ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತಪುರಾಣಮ್

ತಾಸಾಮಾವಿರಭೂಚ್ಛೌರಿಃ ಸ್ಮಯಮಾನಮುಖಾಮ್ಬುಜಃ । ಪೀತಾಮ್ಬರಧರಃ ಸ್ರಗ್ವೀ ಸಾಕ್ಷಾನ್ಮನ್ಮಥಮನ್ಮಥಃ

ಆಗ, ಹರಿ ಅವರ ನಡುವೆ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾದನು. ಅವನ ಮುಖದಲ್ಲಿ ನಗು, ಪೀತಾಂಬರ ಧರಿಸಿದ್ದನು, ಹಾರವನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದನು, ಕಾಮದೇವನನ್ನೂ ಮೋಹಗೊಳಿಸುವವನು.

ತಂ ವಿಲೋಕ್ಯಾಗತಂ ಪ್ರೇಷ್ಠಂ ಪ್ರೀತ್ಯುತ್ಫುಲ್ಲದೃಶೋಽಬಲಾಃ । ಉತ್ತಸ್ಥುರ್ಯುಗಪತ್ ಸರ್ವಾಃ ತನ್ವಃ ಪ್ರಾಣಮಿವಾಗತಮ್

ತಮ್ಮ ಪ್ರಿಯತಮನು ಬಂದಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಗೋಪಿಯರ ಕಣ್ಣುಗಳು ಆನಂದದಿಂದ ಅರಳಿದವು. ಎಲ್ಲರೂ ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಎದ್ದರು, ಪ್ರಾಣವೇ ದೇಹಕ್ಕೆ ಮರಳಿದಂತೆ.

ಕಾಚಿತ್ ಕರಾಮ್ಬುಜಂ ಶೌರೇಃ ಜಗೃಹೇಽಞ್ಜಲಿನಾ ಮುದಾ । ಕಾಚಿದ್ ದಧಾರ ತದ್‍ಬಾಹುಂ ಅಂಸೇ ಚನ್ದನರೂಷಿತಮ್

ಒಬ್ಬಳು ಆನಂದದಿಂದ ಶೌರಿಯ ಕಮಲದ ಕೈಯನ್ನು ತನ್ನ ಕೈಜೋಡಿಸಿ ಹಿಡಿದಳು. ಮತ್ತೊಬ್ಬಳು ಅವನ ಚಂದನದ ಸುಗಂಧವಿರುವ ಕೈಯನ್ನು ತನ್ನ ಭುಜದ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟಳು.

ಕಾಚಿದ್ ಅಞ್ಜಲಿನಾಗೃಹ್ಣಾತ್ ತನ್ವೀ ತಾಮ್ಬೂಲಚರ್ವಿತಮ್ । ಏಕಾ ತದಙ್‌ಘ್ರಿಕಮಲಂ ಸನ್ತಪ್ತಾ ಸ್ತನಯೋರಧಾತ್

ಒಬ್ಬ ಸೊಗಸಾದಳು ಅವನು嚼ಿದ ತಾಂಬೂಲವನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದಳು. ಇನ್ನೊಬ್ಬಳು, ಆಕಾಂಕ್ಷೆಯಿಂದ, ಅವನ ಕಮಲಪಾದವನ್ನು ತನ್ನ ಇಬ್ಬುಜಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಇಟ್ಟಳು.

ಏಕಾ ಭ್ರುಕುಟಿಮಾಬಧ್ಯ ಪ್ರೇಮಸಂರಮ್ಭವಿಹ್ವಲಾ । ಘ್ನನ್ತೀವೈಕ್ಷತ್ ಕಟಾಕ್ಷೇಪೈಃ ಸನ್ದಷ್ಟದಶನಚ್ಛದಾ

ಒಬ್ಬಳು ಭ್ರೂಗಳನ್ನು ಒತ್ತಿಕೊಂಡು, ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ತುಂಬಿ, ತೀವ್ರ ಭಾವದಿಂದ ಅವನತ್ತ ಬದಿಗೆ ನೋಡಿದಳು. ಅವಳ ತುಟಿಗಳ ಕೆಳಗೆ ಹಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಕಚ್ಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಳು, ಆ ಕಣ್ಣೆರೆಚಾಟುಗಳಿಂದ ಅವನು ಹೊಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟನು ಎಂಬಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದಳು.

ಅಪರಾನಿಮಿಷದ್ ದೃಗ್ಭ್ಯಾಂ ಜುಷಾಣಾ ತನ್ಮುಖಾಮ್ಬುಜಮ್ । ಆಪೀತಮಪಿ ನಾತೃಪ್ಯತ್ ಸನ್ತಸ್ತಚ್ಚರಣಂ ಯಥಾ

ಇನ್ನೊಬ್ಬಳು, ಕಣ್ಣು ಮಿಟುಕಿಸದೆ ಅವನ ಕಮಲಮುಖವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ ಕುಳಿತಿದ್ದಳು. ಎಷ್ಟು ನೋಡಿದರೂ ತೃಪ್ತಿ ಆಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ, ಹೇಗೆ ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಅವನ ಪಾದಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ ಎಂದಿಗೂ ತೃಪ್ತಿ ಪಡುವುದಿಲ್ಲವೋ ಹಾಗೆ.

ತಂ ಕಾಚಿನ್ನೇತ್ರರನ್ಧ್ರೇಣ ಹೃದಿಕೃತ್ಯ ನಿಮೀಲ್ಯ ಚ । ಪುಲಕಾಙ್‌ಗ್ಯುಪಗುಹ್ಯಾಸ್ತೇ ಯೋಗೀವಾನನ್ದಸಮ್ಪ್ಲುತಾ

ಮತ್ತೊಬ್ಬಳು, ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡು, ಕಣ್ಣಿನ ಮೂಲಕ ಅವನನ್ನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಆಳವಾಗಿ ಭಾವಿಸಿಕೊಂಡು, ತನ್ನ ರೋಮಾಂಚಿತ ಅಂಗಗಳಿಂದ ಅವನನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡಳು. ಅವಳು ಯೋಗಿಗಳ ಆನಂದದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ್ದಳು.

ಸರ್ವಾಸ್ತಾಃ ಕೇಶವಾಲೋಕ ಪರಮೋತ್ಸವನಿರ್ವೃತಾಃ । ಜಹುರ್ವಿರಹಜಂ ತಾಪಂ ಪ್ರಾಜ್ಞಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಯಥಾ ಜನಾಃ

ಎಲ್ಲರೂ ಕೇಶವನ ದರ್ಶನದಿಂದ ಪರಮ ಆನಂದದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದವರು, ಅವನನ್ನು ನೋಡಿ ವಿಯೋಗದ ದುಃಖವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಟ್ಟರು. ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆದವರು ದುಃಖವನ್ನು ಬಿಟ್ಟಂತೆ.

ತಾಭಿರ್ವಿಧೂತಶೋಕಾಭಿಃ ಭಗವಾನಚ್ಯುತೋ ವೃತಃ । ವ್ಯರೋಚತಾಧಿಕಂ ತಾತ ಪುರುಷಃ ಶಕ್ತಿಭಿರ್ಯಥಾ

ದುಃಖವನ್ನು ತೊರೆದ ಆ ಗೋಪಿಯರ ನಡುವೆ ಭಗವಂತನಾದ ಅಚ್ಯುತನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡನು, ಪ್ರಿಯನೇ, ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಹೇಗೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಾನೋ ಹಾಗೆ.

ತಾಃ ಸಮಾದಾಯ ಕಾಲಿನ್ದ್ಯಾ ನಿರ್ವಿಶ್ಯ ಪುಲಿನಂ ವಿಭುಃ । ವಿಕಸತ್ಕುನ್ದಮನ್ದಾರ ಸುರಭ್ಯನಿಲಷಟ್ಪದಮ್

ಅವನು ಆ ಗೋಪಿಯರನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಕಾಲಿಂದಿಯ ತೀರದ ಮರಳುಗಾಡಿಗೆ ಹೋದನು. ಅಲ್ಲಿ ಕುಂದ ಮತ್ತು ಮಂದಾರ ಹೂವುಗಳು ಅರಳಿದ್ದವು, ಸುಗಂಧ ಗಾಳಿ ಬೀಸುತ್ತಿತ್ತು, ಭೃಂಗಗಳು ಗಾನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವು.

ಶರಚ್ಚನ್ದ್ರಾಂಶುಸನ್ದೋಹ ಧ್ವಸ್ತದೋಷಾತಮಃ ಶಿವಮ್ । ಕೃಷ್ಣಾಯಾ ಹಸ್ತತರಲಾ ಚಿತಕೋಮಲವಾಲುಕಮ್

ಆ ಸ್ಥಳವು ಶರದೃತುವಿನ ಚಂದ್ರಕಾಂತಿಯು ಕತ್ತಲನ್ನು ದೂರ ಮಾಡಿದಂತೆ ಶುಭವಾಗಿತ್ತು. ಕೃಷ್ಣನ ಕೈಯು ಚಂಚಲವಾಗಿ ಚಲಿಸುತ್ತಿತ್ತು, ಮರಳು ಮೃದುವಾಗಿಯೂ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿಯೂ ಇತ್ತು.

( ಮಿಶ್ರ ) ತದ್ದರ್ಶನಾಹ್ಲಾದವಿಧೂತಹೃದ್ರುಜೋ ಮನೋರಥಾನ್ತಂ ಶ್ರುತಯೋ ಯಥಾ ಯಯುಃ । ಸ್ವೈರುತ್ತರೀಯೈಃ ಕುಚಕುಙ್‌ಕುಮಾಙ್‌ಕಿತೈಃ ಅಚೀಕ್ಲೃಪನ್ನಾಸನಮಾತ್ಮಬನ್ಧವೇ

ಅವನನ್ನು ಕಂಡ ಆನಂದದಿಂದ ಅವರ ಹೃದಯದ ನೋವು ದೂರವಾಯಿತು, ಹೇಗೆ ವೇದಗಳು ಪರಮ ಗುರಿಯನ್ನು ತಲುಪುತ್ತವೆಯೋ ಹಾಗೆ. ತಮ್ಮ ಮೇಲಂಗಿಗಳನ್ನು, ತಮ್ಮ ಹೃದಯದ ಕುಂಕುಮದ ಗುರುತುಗಳೊಂದಿಗೆ, ಪ್ರಿಯನಿಗೆ ಆಸನವಾಗಿ ಹಾಸಿದರು.

ತತ್ರೋಪವಿಷ್ಟೋ ಭಗವಾನ್ ಸ ಈಶ್ವರೋ ಯೋಗೇಶ್ವರಾನ್ತರ್ಹೃದಿ ಕಲ್ಪಿತಾಸನಃ । ಚಕಾಸ ಗೋಪೀಪರಿಷದ್‍ಗತೋಽರ್ಚಿತಃ ತ್ರೈಲೋಕ್ಯಲಕ್ಷ್ಮ್ಯೇಕಪದಂ ವಪುರ್ದಧತ್

ಅಲ್ಲಿ ಕುಳಿತ ಭಗವಂತನು, ಯೋಗಿಗಳ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಆಸನವನ್ನು ಪಡೆದವನು, ಗೋಪಿಯರ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಮೂರು ಲೋಕಗಳ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯೆಲ್ಲಾ ಒಂದೇ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅವನಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾಗಿದ್ದನು.

ಸಭಾಜಯಿತ್ವಾ ತಮನಙ್‌ಗದೀಪನಂ ಸಹಾಸಲೀಲೇಕ್ಷಣವಿಭ್ರಮಭ್ರುವಾ । ಸಂಸ್ಪರ್ಶನೇನಾಙ್‌ಕಕೃತಾಙ್‌ಘ್ರಿಹಸ್ತಯೋಃ ಸಂಸ್ತುತ್ಯ ಈಷತ್ಕುಪಿತಾ ಬಭಾಷಿರೇ

ಅವನನ್ನು ಗೌರವದಿಂದ, ಕಾಮವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವವನಂತೆ, ನಗೆಯೊಂದಿಗೆ, ಆಟದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ, ಭಾವಪೂರ್ಣ ಭ್ರೂಗಳಿಂದ ಸನ್ಮಾನಿಸಿದರು. ಅವನ ಕಾಲನ್ನು ತಮ್ಮ ಕೈಗಳಿಂದ ಮುಟ್ಟಿದರು, ಅವನ ಮೆದುಳಿನ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟು, ಸ್ವಲ್ಪ ಕೃತಕ ಕೋಪದಿಂದ ಅವನನ್ನು ಹೊಗಳಿ ಮಾತನಾಡಿದರು.

ಶ್ರೀಗೋಪ್ಯ ಊಚುಃ - ( ಅನುಷ್ಟುಪ್ ) ಭಜತೋಽನುಭಜನ್ತ್ಯೇಕ ಏಕ ಏತದ್ವಿಪರ್ಯಯಮ್ । ನೋಭಯಾಂಶ್ಚ ಭಜನ್ತ್ಯೇಕ ಏತನ್ನೋ ಬ್ರೂಹಿ ಸಾಧು ಭೋಃ

ಗೋಪಿಯರು ಹೇಳಿದರು: ಒಬ್ಬನು ಪ್ರೀತಿಸಿದರೆ ಅವನಿಗೆ ಮತ್ತೊಬ್ಬನು ಪ್ರೀತಿ ತೋರಿಸುತ್ತಾನೆ; ಮತ್ತೊಬ್ಬನು ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ; ಕೆಲವರು ಯಾರನ್ನೂ ಪ್ರೀತಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಸರಿಯೆಂದು ನಮಗೆ ಹೇಳು, ಒಳ್ಳೆಯವನೇ.

ಶ್ರೀಭಗವಾನುವಾಚ - ಮಿಥೋ ಭಜನ್ತಿ ಯೇ ಸಖ್ಯಃ ಸ್ವಾರ್ಥೈಕಾನ್ತೋದ್ಯಮಾ ಹಿ ತೇ । ನ ತತ್ರ ಸೌಹೃದಂ ಧರ್ಮಃ ಸ್ವಾರ್ಥಾರ್ಥಂ ತದ್ಧಿ ನಾನ್ಯಥಾ

ಭಗವಂತನು ಹೇಳಿದರು: ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರೀತಿಸುವವರು ಸ್ವಾರ್ಥಕ್ಕಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಸ್ನೇಹಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ನಿಜವಾದ ಸ್ನೇಹವೂ ಧರ್ಮವೂ ಇಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಸ್ವಾರ್ಥಕ್ಕಾಗಿ ಮಾತ್ರ.

ಭಜನ್ತ್ಯಭಜತೋ ಯೇ ವೈ ಕರುಣಾಃ ಪಿತರೋ ಯಥಾ । ಧರ್ಮೋ ನಿರಪವಾದೋಽತ್ರ ಸೌಹೃದಂ ಚ ಸುಮಧ್ಯಮಾಃ

ಯಾರು ಪ್ರೀತಿಸದವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ದಯಾಳು ಪೋಷಕರಂತೆ. ಇಲ್ಲಿ ದೋಷವಿಲ್ಲದ ಧರ್ಮವೂ, ಉತ್ತಮ ಸ್ನೇಹವೂ ಇದೆ.

ಭಜತೋಽಪಿ ನ ವೈ ಕೇಚಿದ್ ಭಜನ್ತ್ಯಭಜತಃ ಕುತಃ । ಆತ್ಮಾರಾಮಾ ಹ್ಯಾಪ್ತಕಾಮಾ ಅಕೃತಜ್ಞಾ ಗುರುದ್ರುಹಃ

ಕೆಲವರು ಪ್ರೀತಿಸುವವರನ್ನೂ ಪ್ರೀತಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಪ್ರೀತಿಸದವರನ್ನು ಹೇಗೆ ಪ್ರೀತಿಸುವರು? ಅವರು ಸ್ವಯಂ ತೃಪ್ತರಾಗಿರುವವರು, ಎಲ್ಲವೂ ಸಿಕ್ಕಿರುವವರು, ಕೃತಘ್ನರು ಮತ್ತು ಹಿರಿಯರನ್ನು ಗೌರವಿಸದವರು.

( ಮಿಶ್ರ ) ನಾಹಂ ತು ಸಖ್ಯೋ ಭಜತೋಽಪಿ ಜನ್ತೂನ್ ಭಜಾಮ್ಯಮೀಷಾಮನುವೃತ್ತಿವೃತ್ತಯೇ । ಯಥಾಧನೋ ಲಬ್ಧಧನೇ ವಿನಷ್ಟೇ ತಚ್ಚಿನ್ತಯಾನ್ಯನ್ನಿಭೃತೋ ನ ವೇದ

ಆದರೆ ನಾನು, ಸ್ನೇಹಿತರೆ, ಪ್ರೀತಿಸುವವರನ್ನೂ ಪ್ರೀತಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಅವರ ಭಕ್ತಿಗಾಗಿ. ಹೇಗೆ ಬಡವನು ಧನವನ್ನು ಪಡೆದು ಕಳೆದುಬಿಟ್ಟಾಗ ಅದನ್ನು ನೆನೆಸುತ್ತಾ ಬೇರೆ ಯಾವುದನ್ನೂ ಅರಿಯದೆ ಇರುವನೋ ಹಾಗೆ.

ಏವಂ ಮದರ್ಥೋಜ್ಝಿತಲೋಕವೇದ ಸ್ವಾನಾಂ ಹಿ ವೋ ಮಯ್ಯನುವೃತ್ತಯೇಽಬಲಾಃ । ಮಯಾಪರೋಕ್ಷಂ ಭಜತಾ ತಿರೋಹಿತಂ ಮಾಸೂಯಿತುಂ ಮಾರ್ಹಥ ತತ್ ಪ್ರಿಯಂ ಪ್ರಿಯಾಃ

ನೀವು ನನ್ನಿಗಾಗಿ ಲೋಕದ ಧರ್ಮವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ನನ್ನ ಸೇವೆಗೆ ಬಂದಿದ್ದೀರಿ. ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಮುಂದೆ ಇದ್ದರೂ, ನಾನು ನನ್ನನ್ನು ಮರೆಯುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಪ್ರಿಯರೆ, ಇದಕ್ಕೆ ನೀವು ಕೋಪಗೊಳ್ಳಬಾರದು.

ನ ಪಾರಯೇಽಹಂ ನಿರವದ್ಯಸಂಯುಜಾಂ ಸ್ವಸಾಧುಕೃತ್ಯಂ ವಿಬುಧಾಯುಷಾಪಿ ವಃ । ಯಾ ಮಾಭಜನ್ ದುರ್ಜರಗೇಹಶೃಙ್‌ಖಲಾಃ ಸಂವೃಶ್ಚ್ಯ ತದ್ ವಃ ಪ್ರತಿಯಾತು ಸಾಧುನಾ

ನಿಮ್ಮ ದೋಷರಹಿತ ಭಕ್ತಿಗೆ ನಾನು ದೇವತೆಗಳ ಆಯುಷ್ಯವಿದ್ದರೂ ಪ್ರತಿಫಲ ನೀಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಯಾರು ಮನೆಯ ಕಠಿಣ ಬಂಧನವನ್ನು ಮುರಿದು ನನ್ನನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಅವರ ಸದುದ್ದೇಶವೇ ನಿಮಗೆ ಪ್ರತಿಫಲವಾಗಲಿ.

ಇತಿ ಶ್ರೀಮದ್‍ಭಾಗವತೇ ಮಹಾಪುರಾಣೇ ಪಾರಮಹಂಸ್ಯಾಂ ಸಂಹಿತಾಯಾಂ ದಶಮಸ್ಕನ್ಧೇ ಪೂರ್ವಾರ್ಧೇ ರಾಸಕ್ರೀಡಾಯಾಂ ಗೋಪೀಸಾನ್ತ್ವನಂ ನಾಮ ದ್ವಾತ್ರಿಂಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ

ಹೀಗೆ ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತ ಮಹಾಪುರಾಣದ ದಶಮಸ್ಕಂಧದ ಪೂರ್ವಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ರಾಸಕ್ರೀಡೆಯಲ್ಲಿ ಗೋಪಿಯರ ಸಾಂತ್ವನ ಎಂಬ ಮುವತ್ತೆರಡನೇ ಅಧ್ಯಾಯ ಮುಗಿಯಿತು.

ವಾಸುದೇವೇ ಭಗವತಿ ಭಕ್ತಿಯೋಗಃ ಪ್ರಯೋಜಿತಃ । ಜನಯತ್ಯಾಶು ವೈರಾಗ್ಯಂ ಜ್ಞಾನಂ ಯದ್‍ಬ್ರಹ್ಮದರ್ಶನಮ್

ವಾಸುದೇವನಿಗೆ ಭಕ್ತಿಯೋಗವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದಾಗ, ಅದು ಬೇಗನೆ ವೈರಾಗ್ಯವನ್ನೂ, ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಅರಿಯುವ ಜ್ಞಾನವನ್ನೂ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಯದಾಸ್ಯ ಚಿತ್ತಮರ್ಥೇಷು ಸಮೇಷ್ವಿನ್ದ್ರಿಯವೃತ್ತಿಭಿಃ । ನ ವಿಗೃಹ್ಣಾತಿ ವೈಷಮ್ಯಂ ಪ್ರಿಯಂ ಅಪ್ರಿಯಮಿತ್ಯುತ

ಯಾವಾಗ ಮಾನವನ ಮನಸ್ಸು ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಕ್ರಿಯೆಗಳಿಂದ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವ ಭೇದವನ್ನೂ, ಪ್ರಿಯವೂ ಅಪ್ರಿಯವೂ ಎಂಬ ಭಾವವನ್ನೂ ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲವೋ,

ಸ ತದೈವಾತ್ಮನಾತ್ಮಾನಂ ನಿಃಸಙ್ಗಂ ಸಮದರ್ಶನಮ್ । ಹೇಯೋಪಾದೇಯರಹಿತಂ ಆರೂಢಂ ಪದಮೀಕ್ಷತೇ

ಅವನು ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ತನ್ನನ್ನು ತಾನೇ ನಿರ್ಲಿಪ್ತನಾಗಿ, ಸಮದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ, ತ್ಯಾಗ ಮತ್ತು ಸ್ವೀಕಾರವಿಲ್ಲದೆ, ಪರಮಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿ ನೋಡುವನು.

ಜ್ಞಾನಮಾತ್ರಂ ಪರಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಪರಮಾತ್ಮೇಶ್ವರಃ ಪುಮಾನ್ । ದೃಶ್ಯಾದಿಭಿಃ ಪೃಥಗ್ಭಾವೈಃ ಭಗವಾನ್ ಏಕ ಈಯತೇ

ಶುದ್ಧ ಜ್ಞಾನವೇ ಪರಬ್ರಹ್ಮ, ಪರಮಾತ್ಮ, ಈಶ್ವರ, ಪುರುಷನು; ಭಗವಂತನು ದೃಶ್ಯಾದಿಗಳಿಂದ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿದರೂ, ಅವನು ಒಂದೇ ಎಂದು ಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಏತಾವಾನೇವ ಯೋಗೇನ ಸಮಗ್ರೇಣೇಹ ಯೋಗಿನಃ । ಯುಜ್ಯತೇಽಭಿಮತೋ ಹ್ಯರ್ಥೋ ಯದ್ ಅಸಙ್ಗಸ್ತು ಕೃತ್ಸ್ನಶಃ

ಯೋಗಿಯು ಸಂಪೂರ್ಣ ಯೋಗದ ಮೂಲಕ ಇಲ್ಲಿ ಬೇಕಾದ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುವದು ಅಷ್ಟೇ—ಅದು ಎಲ್ಲ ವಿಷಯಗಳಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ವೈರಾಗ್ಯ ಹೊಂದುವುದು.

ಜ್ಞಾನಮೇಕಂ ಪರಾಚೀನೈಃ ಇನ್ದ್ರಿಯೈರ್ಬ್ರಹ್ಮ ನಿರ್ಗುಣಮ್ । ಅವಭಾತ್ಯರ್ಥರೂಪೇಣ ಭ್ರಾನ್ತ್ಯಾ ಶಬ್ದಾದಿಧರ್ಮಿಣಾ

ಒಂದು ಜ್ಞಾನವೇ ಹೊರಗೆ ಹರಡುವ ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಂದ ಭ್ರಮೆಯಿಂದ ವಿಷಯರೂಪದಲ್ಲಿ, ಶಬ್ದಾದಿಗಳ ಗುಣಗಳನ್ನು ತಾಳಿಕೊಂಡ ನಿರ್ಗುಣ ಬ್ರಹ್ಮವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.

ಯಥಾ ಮಹಾನ್ ಅಹಂರೂಪಃ ತ್ರಿವೃತ್ ಪಞ್ಚವಿಧಃ ಸ್ವರಾಟ್ । ಏಕಾದಶವಿಧಸ್ತಸ್ಯ ವಪುರಣ್ಡಂ ಜಗದ್ಯತಃ

ಹೆಚ್ಚು ಮಹತ್ತ್ವವು ಅಹಂಕಾರರೂಪವಾಗಿ ಮೂರು ಭಾಗವಾಗಿ, ಐದು ವಿಧವಾಗಿ, ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ, ಹನ್ನೊಂದು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಂಚದ ಮೂಲವಾದ ಅಂಡವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ.