ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತಪುರಾಣಮ್

ವ್ರಜತಿ ತೇನ ವಯಂ ಸವಿಲಾಸ ವೀಕ್ಷಣಾರ್ಪಿತಮನೋಭವವೇಗಾಃ । ಕುಜಗತಿಂ ಗಮಿತಾ ನ ವಿದಾಮಃ ಕಶ್ಮಲೇನ ಕವರಂ ವಸನಂ ವಾ

ಅವನ ಕಣ್ಣಿನ ಆಟದKathegala ಮೂಲಕ ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸು ಆಕರ್ಷಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಅವನು ಹಾದುಹೋಗುವಾಗ, ನಾವು ಯಾವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದೇವೆ ಎಂಬುದೂ, ನಮ್ಮ ಕೂದಲು ಅಥವಾ ಬಟ್ಟೆ ಹೇಗಿದೆ ಎಂಬುದೂ ನಮಗೆ ಗೊತ್ತಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ನಾವು ಸಂಪೂರ್ಣ ಗೊಂದಲದಲ್ಲಿರುತ್ತೇವೆ.

ಮಣಿಧರಃ ಕ್ವಚಿದಾಗಣಯನ್ ಗಾ ಮಾಲಯಾ ದಯಿತಗನ್ಧತುಲಸ್ಯಾಃ । ಪ್ರಣಯಿನೋಽನುಚರಸ್ಯ ಕದಾಂಸೇ ಪ್ರಕ್ಷಿಪನ್ ಭುಜಮಗಾಯತ ಯತ್ರ

ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ, ಪ್ರಿಯ ತುಳಸಿಯ ಹೂವಿನ ಹಾರವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಅವನು ಹಸುವನ್ನು ಎಣಿಸುತ್ತಾ, ತನ್ನ ಪ್ರಿಯ ಸ್ನೇಹಿತನ ಭುಜದ ಮೇಲೆ ಕೈ ಇಟ್ಟು, ಹಾಡುತ್ತಾ ನಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

ಕ್ವಣಿತವೇಣುರವವಞ್ಚಿತಚಿತ್ತಾಃ ಕೃಷ್ಣಮನ್ವಸತ ಕೃಷ್ಣಗೃಹಿಣ್ಯಃ । ಗುಣಗಣಾರ್ಣಮನುಗತ್ಯ ಹರಿಣ್ಯೋ ಗೋಪಿಕಾ ಇವ ವಿಮುಕ್ತಗೃಹಾಶಾಃ

ಅವನ ಬಾಸುರಿಯ ಧ್ವನಿಯಿಂದ ಮನಸ್ಸು ಮೋಹಿತವಾದ ಕೃಷ್ಣನ ಪತ್ನಿಯರು, ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವನ ಗುಣಗಳ ಸಾಗರವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಮನೆಗೆ ಬಂಧನವಿಲ್ಲದೆ, ಗೋಪಿಕೆಯರಂತೆ, ಜಿಂಕೆಗಳೂ ಅವನ ಹಿಂದೆ ಹೋಗುತ್ತವೆ.

( ಸ್ವಾಗತಾ ) ಕುನ್ದದಾಮಕೃತಕೌತುಕವೇಷೋ ಗೋಪಗೋಧನವೃತೋ ಯಮುನಾಯಾಮ್ । ನನ್ದಸೂನುರನಘೇ ತವ ವತ್ಸೋ ನರ್ಮದಃ ಪ್ರಣಯಿಣಾಂ ವಿಜಹಾರ

ಮಲ್ಲಿಗೆಯ ಹಾರ ಮತ್ತು ಹಬ್ಬದ ವಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದನು, ಹಸುವಿನ ಕಾಪಾಡುಗಳ ಮತ್ತು ಹಸುವಿನ群ದಿಂದ ಯಮುನಾ ತೀರದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತುವರೆದನು, ಪಾಪವಿಲ್ಲದವಳೇ, ನಂದನಂದನ, ನಿನ್ನ ಕರು, ತನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಆಟವಾಡುತ್ತಾ ಆನಂದಪಡಿಸಿದನು.

ಮನ್ದವಾಯುರುಪವಾತ್ಯನಕೂಲಂ ಮಾನಯನ್ ಮಲಯಜಸ್ಪರ್ಶೇನ । ವನ್ದಿನಸ್ತಮುಪದೇವಗಣಾ ಯೇ ವಾದ್ಯಗೀತಬಲಿಭಿಃ ಪರಿವವ್ರುಃ

ಮೃದುವಾದ ಗಾಳಿ, ಚಂದನದ ಸುಗಂಧದಿಂದ ತುಂಬಿ, ಅವನನ್ನು ಗೌರವಿಸುವಂತೆ ಬೀಸುತ್ತದೆ. ದೇವಗಣಗಳು ಸಂಗೀತ, ಹಾಡು ಮತ್ತು ಅರ್ಪಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಅವನನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದು ಹೊಗಳುತ್ತಾರೆ.

ವತ್ಸಲೋ ವ್ರಜಗವಾಂ ಯದಗಧ್ರೋ ವನ್ದ್ಯಮಾನಚರಣಃ ಪಥಿ ವೃದ್ಧೈಃ । ಕೃತ್ಸ್ನಗೋಧನಮುಪೋಹ್ಯ ದಿನಾನ್ತೇ ಗೀತವೇಣುರನುಗೇಡಿತಕೀರ್ತಿಃ

ವೃಂದಾವನದ ಹಸುವಿಗೆ ಪ್ರೀತಿ ತುಂಬಿದವನು, ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯರು ಅವನ ಪಾದಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವನು ದಿನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಹಸುವನ್ನು ಮನೆಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಾನೆ, ಅವನ ಬಾಸುರಿಯ ಧ್ವನಿಯಿಂದ ಅವನ ಕೀರ್ತಿ ಹಾಡಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

ಉತ್ಸವಂ ಶ್ರಮರುಚಾಪಿ ದೃಶೀನಾಂ ಉನ್ನಯ ಖುರರಜಶ್ಛುರಿತಸ್ರಕ್ । ದಿತ್ಸಯೈತಿ ಸುಹೃದಾಸಿಷ ಏಷ ದೇವಕೀಜಠರಭೂರುಡುರಾಜಃ

ಆಟದಿಂದ ಮುಖದ ಹೊಳಪು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಅವನ ಹಾರವು ಹಸುವಿನ ಕಾಲಿನಿಂದ ಎದ್ದ ಧೂಳಿನಿಂದ ಮಸುಕಾಗಿದೆ. ಅವನು ತನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತರಿಗೆ ಆಶೀರ್ವಾದ ನೀಡಲು ಬರುವನು — ದೇವಕಿಯ ಗರ್ಭದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಈ ರಾಜನು.

( ಮಿಶ್ರ ) ಮದವಿಘೂರ್ಣಿತಲೋಚನ ಈಷನ್ ಮಾನದಃ ಸ್ವಸುಹೃದಾಂ ವನಮಾಲೀ । ಬದರಪಾಣ್ಡುವದನೋ ಮೃದುಗಣ್ಡಂ ಮಣ್ಡಯನ್ ಕನಕಕುಣ್ಡಲಲಕ್ಷ್ಮ್ಯಾ

ಆನಂದದಿಂದ ಅವನ ಕಣ್ಣುಗಳು ಸ್ವಲ್ಪ ತಿರುಗುತ್ತಿವೆ. ಸ್ನೇಹಿತರಿಗೆ ಗೌರವ ನೀಡುವವನಾದ, ಹಾರಧಾರಿ, ಬದರಿ ಹಣ್ಣಿನಂತೆ ಬಿಳಿಯಾದ ತುಟಿಗಳು, ಮೃದುವಾದ ಗಂಡಗಳು, ಬಂಗಾರದ ಕುಂಡಲದ ಕಿರಣದಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದವು.

ಯದುಪತಿರ್ದ್ವಿರದರಾಜವಿಹಾರೋ ಯಾಮಿನೀಪತಿರಿವೈಷ ದಿನಾನ್ತೇ । ಮುದಿತವಕ್ತ್ರ ಉಪಯಾತಿ ದುರನ್ತಂ ಮೋಚಯನ್ ವ್ರಜಗವಾಂ ದಿನತಾಪಮ್

ಯದುಕುಲದ ಸ್ವಾಮಿ, ಆನೆಗಳ ರಾಜನೊಡನೆ ಆಟವಾಡುತ್ತಾ, ರಾತ್ರಿ ಸ್ವಾಮಿಯಂತೆ ದಿನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತಾನೆ. ಆನಂದದಿಂದ ಮುಖದ ಹೊಳಪು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಅವನು ವೃಂದಾವನದ ಹಸುವಿನ ದಿನದ ಬಿಸಿಲನ್ನು ದೂರಮಾಡುತ್ತಾನೆ.

ಶ್ರೀಶುಕ ಉವಾಚ - ( ಅನುಷ್ಟುಪ್ ) ಏವಂ ವ್ರಜಸ್ತ್ರಿಯೋ ರಾಜನ್ ಕೃಷ್ಣಲೀಲಾನುಗಾಯತೀಃ । ರೇಮಿರೇಽಹಃಸು ತಚ್ಚಿತ್ತಾಃ ತನ್ಮನಸ್ಕಾ ಮಹೋದಯಾಃ

ಶ್ರೀ ಶುಕನು ಹೇಳಿದನು: ರಾಜನೇ, ಹೀಗೆ ವೃಂದಾವನದ ಮಹಿಳೆಯರು ಕೃಷ್ಣನ ಲೀಲೆಯನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾ, ಅವನಲ್ಲೇ ಮನಸ್ಸು ನೆಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಹೃದಯದಿಂದ ಅವನನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾ, ದಿನಗಳನ್ನು ಆನಂದದಿಂದ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರು.

ಇತಿ ಶ್ರೀಮದ್‍ಭಾಗವತೇ ಮಹಾಪುರಾಣೇ ಪಾರಮಹಂಸ್ಯಾಂ ಸಂಹಿತಾಯಾಂ ದಶಮಸ್ಕನ್ಧೇ ಪೂರ್ವಾರ್ಧೇ ಗೋಪಿಕಾಯುಗಲಗೀತಂ ನಾಮ ಪಞ್ಚತ್ರಿಂಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ

ಹೀಗೆ ಪರಮಹಂಸರಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತ ಮಹಾಪುರಾಣದ ದಶಮಸ್ಕಂಧದ ಮೊದಲ ಭಾಗದ 'ಗೋಪಿಕೆಯರ ಜೋಡಿಗಳ ಹಾಡು' ಎಂಬ ಐವತ್ತಮೂರನೇ ಅಧ್ಯಾಯ ಮುಕ್ತಾಯವಾಗಿದೆ.

ಅರಿಷ್ಟಾಸುರವಧಃ, ಕಂಸಸ್ಯ ಅಕ್ರೂರಂ ಪ್ರತಿ ನನ್ದಗೋಕುಲ ಗಮನಾಯಾದೇಶಶ್ಚ - ಶ್ರೀ ಶುಕ ಉವಾಚ - ( ಅನುಷ್ಟುಪ್ ) ಅಥ ತರ್ಹ್ಯಾಗತೋ ಗೋಷ್ಠಂ ಅರಿಷ್ಟೋ ವೃಷಭಾಸುರಃ । ಮಹೀಂ ಮಹಾಕಕುತ್ಕಾಯಃ ಕಮ್ಪಯನ್ ಖುರವಿಕ್ಷತಾಮ್

ಶ್ರೀ ಶುಕನು ಹೇಳಿದನು: ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅರಿಷ್ಟನಾಮಕ ಎಮ್ಮೆ ರಾಕ್ಷಸನು ಗೋಕುಲಕ್ಕೆ ಬಂದು, ತನ್ನ ದೊಡ್ಡ ಕುಂಬಳದಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಕಂಪಿಸಿದನು, ತನ್ನ ಕಳಚಿನಿಂದ ನೆಲವನ್ನು ಒಡೆಯುತ್ತಿದ್ದನು.

ರಮ್ಭಮಾಣಃ ಖರತರಂ ಪದಾ ಚ ವಿಲಿಖನ್ ಮಹೀಮ್ । ಉದ್ಯಮ್ಯ ಪುಚ್ಛಂ ವಪ್ರಾಣಿ ವಿಷಾಣಾಗ್ರೇಣ ಚೋದ್ಧರನ್

ಅವನು ಭಾರಿಯಾದ ಗರ್ಜನೆ ಮಾಡುತ್ತಾ, ಕಾಲಿನಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಉದುರಿಸುತ್ತಾ, ತನ್ನ ಹನ್ನನ್ನು ಎತ್ತಿ, ಕೊಂಬಿನ ತುದಿಯಿಂದ ಗುಡ್ಡಗಳನ್ನು ಎತ್ತುತ್ತಿದ್ದನು.

ಕಿಞ್ಚಿತ್ಕಿಞ್ಚಿತ್ ಶಕೃನ್ ಮುಞ್ಚನ್ ಮೂತ್ರಯನ್ ಸ್ತಬ್ಧಲೋಚನಃ । ಯಸ್ಯ ನಿರ್ಹ್ರಾದಿತೇನಾಙ್‌ಗ ನಿಷ್ಠುರೇಣ ಗವಾಂ ನೃಣಾಮ್

ಸ್ವಲ್ಪ ಸ್ವಲ್ಪವಾಗಿ ಹಗುರವಾಗಿ ಪೂರುಸವನ್ನು ಬಿಡುತ್ತಾ, ಮೂತ್ರ ಮಾಡುತ್ತಾ, ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ನೆಟ್ಟಿದ್ದನು. ಅವನ ಭಯಂಕರ ಗರ್ಜನೆಯಿಂದ ಹಸುಗಳು ಮತ್ತು ಜನರು ಭಯದಿಂದ ನಡುಗಿದರು.

ಪತನ್ತ್ಯಕಾಲತೋ ಗರ್ಭಾಃ ಸ್ರವನ್ತಿ ಸ್ಮ ಭಯೇನ ವೈ । ನಿರ್ವಿಶನ್ತಿ ಘನಾ ಯಸ್ಯ ಕಕುದ್ಯಚಲಶಙ್‌ಕಯಾ

ಭಯದಿಂದ ಗರ್ಭಿಣಿಯರು ಸಮಯಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಗರ್ಭವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ಮೋಡಗಳು ಅವನ ಕುಂಬಳನ್ನು ಪರ್ವತ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ ದೂರ ಸರಿದವು.

ತಂ ತೀಕ್ಷ್ಣಶೃಙ್‌ಗಮುದ್ವೀಕ್ಷ್ಯ ಗೋಪ್ಯೋ ಗೋಪಾಶ್ಚ ತತ್ರಸುಃ । ಪಶವೋ ದುದ್ರುವುರ್ಭೀತಾ ರಾಜನ್ ಸಂತ್ಯಜ್ಯ ಗೋಕುಲಮ್

ಅವನ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಕೊಂಬುಗಳನ್ನು ನೋಡಿ, ಗೋಪಿಯರು ಮತ್ತು ಗೋಪರು ಭಯದಿಂದ ನಡುಗಿದರು. ಹಸುಗಳು ಭಯದಿಂದ ಗೋಕುಲವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಓಡಿಹೋದವು.

ಕೃಷ್ಣ ಕೃಷ್ಣೇತಿ ತೇ ಸರ್ವೇ ಗೋವಿನ್ದಂ ಶರಣಂ ಯಯುಃ । ಭಗವಾನಪಿ ತದ್ವೀಕ್ಷ್ಯ ಗೋಕುಲಂ ಭಯವಿದ್ರುತಮ್

ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ 'ಕೃಷ್ಣ, ಕೃಷ್ಣ' ಎಂದು ಕೂಗಿ, ಗೋವಿಂದನಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದರು. ಭಯದಿಂದ ಗೋಕುಲವು ಗೊಂದಲಗೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಭಗವಂತನು ನೋಡಿದನು.

ಮಾ ಭೈಷ್ಟೇತಿ ಗಿರಾಶ್ವಾಸ್ಯ ವೃಷಾಸುರಮುಪಾಹ್ವಯತ್ । ಗೋಪಾಲೈಃ ಪಶುಭಿರ್ಮನ್ದ ತ್ರಾಸಿತೈಃ ಕಿಮಸತ್ತಮ

ಅವನು 'ಭಯಪಡಬೇಡಿ' ಎಂದು ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಿ, ವೃಷಾಸುರನನ್ನು ಕರೆದು, ಗೋಪರು ಮತ್ತು ಹಸುಗಳು ಭಯದಿಂದ ನಡುಗುತ್ತಾ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದರು: 'ಏನು ಈ ದುಷ್ಟನೇ?' ಎಂದು ಕೇಳಿದನು.

ಬಲದರ್ಪಹಾಹಂ ದುಷ್ಟಾನಾಂ ತ್ವದ್ವಿಧಾನಾಂ ದುರಾತ್ಮನಾಮ್ । ಇತ್ಯಾಸ್ಫೋಟ್ಯಾಚ್ಯುತೋಽರಿಷ್ಟಂ ತಲಶಬ್ದೇನ ಕೋಪಯನ್

ಅಚ್ಯುತನು ತನ್ನ ಹಸ್ತದಿಂದ ನೆಲವನ್ನು ಬಲವಾಗಿ ಹೊಡೆದು, ಅರಿಷ್ಟನನ್ನು ಕೋಪಗೊಳಿಸಿ, "ನಿನ್ನಂಥ ದುಷ್ಟರು, ದುರ್ಮನಸ್ಸುಳ್ಳವರ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ನಾನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತೇನೆ" ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದನು.

ಸಖ್ಯುರಂಸೇ ಭುಜಾಭೋಗಂ ಪ್ರಸಾರ್ಯಾವಸ್ಥಿತೋ ಹರಿಃ । ಸೋಽಪ್ಯೇವಂ ಕೋಪಿತೋಽರಿಷ್ಟಃ ಖುರೇಣಾವನಿಮುಲ್ಲಿಖನ್ । ಉದ್ಯತ್ಪುಚ್ಛಭ್ರಮನ್ಮೇಘಃ ಕ್ರುದ್ಧಃ ಕೃಷ್ಣಮುಪಾದ್ರವತ್

ಹರಿ ತನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತನ ಭುಜದ ಮೇಲೆ ಕೈಯನ್ನು ಇಟ್ಟು ನಿಂತಿದ್ದನು. ಆಗ ಕೋಪಗೊಂಡ ಅರಿಷ್ಟನು ತನ್ನ ಕೂರಿನಿಂದ ನೆಲವನ್ನು ಉದುರಿಸಿ, ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹಲ್ಲನ್ನು ಆಡುವಂತೆ ಬಾಲವನ್ನು ತಿರುಗಿಸಿ, ಗಾಳಿಮೋಡದಂತೆ ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಕೃಷ್ಣನ ಕಡೆಗೆ ದೌಡಾಯಿಸಿದನು.

ಅಗ್ರನ್ಯಸ್ತವಿಷಾಣಾಗ್ರಃ ಸ್ತಬ್ಧಾಸೃಗ್ ಲೋಚನೋಽಚ್ಯುತಮ್ । ಕಟಾಕ್ಷಿಪ್ಯಾದ್ರವತ್ ತೂರ್ಣ್ ಇನ್ದ್ರಮುಕ್ತೋಽಶನಿರ್ಯಥಾ

ಮುಂದೆ ತಿರುವು ಹಾಕಿದ ಕಡುಗೋಡುಗಳನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ರಕ್ತವರ್ಣದ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಅಚ್ಯುತನನ್ನು ತಿರುಗಿ ನೋಡುತ್ತಾ, ಅರಿಷ್ಟನು ಇಂದ್ರನು ಬಿಡುವ ಮಿಂಚಿನಂತೆ ವೇಗವಾಗಿ ಅವನ ಕಡೆಗೆ ಓಡಿಬಂದನು.

ಗೃಹೀತ್ವಾ ಶೃಙ್‌ಗಯೋಸ್ತಂ ವಾ ಅಷ್ಟಾದಶ ಪದಾನಿ ಸಃ । ಪ್ರತ್ಯಪೋವಾಹ ಭಗವಾನ್ ಗಜಃ ಪ್ರತಿಗಜಂ ಯಥಾ

ಭಗವಂತನು ಅವನ ಗೋಡುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಹದಿನೆಂಟು ಹೆಜ್ಜೆ ಹಿಂದೆ ಸರಿದು, ಅರಿಷ್ಟನನ್ನು ಎಳೆದುಕೊಂಡು ಹೋದನು; ಆನೆ ಮತ್ತೊಂದು ಆನೆಯನ್ನು ಎಳೆಯುವಂತೆ.

ಸೋಽಪವಿದ್ಧೋ ಭಗವತಾ ಪುನರುತ್ಥಾಯ ಸತ್ವರಮ್ । ಆಪತತ್ ಸ್ವಿನ್ನಸರ್ವಾಙ್‌ಗೋ ನಿಃಶ್ವಸನ್ ಕ್ರೋಧಮೂರ್ಚ್ಛಿತಃ

ಭಗವಂತನು ಅವನನ್ನು ಎಸೆದರೂ, ಅರಿಷ್ಟನು ಮತ್ತೆ ತಕ್ಷಣ ಎದ್ದು, ಸರ್ವಾಂಗವೂ ಬೆಚ್ಚಿಬಿದ್ದು, ಉಸಿರಾಡುತ್ತಾ, ಕೋಪದಿಂದ ತುಂಬಿ, ಮತ್ತೆ ದೌಡಾಯಿಸಿದನು.

( ಮಿಶ್ರ ) ತಂ ಆಪತನ್ತಂ ಸ ನಿಗೃಹ್ಯ ಶೃಙ್‌ಗಯೋಃ ಪದಾ ಸಮಾಕ್ರಮ್ಯ ನಿಪಾತ್ಯ ಭೂತಲೇ । ನಿಷ್ಪೀಡಯಾಮಾಸ ಯಥಾಽಽರ್ದ್ರಮಮ್ಬರಂ ಕೃತ್ವಾ ವಿಷಾಣೇನ ಜಘಾನ ಸೋಽಪತತ್

ಅವನನ್ನು ಓಡಿಬರುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಕೃಷ್ಣನು ಅವನ ಗೋಡುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಕಾಲಿನಿಂದ ಒತ್ತಿ ನೆಲಕ್ಕೆ ಬೀಸಿದನು. ಹಿತ್ತಲ ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ಹಿಂಡಿದಂತೆ ಅವನನ್ನು ಒತ್ತಿ, ನಂತರ ಗೋಡಿನಿಂದ ಹೊಡೆದನು. ಅರಿಷ್ಟನು ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದನು.

ಅಸೃಗ್ ವಮನ್ ಮೂತ್ರಶಕೃತ್ ಸಮುತ್ಸೃಜನ್ ಕ್ಷಿಪಂಶ್ಚ ಪಾದಾನನವಸ್ಥಿತೇಕ್ಷಣಃ । ಜಗಾಮ ಕೃಚ್ಛ್ರಂ ನಿರ್‌ಋತೇರಥ ಕ್ಷಯಂ ಪುಷ್ಪೈಃ ಕಿರನ್ತೋ ಹರಿಮೀಡಿರೇ ಸುರಾಃ

ಅವನ ಬಾಯಿಂದ ರಕ್ತ ಹರಿದು, ಮೂತ್ರ ಮತ್ತು ಮಲ ಹೊರಬಿದ್ದವು. ಕಾಲುಗಳನ್ನು ತಿರುಗಿಸುತ್ತಾ, ಕಣ್ಣುಗಳು ಸ್ಥಿರವಾಗದೆ, ಅರಿಷ್ಟನು ಭಾರೀ ನೋವಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿ, ನಿರೃತಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿ ಕೊನೆಗೊಂಡನು. ದೇವತೆಗಳು ಕೃಷ್ಣನ ಮೇಲೆ ಹೂವಿನ ಮಳೆ ಸುರಿದು, ಅವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದರು.

( ಅನುಷ್ಟುಪ್ ) ಏವಂ ಕುಕುದ್ಮಿನಂ ಹತ್ವಾ ಸ್ತೂಯಮಾನಃ ದ್ವಿಜಾತಿಭಿಃ । ವಿವೇಶ ಗೋಷ್ಠಂ ಸಬಲೋ ಗೋಪೀನಾಂ ನಯನೋತ್ಸವಃ

ಈ ರೀತಿ ಕುಕುಡ್ಮಿಯನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ, ದ್ವಿಜರು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಕೃಷ್ಣನು ಬಲರಾಮನೊಂದಿಗೆ ಗೋಶಾಲೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು. ಗೋಪಿಯರ ಕಣ್ಣುಗಳಿಗೆ ಹಬ್ಬವಾಯಿತು.

ಅರಿಷ್ಟೇ ನಿಹತೇ ದೈತ್ಯೇ ಕೃಷ್ಣೇನಾದ್‍ಭುತಕರ್ಮಣಾ । ಕಂಸಾಯಾಥಾಹ ಭಗವಾನ್ ನಾರದೋ ದೇವದರ್ಶನಃ

ಅದ್ಭುತ ಕಾರ್ಯಗಳಿಂದ ಕೃಷ್ಣನು ದೈತ್ಯ ಅರಿಷ್ಟನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದಾಗ, ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಕಾಣುವ ಮಹರ್ಷಿ ನಾರದನು ಕಂಸನ ಬಳಿಗೆ ಹೋದನು.

ಯಶೋದಾಯಾಃ ಸುತಾಂ ಕನ್ಯಾಂ ದೇವಕ್ಯಾಃ ಕೃಷ್ಣಮೇವ ಚ । ರಾಮಂ ಚ ರೋಹಿಣೀಪುತ್ರಂ ವಸುದೇವೇನ ಬಿಭ್ಯತಾ

ಯಶೋದೆಯ ಮಗಳಾದ ಕನ್ಯೆ, ದೇವಕಿಯ ಮಗ ಕೃಷ್ಣ, ರೋಹಿಣಿಯ ಮಗ ರಾಮ—ಇವರನ್ನು ಭಯಗೊಂಡ ವಸುದೇವನು ಕಂಸನಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದನು.

ನ್ಯಸ್ತೌ ಸ್ವಮಿತ್ರೇ ನನ್ದೇ ವೈ ಯಾಭ್ಯಾಂ ತೇ ಪುರುಷಾ ಹತಾಃ । ನಿಶಮ್ಯ ತದ್‍ಭೋಜಪತಿಃ ಕೋಪಾತ್ ಪ್ರಚಲಿತೇನ್ದ್ರಿಯಃ

ಅವರನ್ನು ತನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತ ನಂದನ ಬಳಿ ವಸುದೇವನು ಒಪ್ಪಿಸಿದ್ದನು. ಅವರಿಂದಲೇ ನಿನ್ನ ಜನರು ಸಂಹಾರವಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಕೇಳಿದ ಭೋಜರಾಜನು, ಕೋಪದಿಂದ ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಕಂಪಿಸಿದನು.