದಗಳ ಅಂತ್ಯವನ್ನೂ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಪಾದಗಳನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ.

ದುರವಗಮಾತ್ಮತತ್ತ್ವನಿಗಮಾಯ ತವಾತ್ತತನೋಃ ಚರಿತಮಹಾಮೃತಾಬ್ಧಿಪರಿವರ್ತಪರಿಶ್ರಮಣಾಃ । ನ ಪರಿಲಷನ್ತಿ ಕೇಚಿದಪವರ್ಗಮಪೀಶ್ವರ ತೇ ಚರಣಸರೋಜಹಂಸಕುಲಸಙ್ಗವಿಸೃಷ್ಟಗೃಹಾಃ

ಆತ್ಮದ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ಕೆಲವರು, ನಿನ್ನ ಮಹಾ ಕಥೆಗಳ ಅಮೃತ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಶ್ರಮಪಟ್ಟು, ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೂಡ ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ. ನಿನ್ನ ಪಾದಕಮಲಗಳ ಹಂಸಸಜ್ಜನರ ಸಂಗಕ್ಕಾಗಿ ಮನೆ ಬಿಟ್ಟುಬಿಟ್ಟಿರುವ ಅವರು ಬೇರೆ ಯಾವುದನ್ನೂ ಇಚ್ಛಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ತ್ವದನುಪಥಂ ಕುಲಾಯಮಿದಮಾತ್ಮಸುಹೃತ್ಪ್ರಿಯವತ್ ಚರತಿ ತಥೋನ್ಮುಖೇ ತ್ವಯಿ ಹಿತೇ ಪ್ರಿಯ ಆತ್ಮನಿ ಚ । ನ ಬತ ರಮನ್ತ್ಯಹೋ ಅಸದುಪಾಸನಯಾತ್ಮಹನೋ ಯದನುಶಯಾ ಭ್ರಮನ್ತ್ಯುರುಭಯೇ ಕುಶರೀರಭೃತಃ

ನಿನ್ನ ಹಾದಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಈ ಜೀವಿಗಳ ಗುಂಪು ಬಂಧು, ಸ್ನೇಹಿತ, ಪ್ರಿಯರೊಂದಿಗೆ ಸಂಚರಿಸುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ನಿನ್ನ ಕಡೆ ಮುಖ ಮಾಡಿದಾಗ, ನಿನ್ನಲ್ಲಿಯೇ ನಿಜವಾದ ಹಿತ ಮತ್ತು ಆತ್ಮವನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ, ಅಸತ್ಯ ಆರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದವರು, ತಾವು ತಾವನ್ನೇ ಹಾನಿಗೊಳಿಸಿಕೊಂಡು, ಭಾರವಾದ ದೇಹದಲ್ಲಿ ದುಃಖದಲ್ಲಿ ಅಲೆಯುತ್ತಾರೆ.

ನಿಭೃತಮರುನ್ಮನೋಽಕ್ಷದೃಢಯೋಗಯುಜೋ ಹೃದಿ ಯತ್ ಮುನಯ ಉಪಾಸತೇ ತದರಯೋಽಪಿ ಯಯುಃ ಸ್ಮರಣಾತ್ । ಸ್ತ್ರಿಯ ಉರಗೇನ್ದ್ರಭೋಗಭುಜದಣ್ಡವಿಷಕ್ತಧಿಯೋ ವಯಮಪಿ ತೇ ಸಮಾಃ ಸಮದೃಶೋಽಙ್‌ಘ್ರಿಸರೋಜಸುಧಾಃ

ಯಾರು ಶ್ವಾಸ, ಮನಸ್ಸು, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ ದೃಢವಾದ ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರ ಶತ್ರುಗಳು ಕೂಡ ನಿನ್ನನ್ನು ಸ್ಮರಣೆಯಿಂದ ತಲುಪುತ್ತಾರೆ. ನಾಗರಾಜನ ಅಲಿಂಗನದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ತೊಡಗಿದ ಮಹಿಳೆಯರೂ, ನಾವು ಕೂಡ ನಿನ್ನ ಪಾದಕಮಲಗಳ ಅಮೃತವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ ಸಮಾನರಾಗಿದ್ದೇವೆ.

ಕ ಇಹ ನು ವೇದ ಬತಾವರಜನ್ಮಲಯೋಽಗ್ರಸರಂ ಯತ ಉದಗಾದೃಷಿರ್ಯಮನು ದೇವಗಣಾ ಉಭಯೇ । ತರ್ಹಿ ನ ಸನ್ನ ಚಾಸದುಭಯಂ ನ ಚ ಕಾಲಜವಃ ಕಿಮಪಿ ನ ತತ್ರ ಶಾಸ್ತ್ರಮವಕೃಷ್ಯ ಶಯೀತ ಯದಾ

ಇಲ್ಲಿ ಯಾರು ನಿಜವಾಗಿ ಆ ಆದಿಯನ್ನೂ ಅಂತ್ಯವನ್ನೂ ಮಾರ್ಗವನ್ನೂ ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ? ಯಾರು ಅವನಿಂದ ಋಷಿಯು ಉದಯಿಸಿದನು, ದೇವತೆಗಳು ಅವನನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದರು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಅವನು ಸತ್ತೂ ಅಲ್ಲ, ಅಸತ್ತೂ ಅಲ್ಲ, ಎರಡೂ ಅಲ್ಲ, ಕಾಲಕ್ಕೂ ಒಳಪಡದು. ಅವನು ಹೀಗೆ ವಿಶ್ರಾಂತಿಯಾಗಿರುವಾಗ, ಯಾವ ಶಾಸ್ತ್ರವೂ ಅವನನ್ನು ತಲುಪಲಾರದು.

ಜನಿಮಸತಃ ಸತೋ ಮೃತಿಮುತಾತ್ಮನಿ ಯೇ ಚ ಭಿದಾಂ ವಿಪಣಮೃತಂ ಸ್ಮರನ್ತ್ಯುಪದಿಶನ್ತಿ ತ ಆರುಪಿತೈಃ । ತ್ರಿಗುಣಮಯಃ ಪುಮಾನಿತಿ ಭಿದಾ ಯದಬೋಧಕೃತಾ ತ್ವಯಿ ನ ತತಃ ಪರತ್ರ ಸ ಭವೇದವಬೋಧರಸೇ

ಯಾರು ಆತ್ಮವು ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ, ಸತ್ತಾಗ ಬೇರಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಬೋಧಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಅಸತ್ಯವನ್ನು ಮಾತ್ರ ನೆನೆಸಿ, ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಪುರುಷನು ಮೂರು ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಕೂಡ ಅಜ್ಞಾನದಿಂದಲೇ ಬರುತ್ತದೆ. ನಿನ್ನಲ್ಲಿಯೂ, ನಿನ್ನ ಹೊರಗಡೆಯೂ, ಇಂತಹ ಭೇದಭಾವಗಳು ನಿಜವಾದ ಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಇರಲಾರವು.

ಸದಿವ ಮನಸ್ತ್ರಿವೃತ್ತ್ವಯಿ ವಿಭಾತ್ಯಸದಾಮನುಜಾತ್ ಸದಭಿಮೃಶನ್ತ್ಯಶೇಷಮಿದಮಾತ್ಮತಯಾಽತ್ಮವಿದಃ । ನ ಹಿ ವಿಕೃತಿಂ ತ್ಯಜನ್ತಿ ಕನಕಸ್ಯ ತದಾತ್ಮತಯಾ ಸ್ವಕೃತಮನುಪ್ರವಿಷ್ಟಮಿದಮಾತ್ಮತಯಾವಸಿತಮ್

ಹೆಬ್ಬೆರಳುಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಂಗಾರ ಹೇಗೆ ತನ್ನ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡದು, ಆತ್ಮವನ್ನು ಅರಿತವರು ಈ ಎಲ್ಲವನ್ನು ಆತ್ಮವೆಂದು ತಿಳಿದು, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತನ್ನದೇ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ರೂಪಾಂತರಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ನೀನು ಎಲ್ಲದರಲ್ಲೂ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವೆ.

ತವ ಪರಿ ಯೇ ಚರನ್ತ್ಯಖಿಲಸತ್ತ್ವನಿಕೇತತಯಾ ತ ಉತ ಪದಾಕ್ರಮನ್ತ್ಯವಿಗಣಯ್ಯ ಶಿರೋ ನಿರ್‌ಋತೇಃ । ಪರಿವಯಸೇ ಪಶೂನಿವ ಗಿರಾ ವಿಬುಧಾನಪಿ ತಾನ್ ತ್ವಯಿ ಕೃತಸೌಹೃದಾಃ ಖಲು ಪುನನ್ತಿ ನ ಯೇ ವಿಮುಖಾಃ

ಯಾರು ನಿನ್ನನ್ನು ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ನಿವಾಸವೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ನಿರ್ಭಯವಾಗಿ ಮರಣದ ತಲೆಯ ಮೇಲೆಯೂ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡುತ್ತಾರೆ. ನೀನು ದೇವತೆಗಳನ್ನೂ, ಪಶುಗಳನ್ನು ಹಿಂಡಿನಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸುವಂತೆ ಸೇರಿಸುತ್ತೀಯೆ. ನಿನ್ನೊಂದಿಗೆ ಸ್ನೇಹ ಹೊಂದಿದವರು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ನಿನ್ನಿಂದ ದೂರವಾದವರು ಅಲ್ಲ.

ತ್ವಮಕರಣಃ ಸ್ವರಾಡಖಿಲಕಾರಕಶಕ್ತಿಧರಃ ತವ ಬಲಿಮುದ್ವಹನ್ತಿ ಸಮದನ್ತ್ಯಜಯಾನಿಮಿಷಾಃ । ವರ್ಷಭುಜೋಽಖಿಲಕ್ಷಿತಿಪತೇರಿವ ವಿಶ್ವಸೃಜೋ ವಿದಧತಿ ಯತ್ರ ಯೇ ತ್ವಧಿಕೃತಾ ಭವತಶ್ಚಕಿತಾಃ

ನೀನು ಕ್ರಿಯೆಯಿಲ್ಲದವನು, ಸ್ವತಂತ್ರನೂ, ಎಲ್ಲ ಸೃಷ್ಟಿಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವನು. ದೇವತೆಗಳು ಸದಾ ಎಚ್ಚರದಿಂದ ನಿನಗೆ ಬಲಿಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ, ಸಮಾನವಾಗಿ ಸೇವಿಸುತ್ತಾರೆ. ವಿಶ್ವದ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತರು ನಿನ್ನಿಂದ ನೇಮಕಗೊಂಡು, ಭಯಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಸ್ಥಿರಚರಜಾತಯಃ ಸ್ಯುರಜಯೋತ್ಥನಿಮಿತ್ತಯುಜೋ ವಿಹರ ಉದೀಕ್ಷಯಾ ಯದಿ ಪರಸ್ಯ ವಿಮುಕ್ತ ತತಃ । ನ ಹಿ ಪರಮಸ್ಯ ಕಶ್ಚಿದಪರೋ ನ ಪರಶ್ಚ ಭವೇದ್ ವಿಯತ ಇವಾಪದಸ್ಯ ತವ ಶೂನ್ಯತುಲಾಂ ದಧತಃ

ಚಲಿಸುವ ಮತ್ತು ಅಚಲ ಜೀವಿಗಳು ಕಾರಣಗಳ ಮತ್ತು ಅಜನುನ ಸಂಯೋಗದಿಂದ ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ, ಅವು ನಿನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಅದರಿಂದ ಮುಕ್ತರಾದಾಗ, ಪರಮಾತ್ಮನಿಗೆ ಬೇರೆ ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ, ಎರಡನೆಯವನು ಇಲ್ಲ. ಆಕಾಶ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಹೊತ್ತಿದ್ದರೂ, ಅದು ಶೂನ್ಯವಾಗಿರುವಂತೆ, ನೀನು ಸಮಾನವಾಗಿಯೇ ಇರುವೆ.