ತತ್ರೋಪವಿಷ್ಟೋ ಭಗವಾನ್ ಸ ಈಶ್ವರೋ ಯೋಗೇಶ್ವರಾನ್ತರ್ಹೃದಿ ಕಲ್ಪಿತಾಸನಃ । ಚಕಾಸ ಗೋಪೀಪರಿಷದ್ಗತೋಽರ್ಚಿತಃ ತ್ರೈಲೋಕ್ಯಲಕ್ಷ್ಮ್ಯೇಕಪದಂ ವಪುರ್ದಧತ್
ಅಲ್ಲಿ ಕುಳಿತ ಭಗವಂತನು, ಯೋಗಿಗಳ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಆಸನವನ್ನು ಪಡೆದವನು, ಗೋಪಿಯರ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಮೂರು ಲೋಕಗಳ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯೆಲ್ಲಾ ಒಂದೇ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅವನಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾಗಿದ್ದನು.
ಸಭಾಜಯಿತ್ವಾ ತಮನಙ್ಗದೀಪನಂ ಸಹಾಸಲೀಲೇಕ್ಷಣವಿಭ್ರಮಭ್ರುವಾ । ಸಂಸ್ಪರ್ಶನೇನಾಙ್ಕಕೃತಾಙ್ಘ್ರಿಹಸ್ತಯೋಃ ಸಂಸ್ತುತ್ಯ ಈಷತ್ಕುಪಿತಾ ಬಭಾಷಿರೇ
ಅವನನ್ನು ಗೌರವದಿಂದ, ಕಾಮವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವವನಂತೆ, ನಗೆಯೊಂದಿಗೆ, ಆಟದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ, ಭಾವಪೂರ್ಣ ಭ್ರೂಗಳಿಂದ ಸನ್ಮಾನಿಸಿದರು. ಅವನ ಕಾಲನ್ನು ತಮ್ಮ ಕೈಗಳಿಂದ ಮುಟ್ಟಿದರು, ಅವನ ಮೆದುಳಿನ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟು, ಸ್ವಲ್ಪ ಕೃತಕ ಕೋಪದಿಂದ ಅವನನ್ನು ಹೊಗಳಿ ಮಾತನಾಡಿದರು.
ಶ್ರೀಗೋಪ್ಯ ಊಚುಃ - ( ಅನುಷ್ಟುಪ್ ) ಭಜತೋಽನುಭಜನ್ತ್ಯೇಕ ಏಕ ಏತದ್ವಿಪರ್ಯಯಮ್ । ನೋಭಯಾಂಶ್ಚ ಭಜನ್ತ್ಯೇಕ ಏತನ್ನೋ ಬ್ರೂಹಿ ಸಾಧು ಭೋಃ
ಗೋಪಿಯರು ಹೇಳಿದರು: ಒಬ್ಬನು ಪ್ರೀತಿಸಿದರೆ ಅವನಿಗೆ ಮತ್ತೊಬ್ಬನು ಪ್ರೀತಿ ತೋರಿಸುತ್ತಾನೆ; ಮತ್ತೊಬ್ಬನು ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ; ಕೆಲವರು ಯಾರನ್ನೂ ಪ್ರೀತಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಸರಿಯೆಂದು ನಮಗೆ ಹೇಳು, ಒಳ್ಳೆಯವನೇ.
ಶ್ರೀಭಗವಾನುವಾಚ - ಮಿಥೋ ಭಜನ್ತಿ ಯೇ ಸಖ್ಯಃ ಸ್ವಾರ್ಥೈಕಾನ್ತೋದ್ಯಮಾ ಹಿ ತೇ । ನ ತತ್ರ ಸೌಹೃದಂ ಧರ್ಮಃ ಸ್ವಾರ್ಥಾರ್ಥಂ ತದ್ಧಿ ನಾನ್ಯಥಾ
ಭಗವಂತನು ಹೇಳಿದರು: ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರೀತಿಸುವವರು ಸ್ವಾರ್ಥಕ್ಕಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಸ್ನೇಹಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ನಿಜವಾದ ಸ್ನೇಹವೂ ಧರ್ಮವೂ ಇಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಸ್ವಾರ್ಥಕ್ಕಾಗಿ ಮಾತ್ರ.
ಭಜನ್ತ್ಯಭಜತೋ ಯೇ ವೈ ಕರುಣಾಃ ಪಿತರೋ ಯಥಾ । ಧರ್ಮೋ ನಿರಪವಾದೋಽತ್ರ ಸೌಹೃದಂ ಚ ಸುಮಧ್ಯಮಾಃ
ಯಾರು ಪ್ರೀತಿಸದವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ದಯಾಳು ಪೋಷಕರಂತೆ. ಇಲ್ಲಿ ದೋಷವಿಲ್ಲದ ಧರ್ಮವೂ, ಉತ್ತಮ ಸ್ನೇಹವೂ ಇದೆ.
ಭಜತೋಽಪಿ ನ ವೈ ಕೇಚಿದ್ ಭಜನ್ತ್ಯಭಜತಃ ಕುತಃ । ಆತ್ಮಾರಾಮಾ ಹ್ಯಾಪ್ತಕಾಮಾ ಅಕೃತಜ್ಞಾ ಗುರುದ್ರುಹಃ
ಕೆಲವರು ಪ್ರೀತಿಸುವವರನ್ನೂ ಪ್ರೀತಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಪ್ರೀತಿಸದವರನ್ನು ಹೇಗೆ ಪ್ರೀತಿಸುವರು? ಅವರು ಸ್ವಯಂ ತೃಪ್ತರಾಗಿರುವವರು, ಎಲ್ಲವೂ ಸಿಕ್ಕಿರುವವರು, ಕೃತಘ್ನರು ಮತ್ತು ಹಿರಿಯರನ್ನು ಗೌರವಿಸದವರು.
( ಮಿಶ್ರ ) ನಾಹಂ ತು ಸಖ್ಯೋ ಭಜತೋಽಪಿ ಜನ್ತೂನ್ ಭಜಾಮ್ಯಮೀಷಾಮನುವೃತ್ತಿವೃತ್ತಯೇ । ಯಥಾಧನೋ ಲಬ್ಧಧನೇ ವಿನಷ್ಟೇ ತಚ್ಚಿನ್ತಯಾನ್ಯನ್ನಿಭೃತೋ ನ ವೇದ
ಆದರೆ ನಾನು, ಸ್ನೇಹಿತರೆ, ಪ್ರೀತಿಸುವವರನ್ನೂ ಪ್ರೀತಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಅವರ ಭಕ್ತಿಗಾಗಿ. ಹೇಗೆ ಬಡವನು ಧನವನ್ನು ಪಡೆದು ಕಳೆದುಬಿಟ್ಟಾಗ ಅದನ್ನು ನೆನೆಸುತ್ತಾ ಬೇರೆ ಯಾವುದನ್ನೂ ಅರಿಯದೆ ಇರುವನೋ ಹಾಗೆ.
ಏವಂ ಮದರ್ಥೋಜ್ಝಿತಲೋಕವೇದ ಸ್ವಾನಾಂ ಹಿ ವೋ ಮಯ್ಯನುವೃತ್ತಯೇಽಬಲಾಃ । ಮಯಾಪರೋಕ್ಷಂ ಭಜತಾ ತಿರೋಹಿತಂ ಮಾಸೂಯಿತುಂ ಮಾರ್ಹಥ ತತ್ ಪ್ರಿಯಂ ಪ್ರಿಯಾಃ
ನೀವು ನನ್ನಿಗಾಗಿ ಲೋಕದ ಧರ್ಮವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ನನ್ನ ಸೇವೆಗೆ ಬಂದಿದ್ದೀರಿ. ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಮುಂದೆ ಇದ್ದರೂ, ನಾನು ನನ್ನನ್ನು ಮರೆಯುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಪ್ರಿಯರೆ, ಇದಕ್ಕೆ ನೀವು ಕೋಪಗೊಳ್ಳಬಾರದು.
ನ ಪಾರಯೇಽಹಂ ನಿರವದ್ಯಸಂಯುಜಾಂ ಸ್ವಸಾಧುಕೃತ್ಯಂ ವಿಬುಧಾಯುಷಾಪಿ ವಃ । ಯಾ ಮಾಭಜನ್ ದುರ್ಜರಗೇಹಶೃಙ್ಖಲಾಃ ಸಂವೃಶ್ಚ್ಯ ತದ್ ವಃ ಪ್ರತಿಯಾತು ಸಾಧುನಾ
ನಿಮ್ಮ ದೋಷರಹಿತ ಭಕ್ತಿಗೆ ನಾನು ದೇವತೆಗಳ ಆಯುಷ್ಯವಿದ್ದರೂ ಪ್ರತಿಫಲ ನೀಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಯಾರು ಮನೆಯ ಕಠಿಣ ಬಂಧನವನ್ನು ಮುರಿದು ನನ್ನನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಅವರ ಸದುದ್ದೇಶವೇ ನಿಮಗೆ ಪ್ರತಿಫಲವಾಗಲಿ.
ಇತಿ ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತೇ ಮಹಾಪುರಾಣೇ ಪಾರಮಹಂಸ್ಯಾಂ ಸಂಹಿತಾಯಾಂ ದಶಮಸ್ಕನ್ಧೇ ಪೂರ್ವಾರ್ಧೇ ರಾಸಕ್ರೀಡಾಯಾಂ ಗೋಪೀಸಾನ್ತ್ವನಂ ನಾಮ ದ್ವಾತ್ರಿಂಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ
ಹೀಗೆ ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತ ಮಹಾಪುರಾಣದ ದಶಮಸ್ಕಂಧದ ಪೂರ್ವಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ರಾಸಕ್ರೀಡೆಯಲ್ಲಿ ಗೋಪಿಯರ ಸಾಂತ್ವನ ಎಂಬ ಮುವತ್ತೆರಡನೇ ಅಧ್ಯಾಯ ಮುಗಿಯಿತು.
ವಾಸುದೇವೇ ಭಗವತಿ ಭಕ್ತಿಯೋಗಃ ಪ್ರಯೋಜಿತಃ । ಜನಯತ್ಯಾಶು ವೈರಾಗ್ಯಂ ಜ್ಞಾನಂ ಯದ್ಬ್ರಹ್ಮದರ್ಶನಮ್
ವಾಸುದೇವನಿಗೆ ಭಕ್ತಿಯೋಗವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದಾಗ, ಅದು ಬೇಗನೆ ವೈರಾಗ್ಯವನ್ನೂ, ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಅರಿಯುವ ಜ್ಞಾನವನ್ನೂ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಯದಾಸ್ಯ ಚಿತ್ತಮರ್ಥೇಷು ಸಮೇಷ್ವಿನ್ದ್ರಿಯವೃತ್ತಿಭಿಃ । ನ ವಿಗೃಹ್ಣಾತಿ ವೈಷಮ್ಯಂ ಪ್ರಿಯಂ ಅಪ್ರಿಯಮಿತ್ಯುತ
ಯಾವಾಗ ಮಾನವನ ಮನಸ್ಸು ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಕ್ರಿಯೆಗಳಿಂದ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವ ಭೇದವನ್ನೂ, ಪ್ರಿಯವೂ ಅಪ್ರಿಯವೂ ಎಂಬ ಭಾವವನ್ನೂ ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲವೋ,
ಸ ತದೈವಾತ್ಮನಾತ್ಮಾನಂ ನಿಃಸಙ್ಗಂ ಸಮದರ್ಶನಮ್ । ಹೇಯೋಪಾದೇಯರಹಿತಂ ಆರೂಢಂ ಪದಮೀಕ್ಷತೇ
ಅವನು ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ತನ್ನನ್ನು ತಾನೇ ನಿರ್ಲಿಪ್ತನಾಗಿ, ಸಮದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ, ತ್ಯಾಗ ಮತ್ತು ಸ್ವೀಕಾರವಿಲ್ಲದೆ, ಪರಮಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿ ನೋಡುವನು.
ಜ್ಞಾನಮಾತ್ರಂ ಪರಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಪರಮಾತ್ಮೇಶ್ವರಃ ಪುಮಾನ್ । ದೃಶ್ಯಾದಿಭಿಃ ಪೃಥಗ್ಭಾವೈಃ ಭಗವಾನ್ ಏಕ ಈಯತೇ
ಶುದ್ಧ ಜ್ಞಾನವೇ ಪರಬ್ರಹ್ಮ, ಪರಮಾತ್ಮ, ಈಶ್ವರ, ಪುರುಷನು; ಭಗವಂತನು ದೃಶ್ಯಾದಿಗಳಿಂದ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿದರೂ, ಅವನು ಒಂದೇ ಎಂದು ಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಏತಾವಾನೇವ ಯೋಗೇನ ಸಮಗ್ರೇಣೇಹ ಯೋಗಿನಃ । ಯುಜ್ಯತೇಽಭಿಮತೋ ಹ್ಯರ್ಥೋ ಯದ್ ಅಸಙ್ಗಸ್ತು ಕೃತ್ಸ್ನಶಃ
ಯೋಗಿಯು ಸಂಪೂರ್ಣ ಯೋಗದ ಮೂಲಕ ಇಲ್ಲಿ ಬೇಕಾದ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುವದು ಅಷ್ಟೇ—ಅದು ಎಲ್ಲ ವಿಷಯಗಳಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ವೈರಾಗ್ಯ ಹೊಂದುವುದು.
ಜ್ಞಾನಮೇಕಂ ಪರಾಚೀನೈಃ ಇನ್ದ್ರಿಯೈರ್ಬ್ರಹ್ಮ ನಿರ್ಗುಣಮ್ । ಅವಭಾತ್ಯರ್ಥರೂಪೇಣ ಭ್ರಾನ್ತ್ಯಾ ಶಬ್ದಾದಿಧರ್ಮಿಣಾ
ಒಂದು ಜ್ಞಾನವೇ ಹೊರಗೆ ಹರಡುವ ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಂದ ಭ್ರಮೆಯಿಂದ ವಿಷಯರೂಪದಲ್ಲಿ, ಶಬ್ದಾದಿಗಳ ಗುಣಗಳನ್ನು ತಾಳಿಕೊಂಡ ನಿರ್ಗುಣ ಬ್ರಹ್ಮವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.
ಯಥಾ ಮಹಾನ್ ಅಹಂರೂಪಃ ತ್ರಿವೃತ್ ಪಞ್ಚವಿಧಃ ಸ್ವರಾಟ್ । ಏಕಾದಶವಿಧಸ್ತಸ್ಯ ವಪುರಣ್ಡಂ ಜಗದ್ಯತಃ
ಹೆಚ್ಚು ಮಹತ್ತ್ವವು ಅಹಂಕಾರರೂಪವಾಗಿ ಮೂರು ಭಾಗವಾಗಿ, ಐದು ವಿಧವಾಗಿ, ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ, ಹನ್ನೊಂದು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಂಚದ ಮೂಲವಾದ ಅಂಡವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ.
ಏತದ್ವೈ ಶ್ರದ್ಧಯಾ ಭಕ್ತ್ಯಾ ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸೇನ ನಿತ್ಯಶಃ । ಸಮಾಹಿತಾತ್ಮಾ ನಿಃಸಙ್ಗೋ ವಿರಕ್ತ್ಯಾ ಪರಿಪಶ್ಯತಿ
ಈ ಸತ್ಯವನ್ನು ಶ್ರದ್ಧೆ, ಭಕ್ತಿ, ನಿರಂತರ ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸದಿಂದ, ಏಕಾಗ್ರ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ನಿರ್ಲಿಪ್ತತೆಯಿಂದ, ವೈರಾಗ್ಯದಿಂದ ಯುಕ್ತನಾದವನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ.
ಇತ್ಯೇತತ್ಕಥಿತಂ ಗುರ್ವಿ ಜ್ಞಾನಂ ತದ್ಬ್ರಹ್ಮದರ್ಶನಮ್ । ಯೇನ ಅನುಬುದ್ಧ್ಯತೇ ತತ್ತ್ವಂ ಪ್ರಕೃತೇಃ ಪುರುಷಸ್ಯ ಚ
ಈ ರೀತಿ ಮಹತ್ತರವಾದ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೇಳಿದೆ; ಇದು ಬ್ರಹ್ಮದರ್ಶನ, ಇದರಿಂದ ಪ್ರಕೃತಿಯೂ ಪುರುಷನೂ ಎಂಬ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಅರಿಯಬಹುದು.
ಯಥೇನ್ದ್ರಿಯೈಃ ಪೃಥಗ್ದ್ವಾರೈಃ ಅರ್ಥೋ ಬಹುಗುಣಾಶ್ರಯಃ । ಏಕೋ ನಾನೇಯತೇ ತದ್ವದ್ ಭಗವಾನ್ ಶಾಸ್ತ್ರವರ್ತ್ಮಭಿಃ
ಹೆಚ್ಚು ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಒಂದು ವಿಷಯವು ವಿಭಿನ್ನ ಇಂದ್ರಿಯದ್ವಾರಗಳಿಂದ ಕಂಡರೂ ವಿಭಜಿತವಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಅದೇ ರೀತಿ ಭಗವಂತನು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಶಾಸ್ತ್ರಮಾರ್ಗಗಳಿಂದ ಕೂಡ ಒಂದೇ ಆಗಿರುವನು.
ಕ್ರಿಯಯಾ ಕ್ರತುಭಿರ್ದಾನೈಃ ತಪಃಸ್ವಾಧ್ಯಾಯಮರ್ಶನೈಃ । ಆತ್ಮೇನ್ದ್ರಿಯಜಯೇನಾಪಿ ಸನ್ನ್ಯಾಸೇನ ಚ ಕರ್ಮಣಾಮ್
ಕರ್ಮಗಳಿಂದ, ಯಜ್ಞಗಳಿಂದ, ದಾನಗಳಿಂದ, ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ, ಅಧ್ಯಯನದಿಂದ, ಆತ್ಮ-ಇಂದ್ರಿಯ ಜಯದಿಂದ, ಮತ್ತು ಕರ್ಮಗಳ ತ್ಯಾಗದಿಂದ—
ಯೋಗೇನ ವಿವಿಧಾಙ್ಗೇನ ಭಕ್ತಿಯೋಗೇನ ಚೈವ ಹಿ । ಧರ್ಮೇಣೋಭಯಚಿಹ್ನೇನ ಯಃ ಪ್ರವೃತ್ತಿನಿವೃತ್ತಿಮಾನ್
ವಿವಿಧ ಅಂಗಗಳಿರುವ ಯೋಗದಿಂದ, ಭಕ್ತಿಯೋಗದಿಂದ, ಪ್ರವರ್ತನೆ ಮತ್ತು ನಿವೃತ್ತಿಯ ಚಿಹ್ನೆಯುಳ್ಳ ಧರ್ಮದಿಂದ, ಯಾರು ಎರಡನ್ನೂ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೋ—
ಆತ್ಮತತ್ತ್ವಾವಬೋಧೇನ ವೈರಾಗ್ಯೇಣ ದೃಢೇನ ಚ । ಈಯತೇ ಭಗವಾನೇಭಿಃ ಸಗುಣೋ ನಿರ್ಗುಣಃ ಸ್ವದೃಕ್
ಆತ್ಮತತ್ತ್ವದ ಅರಿವಿನಿಂದ, ದೃಢವಾದ ವೈರಾಗ್ಯದಿಂದ, ಭಗವಂತನು ಗುಣಸಹಿತನಾಗಿಯೂ, ನಿರ್ಗುಣನಾಗಿಯೂ, ಸ್ವಯಂ ಅರಿವಿನಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತಾನೆ.
ಪ್ರಾವೋಚಂ ಭಕ್ತಿಯೋಗಸ್ಯ ಸ್ವರೂಪಂ ತೇ ಚತುರ್ವಿಧಮ್ । ಕಾಲಸ್ಯ ಚಾವ್ಯಕ್ತಗತೇಃ ಯೋಽನ್ತರ್ಧಾವತಿ ಜನ್ತುಷು
ನಾನು ನಿನಗೆ ಭಕ್ತಿಯೋಗದ ನಾಲ್ಕು ವಿಧಗಳ ಸ್ವರೂಪವನ್ನೂ, ಕಾಲವು ಅವ್ಯಕ್ತದಲ್ಲಿ ಲೀನವಾದಾಗ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಡಗಿಹೋಗುವುದನ್ನೂ ವಿವರಿಸಿದೆ.
ಜೀವಸ್ಯ ಸಂಸೃತೀರ್ಬಹ್ವೀಃ ಅವಿದ್ಯಾಕರ್ಮ ನಿರ್ಮಿತಾಃ । ಯಾಸ್ವಙ್ಗ ಪ್ರವಿಶನ್ನಾತ್ಮಾ ನ ವೇದ ಗತಿಮಾತ್ಮನಃ
ಜೀವನಿಗೆ ಅನೇಕ ಜನ್ಮಮರಣಗಳ ಚಕ್ರಗಳು ಅವಿದ್ಯೆ ಮತ್ತು ಕರ್ಮದಿಂದ ಉಂಟಾಗಿವೆ; ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಆತ್ಮನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರೂ ತನ್ನ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ.
ನೈತತ್ಖಲಾಯೋಪದಿಶೇನ್ ನಾವಿನೀತಾಯ ಕರ್ಹಿಚಿತ್ । ನ ಸ್ತಬ್ಧಾಯ ನ ಭಿನ್ನಾಯ ನೈವ ಧರ್ಮಧ್ವಜಾಯ ಚ
ಈ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ದುಷ್ಟರಿಗೆ, ಅವಿನೀತರಿಗೆ, ಗರ್ವಿಷ್ಠರಿಗೆ, ಶತ್ರುಭಾವ ಇರುವವರಿಗೆ, ಧರ್ಮವನ್ನು ಹೊರಗಿನಿಂದ ಮಾತ್ರ ಪಾಲಿಸುವವರಿಗೆ ಎಂದಿಗೂ ಹೇಳಬಾರದು.
ನ ಲೋಲುಪಾಯೋಪದಿಶೇತ್ ನ ಗೃಹಾರೂಢಚೇತಸೇ । ನಾಭಕ್ತಾಯ ಚ ಮೇ ಜಾತು ನ ಮದ್ಭಕ್ತದ್ವಿಷಾಮಪಿ
ಲೋಭಿಗಳಿಗೆ, ಮನಸ್ಸು ಮನೆಮಾಡಿರುವವರಿಗೆ, ನನ್ನ ಭಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದವರಿಗೆ, ನನ್ನ ಭಕ್ತರನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುವವರಿಗೆ ಈ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೇಳಬಾರದು.
ಶ್ರದ್ದಧಾನಾಯ ಭಕ್ತಾಯ ವಿನೀತಾಯ ಅನಸೂಯವೇ । ಭೂತೇಷು ಕೃತಮೈತ್ರಾಯ ಶುಶ್ರೂಷಾಭಿರತಾಯ ಚ
ಆದರೆ ಶ್ರದ್ಧೆಯುಳ್ಳ, ಭಕ್ತಿಯುಳ್ಳ, ವಿನೀತ, ಅಸೂಯೆ ಇಲ್ಲದ, ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ನೇಹಪಾಲಿಸುವ, ಸೇವೆಗೆ ಮನಸ್ಸು ಹಾಕಿರುವವರಿಗೆ—
ಬಹಿರ್ಜಾತವಿರಾಗಾಯ ಶಾನ್ತಚಿತ್ತಾಯ ದೀಯತಾಮ್ । ನಿರ್ಮತ್ಸರಾಯ ಶುಚಯೇ ಯಸ್ಯಾಹಂ ಪ್ರೇಯಸಾಂ ಪ್ರಿಯಃ
ಹೊರಗೆ ವೈರಾಗ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸುವ, ಮನಸ್ಸು ಶಾಂತವಾಗಿರುವ, ಅಸೂಯೆ ಇಲ್ಲದ, ಶುದ್ಧ ಮನಸ್ಸುಳ್ಳ, ನಾನು ಪ್ರಿಯರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯನಾಗಿರುವವನಿಗೆ ಇದನ್ನು ಕೊಡಬೇಕು.
ಯ ಇದಂ ಶ್ರೃಣುಯಾದ್ ಅಮ್ಬ ಶ್ರದ್ಧಯಾ ಪುರುಷಃ ಸಕೃತ್ । ಯೋ ವಾಭಿಧತ್ತೇ ಮಚ್ಚಿತ್ತಃ ಸ ಹ್ಯೇತಿ ಪದವೀಂ ಚ ಮೇ
ತಾಯಿ, ಯಾರು ಈ ಮಾತನ್ನು ಒಮ್ಮೆ라도 ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಕೇಳುತ್ತಾರೆ, ಅಥವಾ ನನ್ನಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ಇಟ್ಟು ಪಠಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ನನ್ನ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತಾರೆ.