ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತಪುರಾಣಮ್

ನಾರದ ಉವಾಚ - ಪ್ರಶ್ನ ಏವಂ ಹಿ ಸಞ್ಛಿನ್ನೋ ಭವತಃ ಪುರುಷರ್ಷಭ । ಅತ್ರ ಮೇ ವದತೋ ಗುಹ್ಯಂ ನಿಶಾಮಯ ಸುನಿಶ್ಚಿತಮ್

ನಾರದನು ಹೇಳಿದನು: ಪುರುಷಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಈ ರೀತಿ ಉತ್ತರ ನೀಡಲಾಗಿದೆ; ಈಗ ನಾನು ಹೇಳುವ ಈ ಗುಪ್ತವಾದ ವಿಷಯವನ್ನು ಗಮನದಿಂದ ಕೇಳಿ.

ಕ್ಷುದ್ರಂ ಚರಂ ಸುಮನಸಾಂ ಶರಣೇ ಮಿಥಿತ್ವಾ ರಕ್ತಂ ಷಡಙ್‌ಘ್ರಿಗಣಸಾಮಸು ಲುಬ್ಧಕರ್ಣಮ್ । ಅಗ್ರೇ ವೃಕಾನ್ ಅಸುತೃಪೋಽವಿಗಣಯ್ಯ ಯಾನ್ತಂ ಪೃಷ್ಠೇ ಮೃಗಂ ಮೃಗಯ ಲುಬ್ಧಕಬಾಣಭಿನ್ನಮ್

ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಪ್ರಾಣಿ, ದಯಾಳು ಜನರ ಆಶ್ರಯವನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾ, ಆರು ಕಾಲುಗಳಿರುವ ಜೀವಿಗಳ ಮಧುರ ಗಾನದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ಹೂಡಿಕೊಂಡು, ಅವರ ಧ್ವನಿಗೆ ಆಕರ್ಷಿತನಾಗಿ ಮುಂದೆ ಸಾಗುತ್ತಾನೆ; ಮುಂದೆ ಎಂದಿಗೂ ತೃಪ್ತಿಯಾಗದ ನರಿ ಗುಂಪುಗಳಿರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸದೆ, ಹಿಂದೆ ಬೇಟೆಗಾರನ ಬಾಣದಿಂದ ಗಾಯಗೊಂಡ ಮೃಗ ಅವನನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತದೆ.

ಸ ತ್ವಂ ವಿಚಕ್ಷ್ಯ ಮೃಗಚೇಷ್ಟಿತಮಾತ್ಮನೋಽನ್ತಃ ಚಿತ್ತಂ ನಿಯಚ್ಛ ಹೃದಿ ಕರ್ಣಧುನೀಂ ಚ ಚಿತ್ತೇ । ಜಹ್ಯಙ್‌ಗನಾಶ್ರಮಮಸತ್ ತಮಯೂಥಗಾಥಂ ಪ್ರೀಣೀಹಿ ಹಂಸಶರಣಂ ವಿರಮ ಕ್ರಮೇಣ

ಆದುದರಿಂದ, ಮೃಗದ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿ, ನೀನು ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳು; ರಥದ ಪಾಗಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯುವಂತೆ ಮನಸ್ಸನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸು. ಮಹಿಳೆಯರ ಸಂಗವನ್ನು ಮತ್ತು ಗುಂಪಿನ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಹಂಸನ ಶರಣಾಗುವಿಕೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ವಾಸನೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ.

ರಾಜೋವಾಚ - (ಅನುಷ್ಟುಪ್) ಶ್ರುತಮನ್ವೀಕ್ಷಿತಂ ಬ್ರಹ್ಮನ್ ಭಗವಾನ್ ಯದಭಾಷತ । ನೈತಜ್ಜಾನನ್ತಿ ಉಪಾಧ್ಯಾಯಾಃ ಕಿಂ ನ ಬ್ರೂಯುರ್ವಿದುರ್ಯದಿ

ರಾಜನು ಹೇಳಿದನು: ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ, ಭಗವಂತನು ಹೇಳಿದುದನ್ನು ನಾನು ಕೇಳಿ, ಯೋಚಿಸಿದೆನು. ಇದನ್ನು ಉಪಾಧ್ಯಾಯರು ತಿಳಿದಿದ್ದರೆ, ಏಕೆ ವಿವರಿಸುವುದಿಲ್ಲ?

ಸಂಶಯೋಽತ್ರ ತು ಮೇ ವಿಪ್ರ ಸಞ್ಛಿನ್ನಸ್ತತ್ಕೃತೋ ಮಹಾನ್ । ಋಷಯೋಽಪಿ ಹಿ ಮುಹ್ಯನ್ತಿ ಯತ್ರ ನೇನ್ದ್ರಿಯವೃತ್ತಯಃ

ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ, ನಿಮ್ಮ ಮಾತಿನಿಂದ ನನ್ನ ದೊಡ್ಡ ಸಂಶಯ ದೂರವಾಯಿತು. ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ತಲುಪದ ಕಡೆಗೆ ಮಹರ್ಷಿಗಳೂ ಗೊಂದಲಕ್ಕೊಳಗಾಗುತ್ತಾರೆ.

ಕರ್ಮಾಣ್ಯಾರಭತೇ ಯೇನ ಪುಮಾನಿಹ ವಿಹಾಯ ತಮ್ । ಅಮುತ್ರಾನ್ಯೇನ ದೇಹೇನ ಜುಷ್ಟಾನಿ ಸ ಯದಶ್ನುತೇ

ಯಾವ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ, ಈ ದೇಹವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ಮತ್ತೊಂದು ದೇಹದಲ್ಲಿ ಆ ಕರ್ಮಗಳ ಫಲವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಇತಿ ವೇದವಿದಾಂ ವಾದಃ ಶ್ರೂಯತೇ ತತ್ರ ತತ್ರ ಹ । ಕರ್ಮ ಯತ್ಕ್ರಿಯತೇ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ಪರೋಕ್ಷಂ ನ ಪ್ರಕಾಶತೇ

ವೇದವನ್ನು ತಿಳಿದವರಲ್ಲಿ ಈ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆ ಕೇಳಬಹುದು: ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗದೆ, ಗುಪ್ತವಾಗಿಯೇ ಇರುತ್ತವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ನಾರದ ಉವಾಚ - ಯೇನೈವಾರಭತೇ ಕರ್ಮ ತೇನೈವಾಮುತ್ರ ತತ್ಪುಮಾನ್ । ಭುಙ್‌ಕ್ತೇ ಹಿ ಅವ್ಯವಧಾನೇನ ಲಿಙ್‌ಗೇನ ಮನಸಾ ಸ್ವಯಮ್

ನಾರದನು ಹೇಳಿದನು: ಯಾವ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದನೋ, ಅವನು ಅವುಗಳ ಫಲವನ್ನು ಮುಂದಿನ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿಯೂ, ಲಿಂಗಶರೀರ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿನ ಮೂಲಕ ನಿರಂತರ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಶಯಾನಂ ಇಮಂ ಉತ್ಸೃಜ್ಯ ಶ್ವಸನ್ತಂ ಪುರುಷೋ ಯಥಾ । ಕರ್ಮಾತ್ಮನ್ಯಾಹಿತಂ ಭುಙ್‌ಕ್ತೇ ತಾದೃಶೇನೇತರೇಣ ವಾ

ಹಾಗೆಯೇ, ಮನುಷ್ಯನು ನಿದ್ದೆಯಲ್ಲಿರುವ ದೇಹವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಹೋಗುವಂತೆ, ತನ್ನ ಕರ್ಮಗಳ ಫಲವನ್ನು ಈ ದೇಹದಲ್ಲಾಗಲಿ, ಬೇರೆ ದೇಹದಲ್ಲಾಗಲಿ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಮಮೈತೇ ಮನಸಾ ಯದ್ಯದ್ ಅಸೌ ಅಹಂ ಇತಿ ಬ್ರುವನ್ । ಗೃಹ್ಣೀಯಾತ್ ತತ್ಪುಮಾನ್ ರಾದ್ಧಂ ಕರ್ಮ ಯೇನ ಪುನರ್ಭವಃ

ಈ ಆತ್ಮನು 'ನಾನು ಇದಾಗಿದೆ' ಎಂದು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಏನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡಿದ್ದಾನೋ, ಅವನು ಆ ಕರ್ಮಗಳ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಅದರಿಂದಲೇ ಪುನರ್ಜನ್ಮ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

ಯಥಾನುಮೀಯತೇ ಚಿತ್ತಂ ಉಭಯೈರಿನ್ದ್ರಿಯೇಹಿತೈಃ । ಏವಂ ಪ್ರಾಗ್ದೇಹಜಂ ಕರ್ಮ ಲಕ್ಷ್ಯತೇ ಚಿತ್ತವೃತ್ತಿಭಿಃ

ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಊಹಿಸಬಹುದು, ಅದೇ ರೀತಿ ಹಿಂದಿನ ದೇಹದ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನ ಚಲನೆಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಬಹುದು.

ನಾನುಭೂತಂ ಕ್ವ ಚಾನೇನ ದೇಹೇನಾದೃಷ್ಟಮಶ್ರುತಮ್ । ಕದಾಚಿದ್ ಉಪಲಭ್ಯೇತ ಯದ್ ರೂಪಂ ಯಾದೃಗಾತ್ಮನಿ

ಈ ದೇಹದಿಂದ ನಾವು ನೋಡದದ್ದನ್ನು, ಕೇಳದದ್ದನ್ನು, ಅನುಭವಿಸದದ್ದನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಒಳಗೆ ಇರುವಂತೆ ಕಾಣಬಹುದು.

ತೇನಾಸ್ಯ ತಾದೃಶಂ ರಾಜನ್ ಲಿಙ್‌ಗಿನೋ ದೇಹಸಮ್ಭವಮ್ । ಶ್ರದ್ಧತ್ಸ್ವಾನನುಭೂತೋಽರ್ಥೋ ನ ಮನಃ ಸ್ಪ್ರಷ್ಟುಮರ್ಹತಿ

ಆದಕಾರಣ ರಾಜನೇ, ದೇಹದಿಂದ ಬಂದ ಆ ರೂಪವನ್ನು ಆತ್ಮನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಅನುಭವಿಸದ ಅರ್ಥವನ್ನು ಮನಸ್ಸು ಹಿಡಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಮನ ಏವ ಮನುಷ್ಯಸ್ಯ ಪೂರ್ವರೂಪಾಣಿ ಶಂಸತಿ । ಭವಿಷ್ಯತಶ್ಚ ಭದ್ರಂ ತೇ ತಥೈವ ನ ಭವಿಷ್ಯತಃ

ಮನಸ್ಸೇ ಮನುಷ್ಯನ ಹಿಂದಿನ ರೂಪಗಳನ್ನು, ಮುಂದಾಗುವವುಗಳನ್ನೂ, ಆಗದವುಗಳನ್ನೂ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ನಿನಗೆ ಶುಭವಾಗಲಿ.

ಅದೃಷ್ಟಮಶ್ರುತಂ ಚಾತ್ರ ಕ್ವಚಿತ್ ಮನಸಿ ದೃಶ್ಯತೇ । ಯಥಾ ತಥಾನುಮನ್ತವ್ಯಂ ದೇಶಕಾಲಕ್ರಿಯಾಶ್ರಯಮ್

ಇಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನೋಡದದ್ದೂ, ಕೇಳದದ್ದೂ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ; ಅದನ್ನು ಸ್ಥಳ, ಕಾಲ, ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ಊಹಿಸಬೇಕು.

ಸರ್ವೇ ಕ್ರಮಾನುರೋಧೇನ ಮನಸೀನ್ದ್ರಿಯಗೋಚರಾಃ । ಆಯಾನ್ತಿ ಬಹುಶೋ ಯಾನ್ತಿ ಸರ್ವೇ ಸಮನಸೋ ಜನಾಃ

ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಗೆ ಬರುವ ಎಲ್ಲ ವಿಷಯಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಬರುತ್ತವೆ, ಹೋಗುತ್ತವೆ; ಎಲ್ಲರೂ ಇದನ್ನೇ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಸತ್ತ್ವೈಕನಿಷ್ಠೇ ಮನಸಿ ಭಗವತ್ಪಾರ್ಶ್ವವರ್ತಿನಿ । ತಮಶ್ಚನ್ದ್ರಮಸೀವೇದಂ ಉಪರಜ್ಯಾವಭಾಸತೇ

ಮನಸ್ಸು ಶುದ್ಧ ಸತ್ತ್ವದಲ್ಲಿ, ಭಗವಂತನ ಹತ್ತಿರ ನೆಲೆಸಿದಾಗ, ಚಂದ್ರನ ನೆರಳಿನಂತೆ ಅಂಧಕಾರ ದೂರಾಗಿ ಎಲ್ಲವೂ ಪ್ರಕಾಶವಾಗುತ್ತದೆ.

ನಾಹಂ ಮಮೇತಿ ಭಾವೋಽಯಂ ಪುರುಷೇ ವ್ಯವಧೀಯತೇ । ಯಾವದ್‍ಬುದ್ಧಿಮನೋಽಕ್ಷಾರ್ಥ ಗುಣವ್ಯೂಹೋ ಹ್ಯನಾದಿಮಾನ್

'ನಾನು', 'ನನ್ನದು' ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಮನುಷ್ಯನಲ್ಲಿ ಅಡ್ಡಿಯಾಗುತ್ತದೆ; ಬುದ್ಧಿ, ಮನಸ್ಸು, ಇಂದ್ರಿಯಗಳು, ಗುಣಗಳೆಂಬ ಆದಿಯಿಲ್ಲದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇರುವವರೆಗೆ ಅದು ನಿಲ್ಲದು.

ಸುಪ್ತಿಮೂರ್ಚ್ಛೋಪತಾಪೇಷು ಪ್ರಾಣಾಯನವಿಘಾತತಃ । ನೇಹತೇಽಹಮಿತಿ ಜ್ಞಾನಂ ಮೃತ್ಯುಪ್ರಜ್ವಾರಯೋರಪಿ

ನಿದ್ರೆ, ಮೂರ್ಛೆ, ನೋವುಗಳಲ್ಲಿ ಉಸಿರಾಟ ತಡೆಯಾದಾಗ 'ನಾನು' ಎಂಬ ಜ್ಞಾನವು ಉದಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಮರಣದ ತೀವ್ರತೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಅಲ್ಲ.

ಗರ್ಭೇ ಬಾಲ್ಯೇಽಪ್ಯಪೌಷ್ಕಲ್ಯಾದ್ ಏಕಾದಶವಿಧಂ ತದಾ । ಲಿಙ್‌ಗಂ ನ ದೃಶ್ಯತೇ ಯೂನಃ ಕುಹ್ವಾಂ ಚನ್ದ್ರಮಸೋ ಯಥಾ

ಗರ್ಭದಲ್ಲಿಯೂ, ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ, ಪೂರ್ಣತೆ ಇಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಹನ್ನೊಂದರ ರೂಪವು ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಹೊಸ ಚಂದ್ರನಂತೆ ಅದು ಮರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ.

ಅರ್ಥೇ ಹಿ ಅವಿದ್ಯಮಾನೇಽಪಿ ಸಂಸೃತಿರ್ನ ನಿವರ್ತತೇ । ಧ್ಯಾಯತೋ ವಿಷಯಾನಸ್ಯ ಸ್ವಪ್ನೇಽನರ್ಥಾಗಮೋ ಯಥಾ

ವಿಷಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಸಂಸಾರ ನಿಲ್ಲದು; ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಚಿಂತಿಸಿದರೆ, ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಜವಲ್ಲದ ದುಃಖ ಬರುತ್ತದೆ.

ಏವಂ ಪಞ್ಚವಿಧಂ ಲಿಙ್‌ಗಂ ತ್ರಿವೃತ್ಷೋಡಶ ವಿಸ್ತೃತಮ್ । ಏಷ ಚೇತನಯಾ ಯುಕ್ತೋ ಜೀವ ಇತ್ಯಭಿಧೀಯತೇ

ಹೀಗೆ ಐದು ವಿಧದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಶರೀರವು ಮೂರು ಮತ್ತು ಹದಿನಾರು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿ, ಚೇತನೆಯೊಡನೆ ಸೇರುತ್ತದೆ; ಅದನ್ನೇ ಜೀವ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಅನೇನ ಪುರುಷೋ ದೇಹಾನ್ ಉಪಾದತ್ತೇ ವಿಮುಞ್ಚತಿ । ಹರ್ಷಂ ಶೋಕಂ ಭಯಂ ದುಃಖಂ ಸುಖಂ ಚಾನೇನ ವಿನ್ದತಿ

ಇದರಿಂದ ಮನುಷ್ಯನು ದೇಹಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ, ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುತ್ತಾನೆ; ಇದರಿಂದಲೇ ಸಂತೋಷ, ದುಃಖ, ಭಯ, ನೋವು, ಸುಖವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಯಥಾ ತೃಣಜಲೂಕೇಯಂ ನಾಪಯಾತ್ಯಪಯಾತಿ ಚ । ನ ತ್ಯಜೇನ್ಮ್ರಿಯಮಾಣೋಽಪಿ ಪ್ರಾಗ್ದೇಹಾಭಿಮತಿಂ ಜನಃ

ಹುಲ್ಲಿನ ಮೇಲೆ ಇರುವ ಜಲೂಕಿನಂತೆ, ಅದು ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ, ಉಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ; ಹೀಗೆಯೇ ಮನುಷ್ಯನು ಸಾಯುವಾಗಲೂ ದೇಹದ ಭಾವನೆ ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ.

ಅದೃಷ್ಟಂ ದೃಷ್ಟವನ್ನಙ್‌ಕ್ಷೇದ್‍ಭೂತಂ ಸ್ವಪ್ನವದನ್ಯಥಾ । ಭೂತಂ ಭವದ್‍ಭವಿಷ್ಯಚ್ಚ ಸುಪ್ತಂ ಸರ್ವರಹೋರಹಃ

ನೋಡದದ್ದು ನೋಡಿದಂತೆ ನಾಶವಾಗದು, ಅದು ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ; ಕನಸಿನಂತೆ. ಹೋದದು, ಇರುವದು, ಬರಬೇಕಾದದು ಎಲ್ಲವೂ ದಿನವೂ ರಾತ್ರಿ ಮಲಗಿರುತ್ತವೆ.

ಯದಾಕ್ಷೈಶ್ಚರಿತಾನ್ ಧ್ಯಾಯನ್ ಕರ್ಮಾಣ್ಯಾಚಿನುತೇಽಸಕೃತ್ । ಸತಿ ಕರ್ಮಣ್ಯವಿದ್ಯಾಯಾಂ ಬನ್ಧಃ ಕರ್ಮಣ್ಯನಾತ್ಮನಃ

ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಪುನಃ ಪುನಃ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಚಿಂತಿಸಿದಾಗ, ಅಜ್ಞಾನ ಇರುವವರೆಗೆ ಆತ್ಮಕ್ಕೆ ಬಂಧನ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

ಅತಸ್ತದ್ ಅಪವಾದಾರ್ಥಂ ಭಜ ಸರ್ವಾತ್ಮನಾ ಹರಿಮ್ । ಪಶ್ಯನ್ ತದಾತ್ಮಕಂ ವಿಶ್ವಂ ಸ್ಥಿತ್ಯುತ್ಪತ್ತ್ಯಪ್ಯಯಾ ಯತಃ

ಆ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ, ಆ ಬಂಧನದಿಂದ ಮುಕ್ತಿಯಾಗಲು ನೀನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಹರಿಯನ್ನು ಭಜಿಸು; ಎಲ್ಲವೂ ಅವನಿಂದಲೇ ಹುಟ್ಟಿ, ಉಳಿದು, ಲಯವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ನೋಡು.

ಮೈತ್ರೇಯ ಉವಾಚ - ಭಾಗವತಮುಖ್ಯೋ ಭಗವಾನ್ ನಾರದೋ ಹಂಸಯೋರ್ಗತಿಮ್ । ಪ್ರದರ್ಶ್ಯ ಹ್ಯಮುಮಾಮನ್ತ್ರ್ಯ ಸಿದ್ಧಲೋಕಂ ತತೋಽಗಮತ್

ಮೈತ್ರೇಯನು ಹೇಳಿದನು: ಭಕ್ತರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಭಗವಂತ ನಾರದನು ಹಂಸರಿಗೆ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ತೋರಿಸಿ, ಅವರಿಗೆ ವಿದಾಯ ಹೇಳಿ, ಸಿದ್ಧಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋದನು.