ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತಪುರಾಣಮ್

ಪುರಾನೇನ ವ್ರಜಪತೇ ಸಾಧವೋ ದಸ್ಯುಪೀಡಿತಾಃ । ಅರಾಜಕೇ ರಕ್ಷ್ಯಮಾಣಾ ಜಿಗ್ಯುರ್ದಸ್ಯೂನ್ಸಮೇಧಿತಾಃ

ಹಳೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ವ್ರಜದ ನಾಯಕನೇ, ರಾಜನಿಲ್ಲದ ದೇಶದಲ್ಲಿ ದಸ್ಯುಗಳಿಂದ ಪೀಡಿತರಾದ ಸಜ್ಜನರನ್ನು ಅವನು ರಕ್ಷಿಸಿ, ಎಲ್ಲರೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ದಸ್ಯುಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದರು.

ಯ ಏತಸ್ಮಿನ್ ಮಹಾಭಾಗಾಃ ಪ್ರೀತಿಂ ಕುರ್ವನ್ತಿ ಮಾನವಾಃ । ನಾರಯೋಽಭಿಭವನ್ತ್ಯೇತಾನ್ ವಿಷ್ಣುಪಕ್ಷಾನಿವಾಸುರಾಃ

ಈ ಮಹಾಭಾಗ್ಯವಂತರು ಇದರಲ್ಲಿ ಪ್ರೀತಿ ಬೆಳೆಸಿದರೆ, ಅವರಿಗೆ ದುಃಖಗಳು ಜಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಹೇಗೆ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿರುವವರನ್ನು ದೈತ್ಯರು ಸೋಲಿಸಲಾರರು, ಹಾಗೆಯೇ.

ತಸ್ಮಾನ್ ನನ್ದ ಕುಮಾರೋಽಯಂ ನಾರಾಯಣಸಮೋ ಗುಣೈಃ । ಶ್ರಿಯಾ ಕೀರ್ತ್ಯಾನುಭಾವೇನ ತತ್ಕರ್ಮಸು ನ ವಿಸ್ಮಯಃ

ಆದುದರಿಂದ, ಈ ನಂದನಂದನನು ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ, ಐಶ್ವರ್ಯದಲ್ಲಿ, ಕೀರ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವದಲ್ಲಿ ನಾರಾಯಣನಿಗೆ ಸಮಾನನು; ಅವನ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಶ್ಚರ್ಯವೇನೂ ಇಲ್ಲ.

ಇತ್ಯದ್ಧಾ ಮಾಂ ಸಮಾದಿಶ್ಯ ಗರ್ಗೇ ಚ ಸ್ವಗೃಹಂ ಗತೇ । ಮನ್ಯೇ ನಾರಾಯಣಸ್ಯಾಂಶಂ ಕೃಷ್ಣಂ ಅಕ್ಲಿಷ್ಟಕಾರಿಣಮ್

ಹೀಗೆ ನನಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಿ ಗರ್ಗರು ತಮ್ಮ ಮನೆಗೆ ಹೋದ ನಂತರ, ನಾನು ಕಷ್ಟವಿಲ್ಲದೆ ಎಲ್ಲವೂ ಸಾಧಿಸುವ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ನಾರಾಯಣನ ಭಾಗವೆಂದು ಭಾವಿಸಿದೆನು.

ಇತಿ ನನ್ದವಚಃ ಶ್ರುತ್ವಾ ಗರ್ಗಗೀತಂ ವ್ರಜೌಕಸಃ । ದೃಷ್ಟಶ್ರುತಾನುಭಾವಾಸ್ತೇ ಕೃಷ್ಣಸ್ಯಾಮಿತತೇಜಸಃ । ಮುದಿತಾ ನನ್ದಮಾನರ್ಚುಃ ಕೃಷ್ಣಂ ಚ ಗತವಿಸ್ಮಯಾಃ

ನಂದನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಗರ್ಗನ ಹಾಡನ್ನು ಕೇಳಿ, ವ್ರಜದ ಜನರು ಕೃಷ್ಣನ ಅಪಾರ ತೇಜಸ್ಸನ್ನು ನೋಡಿ, ಕೇಳಿ, ಸಂತೋಷದಿಂದ ನಂದನನ್ನೂ ಕೃಷ್ಣನನ್ನೂ ಗೌರವಿಸಿದರು; ಆಶ್ಚರ್ಯವಿಲ್ಲದೆ.

( ಶಾರ್ದೂಲವಿಕ್ರೀಡಿತ ) ದೇವೇ ವರ್ಷತಿ ಯಜ್ಞವಿಪ್ಲವರುಷಾ ವಜ್ರಾಸ್ಮವರ್ಷಾನಿಲೈಃ । ಸೀದತ್ಪಾಲಪಶುಸ್ತ್ರಿ ಆತ್ಮಶರಣಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾನುಕಮ್ಪ್ಯುತ್ಸ್ಮಯನ್ । ಉತ್ಪಾಟ್ಯೈಕಕರೇಣ ಶೈಲಮಬಲೋ ಲೀಲೋಚ್ಛಿಲೀನ್ಧ್ರಂ ಯಥಾ । ಬಿಭ್ರದ್ ಗೋಷ್ಠಮಪಾನ್ಮಹೇನ್ದ್ರಮದಭಿತ್ ಪ್ರೀಯಾನ್ನ ಇನ್ದ್ರೋ ಗವಾಮ್

ಯಜ್ಞವನ್ನು ಭಂಗಪಡಿಸಿದುದಕ್ಕೆ ಕೋಪಗೊಂಡ ದೇವೇಂದ್ರನು ಭಾರೀ ಮಳೆ, ಗಾಳಿ, ಗಬ್ಬೆ ಸುರಿಸಿದಾಗ, ಗೋಪರು ಮತ್ತು ಅವರ ಹಸುಗಳು ಸಂಕಟಗೊಂಡರು. ಅವರು ಆಶ್ರಯವಾಗಿ ಕರುಣೆಯಿಂದ ನಗುತ್ತಿದ್ದ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ನೋಡಿ, ಅವನು ಒಂದು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಬೆಟ್ಟವನ್ನು ಮಕ್ಕಳಂತೆ ಎತ್ತಿ, ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ರಕ್ಷಿಸಿದನು. ಹೀಗಾಗಿ, ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಗೆ ಗರ್ವಪಡುವ ಇಂದ್ರನು ಹಸುಗಳಿಗೆ ಸಂತೋಷವಾಗಲಿಲ್ಲ.

ಇತಿ ಶ್ರೀಮದ್‍ಭಾಗವತೇ ಮಹಾಪುರಾಣೇ ಪಾರಮಹಂಸ್ಯಾಂ ಸಂಹಿತಾಯಾಂ ದಶಮಸ್ಕನ್ಧೇ ಪೂರ್ವಾರ್ಧೇ ಷಡ್‌ವಿಂಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ

ಹೀಗೆ ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಪರಮಹಂಸರಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ಸಂಹಿತೆಯ ಹತ್ತನೆಯ ಸ್ಕಂಧದ ಮೊದಲ ಭಾಗದ ಇಪ್ಪತ್ತಾರುನೇ ಅಧ್ಯಾಯ ಮುಕ್ತಾಯವಾಗಿದೆ.

ಸನ್ತೋಽನಪೇಕ್ಷಾ ಮಚ್ಚಿತ್ತಾಃ ಪ್ರಶಾನ್ತಾಃ ಸಮದರ್ಶಿನಃ । ನಿರ್ಮಮಾ ನಿರಹಙ್ಕಾರಾ ನಿರ್ದ್ವನ್ದ್ವಾ ನಿಷ್ಪರಿಗ್ರಹಾಃ

ಸಜ್ಜನರು ನಿರ್ಲಿಪ್ತರು, ನನ್ನಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ಇಟ್ಟವರು, ಶಾಂತರು, ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ನೋಡುವವರು, ಅಹಂಕಾರವಿಲ್ಲದವರು, ಸ್ವಾರ್ಥವಿಲ್ಲದವರು, ದ್ವಂದ್ವಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತರು, ಆಸೆ ಇಲ್ಲದವರು.

ತೇಷು ನಿತ್ಯಂ ಮಹಾಭಾಗ ಮಹಾಭಾಗೇಷು ಮತ್ಕಥಾಃ । ಸಮ್ಭವನ್ತಿ ಹಿತಾ ನೃಣಾಂ ಜುಷತಾಂ ಪ್ರಪುನನ್ತ್ಯಘಮ್

ಮಹಾಭಾಗ್ಯವಂತನೇ, ಅವರಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಕಥೆಗಳು ಯಾವಾಗಲೂ ಉದಯಿಸುತ್ತವೆ; ಅವನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಆಲಿಸುವವರಿಗೆ ಪಾಪವನ್ನು ದೂರಮಾಡಿ, ಹಿತವನ್ನು ತರುತ್ತವೆ.

ತಾ ಯೇ ಶ್ರೃಣ್ವನ್ತಿ ಗಾಯನ್ತಿ ಹ್ಯನುಮೋದನ್ತಿ ಚಾದೃತಾಃ । ಮತ್ಪರಾಃ ಶ್ರದ್ದಧಾನಾಶ್ಚ ಭಕ್ತಿಂ ವಿನ್ದನ್ತಿ ತೇ ಮಯಿ

ಯಾರು ಆ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಕೇಳುತ್ತಾರೆ, ಹಾಡುತ್ತಾರೆ, ಮೆಚ್ಚುತ್ತಾರೆ, ನನ್ನಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯುಳ್ಳವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ನನ್ನಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಭಕ್ತಿಂ ಲಬ್ಧವತಃ ಸಾಧೋಃ ಕಿಮನ್ಯದ್ ಅವಶಿಷ್ಯತೇ । ಮಯ್ಯನನ್ತಗುಣೇ ಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಾನನ್ದಾನುಭವಾತ್ಮನಿ

ಯಾರಿಗೆ ಭಕ್ತಿ ದೊರೆತಿದೆಯೋ ಆ ಸಜ್ಜನನಿಗೆ ಇನ್ನೇನು ಸಾಧಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ? ಅವನು ಅನಂತ ಗುಣಗಳಿರುವ, ಬ್ರಹ್ಮಸ್ವರೂಪನಾದ, ಆನಂದದಾತನಾದ ನನ್ನಲ್ಲಿ ಆನಂದವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಯಥೋಪಶ್ರಯಮಾಣಸ್ಯ ಭಗವನ್ತಂ ವಿಭಾವಸುಮ್ । ಶೀತಂ ಭಯಂ ತಮೋಽಪ್ಯೇತಿ ಸಾಧೂನ್ ಸಂಸೇವತಸ್ತಥಾ

ಹಾಗೆ, ಹೊತ್ತಿರುವ ಬೆಂಕಿಯ ಹತ್ತಿರ ಹೋದವರು ತಂಪು, ಭಯ, ಕತ್ತಲನ್ನು ದೂರಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ, ಸಜ್ಜನರ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದ ಕೂಡ ಹೀಗೆಯೇ ಲಾಭವಾಗುತ್ತದೆ.

ನಿಮಜ್ಜ್ಯೋನ್ಮಜ್ಜತಾಂ ಘೋರೇ ಭವಾಬ್ಧೌ ಪರಮಾಯನಮ್ । ಸನ್ತೋ ಬ್ರಹ್ಮವಿದಃ ಶಾನ್ತಾ ನೌರ್ದೃಢೇವಾಪ್ಸು ಮಜ್ಜತಾಮ್

ಜನರು ಈ ಭಯಾನಕ ಸಂಸಾರ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ತೇಲುತ್ತಿರುವಾಗ, ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನಿಗಳಾದ ಶಾಂತ ಸಜ್ಜನರು, ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುತ್ತಿರುವವರಿಗೆ ಬಲವಾದ ದೋಣಿಯಂತೆ ಆಶ್ರಯವಾಗುತ್ತಾರೆ.

ಅನ್ನಂ ಹಿ ಪ್ರಾಣಿನಾಂ ಪ್ರಾಣ ಆರ್ತಾನಾಂ ಶರಣಂ ತ್ವಹಮ್ । ಧರ್ಮೋ ವಿತ್ತಂ ನೃಣಾಂ ಪ್ರೇತ್ಯ ಸನ್ತೋಽರ್ವಾಗ್ ಬಿಭ್ಯತೋಽರಣಮ್

ಅನ್ನವು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಪ್ರಾಣ; ದುಃಖಿತರಿಗೆ ನಾನು ಆಶ್ರಯ; ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಧರ್ಮವು ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸಂಪತ್ತು; ಭಯಪಡುವವರಿಗೆ ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸಜ್ಜನರು ರಕ್ಷಣೆ.

ಸನ್ತೋ ದಿಶನ್ತಿ ಚಕ್ಷೂಂಷಿ ಬಹಿರರ್ಕಃ ಸಮುತ್ಥಿತಃ । ದೇವತಾ ಬಾನ್ಧವಾಃ ಸನ್ತಃ ಸನ್ತ ಆತ್ಮಾಹಮೇವ ಚ

ಸಜ್ಜನರು ಹೊರಗಿನ ಉದಯಸೂರ್ಯನಂತೆ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಾರೆ; ದೇವತೆಗಳು, ಬಂಧುಗಳು, ಸಜ್ಜನರು ಮತ್ತು ನಾನು ಕೂಡ—all ಸಜ್ಜನರೇ.

ವೈತಸೇನಸ್ತತೋಽಪ್ಯೇವಮ್ ಉರ್ವಶ್ಯಾ ಲೋಕನಿಸ್ಪೃಹಃ । ಮುಕ್ತಸಙ್ಗೋ ಮಹೀಮೇತಮ್ ಆತ್ಮಾರಾಮಶ್ಚಚಾರ ಹ

ವೈತಸೇನನು, ಉರ್ವಶಿಯ ನಂತರವೂ ಲೋಕದ ಆಸೆ ಇಲ್ಲದೆ, ಬಂಧನಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ, ಆತ್ಮಾನಂದದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿ, ಈ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿದನು.

ಮೃದುತ್ವಂ ಕಠಿನತ್ವಂ ಚ ಶೈತ್ಯಮುಷ್ಣತ್ವಮೇವ ಚ । ಏತತ್ಸ್ಪರ್ಶಸ್ಯ ಸ್ಪರ್ಶತ್ವಂ ತನ್ಮಾತ್ರತ್ವಂ ನಭಸ್ವತಃ

ಮೃದುತ್ವ, ಕಠಿಣತೆ, ಚಳಿಗೆ, ಬಿಸಿಗೆ—ಇವುಗಳೆಲ್ಲ ಸ್ಪರ್ಶದ ಗುಣಗಳು; ಇವು ವಾಯುವಿನ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸ್ವರೂಪ.

ಚಾಲನಂ ವ್ಯೂಹನಂ ಪ್ರಾಪ್ತಿಃ ನೇತೃತ್ವಂ ದ್ರವ್ಯಶಬ್ದಯೋಃ । ಸರ್ವೇನ್ದ್ರಿಯಾಣಾಂ ಆತ್ಮತ್ವಂ ವಾಯೋಃ ಕರ್ಮಾಭಿಲಕ್ಷಣಮ್

ಚಲನೆ, ಸೇರಿಸುವುದು, ಪಡೆಯುವುದು, ವಸ್ತು ಮತ್ತು ಧ್ವನಿಗಳಲ್ಲಿ ನಾಯಕತ್ವ, ಎಲ್ಲ ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಮೂಲ—ಇವು ವಾಯುವಿನ ಕಾರ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು.

ವಾಯೋಶ್ಚ ಸ್ಪರ್ಶತನ್ಮಾತ್ರಾದ್ ರೂಪಂ ದೈವೇರಿತಾದಭೂತ್ । ಸಮುತ್ಥಿತಂ ತತಸ್ತೇಜಃ ಚಕ್ಷೂ ರೂಪೋಪಲಮ್ಭನಮ್

ವಾಯುವಿನ ಸ್ಪರ್ಶ ಗುಣದಿಂದ, ದೈವಿಕ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ರೂಪ ಉಂಟಾಯಿತು; ನಂತರ ಬೆಳಕು ಪ್ರकटವಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಕಣ್ಣು ರೂಪವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವ ಸಾಧನವಾಯಿತು.

ದ್ರವ್ಯಾಕೃತಿತ್ವಂ ಗುಣತಾ ವ್ಯಕ್ತಿಸಂಸ್ಥಾತ್ವಮೇವ ಚ । ತೇಜಸ್ತ್ವಂ ತೇಜಸಃ ಸಾಧ್ವಿ ರೂಪಮಾತ್ರಸ್ಯ ವೃತ್ತಯಃ

ದ್ರವ್ಯವಾದುದು, ಗುಣವಾದುದು, ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿರುವುದು—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಶುದ್ಧ ರೂಪದ ಕಾರ್ಯಗಳು, ಧರ್ಮವಂತೆಯೇ, ಅಗ್ನಿಗೆ ಇವುಗಳೆಲ್ಲ ರೂಪದ ಕ್ರಿಯೆಗಳಾಗಿವೆ.

ದ್ಯೋತನಂ ಪಚನಂ ಪಾನಂ ಅದನಂ ಹಿಮಮರ್ದನಮ್ । ತೇಜಸೋ ವೃತ್ತಯಸ್ತ್ವೇತಾಃ ಶೋಷಣಂ ಕ್ಷುತ್ತೃಡೇವ ಚ

ಬೆಳಕು ಕೊಡುವುದು, ಬೇಯಿಸುವುದು, ಉರಿಯುವುದು, ಸುಡುವುದು, ಚಳಿಯನ್ನು ದೂರಮಾಡುವುದು—ಇವೆಲ್ಲ ಅಗ್ನಿಯ ಕಾರ್ಯಗಳು; ಹಾಗೆಯೇ ಒಣಗಿಸುವುದು, ಹಸಿವನ್ನು ಮತ್ತು ದಾಹವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವುದೂ ಕೂಡ ಅವುಗಳಲ್ಲಿವೆ.

ರೂಪಮಾತ್ರಾದ್ ವಿಕುರ್ವಾಣಾತ್ ತೇಜಸೋ ದೈವಚೋದಿತಾತ್ । ರಸಮಾತ್ರಂ ಅಭೂತ್ ತಸ್ಮಾತ್ ಅಮ್ಭೋ ಜಿಹ್ವಾ ರಸಗ್ರಹಃ

ಶುದ್ಧ ರೂಪವು ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಂಡಾಗ, ದೇವರ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಶುದ್ಧ ರುಚಿ ಹುಟ್ಟಿತು; ಅದರಿಂದ ನೀರು, ಮತ್ತು ರುಚಿಯನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವ ಅಂಗವಾಗಿ ನಾಲಿಗೆ ಉಂಟಾಯಿತು.

ಕಷಾಯೋ ಮಧುರಸ್ತಿಕ್ತಃ ಕಟ್ವಮ್ಲ ಇತಿ ನೈಕಧಾ । ಭೌತಿಕಾನಾಂ ವಿಕಾರೇಣ ರಸ ಏಕೋ ವಿಭಿದ್ಯತೇ

ಕಷಾಯ, ಮಧುರ, ತಿಕ್ತ, ಕಟು, ಆಮ್ಲ—ಹೀಗೆ ವಿವಿಧ ಸಂಯೋಜನೆಯಿಂದ ಒಂದು ರುಚಿಯು ಭೌತಿಕ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಪರಿವರ್ತನೆಯಿಂದ ಬೇರ್ಪಡುತ್ತದೆ.

ಕ್ಲೇದನಂ ಪಿಣ್ಡನಂ ತೃಪ್ತಿಃ ಪ್ರಾಣನಾಪ್ಯಾಯನೋನ್ದನಮ್ । ತಾಪಾಪನೋದೋ ಭೂಯಸ್ತ್ವಂ ಅಮ್ಭಸೋ ವೃತ್ತಯಸ್ತ್ವಿಮಾಃ

ಒದ್ದೆಮಾಡುವುದು, ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿಸುವುದು, ತೃಪ್ತಿ ನೀಡುವುದು, ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಉಳಿಸುವುದು, ಪೋಷಿಸುವುದು, ಸಂತೋಷ ಕೊಡುವುದು, ಉಷ್ಣವನ್ನು ಶಮನಮಾಡುವುದು, ಸಮೃದ್ಧಿ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ನೀರಿನ ಕಾರ್ಯಗಳು.

ರಸಮಾತ್ರಾದ್ ವಿಕುರ್ವಾಣಾತ್ ಅಮ್ಭಸೋ ದೈವಚೋದಿತಾತ್ । ಗನ್ಧಮಾತ್ರಂ ಅಭೂತ್ ತಸ್ಮಾತ್ ಪೃಥ್ವೀ ಘ್ರಾಣಸ್ತು ಗನ್ಧಗಃ

ಶುದ್ಧ ರುಚಿಯು ನೀರಿನಿಂದ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಂಡಾಗ, ದೇವರ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಶುದ್ಧ ವಾಸನೆ ಹುಟ್ಟಿತು; ಅದರಿಂದ ಭೂಮಿ, ಮತ್ತು ವಾಸನೆಯನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವ ಅಂಗವಾಗಿ ಮೂಗು ಉಂಟಾಯಿತು.

ಕರಮ್ಭಪೂತಿಸೌರಭ್ಯ ಶಾನ್ತೋಗ್ರಾಮ್ಲಾದಿಭಿಃ ಪೃಥಕ್ । ದ್ರವ್ಯಾವಯವವೈಷಮ್ಯಾದ್ ಗನ್ಧ ಏಕೋ ವಿಭಿದ್ಯತೇ

ಪದಾರ್ಥಗಳ ವಿಭಿನ್ನ ಸಂಯೋಜನೆಯಿಂದ ಒಂದೇ ವಾಸನೆ ಭೂಗಂಧ, ದುರ್ವಾಸನೆ, ಸುಗಂಧ, ಮೃದುವಾದದು, ತೀವ್ರವಾದದು, ಹುಳಿಯಂತಹದು ಎಂಬಂತೆ ಬೇರ್ಪಡುತ್ತದೆ.

ಭಾವನಂ ಬ್ರಹ್ಮಣಃ ಸ್ಥಾನಂ ಧಾರಣಂ ಸದ್ವಿಶೇಷಣಮ್ । ಸರ್ವಸತ್ತ್ವಗುಣೋದ್‍ಭೇದಃ ಪೃಥಿವೀವೃತ್ತಿಲಕ್ಷಣಮ್

ಆಲೋಚನೆಗೆ ನೆಲೆ, ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ನಿವಾಸ, ಧಾರಣೆ, ನಿಜವಾದ ಭೇದ, ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಗುಣಗಳ ಉದಯ—ಇವೆಲ್ಲ ಭೂಮಿಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು.

ನಭೋಗುಣವಿಶೇಷೋಽರ್ಥೋ ಯಸ್ಯ ತಚ್ಛ್ರೋತ್ರಮುಚ್ಯತೇ । ವಾಯೋರ್ಗುಣವಿಶೇಷೋಽರ್ಥೋ ಯಸ್ಯ ತತ್ಸ್ಪರ್ಶನಂ ವಿದುಃ

ಆಕಾಶದ ವಿಶೇಷ ಗುಣವು ಯಾವದಕ್ಕೆ ವಿಷಯವೋ ಅದನ್ನು ಕೇಳುವಿಕೆ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ವಾಯುವಿನ ವಿಶೇಷ ಗುಣವು ಯಾವದಕ್ಕೆ ವಿಷಯವೋ ಅದನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶ ಎಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ.

ತೇಜೋಗುಣವಿಶೇಷೋಽರ್ಥೋ ಯಸ್ಯ ತಚ್ಚಕ್ಷುರುಚ್ಯತೇ । ಅಮ್ಭೋಗುಣವಿಶೇಷೋಽರ್ಥೋ ಯಸ್ಯ ತದ್ರಸನಂ ವಿದುಃ । ಭೂಮೇರ್ಗುಣವಿಶೇಷೋಽರ್ಥೋ ಯಸ್ಯ ಸ ಘ್ರಾಣ ಉಚ್ಯತೇ

ಅಗ್ನಿಯ ವಿಶೇಷ ಗುಣವು ಯಾವದಕ್ಕೆ ವಿಷಯವೋ ಅದನ್ನು ನೋಡುವಿಕೆ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ನೀರಿನ ವಿಶೇಷ ಗುಣವು ಯಾವದಕ್ಕೆ ವಿಷಯವೋ ಅದನ್ನು ರುಚಿ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಭೂಮಿಯ ವಿಶೇಷ ಗುಣವು ಯಾವದಕ್ಕೆ ವಿಷಯವೋ ಅದನ್ನು ವಾಸನೆ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.