ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತಪುರಾಣಮ್

ಬಹಿರ್ಜಾತವಿರಾಗಾಯ ಶಾನ್ತಚಿತ್ತಾಯ ದೀಯತಾಮ್ । ನಿರ್ಮತ್ಸರಾಯ ಶುಚಯೇ ಯಸ್ಯಾಹಂ ಪ್ರೇಯಸಾಂ ಪ್ರಿಯಃ

ಹೊರಗೆ ವೈರಾಗ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸುವ, ಮನಸ್ಸು ಶಾಂತವಾಗಿರುವ, ಅಸೂಯೆ ಇಲ್ಲದ, ಶುದ್ಧ ಮನಸ್ಸುಳ್ಳ, ನಾನು ಪ್ರಿಯರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯನಾಗಿರುವವನಿಗೆ ಇದನ್ನು ಕೊಡಬೇಕು.

ಯ ಇದಂ ಶ್ರೃಣುಯಾದ್ ಅಮ್ಬ ಶ್ರದ್ಧಯಾ ಪುರುಷಃ ಸಕೃತ್ । ಯೋ ವಾಭಿಧತ್ತೇ ಮಚ್ಚಿತ್ತಃ ಸ ಹ್ಯೇತಿ ಪದವೀಂ ಚ ಮೇ

ತಾಯಿ, ಯಾರು ಈ ಮಾತನ್ನು ಒಮ್ಮೆ라도 ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಕೇಳುತ್ತಾರೆ, ಅಥವಾ ನನ್ನಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ಇಟ್ಟು ಪಠಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ನನ್ನ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತಾರೆ.

ಮಹಾರಾಸವರ್ಣನಂ; ಪರೀಕ್ಷಿತ್ಕೃತ ಶಂಕಾಯಾಃ ಶುಕದ್ವಾರಾ ಸಮಾಧಾನಂ ಚ - ಶ್ರೀಶುಕ ಉವಾಚ - ( ಅನುಷ್ಟುಪ್ ) ಇತ್ಥಂ ಭಗವತೋ ಗೋಪ್ಯಃ ಶ್ರುತ್ವಾ ವಾಚಃ ಸುಪೇಶಲಾಃ । ಜಹುರ್ವಿರಹಜಂ ತಾಪಂ ತದಙ್‌ಗೋಪಚಿತಾಶಿಷಃ

ಶ್ರೀಶುಕನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು: ಭಗವಂತನ ಸುಂದರವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ಗೋಪಿಯರು, ಅವನ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯದಿಂದ ತಮ್ಮ ಎಲ್ಲ ಆಸೆಗಳೂ ತೀರಿದಂತೆ, ವಿಯೋಗದಿಂದ ಉಂಟಾದ ನೋವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಟ್ಟರು.

ತತ್ರಾರಭತ ಗೋವಿನ್ದೋ ರಾಸಕ್ರೀಡಾಮನುವ್ರತೈಃ । ಸ್ತ್ರೀರತ್‍ನೈರನ್ವಿತಃ ಪ್ರೀತೈಃ ಅನ್ಯೋನ್ಯಾಬದ್ಧಬಾಹುಭಿಃ

ಅಲ್ಲೆ ಗೋವಿಂದನು, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಸಂತೋಷದಿಂದಿರುವ, ಮಹಿಳೆಯರ ಮದ್ಯದಲ್ಲಿ, ಪರಸ್ಪರ ಕೈಕೈ ಜೋಡಿಸಿಕೊಂಡು, ರಾಸಕ್ರೀಡೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು.

ರಾಸೋತ್ಸವಃ ಸಮ್ಪ್ರವೃತ್ತೋ ಗೋಪೀಮಣ್ಡಲಮಣ್ಡಿತಃ । ಯೋಗೇಶ್ವರೇಣ ಕೃಷ್ಣೇನ ತಾಸಾಂ ಮಧ್ಯೇ ದ್ವಯೋರ್ದ್ವಯೋಃ

ಗೋಪಿಯರ ವಲಯದಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ರಾಸೋತ್ಸವ ಶುರುವಾಯಿತು; ಯೋಗೇಶ್ವರನಾದ ಕೃಷ್ಣನು ಅವಳವರಿಬ್ಬರ ಮಧ್ಯೆ ನಿಂತಿದ್ದನು.

ಪ್ರವಿಷ್ಟೇನ ಗೃಹೀತಾನಾಂ ಕಣ್ಠೇ ಸ್ವನಿಕಟಂ ಸ್ತ್ರಿಯಃ । ಯಂ ಮನ್ಯೇರನ್ ನಭಸ್ತಾವದ್ ವಿಮಾನಶತಸಙ್‌ಕುಲಮ್

ಅವನು ಅವರ ನಡುವೆ ಸೇರಿ, ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಕತ್ತಿಗೆ ಹತ್ತಿರಕ್ಕೆ ಎಳೆದಾಗ, ಅದನ್ನು ನೋಡಿದವರು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ವಿಮಾನಗಳು ತುಂಬಿರುವಂತೆ ಭಾವಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.

ದಿವೌಕಸಾಂ ಸದಾರಾಣಾಂ ಔತ್ಸುಕ್ಯಾಪಹೃತಾತ್ಮನಾಮ್ । ತತೋ ದುನ್ದುಭಯೋ ನೇದುಃ ನಿಪೇತುಃ ಪುಷ್ಪವೃಷ್ಟಯಃ । ಜಗುರ್ಗನ್ಧರ್ವಪತಯಃ ಸಸ್ತ್ರೀಕಾಸ್ತದ್ ಯಶೋಽಮಲಮ್

ದೇವತೆಗಳು ತಮ್ಮ ಹೆಂಡತಿಗಳೊಂದಿಗೆ, ಆನಂದದಿಂದ ಮನಸ್ಸು ಹಾರಿಹೋದಂತೆ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದರು; ಆಗ ಡೊಳ್ಳುಗಳು ಬಾರಿದವು, ಹೂವಿನ ಮಳೆ ಸುರಿದಿತು, ಗಂಧರ್ವರು ತಮ್ಮ ಹೆಂಡತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವನ ಪಾವನ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಹಾಡಿದರು.

ವಲಯಾನಾಂ ನೂಪುರಾಣಾಂ ಕಿಙ್‌ಕಿಣೀನಾಂ ಚ ಯೋಷಿತಾಮ್ । ಸಪ್ರಿಯಾಣಾಮಭೂತ್ ಶಬ್ದಃ ತುಮುಲೋ ರಾಸಮಣ್ಡಲೇ

ರಾಸವಲಯದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಕೈಬಳ್ಳಿಗಳು, ಪಾದಸರಣಿಗಳು, ಕಿಂಕಿಣಿಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರಿಯರು ಇದ್ದಾಗ, ಭಾರೀ ಶಬ್ದವು ಮೂಡಿತು.

ತತ್ರಾತಿಶುಶುಭೇ ತಾಭಿಃ ಭಗವಾನ್ ದೇವಕೀಸುತಃ । ಮಧ್ಯೇ ಮಣೀನಾಂ ಹೈಮಾನಾಂ ಮಹಾಮರಕತೋ ಯಥಾ

ಅವರ ನಡುವೆ ದೇವಕೀಪುತ್ರನಾದ ಭಗವಂತನು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದನು, ಹಳದಿ ರತ್ನಗಳ ನಡುವೆ ದೊಡ್ಡ ಪಚ್ಚೆಮಣಿಯಂತೆ.

( ಶಾರ್ದೂಲವಿಕ್ರೀಡಿತ ) ಪಾದನ್ಯಾಸೈರ್ಭುಜವಿಧುತಿಭಿಃ ಸಸ್ಮಿತೈರ್ಭ್ರೂವಿಲಾಸೈಃ । ಭಜ್ಯನ್ಮಧ್ಯೈಶ್ಚಲಕುಚಪಟೈಃ ಕುಣ್ಡಲೈರ್ಗಣ್ಡಲೋಲೈಃ । ಸ್ವಿದ್ಯನ್ಮುಖ್ಯಃ ಕವರರಸನಾ ಗ್ರನ್ಥಯಃ ಕೃಷ್ಣವಧ್ವೋ । ಗಾಯನ್ತ್ಯಸ್ತಂ ತಡಿತ ಇವ ತಾ ಮೇಘಚಕ್ರೇ ವಿರೇಜುಃ

ಪಾದಗಳ ಅಪ್ಪಳಿಸುವುದು, ಕೈಗಳ ಅಲೆಯುವುದು, ನಗುವಿನ ದೃಷ್ಟಿಗಳು, ಭ್ರೂಗಳ ಚಲನೆ, ಕುಂಡಲಗಳು ಕೆನ್ನೆಗೆ ತಾಗುವುದು, ಬೆವರುತ್ತಿರುವ ಕೂದಲಿನ ಜಡೆಗಳು—all ಇವುಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೃಷ್ಣನ ಪತ್ನಿಯರು ಹಾಡುತ್ತಾ, ಮೋಡಗಳ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಮಿಂಚಿನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದರು.

( ಅನುಷ್ಟುಪ್ ) ಉಚ್ಚೈರ್ಜಗುರ್ನೃತ್ಯಮಾನಾ ರಕ್ತಕಣ್ಠ್ಯೋ ರತಿಪ್ರಿಯಾಃ । ಕೃಷ್ಣಾಭಿಮರ್ಶಮುದಿತಾ ಯದ್‍ಗೀತೇನೇದಮಾವೃತಮ್

ನೃತ್ಯಮಾಡುತ್ತಾ, ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಡುತ್ತಾ, ಪ್ರೇಮದಿಂದ ಗಂಟಲು ಕೆಂಪಾಗಿದ್ದ, ಕೃಷ್ಣನ ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ಸಂತೋಷಗೊಂಡ ಪ್ರಿಯರು ಹಾಡುತ್ತಾ ಆ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಸಂಗೀತದಿಂದ ತುಂಬಿಸಿದರು.

ಕಾಚಿತ್ ಸಮಂ ಮುಕುನ್ದೇನ ಸ್ವರಜಾತೀರಮಿಶ್ರಿತಾಃ । ಉನ್ನಿನ್ಯೇ ಪೂಜಿತಾ ತೇನ ಪ್ರೀಯತಾ ಸಾಧು ಸಾಧ್ವಿತಿ । ತದೇವ ಧ್ರುವಮುನ್ನಿನ್ಯೇ ತಸ್ಯೈ ಮಾನಂ ಚ ಬಹ್ವದಾತ್

ಒಬ್ಬಳು ಮುಕುಂದನ ಜೊತೆ ತನ್ನ ಹಾಡನ್ನು ಅವನ ಹಾಡಿಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹೊಂದಿಸಿ ಹಾಡಿದಳು; ಅವನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ 'ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ, ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ' ಎಂದು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿ ಗೌರವಿಸಿದನು. ಆಕೆ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಹಾಡಿದಳು, ಅವನು ಆಕೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾನವನ್ನೂ ನೀಡಿದನು.

ಕಾಚಿದ್ ರಾಸಪರಿಶ್ರಾನ್ತಾ ಪಾರ್ಶ್ವಸ್ಥಸ್ಯ ಗದಾಭೃತಃ । ಜಗ್ರಾಹ ಬಾಹುನಾ ಸ್ಕನ್ಧಂ ಶ್ಲಥದ್ವಲಯಮಲ್ಲಿಕಾ

ಒಬ್ಬಳು ರಾಸದಿಂದ ಆಯಾಸಗೊಂಡು, ತನ್ನ ಸಡಿಲವಾದ ಬಳ್ಳಿಯು ಮತ್ತು ಮಲ್ಲಿಗೆಯ ಹಾರವಿರುವ ಕೈಯನ್ನು ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದ ಗದಾಧಾರಿಯ ಭುಜದ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟಳು.

ತತ್ರೈಕಾಂಸಗತಂ ಬಾಹುಂ ಕೃಷ್ಣಸ್ಯೋತ್ಪಲಸೌರಭಮ್ । ಚನ್ದನಾಲಿಪ್ತಮಾಘ್ರಾಯ ಹೃಷ್ಟರೋಮಾ ಚುಚುಮ್ಬ ಹ

ಒಬ್ಬಳು ಕೃಷ್ಣನ ನೀಲೋಟ್ಸವಾಸನೆಯುಳ್ಳ, ಚಂದನದ ಲೇಪನದ ಭುಜವನ್ನು ತನ್ನ ಮೂಗಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಿಟ್ಟು, ಆನಂದದಿಂದ ರೋಮಾಂಚನಗೊಂಡು ಅದನ್ನು ಮುದ್ದಾಡಿದಳು.

ಕಸ್ಯಾಶ್ಚಿತ್ ನಾಟ್ಯವಿಕ್ಷಿಪ್ತ ಕುಣ್ಡಲತ್ವಿಷಮಣ್ಡಿತಮ್ । ಗಣ್ಡಂ ಗಣ್ಡೇ ಸನ್ದಧತ್ಯಾಃ ಅದಾತ್ತಾಮ್ಬೂಲಚರ್ವಿತಮ್

ಮತ್ತೊಬ್ಬಳ ನೃತ್ಯದಿಂದ ಕುಂಡಲದ ಹೊಳಪಿನಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಕೆನ್ನೆಯನ್ನು ಕೃಷ್ಣನ ಕೆನ್ನೆಗೆ ಒತ್ತಿ, ತಾನು ಚವಿದ ತಾಂಬೂಲವನ್ನು ಅವನಿಗೆ ನೀಡಿದಳು.

ನೃತ್ಯತೀ ಗಾಯತೀ ಕಾಚಿತ್ ಕೂಜನ್ ನೂಪುರಮೇಖಲಾ । ಪಾರ್ಶ್ವಸ್ಥಾಚ್ಯುತಹಸ್ತಾಬ್ಜಂ ಶ್ರಾನ್ತಾಧಾತ್ ಸ್ತನಯೋಃ ಶಿವಮ್

ಒಬ್ಬಳು ನೃತ್ಯಮಾಡುತ್ತಾ ಹಾಡುತ್ತಾ, ನೂಪುರು ಮತ್ತು ಮೆಖಲೆಗಳ ಶಬ್ದದೊಂದಿಗೆ, ಆಯಾಸಗೊಂಡು ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದ ಅಚ್ಯುತನ ಕಮಲಹಸ್ತವನ್ನು ತನ್ನ ಮೊಡೆಯ ಮೇಲೆ ವಿಶ್ರಾಂತಿಗಾಗಿ ಇಟ್ಟಳು.

ಗೋಪ್ಯೋ ಲಬ್ಧ್ವಾಚ್ಯುತಂ ಕಾನ್ತಂ ಶ್ರಿಯ ಏಕಾನ್ತವಲ್ಲಭಮ್ । ಗೃಹೀತಕಣ್ಠ್ಯಸ್ತದ್ದೋರ್ಭ್ಯಾಂ ಗಾಯನ್ತ್ಯಸ್ತಂ ವಿಜಹ್ರಿರೇ

ಗೋಪಿಯರು ಅಚ್ಯುತನನ್ನು ತಮ್ಮ ಪ್ರಿಯನಾಗಿ, ಶ್ರೀಯೊಬ್ಬಳ ಏಕೈಕ ವಲ್ಲಭನಾಗಿ ಪಡೆದರು; ಅವನನ್ನು ತಮ್ಮ ಕೈಗಳಿಂದ ಕತ್ತಿಗೆ ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡು, ಹಾಡುತ್ತಾ ಅವನೊಂದಿಗೆ ಆನಂದಿಸಿದರು.

( ವಸಂತತಿಲಕಾ ) ಕರ್ಣೋತ್ಪಲಾಲಕವಿಟಙ್‌ಕಕಪೋಲಘರ್ಮ ವಕ್ತ್ರಶ್ರಿಯೋ ವಲಯನೂಪುರಘೋಷವಾದ್ಯೈಃ । ಗೋಪ್ಯಃ ಸಮಂ ಭಗವತಾ ನನೃತುಃ ಸ್ವಕೇಶ ಸ್ರಸ್ತಸ್ರಜೋ ಭ್ರಮರಗಾಯಕರಾಸಗೋಷ್ಠ್ಯಾಮ್

ಕರ್ಣೋತ್ಪಲ, ಕೂದಲಿನ ಅಲಂಕಾರ, ಬೆವರು ಹೊತ್ತ ಕೆನ್ನೆಗಳು, ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಮುಖಗಳು, ಬಳ್ಳಿಯ ನೂಪುರುಗಳ ಸಂಗೀತದೊಂದಿಗೆ, ಗೋಪಿಯರು ಭಗವಂತನ ಜೊತೆ, ತಮ್ಮ ಕೂದಲಲ್ಲಿ ಹಾರಗಳು ಸಡಿಲವಾಗಿ, ಗೋಪಗಳ ತೋಟದಲ್ಲಿ ಭ್ರಮರಗಳು ಹಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ, ಒಂದಾಗಿ ನೃತ್ಯಮಾಡಿದರು.

( ಮಿಶ್ರ ) ಏವಂ ಪರಿಷ್ವಙ್‌ಗಕರಾಭಿಮರ್ಶ ಸ್ನಿಗ್ಧೇಕ್ಷಣೋದ್ದಾಮವಿಲಾಸಹಾಸೈಃ । ರೇಮೇ ರಮೇಶೋ ವ್ರಜಸುನ್ದರೀಭಿಃ ಯಥಾರ್ಭಕಃ ಸ್ವಪ್ರತಿಬಿಮ್ಬವಿಭ್ರಮಃ

ಇಂತಹ ಆಲಿಂಗನ, ಕೈಯ ಸ್ಪರ್ಶ, ಪ್ರೀತಿಯ ನೋಟಗಳು, ಉಲ್ಲಾಸಭರಿತ ನಗುವುಗಳ ಮೂಲಕ ಲಕ್ಷ್ಮೀಪತಿಯು ವ್ರಜದ ಸುಂದರಿಯರ ಜೊತೆ ಆನಂದಿಸಿದನು. ಅದು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಪ್ರತಿಬಿಂಬ ನೋಡಿದಂತೆ ನಿರಪೇಕ್ಷವಾದ ಸಂತೋಷವಾಯಿತು.

ತದಙ್‌ಗಸಙ್‌ಗಪ್ರಮುದಾಕುಲೇನ್ದ್ರಿಯಾಃ ಕೇಶಾನ್ ದೂಕೂಲಂ ಕುಚಪಟ್ಟಿಕಾಂ ವಾ । ನಾಞ್ಜಃ ಪ್ರತಿವ್ಯೋಢುಮಲಂ ವ್ರಜಸ್ತ್ರಿಯೋ ವಿಸ್ರಸ್ತಮಾಲಾಭರಣಾಃ ಕುರೂದ್ವಹ

ಅವನ ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ಹರ್ಷದಿಂದ ತುಂಬಿದ ವ್ರಜದ ಮಹಿಳೆಯರು, ತಮ್ಮ ಕೂದಲು, ಉಡುಪು ಅಥವಾ ಕುಚಬಂಧಗಳು ಸಡಿಲವಾಗಿ ಬಿದ್ದರೂ, ಅವುಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಎತ್ತಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ, ಹೇ ಕುರುಕುಲದ ಶ್ರೇಷ್ಠನೆ, ಅವರ ಹಾರಗಳು ಮತ್ತು ಆಭರಣಗಳು ಕೂಡ ಜಾರಿಹೋದವು.

( ಅನುಷ್ಟುಪ್ ) ಕೃಷ್ಣವಿಕ್ರೀಡಿತಂ ವೀಕ್ಷ್ಯ ಮುಮುಹುಃ ಖೇಚರಸ್ತ್ರಿಯಃ । ಕಾಮಾರ್ದಿತಾಃ ಶಶಾಙ್‌ಕಶ್ಚ ಸಗಣೋ ವಿಸ್ಮಿತೋಽಭವತ್

ಕೃಷ್ಣನ ಆಟವನ್ನ ನೋಡಿ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿರುವ ದೇವಸ್ತ್ರೀಯರು ಮೋಹಿತರಾಗಿ, ಕಾಮದಿಂದ ಕುಲಿತುಹೋದರು; ಚಂದ್ರನು ಸಹ ತನ್ನ ಬಳಗದೊಂದಿಗೆ ಆಶ್ಚರ್ಯಚಕಿತರಾದನು.

ಕೃತ್ವಾ ತಾವನ್ತಮಾತ್ಮಾನಂ ಯಾವತೀರ್ಗೋಪಯೋಷಿತಃ । ರೇಮೇ ಸ ಭಗವಾನ್ ತಾಭಿಃ ಆತ್ಮಾರಾಮೋಽಪಿ ಲೀಲಯಾ

ಎಷ್ಟು ಗೋಪಿಯರು ಇದ್ದರೋ ಅಷ್ಟು ರೂಪಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಆ ಭಗವಂತನು ಸ್ವತಃ ತೃಪ್ತನಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವರೊಂದಿಗೆ ಲೀಲೆಯಿಂದ ಆನಂದಿಸಿದನು.

ತಾಸಾಂ ಅತಿವಿಹಾರೇಣ ಶ್ರಾನ್ತಾನಾಂ ವದನಾನಿ ಸಃ । ಪ್ರಾಮೃಜತ್ ಕರುಣಃ ಪ್ರೇಮ್ಣಾ ಶನ್ತಮೇನಾಙ್‌ಗ ಪಾಣಿನಾ

ಅವರು ಆಟದಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಆಯಾಸಗೊಂಡಾಗ, ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಮತ್ತು ಕರುಣೆಯಿಂದ, ಆತನು ತನ್ನ ಶಾಂತವಾದ ಕೈಯಿಂದ ಅವರ ಮುಖಗಳನ್ನು ಮೃದುವಾಗಿ ತೊಳೆದನು.

( ವಸಂತತಿಲಕಾ ) ಗೋಪ್ಯಃ ಸ್ಫುರತ್ಪುರಟಕುಣ್ಡಲಕುನ್ತಲತ್ವಿಡ್ ಗಣ್ಡಶ್ರಿಯಾ ಸುಧಿತಹಾಸನಿರೀಕ್ಷಣೇನ । ಮಾನಂ ದಧತ್ಯ ಋಷಭಸ್ಯ ಜಗುಃ ಕೃತಾನಿ ಪುಣ್ಯಾನಿ ತತ್ಕರರುಹಸ್ಪರ್ಶಪ್ರಮೋದಾಃ

ಗೋಪಿಯರು ಬಂಗಾರದ ಕುಂಡಲು ಮತ್ತು ಕೂದಲಿನ ಹೊಳಪಿನಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತಾ, ಮಧುರ ನಗುವು ಮತ್ತು ಪ್ರೀತಿಯ ನೋಟಗಳಿಂದ, ಪುರುಷರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಅವನ ಮಹಿಮೆಗಳನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾ, ಅವನ ಪಾದಗಳ ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ಪುಣ್ಯವಂತರಾದರು.

ತಾಭಿರ್ಯುತಃ ಶ್ರಮಮಪೋಹಿತುಮಙ್‌ಗಸಙ್‌ಗ ಘೃಷ್ಟಸ್ರಜಃ ಸ ಕುಚಕುಙ್‌ಕುಮರಞ್ಜಿತಾಯಾಃ । ಗನ್ಧರ್ವಪಾಲಿಭಿರನುದ್ರುತ ಆವಿಶದ್ ವಾ ಶ್ರಾನ್ತೋ ಗಜೀಭಿರಿಭರಾಡಿವ ಭಿನ್ನಸೇತುಃ

ಆ ಗೋಪಿಯರ ನಡುವೆ, ಹಾರಗಳು ಕುಯಿದಿದ್ದರೂ, ಕುಚಗಳ ಕುಂಕುಮದಿಂದ ಲೇಪಿತವಾಗಿದ್ದರೂ, ಗಂಧರ್ವರ ಗುಂಪು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಾ, ಅವನು ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು. ಅದು ಭಾರದಿಂದ ದಡವನ್ನು ಒಡೆದು, ತನ್ನ ಹೆಣ್ಣು ಆನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ನೀರಿಗೆ ಹೋಗುವ ಗಜರಾಜನಂತೆ ಆಗಿತ್ತು.

ಸೋಽಮ್ಭಸ್ಯಲಂ ಯುವತಿಭಿಃ ಪರಿಷಿಚ್ಯಮಾನಃ ಪ್ರೇಮ್ಣೇಕ್ಷಿತಃ ಪ್ರಹಸತೀಭಿರಿತಸ್ತತೋಽಙ್‌ಗ । ವೈಮಾನಿಕೈಃ ಕುಸುಮವರ್ಷಿಭಿರೀಡ್ಯಮಾನೋ ರೇಮೇ ಸ್ವಯಂ ಸ್ವರತಿರತ್ರ ಗಜೇನ್ದ್ರಲೀಲಃ

ಅಲ್ಲಿ, ಯುವತಿಯರು ಅವನ ಮೇಲೆ ನೀರು ಸುರಿಯುತ್ತಾ, ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಎಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದ ನೋಡುತ್ತಾ, ನಗುತ್ತಾ, ಆಕಾಶದ ದೇವತೆಗಳು ಹೂವಿನ ಮಳೆ ಸುರಿಯುತ್ತಾ, ಸ್ವಯಂ ಆನಂದಿಸುವ ಭಗವಂತನು ಗಜರಾಜನಂತೆ ಕ್ರೀಡಿಸಿದನು.

( ಮಿಶ್ರ ) ತತಶ್ಚ ಕೃಷ್ಣೋಪವನೇ ಜಲಸ್ಥಲ ಪ್ರಸೂನಗನ್ಧಾನಿಲಜುಷ್ಟದಿಕ್ತಟೇ । ಚಚಾರ ಭೃಙ್‌ಗಪ್ರಮದಾಗಣಾವೃತೋ ಯಥಾ ಮದಚ್ಯುದ್ ದ್ವಿರದಃ ಕರೇಣುಭಿಃ

ನಂತರ ಕೃಷ್ಣನವನದಲ್ಲಿ, ಜಲಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ, ಹೂವಿನ ಸುಗಂಧವು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹರಡಿದ್ದಾಗ, ಆನುಂದಿತ ಗೋಪಿಯರ ಗುಂಪಿನಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಅವನು ಗರ್ಭಿಣಿ ಆನೆಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ ಉತ್ಸಾಹಭರಿತ ಗಜರಾಜನಂತೆ ಸಂಚರಿಸಿದನು.

ಏವಂ ಶಶಾಙ್‌ಕಾಂಶುವಿರಾಜಿತಾ ನಿಶಾಃ ಸ ಸತ್ಯಕಾಮೋಽನುರತಾಬಲಾಗಣಃ । ಸಿಷೇವ ಆತ್ಮನ್ಯವರುದ್ಧಸೌರತಃ ಸರ್ವಾಃ ಶರತ್ಕಾವ್ಯಕಥಾರಸಾಶ್ರಯಾಃ

ಹೀಗಾಗಿ, ಚಂದ್ರನ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾದ ರಾತ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ, ಸತ್ಯವಚನಿಯಾಗಿದ್ದ ಅವನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ತುಂಬಿದ ಗೋಪಿಯರೊಂದಿಗೆ, ತನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಆನಂದವನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು, ಶರದೃತುವಿನ ಕಾವ್ಯರಸವನ್ನು ಆಸ್ವಾದಿಸುತ್ತಾ ಕಾಲ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದನು.

ಶ್ರೀಪರೀಕ್ಷಿದುವಾಚ - ( ಅನುಷ್ಟುಪ್ ) ಸಂಸ್ಥಾಪನಾಯ ಧರ್ಮಸ್ಯ ಪ್ರಶಮಾಯೇತರಸ್ಯ ಚ । ಅವತೀರ್ಣೋ ಹಿ ಭಗವಾನಂನ್ ಅಂಶೇನ ಜಗದೀಶ್ವರಃ

ಶ್ರೀ ಪರೀಕ್ಷಿತನು ಹೇಳಿದನು: ಧರ್ಮವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಮತ್ತು ಅಧರ್ಮವನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸಲು, ಜಗತ್ತಿನ ಒಡೆಯನು ಸ್ವಯಂ ಅವತಾರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.