ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತಪುರಾಣಮ್

ತಸ್ಮಾದದ್ಯ ವಿಧಾಸ್ಯಾಮೋ ದುರ್ಗಂ ದ್ವಿಪದದುರ್ಗಮಮ್। ತತ್ರ ಜ್ಞಾತೀನ್ಸಮಾಧಾಯ ಯವನಂ ಘಾತಯಾಮಹೇ

ಆದರಿಂದ, ಇಂದು ನಾವು ಮಾನವರಿಗೆ ತಲುಪಲು ಅಸಾಧ್ಯವಾದ ಒಂದು ಕೋಟೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸೋಣ; ಅಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಬಂಧುಗಳನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಇರಿಸಿ, ನಂತರ ಯವನನನ್ನು ಸಂಹರಿಸೋಣ.

ಇತಿ ಸಮ್ಮನ್ತ್ರ್ಯ ಭಗವಾನ್ದುರ್ಗಂ ದ್ವಾದಶಯೋಜನಮ್। ಅನ್ತಃಸಮುದ್ರೇ ನಗರಂ ಕೃತ್ಸ್ನಾದ್ಭುತಮಚೀಕರತ್

ಹೀಗೆ ಯೋಚಿಸಿ, ಭಗವಂತನು ಸಮುದ್ರದ ಒಳಗೆ ಹನ್ನೆರಡು ಯೋಜನ ಅಗಲದ, ಅದ್ಭುತವಾದ ಒಂದು ಕೋಟೆಯನ್ನೂ ನಗರವನ್ನೂ ನಿರ್ಮಿಸಿದನು.

ದೃಶ್ಯತೇ ಯತ್ರ ಹಿ ತ್ವಾಷ್ಟ್ರಂ ವಿಜ್ಞಾನಂ ಶಿಲ್ಪನೈಪುಣಮ್। ರಥ್ಯಾಚತ್ವರವೀಥೀಭಿರ್ಯಥಾವಾಸ್ತು ವಿನಿರ್ಮಿತಮ್

ಅಲ್ಲಿ ತ್ವಷ್ಟೃನ ಕೌಶಲ್ಯ, ಶಿಲ್ಪದ ನಿಪುಣತೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು; ಬೀದಿಗಳು, ಚೌಕಗಳು, ಹಾದಿಗಳು ಎಲ್ಲವೂ ಸರಿಯಾದ ವಾಸ್ತುಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲಾಗಿದ್ದವು.

ಸುರದ್ರುಮಲತೋದ್ಯಾನ ವಿಚಿತ್ರೋಪವನಾನ್ವಿತಮ್। ಹೇಮಶೃಙ್ಗೈರ್ದಿವಿಸ್ಪೃಗ್ಭಿಃ ಸ್ಫಟಿಕಾಟ್ಟಾಲಗೋಪುರೈಃ

ಆ ನಗರವು ದೇವವೃಕ್ಷಗಳು, ಸುಂದರ ಉದ್ಯಾನಗಳು, ವಿಚಿತ್ರ ವನಗಳು, ಆಕಾಶವನ್ನು ತಲುಪುವ ಬಂಗಾರದ ಗೋಪುರಗಳು, ಸ್ಫಟಿಕದ ಮನೆಗಳು ಮತ್ತು ಬಾಗಿಲುಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿತ್ತು.

ರಾಜತಾರಕುಟೈಃ ಕೋಷ್ಠೈರ್ಹೇಮಕುಮ್ಭೈರಲಙ್ಕೃತೈಃ। ರತ್ನಕೂತೈರ್ಗೃಹೈರ್ಹೇಮೈರ್ಮಹಾಮಾರಕತಸ್ಥಲೈಃ

ಅಲ್ಲಿ ಬೆಳ್ಳಿಯೂ ಬಂಗಾರದೂ ಗೋಪುರಗಳು, ಬಂಗಾರದ ಕಳಶಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಕೋಶಗಳು, ರತ್ನಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಮನೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಹಾ ಪಚ್ಚೆ ರತ್ನದ ವೇದಿಕೆಗಳು ಇದ್ದವು.

ವಾಸ್ತೋಷ್ಪತೀನಾಂ ಚ ಗೃಹೈರ್ವಲ್ಲಭೀಭಿಶ್ಚ ನಿರ್ಮಿತಮ್। ಚಾತುರ್ವರ್ಣ್ಯಜನಾಕೀರ್ಣಂ ಯದುದೇವಗೃಹೋಲ್ಲಸತ್

ದಿಕ್ಕುಪಾಲಕರ ಮನೆಗಳು, ಪ್ರಿಯ ಮಹಿಳೆಯರ ನಿವಾಸಗಳು, ನಾಲ್ಕು ವರ್ಣದ ಜನರಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದದು, ಯದು ದೇವತೆಗಳ ಮನೆಗಳಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿತ್ತು.

ಸುಧರ್ಮಾಂ ಪಾರಿಜಾತಂ ಚ ಮಹೇನ್ದ್ರಃ ಪ್ರಾಹಿಣೋದ್ಧರೇಃ। ಯತ್ರ ಚಾವಸ್ಥಿತೋ ಮರ್ತ್ಯೋ ಮರ್ತ್ಯಧರ್ಮೈರ್ನ ಯುಜ್ಯತೇ

ಸುಧರ್ಮಾ ಸಭಾ ಮತ್ತು ಪಾರಿಜಾತ ವೃಕ್ಷವನ್ನು ಇಂದ್ರನು ಅಲ್ಲಿ ಕಳುಹಿಸಿದನು; ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಮನುಷ್ಯರು ಕೂಡ ಮಾನವನ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಶ್ಯಾಮೈಕವರ್ಣಾನ್ವರುಣೋ ಹಯಾನ್ಶುಕ್ಲಾನ್ಮನೋಜವಾನ್। ಅಷ್ಟೌ ನಿಧಿಪತಿಃ ಕೋಶಾನ್ಲೋಕಪಾಲೋ ನಿಜೋದಯಾನ್

ವರುಣನು ಕಪ್ಪುಬಣ್ಣದ, ಬಿಳಿಯ, ಮನಸ್ಸಿನ ವೇಗದ ಹಸುಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟನು; ನಿಧಿಪತಿಗಳು ಎಂಟು ನಿಧಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು; ಲೋಕಪಾಲಕರು ತಮ್ಮ ವೈಭವವನ್ನೆಲ್ಲಾ ಅರ್ಪಿಸಿದರು.

ಯದ್ಯದ್ಭಗವತಾ ದತ್ತಮಾಧಿಪತ್ಯಂ ಸ್ವಸಿದ್ಧಯೇ। ಸರ್ವಂ ಪ್ರತ್ಯರ್ಪಯಾಮಾಸುರ್ಹರೌ ಭೂಮಿಗತೇ ನೃಪ

ಭಗವಂತನು ಅವರಿಗೆ ಸ್ವಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ನೀಡಿದ್ದ ಯಾವ ಅಧಿಕಾರವಿದ್ದರೂ, ಭೂಮಿಗೆ ಬಂದಾಗ ಎಲ್ಲರೂ ಅದನ್ನು ಹರಿಗೆ ಮರಳಿ ನೀಡಿದರು.

ತತ್ರ ಯೋಗಪ್ರಭಾವೇನ ನೀತ್ವಾ ಸರ್ವಜನಂ ಹರಿಃ। ಪ್ರಜಾಪಾಲೇನ ರಾಮೇಣ ಕೃಷ್ಣಃ ಸಮನುಮನ್ತ್ರಿತಃ। ನಿರ್ಜಗಾಮ ಪುರದ್ವಾರಾತ್ಪದ್ಮಮಾಲೀ ನಿರಾಯುಧಃ

ಅಲ್ಲಿ ಯೋಗಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಹರಿ ಎಲ್ಲರನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ, ಪ್ರಜಾಪಾಲಕ ರಾಮನೊಂದಿಗೆ ಸಲಹೆ ಮಾಡಿ, ಕೃಷ್ಣನು ಪದ್ಮಮಾಲೆ ಧರಿಸಿ, ಆಯುಧವಿಲ್ಲದೆ ನಗರದ ಬಾಗಿಲಿನಿಂದ ಹೊರಟನು.

ಶ್ರೀಶುಕ ಉವಾಚ। ತಂ ವಿಲೋಕ್ಯ ವಿನಿಷ್ಕ್ರಾನ್ತಮುಜ್ಜಿಹಾನಮಿವೋಡುಪಮ್। ದರ್ಶನೀಯತಮಂ ಶ್ಯಾಮಂ ಪೀತಕೌಶೇಯವಾಸಸಮ್

ಶ್ರೀಶುಕನು ಹೇಳಿದನು: ಅವನು ಹೊರಬರುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಉದಯಿಸುವ ಚಂದ್ರನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾಗಿ, ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರನಾಗಿ, ಕಪ್ಪುಬಣ್ಣದ ದೇಹ, ಹಳದಿ ರೇಷ್ಮೆ ಉಡುಪು ಧರಿಸಿದ್ದವನಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡನು.

ಶ್ರೀವತ್ಸವಕ್ಷಸಂ ಭ್ರಾಜತ್ಕೌಸ್ತುಭಾಮುಕ್ತಕನ್ಧರಮ್। ಪೃಥುದೀರ್ಘಚತುರ್ಬಾಹುಂ ನವಕಞ್ಜಾರುಣೇಕ್ಷಣಮ್

ಅವನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀವತ್ಸ ಚಿಹ್ನೆ, ಕಂಠದಲ್ಲಿ ಕೌಸ್ತುಭ ರತ್ನದ ಪ್ರಕಾಶ, ವಿಶಾಲವಾದ, ಎತ್ತರದ, ನಾಲ್ಕು ಕೈಗಳು, ಹೊಸ ಕಮಲದಂತೆ ಕೆಂಪು ಕಣ್ಣುಗಳು.

ನಿತ್ಯಪ್ರಮುದಿತಂ ಶ್ರೀಮತ್ಸುಕಪೋಲಂ ಶುಚಿಸ್ಮಿತಮ್। ಮುಖಾರವಿನ್ದಂ ಬಿಭ್ರಾಣಂ ಸ್ಫುರನ್ಮಕರಕುಣ್ಡಲಮ್

ಯಾವಾಗಲೂ ಆನಂದದಿಂದ ತುಂಬಿರುವ, ಕಾಂತಿಯುತವಾದ, ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಕಪೋಲಗಳು, ಶುಭ್ರ ಹಾಸ್ಯ, ಕಮಲದಂತೆ ಮುಖ, ಮೆರುಗುಳ್ಳ ಮಕರಕುಂಡಲ ಧರಿಸಿದ್ದವನು.

ವಾಸುದೇವೋ ಹ್ಯಯಮಿತಿ ಪುಮಾನ್ಶ್ರೀವತ್ಸಲಾಞ್ಛನಃ। ಚತುರ್ಭುಜೋಽರವಿನ್ದಾಕ್ಷೋ ವನಮಾಲ್ಯತಿಸುನ್ದರಃ

ಇವನು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ವಾಸುದೇವನು, ಶ್ರೀವತ್ಸದಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟವನು, ನಾಲ್ಕು ಕೈಗಳು, ಕಮಲದ ಕಣ್ಣುಗಳು, ವನವ್ಯಾಸದ ಹಾರದಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ, ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರನು.

ಲಕ್ಷಣೈರ್ನಾರದಪ್ರೋಕ್ತೈರ್ನಾನ್ಯೋ ಭವಿತುಮರ್ಹತಿ। ನಿರಾಯುಧಶ್ಚಲನ್ಪದ್ಭ್ಯಾಂ ಯೋತ್ಸ್ಯೇಽನೇನ ನಿರಾಯುಧಃ

ನಾರದನು ವಿವರಿಸಿದ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಇಂತಹವನು ಬೇರೆ ಯಾರೂ ಆಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ಆಯುಧವಿಲ್ಲದೆ ಕಾಲಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಾ, ನಾನೂ ಆಯುಧವಿಲ್ಲದೆ ಅವನೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ.

ಇತಿ ನಿಶ್ಚಿತ್ಯ ಯವನಃ ಪ್ರಾದ್ರವನ್ತಂ ಪರಾಙ್ಮುಖಮ್। ಅನ್ವಧಾವಜ್ಜಿಘೃಕ್ಷುಸ್ತಂ ದುರಾಪಮಪಿ ಯೋಗಿನಾಮ್

ಹೀಗೆ ನಿಶ್ಚಯಿಸಿ, ಯವನನು ಅವನನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ಹಂಬಲಿಸಿ, ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದನು; ಯೋಗಿಗಳಿಗೂ ದುರ್ಲಭನಾದ ಅವನು ಓಡುತ್ತಿದ್ದನು.

ಹಸ್ತಪ್ರಾಪ್ತಮಿವಾತ್ಮಾನಂ ಹರಿಣಾ ಸ ಪದೇ ಪದೇ। ನೀತೋ ದರ್ಶಯತಾ ದೂರಂ ಯವನೇಶೋಽದ್ರಿಕನ್ದರಮ್

ತಾನೇ ತನ್ನನ್ನು ಹಿಡಿಯುವಂತೆ, ಹರಿ ಅವನನ್ನು ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸುತ್ತಾ, ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ಪರ್ವತದ ಗುಹೆಯೊಳಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋದನು.

ಪಲಾಯನಂ ಯದುಕುಲೇ ಜಾತಸ್ಯ ತವ ನೋಚಿತಮ್। ಇತಿ ಕ್ಷಿಪನ್ನನುಗತೋ ನೈನಂ ಪ್ರಾಪಾಹತಾಶುಭಃ

'ಯದುಕುಲದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವನಿಗೆ ಓಡುವುದು ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲ' ಎಂದು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಾ ಅವನು ಹೀಗೆ ಟೀಕಿಸಿದರೂ, ದುರ್ಭಾಗ್ಯವಶಾತ್ ಅವನನ್ನು ಹಿಡಿಯಲಾಗಲಿಲ್ಲ.

ಏವಂ ಕ್ಷಿಪ್ತೋಽಪಿ ಭಗವಾನ್ಪ್ರಾವಿಶದ್ಗಿರಿಕನ್ದರಮ್। ಸೋಽಪಿ ಪ್ರವಿಷ್ಟಸ್ತತ್ರಾನ್ಯಂ ಶಯಾನಂ ದದೃಶೇ ನರಮ್

ಹೀಗೆ ಟೀಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೂ, ಭಗವಂತನು ಪರ್ವತದ ಗುಹೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು; ಅವನು ಕೂಡ ಒಳಗೆ ಹೋಗಿ, ಅಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಬ್ಬನು ಮಲಗಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡನು.

ನನ್ವಸೌ ದೂರಮಾನೀಯ ಶೇತೇ ಮಾಮಿಹ ಸಾಧುವತ್। ಇತಿ ಮತ್ವಾಚ್ಯುತಂ ಮೂಢಸ್ತಂ ಪದಾ ಸಮತಾಡಯತ್

ಅವನನ್ನು ದೂರಕ್ಕೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಬಂದು ಇಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಸಜ್ಜನನಂತೆ ಮಲಗಿಸಿದ್ದಾರೋ ಎಂದು ಯೋಚಿಸಿದ ಆ ಮೂಢ ಯವನನು, ಅಚ್ಯುತನು ಮಲಗಿದ್ದಾಗ ಅವನನ್ನು ಕಾಲಿನಿಂದ ಹೊಡೆದನು.

ಸ ಉತ್ಥಾಯ ಚಿರಂ ಸುಪ್ತಃ ಶನೈರುನ್ಮೀಲ್ಯ ಲೋಚನೇ। ದಿಶೋ ವಿಲೋಕಯನ್ಪಾರ್ಶ್ವೇ ತಮದ್ರಾಕ್ಷೀದವಸ್ಥಿತಮ್

ಅವನು ಬಹುಕಾಲ ನಿದ್ದೆ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ಎದ್ದನು, ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ತೆರೆದು ಎಲ್ಲೆಡೆ ನೋಡಿದನು; ತನ್ನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿ ನಿಂತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡನು.

ಸ ತಾವತ್ತಸ್ಯ ರುಷ್ಟಸ್ಯ ದೃಷ್ಟಿಪಾತೇನ ಭಾರತ। ದೇಹಜೇನಾಗ್ನಿನಾ ದಗ್ಧೋ ಭಸ್ಮಸಾದಭವತ್ಕ್ಷಣಾತ್

ಭಾರತಕುಲದವರೇ, ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಕೋಪಭರಿತ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ, ಯವನನು ತನ್ನದೇ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ತಕ್ಷಣವೇ ಭಸ್ಮವಾಗಿ ಹೋದನು.

ಶ್ರೀರಾಜೋವಾಚ। ಕೋ ನಾಮ ಸ ಪುಮಾನ್ಬ್ರಹ್ಮನ್ಕಸ್ಯ ಕಿಂ ವೀರ್ಯ ಏವ ಚ। ಕಸ್ಮಾದ್ಗುಹಾಂ ಗತಃ ಶಿಷ್ಯೇ ಕಿಂ ತೇಜೋ ಯವನಾರ್ದನಃ

ರಾಜನು ಕೇಳಿದನು: ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ, ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾರು? ಅವನು ಯಾವ ವಂಶದವನು, ಅವನ ಶಕ್ತಿ ಎಷ್ಟು? ಅವನು ಏಕೆ ಗುಹೆಗೆ ಹೋಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಮಲಗಿದ್ದನು? ಯವನನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದವನ ತೇಜಸ್ಸು ಹೇಗಿತ್ತು?

ಶ್ರೀಶುಕ ಉವಾಚ। ಸ ಇಕ್ಷ್ವಾಕುಕುಲೇ ಜಾತೋ ಮಾನ್ಧಾತೃತನಯೋ ಮಹಾನ್। ಮುಚುಕುನ್ದ ಇತಿ ಖ್ಯಾತೋ ಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಃ ಸತ್ಯಸಙ್ಗರಃ

ಶ್ರೀಶುಕನು ಹೇಳಿದನು: ಅವನು ಇಕ್ಷ್ವಾಕುವಂಶದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಮಹಾನ್ ಮಾಂಧಾತೃನ ಪುತ್ರನು, ಮುಚುಕುಂದನೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದವನೂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಭಕ್ತನೂ, ಸತ್ಯವ್ರತನೂ ಆಗಿದ್ದನು.

ಸ ಯಾಚಿತಃ ಸುರಗಣೈರಿನ್ದ್ರಾದ್ಯೈರಾತ್ಮರಕ್ಷಣೇ। ಅಸುರೇಭ್ಯಃ ಪರಿತ್ರಸ್ತೈಸ್ತದ್ರಕ್ಷಾಂ ಸೋಽಕರೋಚ್ಚಿರಮ್

ಇಂದ್ರನಾದಿ ದೇವತೆಗಳು, ಅಸುರರಿಂದ ಭಯಗೊಂಡು, ಆತ್ಮರಕ್ಷಣೆಗೆ ಅವನನ್ನು ಬೇಡಿಕೊಂಡರು; ಮುಚುಕುಂದನು ಬಹುಕಾಲ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದನು.

ಲಬ್ಧ್ವಾ ಗುಹಂ ತೇ ಸ್ವಃಪಾಲಂ ಮುಚುಕುನ್ದಮಥಾಬ್ರುವನ್। ರಾಜನ್ವಿರಮತಾಂ ಕೃಚ್ಛ್ರಾದ್ಭವಾನ್ನಃ ಪರಿಪಾಲನಾತ್

ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ರಕ್ಷಕರಾದ ಮುಚುಕುಂದನನ್ನು ಕಂಡ ದೇವತೆಗಳು, 'ರಾಜನೇ, ನಮ್ಮ ರಕ್ಷಣೆಯ ಈ ಕಷ್ಟದಿಂದ ನೀವು ಈಗ ನಿವೃತ್ತರಾಗಿರಿ' ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.

ನರಲೋಕಂ ಪರಿತ್ಯಜ್ಯ ರಾಜ್ಯಂ ನಿಹತಕಣ್ಟಕಮ್। ಅಸ್ಮಾನ್ಪಾಲಯತೋ ವೀರ ಕಾಮಾಸ್ತೇ ಸರ್ವ ಉಜ್ಝಿತಾಃ

ವೀರನೇ, ನೀನು ಮಾನವರ ಲೋಕವನ್ನೂ, ಶತ್ರುಗಳಿಲ್ಲದ ರಾಜ್ಯವನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟು ನಮ್ಮನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವಾಗ, ನಿನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಇಚ್ಛೆಗಳು ತ್ಯಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

ಸುತಾ ಮಹಿಷ್ಯೋ ಭವತೋ ಜ್ಞಾತಯೋಽಮಾತ್ಯಮನ್ತ್ರಿಣಃ। ಪ್ರಜಾಶ್ಚ ತುಲ್ಯಕಾಲೀನಾ ನಾಧುನಾ ಸನ್ತಿ ಕಾಲಿತಾಃ

ನಿಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳು, ಪತ್ನಿಯರು, ಬಂಧುಗಳು, ಸಚಿವರು, ಸಲಹೆಗಾರರು ಮತ್ತು ನಿಮ್ಮ ಸಮಕಾಲೀನ ಪ್ರಜೆಯರು ಈಗ ಇಲ್ಲ; ಅವರೆಲ್ಲರು ಕಾಲದ ಹೊಡೆತದಿಂದ ಇಲ್ಲದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಕಾಲೋ ಬಲೀಯಾನ್ಬಲಿನಾಂ ಭಗವಾನೀಶ್ವರೋಽವ್ಯಯಃ। ಪ್ರಜಾಃ ಕಾಲಯತೇ ಕ್ರೀಡನ್ಪಶುಪಾಲೋ ಯಥಾ ಪಶೂನ್

ಕಾಲನು, ಬಲಿಷ್ಠರಿಗಿಂತಲೂ ಬಲಿಷ್ಠನಾದ, ಅವಿನಾಶಿಯಾದ ಭಗವಂತನು; ಅವನು ಆಟವಾಡುವಂತೆ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಕಾಲದ ಮೂಲಕ ಕೊನೆಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ, ಹಸುವನ್ನು ಮೇಯಿಸುವವನಂತೆ.