ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತಪುರಾಣಮ್

ಇತಿ ಸಞ್ಚಿನ್ತ್ಯ ಭಗವಾನ್ ಮಹಾಕಾರುಣಿಕೋ ಹರಿಃ । ದರ್ಶಯಾಮಾಸ ಲೋಕಂ ಸ್ವಂ ಗೋಪಾನಾಂ ತಮಸಃ ಪರಮ್

ಹೀಗೆ ಯೋಚಿಸಿ, ಮಹಾ ದಯಾಳು ಹರಿಯು, ಗೋಪರಿಗೆ ತನ್ನ ತಮಸ್ಸನ್ನು ದಾಟಿದ ಲೋಕವನ್ನು ತೋರಿಸಿದನು.

ಸತ್ಯಂ ಜ್ಞಾನಮನನ್ತಂ ಯದ್ ಬ್ರಹ್ಮ ಜ್ಯೋತಿಃ ಸನಾತನಮ್ । ಯದ್ಧಿ ಪಶ್ಯನ್ತಿ ಮುನಯೋ ಗುಣಾಪಾಯೇ ಸಮಾಹಿತಾಃ

ಅದು ಸತ್ಯ, ಜ್ಞಾನ, ಅನಂತ; ಅದು ಬ್ರಹ್ಮ, ಶಾಶ್ವತ ಪ್ರಕಾಶ; ಗುಣಗಳು ನಾಶವಾದಾಗ ಮನಸ್ಸು ಏಕಾಗ್ರವಾದ ಋಷಿಗಳು ಅದನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾರೆ.

ತೇ ತು ಬ್ರಹ್ಮಹ್ರದಂ ನೀತಾ ಮಗ್ನಾಃ ಕೃಷ್ಣೇನ ಚೋದ್‌ಧೃತಾಃ । ದದೃಶುರ್ಬ್ರಹ್ಮಣೋ ಲೋಕಂ ಯತ್ರಾಕ್ರೂರೋಽಧ್ಯಗಾತ್ ಪುರಾ

ಅವರನ್ನು ಕೃಷ್ಣನು ಬ್ರಹ್ಮಹ್ರದಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ದು, ಅಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸಿ, ಮತ್ತೆ ಎತ್ತಿ, ಅವರು ಬ್ರಹ್ಮನ ಲೋಕವನ್ನು ನೋಡಿದರು; ಅಲ್ಲಿ ಅಕ್ರೂರನು ಹಿಂದೆ ಹೋಗಿದ್ದನು.

ನನ್ದಾದಯಸ್ತು ತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಪರಮಾನನ್ದನಿವೃತಾಃ । ಕೃಷ್ಣಂ ಚ ತತ್ರಚ್ಛನ್ದೋಭಿಃ ಸ್ತೂಯಮಾನಂ ಸುವಿಸ್ಮಿತಾಃ

ನಂದ ಮತ್ತು ಇತರರು ಆ ಸ್ಥಳವನ್ನು ನೋಡಿ ಪರಮಾನಂದದಿಂದ ತುಂಬಿದರು; ಅಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಋಚೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಆಶ್ಚರ್ಯಪಟ್ಟರು.

ಇತಿ ಶ್ರೀಮದ್‍ಭಾಗವತೇ ಮಹಾಪುರಾಣೇ ಪಾರಮಹಂಸ್ಯಾಂ ಸಂಹಿತಾಯಾಂ ದಶಮಸ್ಕನ್ಧೇ ಪೂರ್ವಾರ್ಧೇ ಅಷ್ಟಾವಿಂಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ

ಹೀಗೆ ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತ ಮಹಾಪುರಾಣದ ದಶಮಸ್ಕಂಧದ ಮೊದಲ ಭಾಗದ ಇಪ್ಪತ್ತೆಂಟನೇ ಅಧ್ಯಾಯ ಮುಕ್ತಾಯವಾಯಿತು.

ಜ್ಞಾನಂ ವಿವೇಕೋ ನಿಗಮಸ್ತಪಶ್ಚ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಮೈತಿಹ್ಯಮಥಾನುಮಾನಮ್ । ಆದ್ಯನ್ತಯೋರಸ್ಯ ಯದೇವ ಕೇವಲಂ ಕಾಲಶ್ಚ ಹೇತುಶ್ಚ ತದೇವ ಮಧ್ಯೇ

ಜ್ಞಾನ, ವಿವೇಕ, ವೇದ, ತಪಸ್ಸು, ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ, ಐತಿಹ್ಯ, ಅನುಮಾನ—ಇವುಗಳ ಆರಂಭಕ್ಕೂ ಅಂತ್ಯಕ್ಕೂ ಇರುವದು, ಕಾಲವೂ ಕಾರಣವೂ, ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಅದೇ ಇರುತ್ತದೆ.

ಯಥಾ ಹಿರಣ್ಯಂ ಸ್ವಕೃತಂ ಪುರಸ್ತಾತ್ ಪಶ್ಚಾಚ್ಚ ಸರ್ವಸ್ಯ ಹಿರಣ್ಮಯಸ್ಯ । ತದೇವ ಮಧ್ಯೇ ವ್ಯವಹಾರ್ಯಮಾಣಂ ನಾನಾಪದೇಶೈರಹಮಸ್ಯ ತದ್ವತ್

ಹೆಬ್ಬಂಗಾರದ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹಿರಣ್ಯವಿರುವಂತೆ, ವಿವಿಧ ಹೆಸರುಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ನಾನು ಅದೇ ಆಗಿದ್ದೇನೆ.

ವಿಜ್ಞಾನಮೇತತ್ ತ್ರಿಯವಸ್ಥಮಙ್ಗ ಗುಣತ್ರಯಂ ಕಾರಣಕಾರ್ಯಕರ್ತೃ । ಸಮನ್ವಯೇನ ವ್ಯತಿರೇಕತಶ್ಚ ಯೇನೈವ ತುರ್ಯೇಣ ತದೇವ ಸತ್ಯಮ್

ಪ್ರಿಯನೇ, ಈ ಜ್ಞಾನವು ಮೂರು ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಇದು ಮೂರು ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ — ಕಾರಣ, ಫಲ ಮತ್ತು ಮಾಡುವವನು. ಅವು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಅಥವಾ ಬೇರ್ಪಟ್ಟರೂ, ನಾಲ್ಕನೇ ಸ್ಥಿತಿಯೇ ನಿಜವಾದ ಸತ್ಯವಾಗಿದೆ.

ನ ಯತ್ಪುರಸ್ತಾದ್ ಉತ ಯನ್ನ ಪಶ್ಚಾನ್ ಮಧ್ಯೇ ಚ ತನ್ನ ವ್ಯಪದೇಶಮಾತ್ರಮ್ । ಭೂತಂ ಪ್ರಸಿದ್ಧಂ ಚ ಪರೇಣ ಯದ್ ಯತ್ ತದೇವ ತತ್ ಸ್ಯಾದಿತಿ ಮೇ ಮನೀಷಾ

ಯಾವುದು ಮೊದಲು ಇಲ್ಲ, ನಂತರವೂ ಇಲ್ಲ, ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಇಲ್ಲವೋ, ಅದು ಹೆಸರಿನಷ್ಟೇ. ಪರಮಾತ್ಮನಿಂದ ಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವುದೇ ನಿಜ, ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಹೀಗೆ ತಿಳಿದಿದೆ.

ಅವಿದ್ಯಮಾನೋಽಪ್ಯವಭಾಸತೇ ಯೋ ವೈಕಾರಿಕೋ ರಾಜಸಸರ್ಗ ಏಷಃ । ಬ್ರಹ್ಮ ಸ್ವಯಂ ಜ್ಯೋತಿರತೋ ವಿಭಾತಿ ಬ್ರಹ್ಮೇನ್ದ್ರಿಯಾರ್ಥಾತ್ಮವಿಕಾರಚಿತ್ರಮ್

ಯಾವುದು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆಯೋ, ಅದು ರಾಜಸ ಗುಣದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ರೂಪಾಂತರ. ಬ್ರಹ್ಮನೇ ಸ್ವತಃ ಪ್ರಕಾಶವಾಗಿದ್ದು, ಬ್ರಹ್ಮ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳು, ವಿಷಯಗಳು, ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ.

ಏವಂ ಸ್ಫುಟಂ ಬ್ರಹ್ಮವಿವೇಕಹೇತುಭಿಃ । ಪರಾಪವಾದೇನ ವಿಶಾರದೇನ । ಛಿತ್ತ್ವಾಽಽತ್ಮಸನ್ದೇಹಮುಪಾರಮೇತ । ಸ್ವಾನನ್ದತುಷ್ಟೋಽಖಿಲಕಾಮುಕೇಭ್ಯಃ

ಈ ರೀತಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ವಿವೇಕದಿಂದ ಮತ್ತು ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ತರ್ಕದಿಂದ, ಶತ್ರುಗಳ ವಾದವನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿ, ಆತ್ಮಸಂದೇಹವನ್ನು ಕಡಿದು, ತನ್ನ ಆನಂದದಲ್ಲಿ ತೃಪ್ತನಾಗಿ, ಎಲ್ಲ ಇಚ್ಛೆಗಳಿಗೆ ನಿರ್ಲಿಪ್ತನಾಗಬೇಕು.

ನಾತ್ಮಾ ವಪುಃ ಪಾರ್ಥಿವಮಿನ್ದ್ರಿಯಾಣಿ ದೇವಾ ಹ್ಯಸುರ್ವಾಯುರ್ಜಲಮ್ ಹುತಾಶಃ । ಮನೋಽನ್ನಮಾತ್ರಂ ಧಿಷಣಾ ಚ ಸತ್ತ್ವಮ್ ಅಹಙ್ಕೃತಿಃ ಖಂ ಕ್ಷಿತಿರರ್ಥಸಾಮ್ಯಮ್

ಆತ್ಮನು ಭೂಮಿಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ದೇಹವಲ್ಲ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳೂ ಅಲ್ಲ, ದೇವತೆಗಳು, ಅಸುರರು, ಗಾಳಿ, ನೀರು, ಅಗ್ನಿಯೂ ಅಲ್ಲ. ಮನಸ್ಸು ಅನ್ನದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ್ದು, ಬುದ್ಧಿ ಸತ್ವದಿಂದ, ಅಹಂಕಾರ ಆಕಾಶದಿಂದ, ಭೂಮಿ ಪಂಚಭೂತಗಳ ಸಮತೋಲನವಾಗಿದೆ.

ಸಮಾಹಿತೈಃ ಕಃ ಕರಣೈರ್ಗುಣಾತ್ಮಭಿ ರ್ಗುಣೋ ಭವೇನ್ಮತ್ಸುವಿವಿಕ್ತಧಾಮ್ನಃ । ವಿಕ್ಷಿಪ್ಯಮಾಣೈರುತ ಕಿಂ ನು ದೂಷಣಂ । ಘನೈರುಪೇತೈರ್ವಿಗತೈ ರವೇಃ ಕಿಮ್

ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಇಂದ್ರಿಯಗಳು, ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಬೇರ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಆತ್ಮನಿಗೆ ಹೇಗೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತವೆ? ಅವು ಚಂಚಲವಾದರೂ ಏನು ದೋಷ? ಮೋಡಗಳು ಇದ್ದರೂ, ಅವು ದೂರವಾದಾಗ ಸೂರ್ಯನಿಗೆ ಏನೂ ಆಗದಂತೆ.

ಯಥಾ ನಭೋ ವಾಯ್ವನಲಾಮ್ಬುಭೂಗುಣೈ ರ್ಗತಾಗತೈರ್ವರ್ತುಗುಣೈರ್ನ ಸಜ್ಜತೇ । ತಥಾಕ್ಷರಂ ಸತ್ತ್ವರಜಸ್ತಮೋಮಲೈ ರಹಂಮತೇಃ ಸಂಸೃತಿಹೇತುಭಿಃ ಪರಮ್

ಹಾಗೆಯೇ, ಆಕಾಶವು ಗಾಳಿ, ಅಗ್ನಿ, ನೀರು, ಭೂಮಿ ಇವುಗಳ ಗುಣಗಳಿಗೆ ಬದ್ಧವಾಗಿರದಂತೆ, ಅವು ಬಂದು ಹೋದರೂ, ಅವ್ಯಯ ಆತ್ಮನು ಸತ್ವ, ರಜಸ್, ತಮಸ್ ಎಂಬ ಮನಸ್ಸಿನ ಬಂಧನಗಳಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಶಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ತಥಾಪಿ ಸಙ್ಗಃ ಪರಿವರ್ಜನೀಯೋ ಗುಣೇಷು ಮಾಯಾರಚಿತೇಷು ತಾವತ್ । ಮದ್‍ಭಕ್ತಿಯೋಗೇನ ದೃಢೇನ ಯಾವದ್ ರಜೋ ನಿರಸ್ಯೇತ ಮನಃಕಷಾಯಃ

ಆದರೂ, ಮಾಯೆಯಿಂದ ಉಂಟಾದ ಗುಣಗಳ ಸಂಗವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು. ನನ್ನ ಮೇಲಿನ ದೃಢವಾದ ಭಕ್ತಿಯ ಮೂಲಕ, ಮನಸ್ಸಿನ ರಜೋಗುಣದ ಅಶುದ್ಧಿ ಹೋಗುವವರೆಗೆ ಇದನ್ನು ಬಿಡಬೇಕು.

ಕುಯೋಗಿನೋ ಯೇ ವಿಹಿತಾನ್ತರಾಯೈ ರ್ಮನುಷ್ಯಭೂತೈಸ್ತ್ರಿದಶೋಪಸೃಷ್ಟೈಃ । ತೇ ಪ್ರಾಕ್ತನಾಭ್ಯಾಸಬಲೇನ ಭೂಯೋ ಯುಞ್ಜನ್ತಿ ಯೋಗಂ ನ ತು ಕರ್ಮತನ್ತ್ರಮ್

ಅಸತ್ಯ ಯೋಗಿಗಳು, ದೇವತೆಗಳು ಅಥವಾ ಮನುಷ್ಯರಿಂದ ಉಂಟಾದ ಅಡಚಣೆಗಳಿಂದ ತಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಹಿಂದಿನ ಅಭ್ಯಾಸದ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಮತ್ತೆ ಯೋಗವನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಅದು ಕರ್ಮಮಾರ್ಗದಂತೆ ಅಲ್ಲ.

ಕರೋತಿ ಕರ್ಮ ಕ್ರಿಯತೇ ಚ ಜನ್ತುಃ ಕೇನಾಪ್ಯಸೌ ಚೋದಿತ ಆನಿಪತಾತ್ । ನ ತತ್ರ ವಿದ್ವಾನ್ ಪ್ರಕೃತೌ ಸ್ಥಿತೋಽಪಿ ನಿವೃತ್ತತೃಷ್ಣಃ ಸ್ವಸುಖಾನುಭೂತ್ಯಾ

ಪ್ರಾಣಿಯು ಕರ್ಮವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಅದು ಯಾವುದೋ ಕಾರಣದಿಂದ ಅಥವಾ ವಿಧಿಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಜ್ಞಾನಿ, ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೂ, ತೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ತನ್ನ ಆನಂದವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ.

ತಿಷ್ಠನ್ತಮಾಸೀನಮುತ ವ್ರಜನ್ತಂ ಶಯಾನಮುಕ್ಷನ್ತಮದನ್ತಮನ್ನಮ್ । ಸ್ವಭಾವಮನ್ಯತ್ ಕಿಮಪೀಹಮಾನಂ ಆತ್ಮಾನಮಾತ್ಮಸ್ಥಮತಿರ್ನ ವೇದ

ನಿಂತಿದ್ದರೂ, ಕುಳಿತಿದ್ದರೂ, ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಮಲಗಿದ್ದರೂ, ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಅನ್ನ ತಿನ್ನುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಆತ್ಮ ಯಾವ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೂ, ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾದ ಮನಸ್ಸು ಅದನ್ನು ಬೇರೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯದು.

ಯದಿ ಸ್ಮ ಪಶ್ಯತ್ಯಸದಿನ್ದ್ರಿಯಾರ್ಥಂ ನಾನಾನುಮಾನೇನ ವಿರುದ್ಧಮನ್ಯತ್ । ನ ಮನ್ಯತೇ ವಸ್ತುತಯಾ ಮನೀಷೀ ಸ್ವಾಪ್ನಂ ಯಥೋತ್ಥಾಯ ತಿರೋದಧಾನಮ್

ಯಾವುದಾದರೂ ಅಸತ್ಯವಾದ ಇಂದ್ರಿಯವಿಷಯವನ್ನು ನೋಡಿದರೆ, ಬೇರೆ ಬೇರೆ ತರ್ಕಗಳಿಂದ ವಿರುದ್ಧವಾದುದನ್ನು ಕಂಡರೂ, ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಅದನ್ನು ನಿಜ ಎಂದು ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ — ಕನಸು ಎದ್ದ ಮೇಲೆ ಮಾಯವಾಗುವಂತೆ.

ಪೂರ್ವಂ ಗೃಹೀತಂ ಗುಣಕರ್ಮಚಿತ್ರಮ್ ಅಜ್ಞಾನಮಾತ್ಮನ್ಯವಿವಿಕ್ತಮಙ್ಗ । ನಿವರ್ತತೇ ತತ್ಪುನರೀಕ್ಷಯೈವ ನ ಗೃಹ್ಯತೇ ನಾಪಿ ವಿಸೃಜ್ಯ ಆತ್ಮಾ

ಹಿಂದೆ ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಆತ್ಮದಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಲಾಗದ ಗುಣ ಮತ್ತು ಕರ್ಮಗಳ ಸಂಯೋಗ, ಕೇವಲ ಗಮನದಿಂದ ದೂರವಾಗುತ್ತದೆ. ಆತ್ಮನನ್ನು ಹಿಡಿಯಲಾಗದು, ಬಿಡಲಾಗದು ಕೂಡ.

ಯಥಾ ಹಿ ಭಾನೋರುದಯೋ ನೃಚಕ್ಷುಷಾಂ ತಮೋ ನಿಹನ್ಯಾನ್ನ ತು ಸದ್ ವಿಧತ್ತೇ । ಏವಂ ಸಮೀಕ್ಷಾ ನಿಪುಣಾ ಸತೀ ಮೇ ಹನ್ಯಾತ್ತಮಿಸ್ರಂ ಪುರುಷಸ್ಯ ಬುದ್ಧೇಃ

ಹಾಗೆ, ಸೂರ್ಯೋದಯದಿಂದ ಮನುಷ್ಯರ ಕಣ್ಣುಗಳಿಗೆ ಕತ್ತಲೆ ಹೋಗುವಂತೆ, ಆದರೆ ಕತ್ತಲನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ನನ್ನ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ವಿವೇಕವೂ, ಪುರುಷನ ಬುದ್ಧಿಯ ಅಜ್ಞಾನವನ್ನು ದೂರಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಏಷ ಸ್ವಯಂಜ್ಯೋತಿರಜೋಽಪ್ರಮೇಯೋ ಮಹಾನುಭೂತಿಃ ಸಕಲಾನುಭೂತಿಃ । ಏಕೋಽದ್ವಿತೀಯೋ ವಚಸಾಂ ವಿರಾಮೇ ಯೇನೇಷಿತಾ ವಾಗಸವಶ್ಚರನ್ತಿ

ಈ ಆತ್ಮನು ಸ್ವತಃ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ, ಜನನರಹಿತ, ಅಳೆಯಲಾಗದವನು, ಮಹಾನ್ ಅನುಭವ, ಎಲ್ಲ ಅನುಭವಗಳ ಮೂಲ. ಅವನು ಒಬ್ಬನೇ, ಅವನಿಂದ ಮಾತು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣ ಚಲಿಸುತ್ತವೆ, ಮಾತು ನಿಂತಾಗ ಅವನೇ ಉಳಿಯುವನು.

( ಅನುಷ್ಟುಪ್ ) ಏತಾವಾನ್ ಆತ್ಮಸಮ್ಮೋಹೋ ಯದ್ ವಿಕಲ್ಪಸ್ತು ಕೇವಲೇ । ಆತ್ಮನ್ನೃತೇ ಸ್ವಮಾತ್ಮಾನಂ ಅವಲಮ್ಬೋ ನ ಯಸ್ಯ ಹಿ

ಶುದ್ಧ ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ಭೇದದ ಕಲ್ಪನೆಯೇ ಆತ್ಮಮೋಹ. ಆತ್ಮವನ್ನೇ ಬಿಟ್ಟು ತನ್ನಿಗೆ ಬೇರೆ ಆಧಾರವಿಲ್ಲ.

ಯನ್ನಾಮಾಕೃತಿಭಿರ್ಗ್ರಾಹ್ಯಂ ಪಞ್ಚವರ್ಣಮಬಾಧಿತಮ್ । ವ್ಯರ್ಥೇನಾಪ್ಯರ್ಥವಾದೋಽಯಂ ದ್ವಯಂ ಪಣ್ಡಿತಮಾನಿನಾಮ್

ಹೆಸರು ಮತ್ತು ರೂಪದಿಂದ, ಐದು ವಿಧವಾಗಿ, ನಿರ್ಬಾಧಿತವಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಡುವುದು, ಅರ್ಥವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಕೇವಲ ಶ್ಲಾಘನೆ. ಈ ದ್ವೈತಭಾವವೇ ಜ್ಞಾನಿಯಾಗೆಂದುಕೊಳ್ಳುವವರದು.

ಯೋಗಿನೋಽಪಕ್ವಯೋಗಸ್ಯ ಯುಞ್ಜತಃ ಕಾಯ ಉತ್ಥಿತೈಃ । ಉಪಸರ್ಗೈರ್ವಿಹನ್ಯೇತ ತತ್ರಾಯಂ ವಿಹಿತೋ ವಿಧಿಃ

ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣತೆ ಬರದ ಯೋಗಿಗೆ, ದೇಹದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ವ್ಯತ್ಯಯಗಳು ತೊಡಕು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ನಿಯಮವಿದೆ.

ಯೋಗಧಾರಣಯಾ ಕಾಂಶ್ಚಿದ್ ಆಸನೈರ್ಧಾರಣಾನ್ವಿತೈಃ । ತಪೋಮನ್ತ್ರೌಷಧೈಃ ಕಾಂಶ್ಚಿದ್ ಉಪಸರ್ಗಾನ್ ವಿನಿರ್ದಹೇತ್

ಯೋಗದ ಧ್ಯಾನದಿಂದ ಕೆಲವರು ಆಸನಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ, ಉಸಿರನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು, ತಮ್ಮ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ತಪಸ್ಸು, ಮಂತ್ರ ಮತ್ತು ಔಷಧಿಗಳ ಮೂಲಕ ಅಡಚಣೆಗಳನ್ನು ದೂರಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

ಕಾಂಶ್ಚಿತ್ ಮಮಾನುಧ್ಯಾನೇನ ನಾಮಸಙ್ಕೀರ್ತನಾದಿಭಿಃ । ಯೋಗೇಶ್ವರಾನುವೃತ್ತ್ಯಾ ವಾ ಹನ್ಯಾದ್ ಅಶುಭದಾನ್ಛನೈಃ

ಕೆಲವರು ನನ್ನ ಧ್ಯಾನದಿಂದ, ನನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಜಪಿಸುವುದರಿಂದ ಅಥವಾ ಯೋಗೀಶ್ವರರ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವುದರಿಂದ ಅಪಶಕುನುಗಳನ್ನು ದೂರಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

ಕೇಚಿದ್ ದೇಹಮಿಮಂ ಧೀರಾಃ ಸುಕಲ್ಪಂ ವಯಸಿ ಸ್ಥಿರಮ್ । ವಿಧಾಯ ವಿವಿಧೋಪಾಯೈಃ ಅಥ ಯುಞ್ಜನ್ತಿ ಸಿದ್ಧಯೇ

ಕೆಲವು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ತಮ್ಮ ದೇಹವನ್ನು ಯೌವನದಲ್ಲೇ ಬಲವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ವಿವಿಧ ವಿಧಾನಗಳಿಂದ ಪರಿಪೂರ್ಣತೆ ಪಡೆಯಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ.

ನ ಹಿ ತತ್ ಕುಶಲಾದೃತ್ಯಂ ತದಾಯಾಸೋ ಹ್ಯಪಾರ್ಥಕಃ । ಅನ್ತವತ್ತ್ವಾತ್ ಶರೀರಸ್ಯ ಫಲಸ್ಯೇವ ವನಸ್ಪತೇಃ

ಆದರೆ ಇಂತಹ ಕೌಶಲ್ಯವನ್ನು ಮಹತ್ವವಿಲ್ಲದೆ ನೋಡಬೇಕು, ಏಕೆಂದರೆ ದೇಹ ನಾಶವಾಗುವದು, ಮರದ ಹಣ್ಣು ಹಾಳಾಗುವಂತೆ ಫಲವೂ ಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ.