ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತಪುರಾಣಮ್

ಯಸ್ಯಾತ್ಮಬುದ್ಧಿಃ ಕುಣಪೇ ತ್ರಿಧಾತುಕೇ ಸ್ವಧೀಃ ಕಲತ್ರಾದಿಷು ಭೌಮ ಇಜ್ಯಧೀಃ । ಯತ್ತೀರ್ಥಬುದ್ಧಿಃ ಸಲಿಲೇ ನ ಕರ್ಹಿಚಿತ್ ಜನೇಷ್ವಭಿಜ್ಞೇಷು ಸ ಏವ ಗೋಖರಃ

ಯಾರು ಆತ್ಮವನ್ನು ಈ ಮೂರು ದ್ರವ್ಯಗಳ ದೇಹವೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೋ, ಹೆಂಡತಿ ಮತ್ತು ಬಂಧುಗಳನ್ನು ಸ್ವಂತವರೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೋ, ಭೂಮಿಯನ್ನು ದೇವತೆ ಎಂದು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೋ, ತೀರ್ಥವನ್ನು ಕೇವಲ ನೀರಾಗಿ ನೋಡುತ್ತಾರೋ, ಆದರೆ ಜ್ಞಾನಿಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುವುದಿಲ್ಲವೋ, ಅವರು ಹಸು ಅಥವಾ ಕತ್ತೆಯಂತವರು.

ಶ್ರೀಶುಕ ಉವಾಚ - ( ಅನುಷ್ಟುಪ್ ) ನಿಶಮ್ಯೇತ್ಥಂ ಭಗವತಃ ಕೃಷ್ಣಸ್ಯಾಕುಣ್ಥಮೇಧಸಃ । ವಚೋ ದುರನ್ವಯಂ ವಿಪ್ರಾಃ ತೂಷ್ಣೀಮಾಸನ್ ಭ್ರಮದ್ಧಿಯಃ

ಶ್ರೀಶುಕನು ಹೇಳಿದನು: ಕೃಷ್ಣನ ಆ ಅಪಾರ ಜ್ಞಾನಭರಿತವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಮುನಿಗಳು ಆಳವಾದ ಅರ್ಥವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಲು ಆಗದೆ, ಮೌನವಾಗಿ ಕುಳಿತಿದ್ದರು.

ಚಿರಂ ವಿಮೃಶ್ಯ ಮುನಯ ಈಶ್ವರಸ್ಯೇಶಿತವ್ಯತಾಮ್ । ಜನಸಙ್ಗ್ರಹ ಇತ್ಯೂಚುಃ ಸ್ಮಯನ್ತಸ್ತಂ ಜಗದ್‌ಗುರುಮ್

ದೀರ್ಘವಾಗಿ ಆಲೋಚಿಸಿ, ಮುನಿಗಳು ಜಗದ್ಗುರುವಾದ ಆತನನ್ನು ನೋಡಿ ನಗುತ್ತಾ, ಈಶ್ವರನ ಅಧಿಪತ್ಯ ಜನರನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಲು ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.

ಶ್ರೀಮುನಯ ಊಚುಃ - ( ಮಿಶ್ರ ) ಯನ್ಮಾಯಯಾ ತತ್ತ್ವವಿದುತ್ತಮಾ ವಯಂ ವಿಮೋಹಿತಾ ವಿಶ್ವಸೃಜಾಮಧೀಶ್ವರಾಃ । ಯದೀಶಿತವ್ಯಾಯತಿ ಗೂಢ ಈಹಯಾ ಅಹೋ ವಿಚಿತ್ರಂ ಭಗವದ್ ವಿಚೇಷ್ಟಿತಮ್

ಮುನಿಗಳು ಹೇಳಿದರು: ಭಗವಂತಾ, ನಿಜವಾದ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿದವರಾದ ನಮಗೂ, ನಿಮ್ಮ ಮಾಯೆಯಿಂದ ಮೋಹವುಂಟಾಗಿದೆ; ವಿಶ್ವದ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತರಲ್ಲಿ ನಾವು ಮುಖ್ಯರಾದರೂ, ನಿಮ್ಮ ಶಕ್ತಿ ಗುಪ್ತವಾಗಿದೆ—ನಿಮ್ಮ ಲೀಲೆಗಳು ಎಷ್ಟು ಅದ್ಭುತ!

ಅನೀಹ ಏತದ್‌ ಬಹುಧೈಕ ಆತ್ಮನಾ ಸೃಜತ್ಯವತ್ಯತ್ತಿ ನ ಬಧ್ಯತೇ ಯಥಾ । ಭೌಮೈರ್ಹಿ ಭೂಮಿರ್ಬಹುನಾಮರೂಪಿಣೀ ಅಹೋ ವಿಭೂಮ್ನಶ್ಚರಿತಂ ವಿಡಮ್ಬನಮ್

ಯಾವುದೇ ಆಸೆ ಇಲ್ಲದೆ ಇರುವ ನೀವು, ಅನೇಕ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಲೋಕವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ, ಪಾಲಿಸಿ, ಹಿಂಪಡೆಯುತ್ತೀರಾ, ಆದರೆ ಯಾವುದಕ್ಕೂ ಬಂಧಿತರಾಗುವುದಿಲ್ಲ—ಹಾಗೆ ಭೂಮಿ ಅನೇಕ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿದರೂ, ಅವಳ ಸ್ವರೂಪ ಒಂದೇ. ಭಗವಂತನ ಮಹಿಮೆ ಎಷ್ಟು ವಿಚಿತ್ರ!

ಅಥಾಪಿ ಕಾಲೇ ಸ್ವಜನಾಭಿಗುಪ್ತಯೇ ಬಿಭರ್ಷಿ ಸತ್ತ್ವಂ ಖಲನಿಗ್ರಹಾಯ ಚ । ಸ್ವಲೀಲಯಾ ವೇದಪಥಂ ಸನಾತನಂ ವರ್ಣಾಶ್ರಮಾತ್ಮಾ ಪುರುಷಃ ಪರೋ ಭವಾನ್

ಯಾವಾಗ ಬೇಕಾದರೂ, ಭಗವಂತನು ತನ್ನ ಜನರ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಮತ್ತು ದುಷ್ಟರನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸತ್ವಗುಣವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ. ತನ್ನ ಲೀಲೆಯಿಂದ ಶಾಶ್ವತವಾದ ವೇದಮಾರ್ಗವನ್ನು ಉಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ವರ್ಣಾಶ್ರಮದ ಆತ್ಮರೂಪಿಯಾದ ಪರಮಪುರುಷನೇ, ನೀನೇ.

( ಅನುಷ್ಟುಪ್ ) ಬ್ರಹ್ಮ ತೇ ಹೃದಯಂ ಶುಕ್ಲಂ ತಪಃಸ್ವಾಧ್ಯಾಯಸಂಯಮೈಃ । ಯತ್ರೋಪಲಬ್ಧಂ ಸದ್ವ್ಯಕ್ತಂ ಅವ್ಯಕ್ತಂ ಚ ತತಃ ಪರಮ್

ಓ ಬ್ರಹ್ಮಣ, ನಿನ್ನ ಹೃದಯವು ತಪಸ್ಸು, ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ನಿಯಮದಿಂದ ಪವಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿರುವದು, ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿರುವದು ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಮೇಲಿರುವದು ಅರಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ತಸ್ಮಾದ್‌ ಬ್ರಹ್ಮಕುಲಂ ಬ್ರಹ್ಮನ್ ಶಾಸ್ತ್ರಯೋನೇಸ್ತ್ವಮಾತ್ಮನಃ । ಸಭಾಜಯಸಿ ಸದ್ಧಾಮ ತದ್‌ ಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಾಗ್ರಣೀರ್ಭವಾನ್

ಆದ್ದರಿಂದ, ಓ ಬ್ರಹ್ಮಣ, ನೀನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಗೌರವಿಸುತ್ತೀಯೆ, ಅದು ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಮೂಲವೂ ನಿನ್ನ ಮೂಲವೂ ಆಗಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ನೀನು ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾಗಿದ್ದೀಯೆ.

ಅದ್ಯ ನೋ ಜನ್ಮಸಾಫಲ್ಯಂ ವಿದ್ಯಾಯಾಸ್ತಪಸೋ ದೃಶಃ । ತ್ವಯಾ ಸಙ್ಗಮ್ಯ ಸದ್‌ಗತ್ಯಾ ಯದನ್ತಃ ಶ್ರೇಯಸಾಂ ಪರಃ

ಇಂದು ನಮ್ಮ ಜನ್ಮ, ವಿದ್ಯೆ, ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ದೃಷ್ಟಿ ಫಲವತ್ತಾಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ, ಪರಮಗುಣಗಳಾದ ನಿನ್ನನ್ನು ನಾವು ಭೇಟಿಯಾದ್ದರಿಂದ, ಪರಮಮಂಗಳವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದೇವೆ.

ನಮಸ್ತಸ್ಮೈ ಭಗವತೇ ಕೃಷ್ಣಾಯಾಕುಣ್ಠಮೇಧಸೇ । ಸ್ವಯೋಗಮಾಯಯಾಚ್ಛನ್ನ ಮಹಿಮ್ನೇ ಪರಮಾತ್ಮನೇ

ಆ ಭಗವಂತ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ, ಅವನ ಬುದ್ಧಿ ಎಂದಿಗೂ ತಪ್ಪದು, ತನ್ನ ಯೋಗಮಾಯೆಯಿಂದ ತನ್ನ ಮಹಿಮೆ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಅವನೇ ಪರಮಾತ್ಮ.

ನ ಯಂ ವಿದನ್ತ್ಯಮೀ ಭೂಪಾ ಏಕಾರಾಮಾಶ್ಚ ವೃಷ್ಣಯಃ । ಮಾಯಾಜವನಿಕಾಚ್ಛನ್ನಂ ಆತ್ಮಾನಂ ಕಾಲಮೀಶ್ವರಮ್

ಈ ರಾಜರು ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಆನಂದಿಸುವ ವೃಷ್ಣಿಕೂಡ ಕೂಡ, ಮಾಯೆಯ ಪರದೆಯಿಂದ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಕಾಲೇಶ್ವರನಾದ ಆತ್ಮನನ್ನು ಅರಿಯುವುದಿಲ್ಲ.

ಯಥಾ ಶಯಾನಃ ಪುರುಷ ಆತ್ಮಾನಂ ಗುಣತತ್ತ್ವದೃಕ್ । ನಾಮಮಾತ್ರೇನ್ದ್ರಿಯಾಭಾತಂ ನ ವೇದ ರಹಿತಂ ಪರಮ್

ಹಾಗೆ, ಮನುಷ್ಯನು ನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾಗ ಗುಣಗಳನ್ನೂ ತತ್ತ್ವಗಳನ್ನೂ ಗ್ರಹಿಸಿದರೂ, ಕೇವಲ ಹೆಸರುಗಳೂ ಇಂದ್ರಿಯವಿಷಯಗಳೂ ಅಲ್ಲದ ತನ್ನ ನಿಜ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅರಿಯುವುದಿಲ್ಲ.

ಏವಂ ತ್ವಾ ನಾಮಮಾತ್ರೇಷು ವಿಷಯೇಷ್ವಿನ್ದ್ರಿಯೇಹಯಾ । ಮಾಯಯಾ ವಿಭ್ರಮಚ್ಚಿತ್ತೋ ನ ವೇದ ಸ್ಮೃತ್ಯುಪಪ್ಲವಾತ್

ಅದೇ ರೀತಿ, ಹೆಸರು, ವಿಷಯಗಳು ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಮನಸ್ಸು ಮಾಯೆಯಿಂದ ಮೋಹಗೊಂಡಾಗ, ಸ್ಮರಣೆಯ ಅಶಾಂತಿಯಿಂದ ನಿನ್ನನ್ನು ಅರಿಯಲಾಗದು.

( ವಸಂತತಿಲಕಾ ) ತಸ್ಯಾದ್ಯ ತೇ ದದೃಶಿಮಾಙ್‌ಘ್ರಿಮಘೌಘಮರ್ಷ ತೀರ್ಥಾಸ್ಪದಂ ಹೃದಿ ಕೃತಂ ಸುವಿಪಕ್ವಯೋಗೈಃ । ಉತ್ಸಿಕ್ತಭಕ್ತ್ಯುಪಹತಾಶಯ ಜೀವಕೋಶಾ ಆಪುರ್ಭವದ್‌ಗತಿಮಥಾನುಗೃಹಾನ ಭಕ್ತಾನ್

ಇಂದು ನಾವು ನಿನ್ನ ಪಾದಗಳನ್ನು ಕಂಡೆವು, ಅವು ಪಾಪಗಳ ಗುಚ್ಚವನ್ನು ದೂರಮಾಡುತ್ತವೆ, ಪವಿತ್ರತೆಯ ನೆಲೆ, ಪರಿಪಕ್ವ ಯೋಗಿಗಳ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿವೆ. ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮನಸ್ಸು ಮುರಿದು ನಿನ್ನ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ತಲುಪುವ ಭಕ್ತರಿಗೆ ದಯೆ ತೋರಿಸು.

ಶ್ರೀಶುಕ ಉವಾಚ - ( ಅನುಷ್ಟುಪ್ ) ಇತ್ಯನುಜ್ಞಾಪ್ಯ ದಾಶಾರ್ಹಂ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರಂ ಯುಧಿಷ್ಠಿರಮ್ । ರಾಜರ್ಷೇ ಸ್ವಾಶ್ರಮಾನ್ ಗನ್ತುಂ ಮುನಯೋ ದಧಿರೇ ಮನಃ

ಶ್ರೀಶುಕನು ಹೇಳಿದನು: ಹೀಗೆ ದಾಶಾರ್ಹನಾದ ಕೃಷ್ಣ, ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ಯುಧಿಷ್ಠಿರರನ್ನು ವಿದಾಯ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಆ ರಾಜರ್ಷಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಮುನಿಗಳು ತಮ್ಮ ಆಶ್ರಮಗಳಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಲು ಮನಸ್ಸು ಮಾಡಿದರು.

ತದ್ ವೀಕ್ಷ್ಯ ತಾನುಪವ್ರಜ್ಯ ವಸುದೇವೋ ಮಹಾಯಶಾಃ । ಪ್ರಣಮ್ಯ ಚೋಪಸಙ್ಗೃಹ್ಯ ಬಭಾಷೇದಂ ಸುಯನ್ತ್ರಿತಃ

ಅವರನ್ನು ನೋಡಿ, ಮಹಾ ಖ್ಯಾತಿಯ ವಸುದೇವನು ಹತ್ತಿರ ಹೋಗಿ, ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಗೌರವಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸ್ವಾಗತಿಸಿ, ನಿಯಮಿತವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.

ಶ್ರೀವಸುದೇವ ಉವಾಚ - ನಮೋ ವಃ ಸರ್ವದೇವೇಭ್ಯ ಋಷಯಃ ಶ್ರೋತುಮರ್ಹಥ । ಕರ್ಮಣಾ ಕರ್ಮನಿರ್ಹಾರೋ ಯಥಾ ಸ್ಯಾನ್ನಸ್ತದುಚ್ಯತಾಮ್

ಶ್ರೀವಸುದೇವನು ಹೇಳಿದನು: ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳೇ ಸಮಾನರಾದ ಋಷಿಗಳೇ, ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ದಯವಿಟ್ಟು ಹೇಳಿ, ಯಾವ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಕರ್ಮಬಂಧನವನ್ನು ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಬಹುದು.

ಶ್ರೀನಾರದ ಉವಾಚ - ನಾತಿಚಿತ್ರಮಿದಂ ವಿಪ್ರಾ ವಸುದೇವೋ ಬುಭುತ್ಸಯಾ । ಕೃಷ್ಣಂ ಮತ್ವಾರ್ಭಕಂ ಯನ್ನಃ ಪೃಚ್ಛತಿ ಶ್ರೇಯ ಆತ್ಮನಃ

ಶ್ರೀನಾರದನು ಹೇಳಿದನು: ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೆ, ವಸುದೇವನು ತನ್ನ ಮಗನನ್ನು ಕೃಷ್ಣನೆಂದು ತಿಳಿದು, ಆತ್ಮಶ್ರೇಯಸ್ಸಿಗಾಗಿ ನಮ್ಮನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವುದು ಆಶ್ಚರ್ಯವಲ್ಲ.

ಸನ್ನಿಕರ್ಷೋಽತ್ರ ಮರ್ತ್ಯಾನಾಂ ಅನಾದರಣಕಾರಣಮ್ । ಗಾಙ್ಗಂ ಹಿತ್ವಾ ಯಥಾನ್ಯಾಮ್ಭಃ ತತ್ರತ್ಯೋ ಯಾತಿ ಶುದ್ಧಯೇ

ಇಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಹತ್ತಿರದ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಹೇಗೆಂದರೆ, ಗಂಗೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆ ನೀರನ್ನು ಶುದ್ಧಿಗೆ ಹುಡುಕುವಂತೆ.

ಯಸ್ಯಾನುಭೂತಿಃ ಕಾಲೇನ ಲಯೋತ್ಪತ್ತ್ಯಾದಿನಾಸ್ಯ ವೈ । ಸ್ವತೋಽನ್ಯಸ್ಮಾಚ್ಚ ಗುಣತೋ ನ ಕುತಶ್ಚನ ರಿಷ್ಯತಿ

ಯಾವನ ಅನುಭವವು ಕಾಲ, ಸೃಷ್ಟಿ, ಲಯ ಇತ್ಯಾದಿಯಿಂದ, ತಾನಾಗಲಿ, ಇತರರಿಂದಾಗಲಿ, ಗುಣಗಳಿಂದಾಗಲಿ, ಯಾವತ್ತೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗದು.

( ವಸಂತತಿಲಕಾ ) ತಂ ಕ್ಲೇಶಕರ್ಮಪರಿಪಾಕಗುಣಪ್ರವಾಹೈಃ ಅವ್ಯಾಹತಾನುಭವಮೀಶ್ವರಮದ್ವಿತೀಯಮ್ । ಪ್ರಾಣಾದಿಭಿಃ ಸ್ವವಿಭವೈರುಪಗೂಢಮನ್ಯೋ ಮನ್ಯೇತ ಸೂರ್ಯಮಿವ ಮೇಘಹಿಮೋಪರಾಗೈಃ

ಆ ಪರಮಾತ್ಮನು, ದುಃಖ, ಕರ್ಮ ಮತ್ತು ಗುಣಗಳ ಹರಿವಿನಿಂದ ಅವನ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗದು. ಆದರೆ ಪ್ರಾಣಾದಿ ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದರಿಂದ, ಅವನನ್ನು ಕೆಲವರು ಮೋಡ, ಮಂಜು ಅಥವಾ ಗ್ರಹಣದಿಂದ ಮುಚ್ಚಿದ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ತಪ್ಪಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾರೆ.

( ಅನುಷ್ಟುಪ್ ) ಅಥೋಚುರ್ಮುನಯೋ ರಾಜನ್ ಆಭಾಷ್ಯಾನಕದುಂದುಭಿಮ್ । ಸರ್ವೇಷಾಂ ಶ್ರೃಣತಾಂ ರಾಜ್ಞಾಂ ತಥೈವಾಚ್ಯುತರಾಮಯೋಃ

ರಾಜನೇ, ಆಗ ಮುನಿಗಳು ಅನಕದುಂದುಭಿಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ, ಎಲ್ಲಾ ರಾಜರು ಮತ್ತು ಅಚ್ಯುತವಂಶದ ಇಬ್ಬರ ಮುಂದೆ ಮಾತನಾಡಿದರು.

ಕರ್ಮಣಾ ಕರ್ಮನಿರ್ಹಾರ ಏಷ ಸಾಧುನಿರೂಪಿತಃ । ಯಚ್ಛ್ರದ್ಧಯಾ ಯಜೇದ್ ವಿಷ್ಣುಂ ಸರ್ವಯಜ್ಞೇಶ್ವರಂ ಮಖೈಃ

ಕರ್ಮದಿಂದ ಕರ್ಮನಾಶವು ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯವೆಂದು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ: ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಎಲ್ಲ ಯಜ್ಞಗಳ ಅಧಿಪತಿಯಾದ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಯಜ್ಞಗಳ ಮೂಲಕ ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

ಚಿತ್ತಸ್ಯೋಪಶಮೋಽಯಂ ವೈ ಕವಿಭಿಃ ಶಾಸ್ತ್ರಚಕ್ಷುಷಾ । ದರ್ಶಿತಃ ಸುಗಮೋ ಯೋಗೋ ಧರ್ಮಶ್ಚಾತ್ಮಮುದಾವಹಃ

ಮನಸ್ಸಿನ ಶಾಂತಿ ಸಾಧಿಸುವ ಸುಲಭವಾದ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಪಂಡಿತರು ಶಾಸ್ತ್ರದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಯೋಗಮಾರ್ಗ ಧರ್ಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಆತ್ಮಕ್ಕೆ ಆನಂದವನ್ನು ತರುತ್ತದೆ.

ಅಯಂ ಸ್ವಸ್ತ್ಯಯನಃ ಪನ್ಥಾ ದ್ವಿಜಾತೇರ್ಗೃಹಮೇಧಿನಃ । ಯಚ್ಛ್ರದ್ಧಯಾಽಽಪ್ತವಿತ್ತೇನ ಶುಕ್ಲೇನೇಜ್ಯೇತ ಪೂರುಷಃ

ಇದು ದ್ವಿಜಾತಿಯ ಗೃಹಸ್ಥರಿಗೆ ಶುಭಕರವಾದ ದಾರಿ. ತನ್ನ ಶ್ರದ್ಧೆ ಮತ್ತು ಸಂಪಾದಿಸಿದ ಶುದ್ಧ ಸಂಪತ್ತಿನಿಂದ ಪುರುಷನು ದೇವರನ್ನು ಆರಾಧಿಸಬೇಕು.

ವಿತ್ತೈಷಣಾಂ ಯಜ್ಞದಾನೈಃ ಗೃಹೈರ್ದಾರಸುತೈಷಣಾಮ್ । ಆತ್ಮಲೋಕೈಷಣಾಂ ದೇವ ಕಾಲೇನ ವಿಸೃಜೇದ್‌ಬುಧಃ । ಗ್ರಾಮೇ ತ್ಯಕ್ತೈಷಣಾಃ ಸರ್ವೇ ಯಯುರ್ಧೀರಾಸ್ತಪೋವನಮ್

ಬುದ್ಧಿವಂತನು ಸಂಪತ್ತಿನ ಆಸೆಯನ್ನು ಹೋಮ ಮತ್ತು ದಾನದಿಂದ, ಪತ್ನಿ ಮಕ್ಕಳ ಆಸೆಯನ್ನು ಗೃಹಸ್ಥಾಶ್ರಮದಿಂದ, ಆತ್ಮ ಲೋಕಗಳ ಆಸೆಯನ್ನು ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಬೇಕು. ಹೀಗೆ ಎಲ್ಲ ಆಸೆಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದ ಧೀರರು ಊರನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ತಪೋವನಕ್ಕೆ ಹೋದರು.

ಋಣೈಸ್ತ್ರಿಭಿರ್ದ್ವಿಜೋ ಜಾತೋ ದೇವರ್ಷಿಪಿತೄಣಾಂ ಪ್ರಭೋ । ಯಜ್ಞಾಧ್ಯಯನಪುತ್ರೈಸ್ತಾನಿ ಅನಿಸ್ತೀರ್ಯ ತ್ಯಜನ್ಪತೇತ್

ಪ್ರಭು, ದ್ವಿಜನು ಜನ್ಮದಿಂದ ದೇವತೆ, ಋಷಿ ಮತ್ತು ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಮೂರು ಋಣಗಳಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಯಜ್ಞ, ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಪುತ್ರರಿಂದ ತೀರಿಸಬೇಕು. ಅವುಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸದೆ ಬಿಟ್ಟರೆ ಅವನು ಪತನವಾಗುತ್ತಾನೆ.

ತ್ವಂ ತ್ವದ್ಯ ಮುಕ್ತೋ ದ್ವಾಭ್ಯಾಂ ವೈ ಋಷಿಪಿತ್ರೋರ್ಮಹಾಮತೇ । ಯಜ್ಞೈರ್ದೇವರ್ಣಮುನ್ಮುಚ್ಯ ನಿರೃಣೋಽಶರಣೋ ಭವ

ಮಹಾಮತಿ, ನೀನು ಇಂದು ಋಷಿ ಮತ್ತು ಪಿತೃಗಳ ಎರಡು ಋಣಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿದ್ದೀಯೆ. ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಯಜ್ಞಗಳಿಂದ ಋಣ ತೀರಿಸಿ, ಎಲ್ಲ ಋಣಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ ಆಶ್ರಯವಿಲ್ಲದವನಾಗು.

ವಸುದೇವ ಭವಾನ್ನೂನಂ ಭಕ್ತ್ಯಾ ಪರಮಯಾ ಹರಿಮ್ । ಜಗತಾಮೀಶ್ವರಂ ಪ್ರಾರ್ಚಃ ಸ ಯದ್ವಾಂ ಪುತ್ರತಾಂ ಗತಃ

ವಸುದೇವ, ನೀನು ಭಗವಂತನನ್ನು ಪರಮ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಆರಾಧಿಸಿದ್ದೀಯೆ. ಆ ಜಗತ್ತಿನ ಒಡೆಯನು ನಿನ್ನ ಮಗನಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದಾನೆ.