ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತಪುರಾಣಮ್

ಕಾ ಸ್ತ್ರ್ಯಙ್‌ಗ ತೇ ಕಲಪದಾಯತಮೂರ್ಚ್ಛಿತೇನ ಸಮ್ಮೋಹಿತಾರ್ಯಚರಿತಾನ್ನ ಚಲೇತ್ತ್ರಿಲೋಕ್ಯಾಮ್ । ತ್ರೈಲೋಕ್ಯಸೌಭಗಮಿದಂ ಚ ನಿರೀಕ್ಷ್ಯ ರೂಪಂ ಯದ್ ಗೋದ್ವಿಜದ್ರುಮಮೃಗಾಃ ಪುಲಕಾನ್ಯಬಿಭ್ರನ್

ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ನಿಮ್ಮ ಮಧುರವಾದ ಮಾತುಗಳು, ದಿವ್ಯ ಲೀಲೆಗಳು ಯಾರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸದೆಯೇ ಇರಬಹುದು? ನಿಮ್ಮ ರೂಪವನ್ನು ನೋಡಿ, ಹಸುಗಳು, ಹಕ್ಕಿಗಳು, ಮರಗಳು, ಜಿಂಕೆಗಳೂ ಆನಂದದಿಂದ ನಡುಕುತ್ತಿವೆ. ಹೀಗಿರುವಾಗ ಯಾರ ಹೃದಯವೂ ಕದಿಯದಿರಲು ಸಾಧ್ಯವೇ?

ವ್ಯಕ್ತಂ ಭವಾನ್ ವ್ರಜಭಯಾರ್ತಿಹರೋಽಭಿಜಾತೋ ದೇವೋ ಯಥಾಽಽದಿಪುರುಷಃ ಸುರಲೋಕಗೋಪ್ತಾ । ತನ್ನೋ ನಿಧೇಹಿ ಕರಪಙ್‌ಕಜಮಾರ್ತಬನ್ಧೋ ತಪ್ತಸ್ತನೇಷು ಚ ಶಿರಃಸು ಚ ಕಿಙ್‌ಕರೀಣಾಮ್

ನೀವು ವ್ರಜದಲ್ಲಿ ಭಯ ಮತ್ತು ದುಃಖವನ್ನು ದೂರಮಾಡಲು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿದ್ದೀರಿ, ದೇವತೆಗಳ ರಕ್ಷಕನಾದ ಪ್ರಾಚೀನ ಪರಮಾತ್ಮನಂತೆ. ದುಃಖಿತರ ಸ್ನೇಹಿತನೇ, ನಿಮ್ಮ ಕಮಲದ ಕೈಯನ್ನು ನಮ್ಮ ಉರಿಯುತ್ತಿರುವ ಹೃದಯಗಳ ಮೇಲೆ, ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಇಡಿ.

ಶ್ರೀಶುಕ ಉವಾಚ - ( ಅನುಷ್ಟುಪ್ ) ಇತಿ ವಿಕ್ಲವಿತಂ ತಾಸಾಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ಯೋಗೇಶ್ವರೇಶ್ವರಃ । ಪ್ರಹಸ್ಯ ಸದಯಂ ಗೋಪೀಃ ಆತ್ಮಾರಾಮೋಽಪ್ಯರೀರಮತ್

ಶ್ರೀಶುಕನು ಹೇಳಿದನು: ಗೋಪಿಯರ ದುಃಖಭರಿತ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಯೋಗಿಗಳಿಗೂ ಅಧಿಪತಿಯಾದ ಸ್ವಾಮಿ, ಆತ್ಮನಂದಿಯಾಗಿದ್ದರೂ, ದಯೆಯಿಂದ ನಗುತ್ತಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಆನಂದಿಸಿದರು.

( ಮಿಶ್ರ ) ತಾಭಿಃ ಸಮೇತಾಭಿರುದಾರಚೇಷ್ಟಿತಃ ಪ್ರಿಯೇಕ್ಷಣೋತ್ಫುಲ್ಲಮುಖೀಭಿರಚ್ಯುತಃ । ಉದಾರಹಾಸದ್ವಿಜಕುನ್ದದೀಧತಿಃ ವ್ಯರೋಚತೈಣಾಙ್‌ಕ ಇವೋಡುಭಿರ್ವೃತಃ

ಆ ಗೋಪಿಯರಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದು, ಅವರ ಮುಖಗಳು ಪ್ರಿಯನ ನೋಟದಿಂದ ಹರ್ಷದಿಂದ ಅರಳಿದವು. ಅಚ್ಯುತನು, ಹಸಿವಿನ ಹೂವಿನಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ನಗುವಿನಿಂದ, ಅವರ ನಡುವೆ ಚಂದ್ರನು ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದನು.

( ಅನುಷ್ಟುಪ್ ) ಉಪಗೀಯಮಾನ ಉದ್‍ಗಾಯನ್ ವನಿತಾಶತಯೂಥಪಃ । ಮಾಲಾಂ ಬಿಭ್ರದ್ ವೈಜಯನ್ತೀಂ ವ್ಯಚರನ್ ಮಣ್ಡಯನ್ ವನಮ್

ನೂರಾರು ಗೋಪಿಯರ ನಡುವೆ ಮುಖ್ಯನಾಗಿ, ಅವರು ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಸ್ವತಃ ಕೂಡ ಹಾಡುತ್ತಾ, ವೈಜಯಂತಿ ಹಾರ ಧರಿಸಿ, ಅರಣ್ಯವನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸುತ್ತಾ ವಿಹರಿಸಿದನು.

ನದ್ಯಾಃ ಪುಲಿನಮಾವಿಶ್ಯ ಗೋಪೀಭಿರ್ಹಿಮವಾಲುಕಮ್ । ರೇಮೇ ತತ್ತರಲಾನನ್ದ ಕುಮುದಾಮೋದವಾಯುನಾ

ನದಿಯ ತೀರದ ಹಿಮದಂತೆ ತಂಪಾದ ಮರಳಿನಲ್ಲಿ ಗೋಪಿಯರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಕಮಲದ ಸುಗಂಧವನ್ನು ಹೊತ್ತ ಮೃದುವಾದ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಆನಂದದಿಂದ ವಿಹರಿಸಿದನು.

( ವಸಂತತಿಲಕಾ ) ಬಾಹುಪ್ರಸಾರಪರಿರಮ್ಭಕರಾಲಕೋರು ನೀವೀಸ್ತನಾಲಭನನರ್ಮನಖಾಗ್ರಪಾತೈಃ । ಕ್ಷ್ವೇಲ್ಯಾವಲೋಕಹಸಿತೈರ್ವ್ರಜಸುನ್ದರೀಣಾಂ ಉತ್ತಮ್ಭಯನ್ ರತಿಪತಿಂ ರಮಯಾಞ್ಚಕಾರ

ಬಾಹುಗಳನ್ನು ಚಾಚಿ ಅಪ್ಪುಗೆ, ಆಟದ ಹೋರಾಟ, ಸಡಿಲವಾದ ನೀವಿ, ನಖಗಳ ಸ್ಪರ್ಶ, ನಗುವಿನ ನೋಟ, ಹಾಸ್ಯ ಇವುಗಳೊಂದಿಗೆ ವ್ರಜದ ಸುಂದರಿಯರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕಾಮದೇವನನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿ, ಅವರನ್ನು ಆನಂದಿಸಿದನು.

( ಅನುಷ್ಟುಪ್ ) ಏವಂ ಭಗವತಃ ಕೃಷ್ಣಾತ್ ಲಬ್ಧಮಾನಾ ಮಹಾತ್ಮನಃ । ಆತ್ಮಾನಂ ಮೇನಿರೇ ಸ್ತ್ರೀಣಾಂ ಮಾನಿನ್ಯೋಽಭ್ಯಧಿಕಂ ಭುವಿ

ಈ ರೀತಿ ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಅನುಗ್ರಹವನ್ನು ಪಡೆದ ಆ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಮಹಿಳೆಯರು, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ತಾವುಗಳೇ ಅತ್ಯಂತ ಭಾಗ್ಯಶಾಲಿಯೆಂದು ಭಾವಿಸಿದರು.

ತಾಸಾಂ ತತ್ ಸೌಭಗಮದಂ ವೀಕ್ಷ್ಯ ಮಾನಂ ಚ ಕೇಶವಃ । ಪ್ರಶಮಾಯ ಪ್ರಸಾದಾಯ ತತ್ರೈವಾನ್ತರಧೀಯತ

ಅವರ ಅದೃಷ್ಟದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಹೆಮ್ಮೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಗರ್ವವನ್ನು ಕೇಶವನು ನೋಡಿ, ಅವರಿಗೆ ಬುದ್ಧಿ ಕಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಅನುಗ್ರಹಿಸಲು ತಕ್ಷಣ ಅಲ್ಲಿಂದ ಅಡಗಿದನು.

ಇತಿ ಶ್ರೀಮದ್‍ಭಾಗವತೇ ಮಹಾಪುರಾಣೇ ಪಾರಮಹಂಸ್ಯಾಂ ಸಂಹಿತಾಯಾಂ ದಶಮಸ್ಕನ್ಧೇ ಪೂರ್ವಾರ್ಧೇ ಏಕೋನ್ತ್ರಿಂಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ

ಈ ರೀತಿ ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತ ಮಹಾಪುರಾಣದ ದಶಮಸ್ಕಂಧದ ಮೊದಲಾರ್ಧದ ಇಪ್ಪತ್ತೊಂಬತ್ತನೇ ಅಧ್ಯಾಯ ಮುಕ್ತಿದೆ.

( ಮಾಲಿನೀ ) ಭವಭಯಮಪಹನ್ತುಂ ಜ್ಞಾನವಿಜ್ಞಾನಸಾರಂ ನಿಗಮಕೃದ್ ಉಪಜಹ್ರೇ ಭೃಙ್ಗವದ್ ವೇದಸಾರಮ್ । ಅಮೃತಮುದಧಿತಶ್ಚಾ ಪಾಯಯದ್ ಭೃತ್ಯವರ್ಗಾನ್ ಪುರುಷಂ ಋಷಭಮಾದ್ಯಂ ಕೃಷ್ಣಸಂಜ್ಞಂ ನತೋಽಸ್ಮಿ

ಭವಭಯವನ್ನು ದೂರಮಾಡಲು, ವೇದಗಳ ಸಾರವನ್ನು ಮಕರಂದದಂತೆ ತೆಗೆದು, ತನ್ನ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಜ್ಞಾನಾಮೃತವನ್ನು ಕುಡಿಸಿದ ಮೊದಲ ಪುರುಷನಾದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ನಾನು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಹರಿರ್ದೇಹಭೃತಾಮಾತ್ಮಾ ಸ್ವಯಂ ಪ್ರಕೃತಿರೀಶ್ವರಃ । ತತ್ಪಾದಮೂಲಂ ಶರಣಂ ಯತಃ ಕ್ಷೇಮೋ ನೃಣಾಮಿಹ

ಹರಿ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಆತ್ಮನು, ಸ್ವತಃ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಒಡೆಯನು; ಅವನ ಪಾದಾರವಿಂದವೇ ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಜನರಿಗೆ ಶರಣಾಗುವ ಸ್ಥಳ, ಅಲ್ಲಿಂದಲೇ ಸುಖ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆ ದೊರಕುತ್ತದೆ.

ಸ ವೈ ಪ್ರಿಯತಮಶ್ಚಾತ್ಮಾ ಯತೋ ನ ಭಯಮಣ್ವಪಿ । ಇತಿ ವೇದ ಸ ವೈ ವಿದ್ವಾನ್ ಯೋ ವಿದ್ವಾನ್ ಸ ಗುರುರ್ಹರಿಃ

ಅವನೇ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯವಾದ ಆತ್ಮ, ಅವನಿಂದ ಯಾವ ಭಯವೂ ಇಲ್ಲ; ಇದನ್ನು ಅರಿತವನೇ ನಿಜವಾದ ಜ್ಞಾನಿ, ಆ ಜ್ಞಾನಿಯೇ ಗುರು, ಹರಿ ಸ್ವಯಂ.

ನಾರದ ಉವಾಚ - ಪ್ರಶ್ನ ಏವಂ ಹಿ ಸಞ್ಛಿನ್ನೋ ಭವತಃ ಪುರುಷರ್ಷಭ । ಅತ್ರ ಮೇ ವದತೋ ಗುಹ್ಯಂ ನಿಶಾಮಯ ಸುನಿಶ್ಚಿತಮ್

ನಾರದನು ಹೇಳಿದನು: ಪುರುಷಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಈ ರೀತಿ ಉತ್ತರ ನೀಡಲಾಗಿದೆ; ಈಗ ನಾನು ಹೇಳುವ ಈ ಗುಪ್ತವಾದ ವಿಷಯವನ್ನು ಗಮನದಿಂದ ಕೇಳಿ.

ಕ್ಷುದ್ರಂ ಚರಂ ಸುಮನಸಾಂ ಶರಣೇ ಮಿಥಿತ್ವಾ ರಕ್ತಂ ಷಡಙ್‌ಘ್ರಿಗಣಸಾಮಸು ಲುಬ್ಧಕರ್ಣಮ್ । ಅಗ್ರೇ ವೃಕಾನ್ ಅಸುತೃಪೋಽವಿಗಣಯ್ಯ ಯಾನ್ತಂ ಪೃಷ್ಠೇ ಮೃಗಂ ಮೃಗಯ ಲುಬ್ಧಕಬಾಣಭಿನ್ನಮ್

ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಪ್ರಾಣಿ, ದಯಾಳು ಜನರ ಆಶ್ರಯವನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾ, ಆರು ಕಾಲುಗಳಿರುವ ಜೀವಿಗಳ ಮಧುರ ಗಾನದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ಹೂಡಿಕೊಂಡು, ಅವರ ಧ್ವನಿಗೆ ಆಕರ್ಷಿತನಾಗಿ ಮುಂದೆ ಸಾಗುತ್ತಾನೆ; ಮುಂದೆ ಎಂದಿಗೂ ತೃಪ್ತಿಯಾಗದ ನರಿ ಗುಂಪುಗಳಿರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸದೆ, ಹಿಂದೆ ಬೇಟೆಗಾರನ ಬಾಣದಿಂದ ಗಾಯಗೊಂಡ ಮೃಗ ಅವನನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತದೆ.

ಸ ತ್ವಂ ವಿಚಕ್ಷ್ಯ ಮೃಗಚೇಷ್ಟಿತಮಾತ್ಮನೋಽನ್ತಃ ಚಿತ್ತಂ ನಿಯಚ್ಛ ಹೃದಿ ಕರ್ಣಧುನೀಂ ಚ ಚಿತ್ತೇ । ಜಹ್ಯಙ್‌ಗನಾಶ್ರಮಮಸತ್ ತಮಯೂಥಗಾಥಂ ಪ್ರೀಣೀಹಿ ಹಂಸಶರಣಂ ವಿರಮ ಕ್ರಮೇಣ

ಆದುದರಿಂದ, ಮೃಗದ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿ, ನೀನು ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳು; ರಥದ ಪಾಗಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯುವಂತೆ ಮನಸ್ಸನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸು. ಮಹಿಳೆಯರ ಸಂಗವನ್ನು ಮತ್ತು ಗುಂಪಿನ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಹಂಸನ ಶರಣಾಗುವಿಕೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ವಾಸನೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ.

ರಾಜೋವಾಚ - (ಅನುಷ್ಟುಪ್) ಶ್ರುತಮನ್ವೀಕ್ಷಿತಂ ಬ್ರಹ್ಮನ್ ಭಗವಾನ್ ಯದಭಾಷತ । ನೈತಜ್ಜಾನನ್ತಿ ಉಪಾಧ್ಯಾಯಾಃ ಕಿಂ ನ ಬ್ರೂಯುರ್ವಿದುರ್ಯದಿ

ರಾಜನು ಹೇಳಿದನು: ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ, ಭಗವಂತನು ಹೇಳಿದುದನ್ನು ನಾನು ಕೇಳಿ, ಯೋಚಿಸಿದೆನು. ಇದನ್ನು ಉಪಾಧ್ಯಾಯರು ತಿಳಿದಿದ್ದರೆ, ಏಕೆ ವಿವರಿಸುವುದಿಲ್ಲ?

ಸಂಶಯೋಽತ್ರ ತು ಮೇ ವಿಪ್ರ ಸಞ್ಛಿನ್ನಸ್ತತ್ಕೃತೋ ಮಹಾನ್ । ಋಷಯೋಽಪಿ ಹಿ ಮುಹ್ಯನ್ತಿ ಯತ್ರ ನೇನ್ದ್ರಿಯವೃತ್ತಯಃ

ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ, ನಿಮ್ಮ ಮಾತಿನಿಂದ ನನ್ನ ದೊಡ್ಡ ಸಂಶಯ ದೂರವಾಯಿತು. ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ತಲುಪದ ಕಡೆಗೆ ಮಹರ್ಷಿಗಳೂ ಗೊಂದಲಕ್ಕೊಳಗಾಗುತ್ತಾರೆ.

ಕರ್ಮಾಣ್ಯಾರಭತೇ ಯೇನ ಪುಮಾನಿಹ ವಿಹಾಯ ತಮ್ । ಅಮುತ್ರಾನ್ಯೇನ ದೇಹೇನ ಜುಷ್ಟಾನಿ ಸ ಯದಶ್ನುತೇ

ಯಾವ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ, ಈ ದೇಹವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ಮತ್ತೊಂದು ದೇಹದಲ್ಲಿ ಆ ಕರ್ಮಗಳ ಫಲವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಇತಿ ವೇದವಿದಾಂ ವಾದಃ ಶ್ರೂಯತೇ ತತ್ರ ತತ್ರ ಹ । ಕರ್ಮ ಯತ್ಕ್ರಿಯತೇ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ಪರೋಕ್ಷಂ ನ ಪ್ರಕಾಶತೇ

ವೇದವನ್ನು ತಿಳಿದವರಲ್ಲಿ ಈ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆ ಕೇಳಬಹುದು: ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗದೆ, ಗುಪ್ತವಾಗಿಯೇ ಇರುತ್ತವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ನಾರದ ಉವಾಚ - ಯೇನೈವಾರಭತೇ ಕರ್ಮ ತೇನೈವಾಮುತ್ರ ತತ್ಪುಮಾನ್ । ಭುಙ್‌ಕ್ತೇ ಹಿ ಅವ್ಯವಧಾನೇನ ಲಿಙ್‌ಗೇನ ಮನಸಾ ಸ್ವಯಮ್

ನಾರದನು ಹೇಳಿದನು: ಯಾವ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದನೋ, ಅವನು ಅವುಗಳ ಫಲವನ್ನು ಮುಂದಿನ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿಯೂ, ಲಿಂಗಶರೀರ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿನ ಮೂಲಕ ನಿರಂತರ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಶಯಾನಂ ಇಮಂ ಉತ್ಸೃಜ್ಯ ಶ್ವಸನ್ತಂ ಪುರುಷೋ ಯಥಾ । ಕರ್ಮಾತ್ಮನ್ಯಾಹಿತಂ ಭುಙ್‌ಕ್ತೇ ತಾದೃಶೇನೇತರೇಣ ವಾ

ಹಾಗೆಯೇ, ಮನುಷ್ಯನು ನಿದ್ದೆಯಲ್ಲಿರುವ ದೇಹವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಹೋಗುವಂತೆ, ತನ್ನ ಕರ್ಮಗಳ ಫಲವನ್ನು ಈ ದೇಹದಲ್ಲಾಗಲಿ, ಬೇರೆ ದೇಹದಲ್ಲಾಗಲಿ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಮಮೈತೇ ಮನಸಾ ಯದ್ಯದ್ ಅಸೌ ಅಹಂ ಇತಿ ಬ್ರುವನ್ । ಗೃಹ್ಣೀಯಾತ್ ತತ್ಪುಮಾನ್ ರಾದ್ಧಂ ಕರ್ಮ ಯೇನ ಪುನರ್ಭವಃ

ಈ ಆತ್ಮನು 'ನಾನು ಇದಾಗಿದೆ' ಎಂದು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಏನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡಿದ್ದಾನೋ, ಅವನು ಆ ಕರ್ಮಗಳ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಅದರಿಂದಲೇ ಪುನರ್ಜನ್ಮ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

ಯಥಾನುಮೀಯತೇ ಚಿತ್ತಂ ಉಭಯೈರಿನ್ದ್ರಿಯೇಹಿತೈಃ । ಏವಂ ಪ್ರಾಗ್ದೇಹಜಂ ಕರ್ಮ ಲಕ್ಷ್ಯತೇ ಚಿತ್ತವೃತ್ತಿಭಿಃ

ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಊಹಿಸಬಹುದು, ಅದೇ ರೀತಿ ಹಿಂದಿನ ದೇಹದ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನ ಚಲನೆಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಬಹುದು.

ನಾನುಭೂತಂ ಕ್ವ ಚಾನೇನ ದೇಹೇನಾದೃಷ್ಟಮಶ್ರುತಮ್ । ಕದಾಚಿದ್ ಉಪಲಭ್ಯೇತ ಯದ್ ರೂಪಂ ಯಾದೃಗಾತ್ಮನಿ

ಈ ದೇಹದಿಂದ ನಾವು ನೋಡದದ್ದನ್ನು, ಕೇಳದದ್ದನ್ನು, ಅನುಭವಿಸದದ್ದನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಒಳಗೆ ಇರುವಂತೆ ಕಾಣಬಹುದು.

ತೇನಾಸ್ಯ ತಾದೃಶಂ ರಾಜನ್ ಲಿಙ್‌ಗಿನೋ ದೇಹಸಮ್ಭವಮ್ । ಶ್ರದ್ಧತ್ಸ್ವಾನನುಭೂತೋಽರ್ಥೋ ನ ಮನಃ ಸ್ಪ್ರಷ್ಟುಮರ್ಹತಿ

ಆದಕಾರಣ ರಾಜನೇ, ದೇಹದಿಂದ ಬಂದ ಆ ರೂಪವನ್ನು ಆತ್ಮನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಅನುಭವಿಸದ ಅರ್ಥವನ್ನು ಮನಸ್ಸು ಹಿಡಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಮನ ಏವ ಮನುಷ್ಯಸ್ಯ ಪೂರ್ವರೂಪಾಣಿ ಶಂಸತಿ । ಭವಿಷ್ಯತಶ್ಚ ಭದ್ರಂ ತೇ ತಥೈವ ನ ಭವಿಷ್ಯತಃ

ಮನಸ್ಸೇ ಮನುಷ್ಯನ ಹಿಂದಿನ ರೂಪಗಳನ್ನು, ಮುಂದಾಗುವವುಗಳನ್ನೂ, ಆಗದವುಗಳನ್ನೂ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ನಿನಗೆ ಶುಭವಾಗಲಿ.

ಅದೃಷ್ಟಮಶ್ರುತಂ ಚಾತ್ರ ಕ್ವಚಿತ್ ಮನಸಿ ದೃಶ್ಯತೇ । ಯಥಾ ತಥಾನುಮನ್ತವ್ಯಂ ದೇಶಕಾಲಕ್ರಿಯಾಶ್ರಯಮ್

ಇಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನೋಡದದ್ದೂ, ಕೇಳದದ್ದೂ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ; ಅದನ್ನು ಸ್ಥಳ, ಕಾಲ, ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ಊಹಿಸಬೇಕು.