ಇತ್ಯುತ್ಸುಕೋ ದ್ವಾರವತೀಂ ದೇವರ್ಷಿರ್ದ್ರಷ್ಟುಮಾಗಮತ್ । ಪುಷ್ಪಿತೋಪವನಾರಾಮ ದ್ವಿಜಾಲಿಕುಲನಾದಿತಾಮ್
ದ್ವಾರಕೆಯನ್ನು ನೋಡಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆಯಿಂದ ದೇವರ್ಷಿ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದರು. ಆ ಊರು ಹೂವಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ ತೋಟಗಳು, ಹಕ್ಕಿಗಳ ಕೂಗು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಧ್ವನಿಯಿಂದ ಗಂಭೀರವಾಗಿತ್ತು.
ಉತ್ಫುಲ್ಲೇನ್ದೀವರಾಮ್ಭೋಜ ಕಹ್ಲಾರಕುಮುದೋತ್ಪಲೈಃ । ಛುರಿತೇಷು ಸರಃಸೂಚ್ಚೈಃ ಕೂಜಿತಾಂ ಹಂಸಸಾರಸೈಃ
ಅಲ್ಲಿ ಕೆರೆಗಳು ಹೂವಿನ ಹಸಿರು ಕಮಲ, ನೀಲೋತ್ಪಲ, ಕುಮುದ, ಕಹ್ಲಾರ ಹೂಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದವು. ಹಂಸ, ಸಾರಸ ಹಕ್ಕಿಗಳ ಕೂಗಿನಿಂದ ಆ ಕೆರೆಗಳು ಜೀವಂತವಾಗಿದ್ದವು.
ಪ್ರಾಸಾದಲಕ್ಷೈರ್ನವಭಿಃ ಜುಷ್ಟಾಂ ಸ್ಫಾಟಿಕರಾಜತೈಃ । ಮಹಾಮರಕತಪ್ರಖ್ಯೈಃ ಸ್ವರ್ಣರತ್ನಪರಿಚ್ಛದೈಃ
ಆ ನಗರದಲ್ಲಿ ಒಂಬತ್ತು ಲಕ್ಷ ಪ್ರಾಸಾದಗಳು ಸ್ಫಟಿಕ ಮತ್ತು ಬೆಳ್ಳಿಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದ್ದವು. ಅವು ದೊಡ್ಡ ಪಚ್ಚೆ ರತ್ನದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಾ, ಚಿನ್ನ ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯವಾದ ರತ್ನಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು.
( ಮಿಶ್ರ ) ವಿಭಕ್ತರಥ್ಯಾಪಥಚತ್ವರಾಪಣೈಃ ಶಾಲಾಸಭಾಭೀ ರುಚಿರಾಂ ಸುರಾಲಯೈಃ । ಸಂಸಿಕ್ತಮಾರ್ಗಾಙ್ಗನವೀಥಿದೇಹಲೀಂ ಪತತ್ಪತಾಕಾ ಧ್ವಜವಾರಿತಾತಪಾಮ್
ಅಲ್ಲಿನ ಬೀದಿಗಳು, ರಸ್ತೆ, ಚೌಕಗಳು, ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು. ಸುಂದರ ಸಭಾಂಗಣಗಳು, ದೇವಾಲಯಗಳು, ಮನೆಗಳ ಮುಂದಿನ ದಾರಿಗಳು ನೀರಿನಿಂದ ತೊಳೆದಿದ್ದವು. ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಧ್ವಜಗಳು, ಪತಾಕೆಗಳು ಹಾರುತ್ತಿದ್ದವು, ಅವು ಸೂರ್ಯನ ತಾಪವನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತಿದ್ದವು.
( ಅನುಷ್ಟುಪ್ ) ತಸ್ಯಾಮನ್ತಃಪುರಂ ಶ್ರೀಮದ್ ಅರ್ಚಿತಂ ಸರ್ವಧಿಷ್ಣ್ಯಪೈಃ । ಹರೇಃ ಸ್ವಕೌಶಲಂ ಯತ್ರ ತ್ವಷ್ಟ್ರಾ ಕಾರ್ತ್ಸ್ನ್ಯೇನ ದರ್ಶಿತಮ್
ಆ ಮನೆಯ ಒಳಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಮನೆಯವರು ಗೌರವದಿಂದ ಪೂಜಿಸಿದ ಶ್ರೀಮಂತ ಅಂಗಳವಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿ ಹರಿಯವರ ಕೈಚಾತುರ್ಯವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೋರಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು, ಅದು ತ್ವಷ್ಟ್ರನು ಮಾಡಿದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು.
ತತ್ರ ಷೋಡಶಭಿಃ ಸದ್ಮ ಸಹಸ್ರೈಃ ಸಮಲಙ್ಕೃತಮ್ । ವಿವೇಶೈಕತಮಂ ಶೌರೇಃ ಪತ್ನೀನಾಂ ಭವನಂ ಮಹತ್
ಅಲ್ಲಿ ಆರಾಧನೆಯಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಹದಿನಾರು ಸಾವಿರ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ದೇವರ್ಷಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು. ಅದು ಶೌರಿಯೊಬ್ಬ ಪತ್ನಿಯ ದೊಡ್ಡ ಭವನವಾಗಿತ್ತು.
ವಿಷ್ಟಬ್ಧಂ ವಿದ್ರುಮಸ್ತಂಭೈಃ ವೈದೂರ್ಯಫಲಕೋತ್ತಮೈಃ । ಇನ್ದ್ರನೀಲಮಯೈಃ ಕುಡ್ಯೈಃ ಜಗತ್ಯಾ ಚಾಹತತ್ವಿಷಾ
ಆ ಭವನವು ಪಗಡದ ಕಂಬಗಳಿಂದ, ಉತ್ತಮ ವಿದೂರ್ಯದಿಂದ ಮಾಡಿದ ನೆಲದಿಂದ, ನೀಲಮಣಿಯ ಗೋಡೆಗಳಿಂದ, ಮತ್ತು ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ಹೊಳೆಯುವ ನೆಲದಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು.
ವಿತಾನೈರ್ನಿರ್ಮಿತೈಸ್ತ್ವಷ್ಟ್ರಾ ಮುಕ್ತಾದಾಮವಿಲಮ್ಬಿಭಿಃ । ದಾನ್ತೈರಾಸನಪರ್ಯಙ್ಕೈಃ ಮಣ್ಯುತ್ತಮಪರಿಷ್ಕೃತೈಃ
ಅಲ್ಲಿ ತ್ವಷ್ಟ್ರನು ಮಾಡಿದ ಮೋಹಕವಾದ ಮುಕ್ತಾಮಾಲೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಹಾರಗಳು, ಮುತ್ತುಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಆಸನಗಳು, ಹಾಸಿಗೆಗಳು ಮತ್ತು ರತ್ನಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಪೀಠಗಳು ಇದ್ದವು.
ದಾಸೀಭಿರ್ನಿಷ್ಕಕಣ್ಠೀಭಿಃ ಸುವಾಸೋಭಿರಲಙ್ಕೃತಮ್ । ಪುಮ್ಭಿಃ ಸಕಞ್ಚುಕೋಷ್ಣೀಷ ಸುವಸ್ತ್ರಮಣಿಕುಣ್ಡಲೈಃ
ಅಲ್ಲಿ ದಾಸಿಯರು ಹಾರವಿಲ್ಲದೆ ಸುಂದರ ವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಿ ಅಲಂಕರಿಸಿದ್ದರು. ಪುರುಷರು ಉತ್ತಮ ಬಟ್ಟೆ, ಉಡುಪು, ಕಂಚುಕ, ಉಷ್ಣೀಷ ಮತ್ತು ರತ್ನಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ಕುಂಡಲ ಧರಿಸಿದ್ದರು.
( ವಸಂತತಿಲಕಾ ) ರತ್ನಪ್ರದೀಪನಿಕರದ್ಯುತಿಭಿರ್ನಿರಸ್ತ ಧ್ವಾನ್ತಂ ವಿಚಿತ್ರವಲಭೀಷು ಶಿಖಣ್ಡಿನೋಽಙ್ಗ । ನೃತ್ಯನ್ತಿ ಯತ್ರ ವಿಹಿತಾಗುರುಧೂಪಮಕ್ಷೈಃ ನಿರ್ಯಾನ್ತಮೀಕ್ಷ್ಯ ಘನಬುದ್ಧಯ ಉನ್ನದನ್ತಃ
ಅಲ್ಲಿ ರತ್ನದ ದೀಪಗಳ ಬೆಳಕಿನಿಂದ ಕತ್ತಲೆ ದೂರವಾದಿತ್ತು. ಬಲ್ಕನಿಗಳಲ್ಲಿ ನವಿಲುಗಳು ನೃತ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಾ, ಅಗರು ಧೂಪ ಮತ್ತು ಹೋಮದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿ ಇಡಲಾಗಿತ್ತು. ಗಂಭೀರ ಮನಸ್ಸುಳ್ಳವರು ಹೊರಗೆ ಹೋಗುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.
ತಸ್ಮಿನ್ಸಮಾನಗುಣರೂಪವಯಃಸುವೇಷ ದಾಸೀಸಹಸ್ರಯುತಯಾನುಸವಂ ಗೃಹಿಣ್ಯಾ । ವಿಪ್ರೋ ದದರ್ಶ ಚಮರವ್ಯಜನೇನ ರುಕ್ಮ ದಣ್ಡೇನ ಸಾತ್ವತಪತಿಂ ಪರಿವೀಜಯನ್ತ್ಯಾ
ಅಲ್ಲಿ ಗುಣ, ರೂಪ, ವಯಸ್ಸು, ವೇಷದಲ್ಲಿ ಸಮಾನವಾದ ಸಾವಿರಾರು ದಾಸಿಯರ ನಡುವೆ, ಆ ಋಷಿಯವರು ಸಾತ್ವತಪತಿಯ ಪತ್ನಿಯೊಬ್ಬಳು ಚಿನ್ನದ ಹ್ಯಾಂಡಲ್ನ ಚಮರದಿಂದ ಅವನಿಗೆ ವಾಯಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿದರು.
ತಂ ಸನ್ನಿರೀಕ್ಷ್ಯ ಭಗವಾನ್ ಸಹಸೋತ್ಥಿತಶ್ರೀ ಪರ್ಯಙ್ಕತಃ ಸಕಲಧರ್ಮಭೃತಾಂ ವರಿಷ್ಠಃ । ಆನಮ್ಯ ಪಾದಯುಗಲಂ ಶಿರಸಾ ಕಿರೀಟ ಜುಷ್ಟೇನ ಸಾಞ್ಜಲಿರವೀವಿಶದಾಸನೇ ಸ್ವೇ
ಅವನನ್ನು ನೋಡಿದ ಕೂಡಲೇ, ಧರ್ಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸುವವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಭಗವಂತನು ತನ್ನ ಹಾಸಿಗೆಯಿಂದ ಎದ್ದು, ಮುಡಿಗೆ ಕಿರೀಟವಿದ್ದರೂ ಋಷಿಯ ಪಾದಗಳಿಗೆ ವಂದಿಸಿ, ಕೈಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ ಸ್ವಾಗತಿಸಿದನು.
ತಸ್ಯಾವನಿಜ್ಯ ಚರಣೌ ತದಪಃ ಸ್ವಮೂರ್ಧ್ನಾ ಬಿಭ್ರಜ್ಜಗದ್ಗುರುತಮೋಽಪಿ ಸತಾಂ ಪತಿರ್ಹಿ । ಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯದೇವ ಇತಿ ಯದ್ಗುಣನಾಮ ಯುಕ್ತಂ ತಸ್ಯೈವ ಯಚ್ಚರಣಶೌಚಮಶೇಷತೀರ್ಥಮ್
ಆ ಭಗವಂತನು ಆ ಋಷಿಯ ಪಾದಗಳನ್ನು ತೊಳೆದು, ಆ ನೀರನ್ನು ತನ್ನ ತಲೆಗೆ ಹಾಕಿಕೊಂಡನು. ಜಗತ್ತಿನ ಗುರು, ಸಜ್ಜನರ ನಾಯಕನಾದರೂ, ಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ದೇವ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಅವನ ಪಾದಪರಿಶುದ್ಧಿಯೇ ಪರಮ ತೀರ್ಥವಾಗಿದೆ.
ಸಂಪೂಜ್ಯ ದೇವಋಷಿವರ್ಯಮೃಷಿಃ ಪುರಾಣೋ ನಾರಾಯಣೋ ನರಸಖೋ ವಿಧಿನೋದಿತೇನ । ವಾಣ್ಯಾಭಿಭಾಷ್ಯ ಮಿತಯಾಮೃತಮಿಷ್ಟಯಾ ತಂ ಪ್ರಾಹ ಪ್ರಭೋ ಭಗವತೇ ಕರವಾಮ ಹೇ ಕಿಮ್
ದೇವರ್ಷಿಯನ್ನು ಯೋಗ್ಯವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿದ ನಂತರ, ನಾರಾಯಣನು, ನರನ ಸ್ನೇಹಿತನು, ಮಧುರವಾದ, ಮಿತವಾದ ಮಾತುಗಳಿಂದ, ಶಾಸ್ತ್ರಾನುಸಾರವಾಗಿ, 'ಪ್ರಭುವೇ, ಭಗವಂತನೇ, ನಿಮಗಾಗಿ ನಾವು ಏನು ಮಾಡಲಿ?' ಎಂದು ಕೇಳಿದನು.
ಶ್ರೀನಾರದ ಉವಾಚ - ನೈವಾದ್ಭುತಂ ತ್ವಯಿ ವಿಭೋಽಖಿಲಲೋಕನಾಥೇ ಮೈತ್ರೀ ಜನೇಷು ಸಕಲೇಷು ದಮಃ ಖಲಾನಾಮ್ । ನಿಃಶ್ರೇಯಸಾಯ ಹಿ ಜಗತ್ಸ್ಥಿತಿರಕ್ಷಣಾಭ್ಯಾಂ ಸ್ವೈರಾವತಾರ ಉರುಗಾಯ ವಿದಾಮ ಸುಷ್ಠು
ಶ್ರೀನಾರದನು ಹೇಳಿದನು: 'ಲೋಕನಾಥನಾದ ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರ ಮೇಲೂ ಸ್ನೇಹ, ದುಷ್ಟರ ಮೇಲೆ ದಮನ ಇರುವುದು ಆಶ್ಚರ್ಯವಲ್ಲ. ಜಗತ್ತಿನ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ನೀನು ಸ್ವಚ್ಛಂದವಾಗಿ ಅವತಾರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದು, ರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡುತ್ತೀಯೆಂಬುದು ನಮಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಿಳಿದಿದೆ.'
ದೃಷ್ಟಂ ತವಾಙ್ಘ್ರಿಯುಗಲಂ ಜನತಾಪವರ್ಗಂ ಬ್ರಹ್ಮಾದಿಭಿರ್ಹೃದಿ ವಿಚಿನ್ತ್ಯಮಗಾಧಬೋಧೈಃ । ಸಂಸಾರಕೂಪಪತಿತೋತ್ತರಣಾವಲಮ್ಬಂ ಧ್ಯಾಯಂಶ್ಚರಾಮ್ಯನುಗೃಹಾಣ ಯಥಾ ಸ್ಮೃತಿಃ ಸ್ಯಾತ್
ನಿನ್ನ ಪಾದಯುಗಳನ್ನು ದರ್ಶನ ಮಾಡಿದ ಮೇಲೆ, ಅದು ಜನರಿಗೆ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಬ್ರಹ್ಮಾದಿಗಳೂ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನಿಸುವುದು, ಸಂಸಾರದ ಬಾವಿಯಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದವರನ್ನು ಎತ್ತುವ ಆಧಾರವಾಗಿದೆ. ನಾನು ಸದಾ ಅದನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾ ತಿರುಗುತ್ತೇನೆ. ನನಗೆ ಕೃಪೆ ಮಾಡಿ, ಸದಾ ನಿನ್ನ ಸ್ಮರಣೆ ಇರಲಿ ಎಂದು ಅನುಗ್ರಹಿಸು.
( ಅನುಷ್ಟುಪ್ ) ತತೋಽನ್ಯದಾವಿಶದ್ ಗೇಹಂ ಕೃಷ್ಣಪತ್ನ್ಯಾಃ ಸ ನಾರದಃ । ಯೋಗೇಶ್ವರೇಶ್ವರಸ್ಯಾಙ್ಗ ಯೋಗಮಾಯಾವಿವಿತ್ಸಯಾ
ಆಮೇಲೆ, ಮತ್ತೊಂದು ದಿನ, ನಾರದನು ಯೋಗೇಶ್ವರನಾದ ಕೃಷ್ಣನ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಪತ್ನಿಯ ಮನೆಯೊಳಗೆ ಯೋಗಮಾಯೆಯನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆಯಿಂದ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.
ದೀವ್ಯನ್ತಮಕ್ಷೈಸ್ತತ್ರಾಪಿ ಪ್ರಿಯಯಾ ಚೋದ್ಧವೇನ ಚ । ಪೂಜಿತಃ ಪರಯಾ ಭಕ್ತ್ಯಾ ಪ್ರತ್ಯುತ್ಥಾನಾಸನಾದಿಭಿಃ
ಅಲ್ಲಿ, ತನ್ನ ಪ್ರಿಯತಮೆಯೂ ಉದ್ಧವನು ಜೊತೆಗೆ ಇದ್ದು, ಅಕ್ಷರ ಆಟವಾಡುತ್ತಿದ್ದನು. ಅವನಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ, ಎದ್ದು ಬರಿಸಿ, ಆಸನ ನೀಡುವಂತಹ ಗೌರವವನ್ನು ತೋರಲಾಯಿತು.
ಪೃಷ್ಟಶ್ಚಾವಿದುಷೇವಾಸೌ ಕದಾಽಽಯಾತೋ ಭವಾನಿತಿ । ಕ್ರಿಯತೇ ಕಿಂ ನು ಪೂರ್ಣಾನಾಂ ಅಪೂರ್ಣೈರಸ್ಮದಾದಿಭಿಃ
ಆಗ, ಅಜ್ಞಾನಿಯಂತೆ, 'ಸ್ವಾಮಿ, ನೀವು ಯಾವಾಗ ಬಂದಿರಿ? ನಾವು ಹೀಗೇ ಅಪೂರ್ಣರಾಗಿರುವವರು, ಪರಿಪೂರ್ಣರಾದ ನಿಮಗೆ ಏನು ಮಾಡಬಹುದು?' ಎಂದು ಕೇಳಲಾಯಿತು.
ಅಥಾಪಿ ಬ್ರೂಹಿ ನೋ ಬ್ರಹ್ಮನ್ ಜನ್ಮೈತಚ್ಛೋಭನಂ ಕುರು । ಸ ತು ವಿಸ್ಮಿತ ಉತ್ಥಾಯ ತೂಷ್ಣೀಮನ್ಯದಗಾದ್ ಗೃಹಮ್
ಆದರೂ, 'ಈ ಸುಂದರ ಜನ್ಮದ ಕಥೆಯನ್ನು ನಮಗೆ ಹೇಳಿ' ಎಂದು ಕೇಳಿದಾಗ, ಅವನು ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ಎದ್ದು, ಏನೂ ಹೇಳದೆ ಮತ್ತೊಂದು ಮನೆಯನ್ನು ಕಡೆಗೆ ಹೋದನು.
ತತ್ರಾಪ್ಯಚಷ್ಟ ಗೋವಿನ್ದಂ ಲಾಲಯನ್ತಂ ಸುತಾನ್ ಶಿಶೂನ್ । ತತೋಽನ್ಯಸ್ಮಿನ್ಗೃಹೇಽಪಶ್ಯನ್ ಮಜ್ಜನಾಯ ಕೃತೋದ್ಯಮಮ್
ಅಲ್ಲಿಯೂ ಅವನು ಗೋವಿಂದನು ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹಗುರವಾಗಿ ಆಡಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿದನು. ನಂತರ ಮತ್ತೊಂದು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧತೆ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡನು.
ಜುಹ್ವನ್ತಂ ಚ ವಿತಾನಾಗ್ನೀನ್ ಯಜನ್ತಂ ಪಞ್ಚಭಿರ್ಮಖೈಃ । ಭೋಜಯನ್ತಂ ದ್ವಿಜಾನ್ ಕ್ವಾಪಿ ಭುಞ್ಜಾನಮವಶೇಷಿತಮ್
ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ, ಅವನು ಹೋಮದಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಗೆ ಹವನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನು, ಐದು ವಿಧದ ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಿದ್ದನು, ಕೆಲವಡೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಊಟವಿಟ್ಟು, ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ಉಳಿದಿದ್ದ ಆಹಾರವನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತಿದ್ದನು.
ಕ್ವಾಪಿ ಸನ್ಧ್ಯಾಮುಪಾಸೀನಂ ಜಪನ್ತಂ ಬ್ರಹ್ಮ ವಾಗ್ಯತಮ್ । ಏಕತ್ರ ಚಾಸಿಚರ್ಮಾಭ್ಯಾಂ ಚರನ್ತಮಸಿವರ್ತ್ಮಸು
ಕೆಲವಡೆ ಸಂಧ್ಯಾಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು, ವಾಕ್ನಿಯಂತ್ರಣದಿಂದ ವೇದವನ್ನು ಜಪಿಸುತ್ತಿದ್ದನು; ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಕತ್ತಿ ಹಾಗೂ ಗಡಪ ಹಿಡಿದು, ಧನುರ್ಧಾರಿಗಳ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದನು.
ಅಶ್ವೈರ್ಗಜೈ ರಥೈಃ ಕ್ವಾಪಿ ವಿಚರನ್ತಂ ಗದಾಗ್ರಜಮ್ । ಕ್ವಚಿಚ್ಛಯಾನಂ ಪರ್ಯಙ್ಕೇ ಸ್ತೂಯಮಾನಂ ಚ ವನ್ದಿಭಿಃ
ಕೆಲವಡೆ ಕುದುರೆ, ಆನೆ, ರಥಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಲರಾಮನ ಜೊತೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದನು; ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ಹಾಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿಯಾಗಿದ್ದನು, ಭಟ್ಟರು ಅವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.
ಮಂತ್ರಯನ್ತಂ ಚ ಕಸ್ಮಿಂಶ್ಚಿತ್ ಮಂತ್ರಿಭಿಶ್ಚೋದ್ಧವಾದಿಭಿಃ । ಜಲಕ್ರೀಡಾರತಂ ಕ್ವಾಪಿ ವಾರಮುಖ್ಯಾಬಲಾವೃತಮ್
ಕೆಲವಡೆ ಉದ್ಧವನು ಮುಂತಾದ ಮಂತ್ರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿಚಾರವಿಮರ್ಶೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನು; ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ಅರಮನೆಯ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮಹಿಳೆಯರೊಂದಿಗೆ ನೀರು ಆಟದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದನು.
ಕುತ್ರಚಿದ್ದ್ವಿಜಮುಖ್ಯೇಭ್ಯೋ ದದತಂ ಗಾಃ ಸ್ವಲಙ್ಕೃತಾಃ । ಇತಿಹಾಸಪುರಾಣಾನಿ ಶ್ರೃಣ್ವನ್ತಂ ಮಙ್ಗಲಾನಿ ಚ
ಯಾವುದೋ ಕಡೆ, ಅವನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಹಸುಗಳನ್ನು ದಾನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನು; ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಶುಭವಾದ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಪುರಾಣಗಳನ್ನು ಆಲಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.
ಹಸನ್ತಂ ಹಾಸಕಥಯಾ ಕದಾಚಿತ್ ಪ್ರಿಯಯಾ ಗೃಹೇ । ಕ್ವಾಪಿ ಧರ್ಮಂ ಸೇವಮಾನಂ ಅರ್ಥಕಾಮೌ ಚ ಕುತ್ರಚಿತ್
ಕೆಲಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಪ್ರಿಯತಮೆಯೊಂದಿಗೆ ಹಾಸ್ಯಕಥೆ ಹೇಳಿ ನಗುತ್ತಿದ್ದನು; ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದನು, ಮತ್ತೊಂದು ಕಡೆ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಕಾಮದಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದನು.
ಧ್ಯಾಯನ್ತಮೇಕಮಾಸೀನಂ ಪುರುಷಂ ಪ್ರಕೃತೇಃ ಪರಮ್ । ಶುಶ್ರೂಷನ್ತಂ ಗುರೂನ್ ಕ್ವಾಪಿ ಕಾಮೈರ್ಭೋಗೈಃ ಸಪರ್ಯಯಾ
ಒಂದು ಕಡೆ, ಪ್ರಕೃತಿಗೆ ಅತೀತನಾದ ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾ ಒಬ್ಬಂಟಿಯಾಗಿದ್ದನು; ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ಗುರುಗಳಿಗೆ ಕಾಮ್ಯಭೋಗಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.
ಕುರ್ವನ್ತಂ ವಿಗ್ರಹಂ ಕೈಶ್ಚಿತ್ ಸನ್ಧಿಂ ಚಾನ್ಯತ್ರ ಕೇಶವಮ್ । ಕುತ್ರಾಪಿ ಸಹ ರಾಮೇಣ ಚಿನ್ತಯನ್ತಂ ಸತಾಂ ಶಿವಮ್
ಕೆಲವಡೆ ಕೆಲವರೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನು, ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ sandhi ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನು; ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ರಾಮನೊಂದಿಗೆ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸದ್ಗುಣಿಗಳ ಹಿತವನ್ನು ಆಲೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.
ಪುತ್ರಾಣಾಂ ದುಹಿತೄಣಾಂ ಚ ಕಾಲೇ ವಿಧ್ಯುಪಯಾಪನಮ್ । ದಾರೈರ್ವರೈಸ್ತತ್ಸದೃಶೈಃ ಕಲ್ಪಯನ್ತಂ ವಿಭೂತಿಭಿಃ
ತಕ್ಕ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ತನ್ನ ಪುತ್ರರು ಮತ್ತು ಪುತ್ರಿಯರ ವಿವಾಹವನ್ನು ಅವರಿಗನುಕೂಲವಾದ ವರ ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀಯರೊಂದಿಗೆ, ಯೋಗ್ಯವಾದ ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ನು ನೀಡಿ ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.